Czek

Czek jest papierem wartościowym, w którym wystawca poleca bankowi wypłatę określonej sumy pieniężnej oznaczonej osobie albo posiadaczowi dokumentu. Stanowi przede wszystkim instrument płatniczy, a nie kredytowy, ponieważ co do zasady jest płatny za okazaniem, czyli po przedstawieniu go bankowi, bez oznaczenia późniejszego terminu zapłaty.

W polskim prawie czek podlega przepisom Prawa czekowego. Jego skuteczność zależy od zachowania wymagań formalnych. Dokument powinien zawierać nazwę „czek”, bezwarunkowe polecenie zapłaty oznaczonej kwoty, wskazanie banku, który ma dokonać wypłaty, miejsce płatności, datę i miejsce wystawienia oraz podpis wystawcy. Brak elementu wymaganego przez ustawę może pozbawić dokument charakteru czeku albo wpływać na sposób uzupełnienia brakujących danych.

Czek może być wystawiony na rzecz określonej osoby, na jej zlecenie albo na okaziciela. W zależności od treści i sposobu przenoszenia wyróżnia się między innymi czeki imienne, czeki na zlecenie i czeki na okaziciela. Prawa z czeku mogą być przenoszone przez indos, a w określonych przypadkach także przez samo wydanie dokumentu. Szczególną postacią jest czek zakreślony, którego realizacja podlega ograniczeniom służącym zwiększeniu bezpieczeństwa wypłaty.

Czek nie wymaga przyjęcia przez bank. Umieszczenie na nim wzmianki o przyjęciu nie wywołuje skutków właściwych dla akceptacji weksla. Również zastrzeżenie oprocentowania nie kształtuje skutecznie zobowiązania czekowego. Odpowiedzialność osób podpisanych na czeku, w tym wystawcy i indosantów, jest związana z treścią dokumentu oraz z dochowaniem terminów przedstawienia i czynności potrzebnych do zachowania roszczeń.

W praktyce czek służy do bezgotówkowego rozliczenia lub wypłaty środków, jednak jego wręczenie nie zawsze samo przez się powoduje wygaśnięcie zobowiązania, dla którego został wydany. W Kodeksie cywilnym czek może występować także w kontekście odnowienia zobowiązania, którego skutki zależą od treści i celu uzgodnień stron. Terminy dotyczące czeku pojawiają się ponadto w regulacjach kolizyjnoprawnych oraz w przepisach proceduralnych, między innymi dotyczących przechowywania czeku jako dowodu rzeczowego.