Art. 13 Prawa geodezyjnego i kartograficznego (dalej: „PGiK”) reguluje uprawnienia osób wykonujących prace geodezyjne i kartograficzne, określając ich prawo do wstępu na grunt i do obiektów budowlanych oraz dokonywania niezbędnych czynności związanych z wykonywanymi pracami. Przepis ten ma na celu umożliwienie geodetom i kartografom realizację ich zadań, które są kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania systemu geodezyjnego i kartograficznego w Polsce.

1. **Prawo wstępu na grunt i do obiektów budowlanych**:
   - Osoby wykonujące prace geodezyjne i kartograficzne mają prawo wstępu na grunt i do obiektów budowlanych. Jest to niezbędne do przeprowadzenia pomiarów i innych czynności geodezyjnych. Prawo to obejmuje również możliwość dokonywania przecinek drzew i krzewów, jeżeli jest to konieczne do wykonania prac geodezyjnych.

2. **Umieszczanie znaków i urządzeń**:
   - Geodeci mają prawo do nieodpłatnego umieszczania na gruntach i obiektach budowlanych znaków geodezyjnych, grawimetrycznych i magnetycznych oraz urządzeń zabezpieczających te znaki. Ponadto, mogą umieszczać budowle triangulacyjne, które są niezbędne do precyzyjnych pomiarów geodezyjnych.

3. **Ograniczenia uprawnień**:
   - Uprawnienia te nie mogą naruszać przepisów o ochronie zabytków, ochronie środowiska, lasach i drogach publicznych. Oznacza to, że geodeci muszą działać zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, które chronią te obszary.
   - Dodatkowo, uprawnienia te nie mogą naruszać przywilejów i immunitetów przysługujących obcym przedstawicielstwom dyplomatycznym, misjom specjalnym, urzędom konsularnym oraz członkom ich personelu. Jest to zgodne z międzynarodowymi standardami i umowami, które Polska zobowiązana jest respektować.

4. **Prace na terenach zamkniętych**:
   - Na terenach zamkniętych prace geodezyjne mogą być wykonywane tylko przez wykonawców działających na zlecenie organów, które wydały decyzję o zamknięciu terenu, lub za ich zgodą. Tereny zamknięte to obszary, do których dostęp jest ograniczony ze względu na bezpieczeństwo państwa, ochronę środowiska lub inne ważne przyczyny. Przepis ten zapewnia, że prace geodezyjne na takich terenach są prowadzone w sposób kontrolowany i zgodny z przepisami prawa.

Podsumowując, Art. 13 PGiK zapewnia geodetom i kartografom niezbędne uprawnienia do wykonywania ich pracy, jednocześnie wprowadzając ograniczenia mające na celu ochronę interesów publicznych i prywatnych. Przepis ten jest kluczowy dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania systemu geodezyjnego i kartograficznego, a także dla ochrony praw właścicieli gruntów i obiektów budowlanych.

Prawo geodezyjne i kartograficzne

Część obowiązków geodezyjnych ma sankcję wykroczeniową. Przepis obejmuje zarówno wykonawców prac geodezyjnych, jak i właścicieli nieruchomości, a orzekanie odbywa się w trybie właściwym dla spraw o wykroczenia.

### Najważniejsze punkty

- Karalne jest niezgłoszenie prac geodezyjnych organowi Służby Geodezyjnej i Kartograficznej albo nieprzekazanie mu wyników zgłoszonych prac.
- Karalne jest utrudnianie lub uniemożliwianie wejścia na grunt albo do obiektu budowlanego osobie wykonującej prace geodezyjne i kartograficzne.
- Karalne jest niszczenie, uszkadzanie i przemieszczanie znaków geodezyjnych, grawimetrycznych lub magnetycznych oraz budowli triangulacyjnych, a także niezawiadomienie organu o takim zdarzeniu.
- Zobowiązany ma 30 dni na zgłoszenie zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, a uchybienie temu terminowi jest wykroczeniem.
- Wykonywanie samodzielnych funkcji w dziedzinie geodezji i kartografii bez wymaganych uprawnień zawodowych również podlega grzywnie.
- Nieumieszczenie tabliczki z numerem porządkowym w ciągu 30 dni od zawiadomienia o ustaleniu numeru zagrożone jest grzywną do 250 złotych albo naganą.

### W praktyce

Obowiązek dotyczący tabliczki spoczywa na właścicielu lub innej osobie zobowiązanej i wymaga umieszczenia jej w widocznym miejscu, na ścianie frontowej budynku albo na ogrodzeniu. Termin 30 dni biegnie od otrzymania zawiadomienia o ustaleniu numeru.

Przepis rozstrzyga, kto gospodaruje państwowymi gruntami wydzielonymi pod osnowę geodezyjną. Zarząd nad nimi przechodzi na starostów, więc to oni odpowiadają za te nieruchomości od strony gospodarowania mieniem.

### Najważniejsze punkty

- Zakres jest ściśle określony: chodzi o nieruchomości państwowe wydzielone w związku z usytuowaniem na nich znaków geodezyjnych, grawimetrycznych i magnetycznych, urządzeń zabezpieczających te znaki oraz budowli triangulacyjnych.
- Skutek następuje z mocy samego przepisu. Nie jest potrzebna decyzja przenosząca zarząd ani czynność cywilnoprawna.
- Właściwość ustala się według położenia nieruchomości, bo przepis mówi o starostach właściwych.
- Przechodzi zarząd, a nie własność. Nieruchomość pozostaje mieniem państwowym, zmienia się jedynie podmiot nią gospodarujący.
- Poza regulacją zostają grunty niepaństwowe, na których znaki się znajdują. Do nich ten przepis się nie odnosi.

### W praktyce

Rozwiązanie porządkuje odpowiedzialność za nieruchomości, których jedyną funkcją jest utrzymanie punktów osnowy. Podmiot poszukujący gospodarza takiego gruntu - na przykład w sprawie dostępu do znaku - kieruje się do starosty właściwego dla jego położenia.

Przepis rozszerza zakres stosowania rozporządzenia. Ochroną objęte są nie tylko same znaki geodezyjne, grawimetryczne i magnetyczne, lecz także urządzenia, które je zabezpieczają. Dotyczy to również urządzeń sygnalizujących obecność znaków oraz budowli triangulacyjnych. Oznacza to, że wszystkie te elementy należy traktować jako objęte regulacjami dotyczącymi ochrony znaków.

Budowla triangulacyjna

Budowla triangulacyjna w przepisach

Prawo geodezyjne i kartograficzne4 przepisy

w sprawie ochrony znaków geodezyjnych, grawimetrycznych i magnetycznych.1 przepis