Bezpośrednie zagrożenie szkodą w środowisku

Bezpośrednie zagrożenie szkodą w środowisku to sytuacja, w której istnieje nie tylko możliwość wystąpienia negatywnych skutków dla środowiska, lecz prawdopodobieństwo ich powstania jest wysokie, a sam skutek może nastąpić w przyszłości, którą da się racjonalnie przewidzieć. Pojęcie to zostało zdefiniowane w ustawie „o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie” i odnosi się do etapu poprzedzającego faktyczne powstanie szkody.

W tym określeniu można wyróżnić trzy podstawowe elementy:

• wysokie prawdopodobieństwo, czyli ocena, że wystąpienie szkody jest realne i wyraźnie bardziej prawdopodobne niż czysto hipotetyczne;
• szkodę w środowisku, a więc przewidywany negatywny skutek, którego dotyczy ustawa;
• dającą się przewidzieć przyszłość, czyli taki okres, w którym na podstawie dostępnych informacji można racjonalnie oczekiwać wystąpienia szkody. Nie chodzi zatem o zdarzenie całkowicie odległe lub niemożliwe do umiejscowienia w czasie.

Samo zagrożenie nie jest jeszcze szkodą. Oznacza stan ryzyka, w którym szkoda może dopiero nastąpić, ale prawdopodobieństwo jej wystąpienia jest na tyle wysokie, że nie można traktować go jako odległej, abstrakcyjnej możliwości. Dla oceny znaczenia tego pojęcia istotne są więc zarówno stopień prawdopodobieństwa, jak i przewidywalność momentu lub okresu, w którym szkoda może się ujawnić.

W ustawie pojęcie to służy odróżnieniu sytuacji wymagającej uwzględnienia działań zapobiegawczych od samego przypuszczenia, że szkoda kiedyś może wystąpić. Ma znaczenie praktyczne przede wszystkim wtedy, gdy trzeba ocenić, czy istnieje podstawa do zastosowania mechanizmów zapobiegania szkodom w środowisku, zanim dojdzie do ich rzeczywistego powstania. Pozwala także uporządkować ocenę ryzyka, ponieważ nie każde zagrożenie będzie bezpośrednie w rozumieniu ustawy. Konieczne jest ustalenie, że prawdopodobieństwo szkody jest wysokie oraz że jej wystąpienie mieści się w przewidywalnej przyszłości.