Przepis rozdziela obowiązki zarządców dróg przy skrzyżowaniach, węzłach oraz wiaduktach znajdujących się w ciągu dróg publicznych. Obejmuje zarówno roboty i bieżące czynności związane z infrastrukturą, jak i zasady ponoszenia kosztów.

W przypadku skrzyżowania lub węzła dróg różnej kategorii, co do zasady za budowę, przebudowę, remont, utrzymanie i ochronę odpowiada zarządca drogi właściwy dla drogi wyższej kategorii. Zakres ten obejmuje także drogowe obiekty inżynierskie, urządzenia drogi, znaki i sygnały drogowe oraz urządzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego związane z funkcjonowaniem skrzyżowania lub węzła. Inaczej określono finansowanie: koszt budowy albo przebudowy ponosi zarządca drogi, który wystąpił z inicjatywą takiej inwestycji, niezależnie od tego, który zarządca odpowiada za samo utrzymanie obiektu.

Szczególna reguła dotyczy skrzyżowania lub węzła autostrady albo drogi ekspresowej z innymi drogami publicznymi. Wszystkie wskazane czynności należą wtedy do zarządcy autostrady lub drogi ekspresowej, natomiast koszt budowy albo przebudowy również obciąża zarządcę, który wystąpił z inicjatywą.

Przy wiadukcie w ciągu drogi publicznej nad inną drogą publiczną obowiązki budowy, przebudowy, remontu, ochrony i utrzymania wykonuje zarządca drogi właściwy dla drogi wyższej kategorii. Koszt budowy lub przebudowy ponosi jednak zarządca, który zainicjował przedsięwzięcie. **Odśnieżanie i zwalczanie śliskości zimowej**, wraz z kosztami tych czynności, przypisano zarządcy drogi, w ciągu której wiadukt jest usytuowany. Przepis wyraźnie oddziela więc zarządzanie obiektem od finansowania inwestycji i od zimowego utrzymania wiaduktu.

o drogach publicznych.

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/1985/60/text/U/D19850060Lj.pdf

Przepis określa zakres obowiązków zarządu kolei przy miejscach, w których drogi publiczne krzyżują się z liniami kolejowymi, oraz przy wiaduktach i innych obiektach związanych z takim skrzyżowaniem. Obejmuje on zarówno wykonanie określonych elementów, jak i ich późniejsze utrzymanie, remont oraz ochronę.

Do zarządu kolei należy budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona skrzyżowań dróg z liniami kolejowymi w poziomie szyn. Zakres ten obejmuje także zapory, urządzenia sygnalizacyjne, znaki kolejowe oraz nawierzchnię drogową znajdującą się między rogatkami. Jeżeli rogatek nie ma, chodzi o nawierzchnię położoną w odległości 4 m od skrajnych szyn.

Przepis wskazuje również trzy dodatkowe zadania zarządów kolei. Są to: konserwacja dolnej części konstrukcji wiaduktów drogowych znajdującej się nad skrajnią kolejową, razem z urządzeniami zabezpieczającymi, budowa i utrzymanie odwodnienia wiaduktów kolejowych nad drogami oraz zapewnienie odprowadzania wody poza części drogi przeznaczone do ruchu i postoju pojazdów oraz pas dzielący. Ponadto zarząd kolei odpowiada za budowę wiaduktu lub tunelu w miejscu skrzyżowania drogi publicznej z torami kolejowymi, gdy budowana jest nowa linia, zmieniana jest trasa istniejącej linii, zwiększana jest liczba torów, prowadzona jest elektryfikacja albo zwiększana jest szybkość lub częstotliwość ruchu pociągów. Praktyczne znaczenie przepisu polega na jednoznacznym przypisaniu tych elementów i prac zarządom kolei.

Przepis określa zasady ochrony pasa drogowego, drogi i jej urządzeń oraz bezpieczeństwa ruchu drogowego. Ust. 1 ustanawia ogólny zakaz wykonywania czynności, które mogłyby niszczyć drogę, zmniejszać jej trwałość albo zagrażać bezpieczeństwu. Wymienia też konkretne zakazane działania, między innymi samowolne umieszczanie urządzeń, przedmiotów i materiałów, porzucanie przedmiotów, używanie pojazdów niszczących nawierzchnię, nieuprawniony przejazd pojazdów nienormatywnych, ingerowanie w znaki drogowe, niszczenie rowów i skarp, zwężanie pasa drogowego, odprowadzanie wody lub ścieków na jezdnię, wypasanie zwierząt, rozniecanie ognia w określonych miejscach oraz uszkadzanie zadrzewień przydrożnych. Ograniczenia dotyczą także reklam, w szczególności imitujących znaki i urządzenia bezpieczeństwa ruchu oraz umieszczanych poza obszarem zabudowanym, z określonym wyjątkiem.

Ust. 1a wyłącza spod zakazu dotyczącego urządzeń obcych określone rodzaje infrastruktury, w tym telekomunikacyjną oraz służącą do przesyłania płynów, gazu lub energii, jeżeli pozwalają na to warunki techniczne i wymogi bezpieczeństwa. W szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizacja urządzeń obcych i reklam wymaga zezwolenia właściwego zarządcy drogi wydanego w drodze decyzji administracyjnej. Przepis określa również sytuacje, w których zarządca może albo musi odmówić, a także zasady instalowania punktów dostępu bezprzewodowego.

Istotne znaczenie praktyczne mają terminy wydania decyzji i kara 500 zł za każdy dzień zwłoki, z wyłączeniem wskazanych okresów. Posiadacze infrastruktury odpowiadają za jej utrzymanie, a zasady ponoszenia kosztów przełożenia urządzeń zależą między innymi od rodzaju infrastruktury i czasu, jaki upłynął od wydania decyzji. Zarządca drogi co do zasady lokalizuje kanał technologiczny przy budowie lub przebudowie drogi, jednak ust. 6ba przewiduje od tego obowiązku określone wyjątki.

Art. 4 porządkuje podstawowe pojęcia używane w ustawie o drogach publicznych. Definicje obejmują zarówno elementy infrastruktury, jak i rodzaje dróg, prace drogowe, zasady ochrony oraz rozwiązania związane z bezpieczeństwem i poborem opłat.

Kluczowe znaczenie ma rozróżnienie między „pasem drogowym”, czyli wydzielonym gruntem wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, a „drogą”, rozumianą jako całość techniczno-użytkowa przeznaczona między innymi do ruchu lub postoju pojazdów, ruchu pieszych i jazdy wierzchem. Przepis wyjaśnia także pojęcia „urządzenia drogi” i „urządzenia obcego”, wskazując, czy dane obiekty są funkcjonalnie związane z drogą lub ruchem drogowym. Definiuje również „jezdnię”, „zjazd”, „skrzyżowanie” i „węzeł”, a także określa cechy drogi ekspresowej i autostrady.

Osobna grupa definicji dotyczy działań przy drodze. „Budowa drogi” obejmuje także jej odbudowę i rozbudowę, „przebudowa” wiąże się z podwyższeniem parametrów istniejącej drogi bez zmiany granic pasa drogowego, natomiast „remont” ma przywracać jej pierwotny stan. „Utrzymanie drogi” obejmuje między innymi prace konserwacyjne, porządkowe, odśnieżanie i zwalczanie śliskości, a „ochrona drogi” służy zapobieganiu jej przedwczesnemu zniszczeniu i pogorszeniu bezpieczeństwa ruchu.

Przepis obejmuje ponadto zieleń przydrożną, reklamę, dostępność drogi, pojazd nienormatywny, służby ratownicze oraz audyt i ocenę wpływu drogi na bezpieczeństwo ruchu. Rozbudowany zestaw definicji dotyczących ITS i EETS określa także systemy transportowe, ich użytkowników, usługi, interoperacyjność oraz role podmiotów związanych z elektronicznym poborem opłat. Ujednolicenie tych pojęć ma praktyczne znaczenie przy stosowaniu dalszych regulacji ustawy i ustalaniu, jakiego obiektu, działania lub uczestnika dotyczą.

Przepis określa zasady zajmowania pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg. Co do zasady wymagane jest zezwolenie zarządcy drogi wydawane w drodze decyzji administracyjnej. Dotyczy ono prowadzenia robót, umieszczania liniowych urządzeń obcych, innych urządzeń obcych i reklam oraz zajęcia pasa na wyłączność w innych celach. Wyjątek stanowi zawarcie umowy wskazanej w ust. 1.

Za zajęcie pasa pobiera się opłatę. Jej sposób obliczenia zależy od celu zajęcia: uwzględnia się powierzchnię, stawkę oraz czas, a przy liniowych urządzeniach obcych także okres ich umieszczenia. Zajęcie krótsze niż 24 godziny traktuje się jako jednodniowe, natomiast okres krótszy niż rok przy urządzeniach liniowych rozlicza się proporcjonalnie. Powierzchnia mniejsza niż 1 m² jest przyjmowana jako 1 m². Opłatę ustala zarządca drogi w decyzji wydawanej przy udzielaniu zezwolenia.

Stawki ustalają właściwe organy, z uwzględnieniem między innymi kategorii drogi, zajętej części, szerokości jezdni, rodzaju zajęcia i rodzaju urządzenia. Przepis przewiduje szczególne zasady dotyczące infrastruktury telekomunikacyjnej, w tym niepobieranie opłaty za linie umieszczone w kanalizacji kablowej, oraz zwolnienie dla określonych tablic informacyjnych.

Za zajęcie pasa bez wymaganego tytułu, przekroczenie terminu lub zajęcie większej powierzchni zarządca drogi wymierza karę w wysokości 10-krotności opłaty. Opłatę i karę uiszcza się co do zasady w ciągu 14 dni od ostateczności decyzji. W razie awarii urządzenia możliwe jest niezwłoczne wejście w pas, po zawiadomieniu zarządcy i ustaleniu z nim terminu oraz powierzchni zajęcia. Zajmujący musi zapewnić bezpieczeństwo ruchu i przywrócić pas do poprzedniego stanu użyteczności.

Przepis określa, czym są drogi wewnętrzne, kto odpowiada za ich funkcjonowanie oraz kto ponosi koszty związanych z nimi zadań. Za drogę wewnętrzną uznaje się drogę, parking albo plac przeznaczony do ruchu pojazdów, jeżeli nie został zaliczony do żadnej kategorii dróg publicznych i nie znajduje się w pasie drogowym takiej drogi.

Szczególną kategorią jest droga wewnętrzna przeznaczona wyłącznie do ruchu osób korzystających z urządzenia wspomagającego ruch, rowerów, hulajnóg elektrycznych i urządzeń transportu osobistego, a także, w określonym wariancie, pieszych. Taka droga jest drogą rowerową. Przepis reguluje również nadawanie nazwy drodze wewnętrznej. Uchwała rady gminy w tej sprawie wymaga pisemnej zgody właścicieli terenów, na których droga jest zlokalizowana.

**Zarządca terenu** odpowiada za budowę, przebudowę, remont, utrzymanie, ochronę, oznakowanie i zarządzanie drogą wewnętrzną. Jeżeli zarządcy nie ma, obowiązki te przechodzą na właściciela terenu. Ta sama zasada dotyczy finansowania wszystkich wymienionych zadań, co oznacza, że koszty ponosi zarządca terenu, a w razie jego braku właściciel.

Odrębnie uregulowano połączenia dróg wewnętrznych z drogami publicznymi. Za ich oznakowanie oraz za utrzymanie związanych z nimi znaków, sygnałów i urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego odpowiada zarządca drogi publicznej. Przepis rozdziela więc odpowiedzialność za samą drogę wewnętrzną od odpowiedzialności za jej połączenie z drogą publiczną.

Przepis określa, kto finansuje zadania związane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg oraz z zarządzaniem nimi. Podział odpowiedzialności opiera się przede wszystkim na kategorii drogi. W odniesieniu do dróg krajowych finansowanie należy do ministra właściwego do spraw transportu, działającego za pośrednictwem Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad albo drogowych spółek specjalnego przeznaczenia. Drogi wojewódzkie finansuje samorząd województwa, a drogi powiatowe, samorząd powiatowy. Zadania dotyczące dróg gminnych są finansowane z budżetów gmin.

Szczególne rozwiązanie dotyczy miast na prawach powiatu. W ich granicach z budżetów tych miast finansowane są zadania dotyczące dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych. Obejmuje to zarówno finansowanie, jak i bezpośrednią realizację prac oraz zarządzanie drogami. Inaczej uregulowano drogi zakładowe, za które odpowiadają finansowo podmioty nimi zarządzające.

Przepis dopuszcza również udział innych podmiotów w realizacji inwestycji i utrzymaniu dróg publicznych. Mogą one przekazywać środki rzeczowe lub pieniężne, niezależnie od tego, czy są osobami fizycznymi, osobami prawnymi, jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, podmiotami krajowymi czy zagranicznymi. Udział ten może odbywać się także w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego. Ponadto zadania dotyczące dróg publicznych mogą być finansowane lub dofinansowane z budżetów jednostek samorządu terytorialnego na podstawie porozumień zawartych zgodnie z art. 19 ust. 4 ustawy o drogach publicznych. W praktyce przepis wskazuje więc podstawowe źródło finansowania dla poszczególnych kategorii dróg, a jednocześnie pozwala na współfinansowanie z innych środków.

o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2005/2251/text/U/D20052251Lj.pdf

Budowa i utrzymanie dróg

Budowa i utrzymanie dróg w przepisach

o drogach publicznych.6 przepisów

o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego1 przepis