Cel publiczny to zamierzenie służące ogółowi, którego katalog ustawa określa w sposób zamknięty. Należą do niego między innymi wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, linie kolejowe i lotniska, budowa urządzeń przesyłowych i wodociągowych, budowa obiektów ochrony zdrowia, oświaty i opieki społecznej, ochrona zabytków oraz obronność państwa.

Zamknięty charakter katalogu ma znaczenie ochronne. Organ nie może uznać za cel publiczny przedsięwzięcia, którego ustawa nie wymienia, choćby wydawało się korzystne społecznie - bo od tej kwalifikacji zależy dopuszczalność wywłaszczenia i innych ograniczeń prawa własności.

Ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego następuje w drodze decyzji, jeżeli dla terenu nie ma miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nieruchomości przeznaczone na cele publiczne mogą być nabywane w drodze umowy, a gdy to niemożliwe - w drodze wywłaszczenia za odszkodowaniem.

o gospodarce nieruchomościami

Artykuł 124c odnosi się do możliwości ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na różne działania, takie jak zakładanie elementów trakcji, znaków drogowych, urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego czy urządzeń publicznych. Ograniczenia te mogą być wprowadzone w przypadku, gdy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na nie zgody.

Zgodnie z treścią artykułu, ograniczenia te muszą być zgodne z planem miejscowym lub decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Oznacza to, że przed podjęciem decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, konieczne jest uwzględnienie obowiązujących przepisów planistycznych oraz ewentualnych decyzji dotyczących lokalizacji inwestycji publicznych.

W przypadku braku planu miejscowego, decyzja o ograniczeniu musi być podejmowana zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Ograniczenia te mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa publicznego oraz prawidłowego korzystania z nieruchomości.

Odszkodowanie za wywłaszczenie ustala starosta, co do zasady w tej samej decyzji, którą orzeka o wywłaszczeniu. Przepis wskazuje jednak sytuacje, w których odszkodowanie musi zostać ujęte w odrębnej decyzji.

### Najważniejsze punkty

- Właściwy jest starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a nie organ samorządowy działający we własnym imieniu.
- Regułą jest ustalenie odszkodowania w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.
- Gdy odszkodowaniem jest nieruchomość zamienna, decyzja podaje dodatkowo jej oznaczenie według księgi wieczystej i katastru, wartość oraz wysokość dopłaty.
- Odrębna decyzja o odszkodowaniu zapada w przypadkach wskazanych w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 oraz art. 124-126.
- Odrębną decyzję wydaje się także na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny albo właściciela wywłaszczonej nieruchomości.
- Trzecia podstawa to sytuacja, w której doszło do pozbawienia praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a przepisy jego ustalenie przewidują.

### W praktyce

Rozdzielenie obu rozstrzygnięć ma znaczenie proceduralne: odrębna decyzja o odszkodowaniu może być kwestionowana niezależnie od samego pozbawienia prawa. Wskazanie wartości nieruchomości zamiennej i dopłaty nie jest formalnością, bo to ono pozwala ocenić, czy świadczenie odpowiada wartości utraconego prawa.

Artykuł 83 dotyczy ustalania opłat z tytułu trwałego zarządu nieruchomościami. Opłaty te są ustalane na podstawie procentowej stawki od ceny nieruchomości, która została określona zgodnie z art. 67 ust. 3. Wysokość stawek procentowych opłat rocznych zależy od celu, na jaki nieruchomość została oddana.

Zgodnie z przepisem, stawki procentowe opłat rocznych z tytułu trwałego zarządu nieruchomościami wynoszą:
- 0,1% ceny nieruchomości za nieruchomości oddane na cele obronności i bezpieczeństwa państwa, w tym ochrony przeciwpożarowej,
- 0,3% ceny nieruchomości za nieruchomości oddane na cele mieszkaniowe, infrastrukturę techniczną, cele publiczne oraz inne wymienione cele,
- 1% ceny nieruchomości za pozostałe nieruchomości.

Warto zauważyć, że nie pobiera się opłat rocznych za nieruchomości oddane w trwały zarząd pod drogi publiczne, parki, zieleńce, ogrody botaniczne, ogrody zoologiczne oraz rezerwaty przyrody. Jest to istotne dla określenia wysokości opłat z tytułu trwałego zarządu nieruchomościami w zależności od ich przeznaczenia.

Cel publiczny

Cel publiczny - definicja

Cel publiczny w przepisach

o gospodarce nieruchomościami16 przepisów