Członkostwo

Członkostwo to prawnie określony status osoby, jednostki organizacyjnej albo państwa wynikający z przynależności do organizacji, instytucji, wspólnoty lub innego zrzeszenia. Termin nie ma jednej, uniwersalnej definicji ustawowej. Jego treść wynika z przepisów regulujących daną strukturę, a także z jej statutu, umowy lub aktu o przyjęciu członka.

Członkostwo może powstać w szczególności przez przyjęcie do organizacji, złożenie deklaracji, spełnienie ustawowych warunków albo uzyskanie członkostwa na podstawie szczególnego aktu prawnego. W niektórych przypadkach ma charakter dobrowolny, jak przynależność do partii politycznej lub spółdzielni. W innych odnosi się do statusu państwa w organizacji międzynarodowej, tak jak członkostwo Polski w Unii Europejskiej. Może też oznaczać przynależność do organu lub kolegium, a wtedy wiąże się z wykonywaniem określonej funkcji publicznej.

Zakres praw i obowiązków członka zależy od rodzaju członkostwa. Może obejmować między innymi prawo udziału w podejmowaniu decyzji, głosowania, wybierania i bycia wybieranym, korzystania ze świadczeń organizacji, udziału w jej majątku lub dostępu do określonych informacji. Obowiązki mogą polegać na przestrzeganiu przepisów i statutu, uiszczaniu składek, wykonywaniu uchwał oraz zachowaniu tajemnicy związanej z pełnioną funkcją.

Członkostwo może ustać wskutek wystąpienia, rezygnacji, śmierci osoby fizycznej, utraty wymaganych cech, wykluczenia albo innych zdarzeń wskazanych w ustawie lub statucie. Ustanie członkostwa może powodować skutki majątkowe i organizacyjne, na przykład utratę prawa do świadczeń, wygaśnięcie mandatu, obowiązek rozliczenia udziałów albo zmianę terminu wymagalności określonego zobowiązania. W przepisach dotyczących wejścia w życie regulacji członkostwo państwa w określonej organizacji może również wyznaczać moment rozpoczęcia stosowania ustawy lub jej części.