Przepis określa cele Zakładu, odwołując się do jego historycznej tradycji oraz postanowień założyciela. Wskazany katalog obejmuje cztery główne obszary działalności.

Pierwszym jest utrzymywanie Narodowej Biblioteki Ossolineum, a także powiększanie jej zbiorów, szczególnie w zakresie humanistyki polskiej i słowiańskiej. Cel ten obejmuje również opracowywanie zbiorów i ich upowszechnianie, a więc działania związane zarówno z ich zachowaniem i rozwojem, jak i udostępnianiem ich dorobku.

Drugim obszarem jest utrzymywanie Muzeum Książąt Lubomirskich oraz pomnażanie jego zbiorów dotyczących sztuki i pamiątek historycznych. Także w tym przypadku przepis wskazuje na potrzebę opracowywania zbiorów i ich upowszechniania.

Zakład ma ponadto wspierać i prowadzić prace naukowo-badawcze. Oznacza to ujęcie wśród jego celów zarówno samodzielnej działalności badawczej, jak i działań wspierających takie prace. Czwartym celem jest działalność wydawnicza.

Praktyczne znaczenie przepisu polega na wyznaczeniu podstawowego zakresu aktywności Zakładu. Obejmuje on ochronę, rozwijanie, opracowywanie i upowszechnianie zbiorów bibliotecznych i muzealnych, prowadzenie oraz wspieranie badań naukowych, a także działalność wydawniczą. Wszystkie te zadania są przedstawione jako cele Zakładu związane z jego tradycją i wolą założyciela.

o fundacji - Zakład Narodowy imienia Ossolińskich.

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/1995/121/text/U/D19950121Lj.pdf

Art. 6 określa sposób wyposażenia Zakładu w majątek oraz zasady przekazywania mu praw związanych z komercjalizacją przedsiębiorstwa państwowego Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wydawnictwo. Przepis wiąże te rozwiązania z realizacją celów określonych w art. 5.

Zgodnie z ust. 1 Zakład otrzymuje majątek nieodpłatnie. Obejmuje on Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Bibliotekę Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu, w stanie istniejącym w dniu wejścia w życie ustawy. Oznacza to, że wskazany składnik majątkowy zostaje przeznaczony na realizację ustawowych celów Zakładu bez obowiązku odpłatności po jego stronie.

Ust. 2 reguluje sytuację, w której dojdzie do komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wydawnictwo. W takim przypadku minister właściwy do spraw Skarbu Państwa przekazuje Zakładowi nieodpłatnie wszystkie akcje lub udziały objęte przez Skarb Państwa w spółce powstałej w wyniku tej komercjalizacji. Przekazanie obejmuje zatem cały pakiet akcji lub udziałów, jaki Skarb Państwa obejmie w tej spółce.

Ust. 3 zachowuje jednocześnie uprawnienia pracowników określonych jako „uprawnieni pracownicy” oraz ich spadkobierców do nieodpłatnego nabycia akcji lub udziałów w tej spółce. W zakresie tego nabycia odpowiednie zastosowanie mają przepisy działu IV wskazanej ustawy o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników. Szczególne znaczenie ma zastrzeżenie, że kompetencje dotyczące zbywania akcji wykonuje Dyrektor Zakładu. Przepis łączy więc nieodpłatne wyposażenie Zakładu z ochroną uprawnień pracowników i określeniem podmiotu właściwego do podejmowania czynności związanych ze zbywaniem akcji.

Przepis określa skutki wpisania Zakładu do rejestru fundacji w odniesieniu do gruntów, budynków i innych urządzeń pozostających we władaniu Biblioteki Zakładu Narodowego imienia Ossolińskich Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu. Z chwilą wpisu Zakład, z mocy prawa, staje się użytkownikiem wieczystym tych gruntów, które są własnością Skarbu Państwa albo gminy. Zakres tego uprawnienia obejmuje wyłącznie grunty będące we władaniu wskazanej Biblioteki i stanowiące własność jednego z tych podmiotów.

Równocześnie Zakład nieodpłatnie nabywa własność budynków i innych urządzeń znajdujących się na tych gruntach. Przepis nie uzależnia tego nabycia od zapłaty ani odrębnej umowy, wskazuje natomiast, że nabycie praw stwierdza się odpowiednią decyzją. W przypadku nieruchomości Skarbu Państwa wydaje ją wojewoda, a w przypadku nieruchomości gminnych zarząd gminy.

Znaczenie praktyczne ma także zwolnienie Zakładu z pierwszej oraz z rocznych opłat za użytkowanie wieczyste gruntów objętych regulacją. Zwolnienie dotyczy gruntów należących do Skarbu Państwa lub gminy, ale obowiązuje tylko wtedy, gdy nie są one wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej. Oznacza to, że sposób wykorzystywania gruntu ma bezpośredni wpływ na zastosowanie zwolnienia z opłat.

Przepis wyznacza podstawowy zakres ustawy, wskazując dwa powiązane ze sobą obszary obowiązków: zadania wydawców oraz zadania bibliotek. Po stronie wydawców chodzi o przekazywanie dzieł. Po stronie bibliotek ustawa przewiduje obowiązek gromadzenia dorobku wydawniczego. W ten sposób przepis określa zarówno podmioty objęte regulacją, jak i ogólny cel ich działań.

Znaczenie tego przepisu polega na ustanowieniu podziału ról. **Wydawcy odpowiadają za przekazywanie dzieł**, natomiast **biblioteki odpowiadają za gromadzenie dorobku wydawniczego**. Przepis nie opisuje sposobu wykonywania tych obowiązków, nie wskazuje ich terminów ani nie określa szczegółowych wymagań dotyczących przekazywanych dzieł lub gromadzonych zbiorów. Wyznacza jednak ramy całej regulacji, ponieważ łączy czynność przekazywania dzieł z zadaniem gromadzenia dorobku wydawniczego.

W praktyce art. 1 ma charakter ogólny i porządkujący. Pozwala ustalić, że ustawa reguluje relację między działalnością wydawców a działalnością bibliotek w zakresie zachowania dorobku wydawniczego. Wydawcy są wskazani jako podmioty zobowiązane do przekazywania, a biblioteki jako podmioty zobowiązane do gromadzenia. Szczegółowa treść tych obowiązków nie wynika z samego przepisu, lecz art. 1 jasno określa ich podstawowy przedmiot i kierunek.

o obowiązkowych egzemplarzach bibliotecznych.

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/1996/722/text/U/D19960722Lj.pdf

Przepis określa podstawowy obowiązek związany z przekazywaniem egzemplarzy obowiązkowych, czyli publikacji udostępnianych nieodpłatnie uprawnionym bibliotekom. Obowiązek ten dotyczy wydawcy, który udostępnia publicznie egzemplarze publikacji w Polsce lub za granicą. Liczba przekazywanych egzemplarzy została powiązana z regulacją wskazaną w art. 5 ust. 1-3.

Zakres podmiotowy obowiązku obejmuje również bezpośredniego producenta dzieła wyprodukowanego w kraju dla wydawcy zagranicznego. Oznacza to, że decydujące znaczenie ma nie tylko status wydawcy, lecz także udział producenta w przygotowaniu dzieła na rzecz podmiotu zagranicznego.

Obowiązek przekazywania nie ogranicza się do pierwszego wydania. Obejmuje także:
- kolejne wydania tego samego dzieła,
- poszczególne mutacje gazet i czasopism, w tym wersje językowe,
- wydania bibliofilskie,
- reprinty wcześniej opublikowanych dzieł,
- dzieła wcześniej nieudostępniane publicznie, również takie, które przestały mieć charakter tajny lub poufny.

Jeżeli to samo dzieło zostało opublikowane w różnych standardach edytorskich, przekazaniu podlega egzemplarz odpowiadający standardowi najwyższemu. Przepis rozstrzyga więc, która wersja publikacji powinna zostać przekazana w sytuacji zróżnicowania jej opracowania edytorskiego.

Szczegółowe wskazanie bibliotek uprawnionych do otrzymywania egzemplarzy poszczególnych rodzajów publikacji, a także zasady i tryb przekazywania, mają zostać określone w rozporządzeniu Ministra Kultury i Sztuki. Zakres tej regulacji wykonawczej został ograniczony do rozwiązań niezbędnych dla zachowania dorobku wydawniczego.

Przepis określa sposób rozdysponowania egzemplarzy obowiązkowych pomiędzy wskazane biblioteki oraz dodatkowy obowiązek dotyczący ich przechowywania. Ustala trzy poziomy przekazywania publikacji.

Biblioteka Narodowa w Warszawie i Biblioteka Jagiellońska w Krakowie otrzymują po dwa egzemplarze obowiązkowe. Oznacza to, że każdej z tych bibliotek należy przekazać dwa egzemplarze. Biblioteka Sejmowa w Warszawie otrzymuje po jednym egzemplarzu, ale przepis ogranicza ten obowiązek do dzienników urzędowych organów administracji rządowej. Pozostałe biblioteki uprawnione otrzymują po jednym egzemplarzu obowiązkowym.

Regulacja rozróżnia zatem zarówno biblioteki uprawnione do otrzymywania egzemplarzy, jak i liczbę przekazywanych egzemplarzy oraz rodzaj materiałów kierowanych do Biblioteki Sejmowej. Nie określa w tym miejscu, które biblioteki należą do kategorii „pozostałych bibliotek uprawnionych”, lecz wskazuje, że także im przysługuje po jednym egzemplarzu.

Ustęp 4 wprowadza wobec Biblioteki Narodowej w Warszawie i Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie obowiązek wieczystego archiwizowania jednego z otrzymanych egzemplarzy obowiązkowych. W praktyce oznacza to, że spośród dwóch egzemplarzy przekazanych każdej z tych bibliotek jeden ma być przeznaczony do trwałego przechowywania. Przepis łączy więc obowiązek przekazywania egzemplarzy z obowiązkiem ich długotrwałego zachowania przez dwie wskazane biblioteki.

Przepis określa zasady zwolnienia z opłat pocztowych przesyłek zawierających egzemplarze obowiązkowe. Zwolnienie dotyczy przesyłek wysyłanych do bibliotek uprawnionych do ich otrzymywania, a więc jest związane zarówno z treścią przesyłki, jak i z jej adresatem.

Zwolnienie nie ma charakteru bezwarunkowego ani nie obejmuje opłat w nieograniczonej wysokości. Jego zakres wyznacza **najniższa opłata** za przyjęcie, przemieszczenie i doręczenie przesyłki, która jednocześnie:

- nie jest przesyłką najszybszej kategorii,
- jest tego samego rodzaju,
- ma tę samą masę.

Wysokość tej opłaty ustala się na podstawie obowiązującego cennika usług powszechnych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe. Oznacza to, że punktem odniesienia nie jest dowolna opłata pocztowa, lecz stawka odpowiadająca określonym cechom przesyłki i najwolniejszej kategorii spośród wskazanych w przepisie. W praktyce regulacja zapewnia bezpłatne nadawanie takich przesyłek do wysokości stawki ustalonej według tych kryteriów. Przepis precyzuje więc zarówno krąg przesyłek objętych zwolnieniem, jak i sposób wyznaczenia jego maksymalnego zakresu.

Przepis określa odpowiedzialność za niewykonanie obowiązku przekazania „egzemplarza obowiązkowego”. Odpowiedzialność ponosi osoba, która uchyla się od przekazania takiego egzemplarza jednemu z podmiotów wskazanych w przepisie. Chodzi o:

- uprawnioną bibliotekę,
- państwową instytucję kultury wyspecjalizowaną w zakresie ochrony narodowego dziedzictwa kulturalnego w dziedzinie kinematografii, o której mowa w art. 28 ust. 1 ustawy wskazanej w przepisie.

Kluczowe znaczenie ma samo uchylanie się od przekazania egzemplarza. Przepis nie opisuje dodatkowych przesłanek odpowiedzialności ani nie różnicuje wysokości sankcji w zależności od rodzaju egzemplarza lub podmiotu, któremu powinien on zostać przekazany. Za takie zachowanie przewidziano karę grzywny.

Regulacja ma praktyczne znaczenie jako zabezpieczenie realizacji obowiązku przekazywania egzemplarzy bibliotecznych oraz materiałów związanych z kinematografią podmiotom odpowiedzialnym za ich gromadzenie lub ochronę. Sankcja dotyczy nie samego braku egzemplarza, lecz uchylania się od jego przekazania uprawnionej bibliotece albo wskazanej państwowej instytucji kultury.

Ustęp 2 przesądza, że sprawy dotyczące czynu określonego w ust. 1 są rozpoznawane w trybie przepisów o postępowaniu w sprawach o wykroczenia. Oznacza to, że przepis wskazuje nie tylko karę za naruszenie obowiązku, lecz także tryb, w którym następuje orzekanie. Zestawienie obu ustępów tworzy pełną regulację, obejmującą zarówno podstawę odpowiedzialności, jak i proceduralny sposób prowadzenia sprawy.

Przepis określa skutek w odniesieniu do dwóch konkretnych jednostek redakcyjnych ustawy o bibliotekach. Stanowi, że moc tracą art. 32 oraz art. 33 tej ustawy. Oznacza to, że wskazane przepisy zostają usunięte z obowiązującego porządku prawnego i nie mogą być dalej traktowane jako aktualna podstawa prawna.

Zakres regulacji jest ściśle określony. Przepis nie uchyla całej ustawy o bibliotekach, lecz odnosi się wyłącznie do jej art. 32 i art. 33. Nie wskazuje też treści uchylanych regulacji, nie opisuje szczegółowych następstw ich utraty mocy oraz nie ustanawia w ich miejsce nowych zasad. Jego funkcja ogranicza się do jednoznacznego wskazania, które przepisy przestają obowiązywać.

Znaczenie praktyczne polega na konieczności odróżnienia uchylenia dwóch artykułów od uchylenia całej ustawy. Przy ustalaniu podstawy prawnej dotyczącej zagadnień regulowanych wcześniej w art. 32 lub art. 33 nie można opierać się na tych przepisach jako na nadal obowiązujących. Sam art. 9 nie rozstrzyga jednak, jakie regulacje mają zastosowanie zamiast nich. പരിഗ.

Przepis określa, kto wykonuje uprawnienia Skarbu Państwa wobec określonych dóbr kultury oraz na jakich zasadach dobra te mają być zagospodarowywane. Uprawnienia te należą do ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego i obejmują trzy kategorie spraw: gospodarowanie dobrami odzyskanymi wskutek restytucji prowadzonej przez Rzeczpospolitą Polską, gospodarowanie narodowymi dobrami kultury RP objętymi przepadkiem na rzecz Skarbu Państwa oraz sprawy darowizn dóbr kultury na rzecz Skarbu Państwa. Do wydatków związanych z tymi uprawnieniami stosuje się odpowiednio art. 10.

Przy gospodarowaniu dobrami minister powinien uwzględniać przede wszystkim integralność kolekcji i zbiorów, ich związek z historyczną siedzibą oraz bezpieczeństwo dobra kultury. W przypadku zabytku archeologicznego znaczenie ma także miejsce jego pochodzenia lub znalezienia. Minister może powierzyć dobro instytucji kultury albo innej jednostce sektora finansów publicznych wyspecjalizowanej w opiece nad zabytkami, zawierając umowę depozytu.

Umowa może obejmować nieodpłatne przechowywanie dobra w odpowiedni sposób, wykonywanie prac konserwatorskich w określonym zakresie i za zgodą ministra, a także eksponowanie i udostępnianie dobra oraz jego wizerunku na uzgodnionych warunkach. Niektóre działania minister może powierzyć wyspecjalizowanej instytucji kultury, dla której jest podmiotem tworzącym lub współprowadzącym. W odniesieniu do materiałów bibliotecznych i archiwalnych wskazano odpowiednio Dyrektora Biblioteki Narodowej albo Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych. Jeżeli dobra wiążą się z zakresem działania archiwów wyodrębnionych, minister działa w porozumieniu z właściwym ministrem lub innym organem. Porozumienie służy wskazaniu dóbr, które ze względu na charakter lub treść zostaną powierzone właściwemu archiwum wyodrębnionemu.

o restytucji narodowych dóbr kultury

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2017/1086/text/U/D20171086Lj.pdf

Przepis porządkuje podstawowe pojęcia używane w ustawie i wyznacza zakres spraw, których może dotyczyć restytucja dóbr kultury. „Dobro kultury” obejmuje zarówno zabytki, jak i rzeczy ruchome niebędące zabytkami, ich części oraz zespoły, jeżeli ich zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na wartość artystyczną, historyczną lub naukową albo znaczenie dla dziedzictwa i rozwoju kulturalnego.

„Restytucja dobra kultury prowadzona przez Rzeczpospolitą Polską” oznacza działania organów państwa i innych jednostek sektora finansów publicznych zmierzające do odzyskania, w tym zwrotu, określonych dóbr. Definicja obejmuje dobra utracone przez wskazane osoby i podmioty, dobra znajdujące się obecnie lub wcześniej na terytorium Polski, a także dobra, których zwrotu Polska może żądać na podstawie właściwych przepisów albo które wywieziono z Polski z naruszeniem prawa.

Szeroko określono przypadki takiego wywozu. Obejmują one między innymi przemieszczenie związane z II wojną światową, naruszenie krajowych lub unijnych zasad wywozu, kradzież albo przywłaszczenie oraz niewypełnienie warunków legalnego wywozu czasowego.

Przepis wskazuje też, co może być „narodowym dobrem kultury RP”, w tym określone zabytki, materiały archiwalne, muzealia i materiały biblioteczne. Odrębnie definiuje „zagraniczne narodowe dobro kultury” oraz „zbiory publiczne”, obejmujące dobra należące między innymi do Skarbu Państwa, jednostek sektora finansów publicznych i podmiotów wykonujących zadania publiczne lub korzystających ze środków publicznych. „System IMI” oznacza elektroniczny system wymiany informacji, a „zwrot dobra kultury” polega na jego wydaniu i przemieszczeniu na terytorium państwa dochodzącego zwrotu.

Przepis określa tryb czasowego zabezpieczenia zagranicznego narodowego dobra kultury, którego dotyczy wniosek, o którym mowa w art. 20. Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego może wydać decyzję o ustanowieniu czasowego zajęcia, jeżeli istnieje zagrożenie ukryciem dobra, jego zniszczeniem, uszkodzeniem, pogorszeniem stanu zachowania, kradzieżą, zaginięciem albo nielegalnym wywiezieniem za granicę. Zajęcie trwa do czasu usunięcia zagrożenia.

W ramach tego zabezpieczenia dobro, o którym mowa w art. 18 ust. 1, jest przekazywane na przechowanie do instytucji odpowiedniej ze względu na jego rodzaj. Może to być muzeum, archiwum państwowe albo biblioteka. Rozwiązanie to ma zapewnić fizyczną ochronę obiektu w okresie, gdy istnieje ryzyko naruszenia jego bezpieczeństwa lub wywiezienia.

Jednocześnie minister zawiadamia państwo Unii Europejskiej, które wystąpiło z wnioskiem, o przewidywanych kosztach przechowania i innych czynności związanych z zabezpieczeniem. Państwo to jest wzywane do wpłacenia zaliczki na te koszty w terminie 30 dni. Niedokonanie wpłaty w tym terminie może skutkować uchyleniem zabezpieczenia, co wiąże finansowanie z dalszym utrzymywaniem czasowego zajęcia.

Wydatki niezbędne do wykonania zabezpieczenia są pokrywane z budżetu państwa, z części pozostającej w dyspozycji właściwego ministra, z zastrzeżeniem art. 40 ust. 1. Przepis wskazuje więc zarówno organ podejmujący decyzję, przesłanki ingerencji, sposób przechowania dobra, jak i podstawowe zasady rozliczania kosztów.

Przepis określa tryb zwrotu zagranicznego narodowego dobra kultury, które jest jednocześnie narodowym dobrem kultury RP, jeżeli posiadacz lub dzierżyciel uznał roszczenie państwa Unii Europejskiej, zawarł ugodę obejmującą obowiązek zwrotu albo gdy sąd polubowny nakazał zwrot dobra na terytorium tego państwa. W takich przypadkach zwrot wymaga uzyskania odpowiedniego pozwolenia na stały wywóz za granicę. Jeżeli dobro jest zabytkiem, chodzi o jednorazowe pozwolenie wydawane na podstawie art. 52 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Dla dobra, które nie jest zabytkiem, wymagane jest odrębne pozwolenie na jego stały wywóz.

**Właściwość organu** zależy od rodzaju dobra. Pozwolenie dotyczące dobra niebędącego zabytkiem wydaje minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, a w odniesieniu do materiałów bibliotecznych Dyrektor Biblioteki Narodowej, zaś do materiałów archiwalnych Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych.

Pozwolenia odmawia się, gdy nie są spełnione przesłanki dopuszczalności roszczenia określone w art. 18 i art. 19, występują przesłanki wskazane w art. 28 lub art. 29 albo podmiot tworzący instytucję kultury, będący posiadaczem lub dzierżycielem dobra, nie zgodził się na jego zwrot. Organ rozpatrujący wniosek nie jest związany ani wyrokiem sądu polubownego, ani stanowiskiem stron.

Z wnioskiem występuje posiadacz lub dzierżyciel. Wniosek dotyczący dobra niebędącego zabytkiem musi zawierać dane wnioskodawcy, opis dobra umożliwiający jego identyfikację oraz uzasadnienie. Przepisów art. 39 ust. 1-7 nie stosuje się, gdy zwrot nakazał sąd powszechny. Minister określi dokumenty dołączane do wniosku i wzór pozwolenia w drodze rozporządzenia.

Przepis określa, które organy krajowe uczestniczą w systemie IMI w sprawach dotyczących dóbr kultury oraz jakie jest przeznaczenie tego systemu. **Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego** pełni jednocześnie dwie funkcje: jest koordynatorem IMI oraz właściwym organem w rozumieniu art. 5 lit. e i f rozporządzenia wskazanego w ust. 1.

Ust. 2 wskazuje pozostałe właściwe organy w rozumieniu art. 5 lit. f tego rozporządzenia. Są to: minister właściwy do spraw zagranicznych, Prokurator Generalny, Komendant Główny Policji, Komendant Główny Straży Granicznej, Szef Krajowej Administracji Skarbowej, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych oraz Dyrektor Biblioteki Narodowej. Przepis tworzy więc zamknięty katalog podmiotów uprawnionych do działania w tym zakresie.

Zgodnie z ust. 3 minister oraz organy wymienione w ust. 2 wykorzystują system IMI do współpracy i wzajemnych konsultacji z właściwymi organami państw Unii Europejskiej. System służy również do rozpowszechniania informacji istotnych dla konkretnej sprawy, jeżeli dotyczą one dóbr kultury skradzionych lub wyprowadzonych z naruszeniem prawa z terytorium tych państw. W praktyce przepis wskazuje zarówno krajowego koordynatora, jak i krąg organów uczestniczących w wymianie informacji oraz cel tej współpracy.

Przepis określa, komu minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego może powierzyć prowadzenie działań wskazanych w art. 20 ust. 1, art. 21, art. 22 ust. 1 i 2, art. 24 oraz art. 27. Powierzenie ma charakter fakultatywny, ponieważ przepis posługuje się określeniem „może”, a więc nie nakłada na ministra obowiązku przekazania tych działań innemu podmiotowi.

Podstawowym adresatem takiego powierzenia może być instytucja kultury wyspecjalizowana w opiece nad zabytkami, pod warunkiem że minister jest dla niej podmiotem tworzącym. Oznacza to, że przepis wiąże możliwość powierzenia nie tylko z profilem działalności instytucji, lecz także z określoną relacją organizacyjną między tą instytucją a ministrem.

Przepis przewiduje również odrębne rozwiązanie dotyczące materiałów bibliotecznych i archiwalnych. W tym zakresie działania mogą zostać powierzone odpowiednio Dyrektorowi Biblioteki Narodowej albo Naczelnemu Dyrektorowi Archiwów Państwowych. Wybór osoby zależy więc od rodzaju materiałów, których działania dotyczą: materiały biblioteczne przypisano Dyrektorowi Biblioteki Narodowej, a archiwalne Naczelnemu Dyrektorowi Archiwów Państwowych.

Znaczenie praktyczne regulacji polega na wskazaniu wyspecjalizowanych wykonawców działań związanych z restytucją dóbr kultury. Przepis nie opisuje samego trybu powierzenia ani nie określa dodatkowych warunków prowadzenia poszczególnych działań. Rozdziela natomiast właściwość według rodzaju instytucji oraz rodzaju materiałów, pozostawiając ministrowi możliwość podjęcia decyzji o powierzeniu.

Przepis określa tryb zwrotu dobra kultury, o którym mowa w art. 42, do państwa obcego. W przypadku, gdy dobro jest jednocześnie narodowym dobrem kultury RP, zwrot następuje po wydaniu odpowiedniego pozwolenia na stały wywóz za granicę. Rodzaj pozwolenia zależy od charakteru dobra: może to być jednorazowe pozwolenie dotyczące zabytku, pozwolenie dotyczące dobra kultury niebędącego zabytkiem albo pozwolenie standardowe, jeżeli dobro mieści się w zakresie wskazanego rozporządzenia dotyczącego wywozu dóbr kultury.

Pozwolenie dotyczące dobra niebędącego zabytkiem wydaje minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. W odniesieniu do materiałów bibliotecznych właściwy jest Dyrektor Biblioteki Narodowej, a w odniesieniu do materiałów archiwalnych, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych. Pozwolenie może zostać wydane na wniosek posiadacza dobra albo z urzędu, po wystąpieniu państwa obcego z wnioskiem o zwrot. Odmowa jest obowiązkowa, gdy zwrot byłby niezgodny z normami prawa międzynarodowego albo istotnie naruszał interes dziedzictwa kulturowego Rzeczypospolitej Polskiej.

Wniosek dotyczący dobra niebędącego zabytkiem powinien zawierać dane wnioskodawcy, opis dobra umożliwiający jego identyfikację oraz uzasadnienie wskazujące podstawę prawną zwrotu, okoliczności przemieszczenia i dowody. Wydanie pozwolenia wymaga opinii ministra właściwego do spraw zagranicznych. Opinia powinna zostać wydana w ciągu miesiąca, a brak stanowiska w tym terminie oznacza opinię pozytywną. Jeżeli dobro nie jest narodowym dobrem kultury RP, zwrot następuje po uzyskaniu takiej opinii, bez wskazania obowiązku wydania pozwolenia. Przepis przewiduje również określenie w rozporządzeniu wymaganych dokumentów i wzoru pozwolenia.

Biblioteki

Biblioteki w przepisach

o fundacji - Zakład Narodowy imienia Ossolińskich.3 przepisy

o obowiązkowych egzemplarzach bibliotecznych.6 przepisów

o restytucji narodowych dóbr kultury7 przepisów