Bezpieczeństwo i higiena pracy

Bezpieczeństwo i higiena pracy, w skrócie BHP, to ogół warunków, zasad i środków organizacyjnych, technicznych oraz ochronnych, które służą ochronie życia i zdrowia osób wykonujących pracę. Obejmuje zapobieganie wypadkom przy pracy, chorobom związanym z pracą oraz innym zagrożeniom występującym w środowisku pracy.

W polskim prawie BHP jest przede wszystkim obowiązkiem organizacyjnym pracodawcy. Pracodawca odpowiada za zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, właściwą organizację stanowisk, rozpoznawanie i ograniczanie ryzyka zawodowego, szkolenia, instruktaż, środki ochrony indywidualnej oraz sprawność urządzeń i instalacji. Obowiązki te mogą obejmować także osoby, które wykonują pracę na terenie zakładu na innej podstawie niż stosunek pracy, jeżeli wynika to z charakteru organizacji pracy i występujących zagrożeń. Pracownik powinien przestrzegać ustalonych zasad, instrukcji oraz korzystać z przydzielonych zabezpieczeń.

Regulacje BHP mają charakter zarówno ogólny, jak i szczegółowy. Obejmują między innymi wymagania dotyczące pomieszczeń i stanowisk pracy, organizacji procesów, ergonomii, ochrony przeciwpożarowej oraz postępowania w razie zagrożenia. Przepisy szczególne odnoszą się do określonych czynników lub rodzajów działalności, takich jak hałas i drgania mechaniczne, ręczne prace transportowe, prace spawalnicze, stanowiska z monitorami ekranowymi, produkcja filmowa, produkcja i przetwarzanie miedzi oraz wytwarzanie masy celulozowej, papieru i wyrobów z papieru.

Znaczenie praktyczne BHP polega na tym, że wyznacza minimalne wymagania dotyczące wyposażenia, organizacji i wykonywania pracy. Ich przestrzeganie podlega kontroli właściwych organów, w szczególności Państwowej Inspekcji Pracy, która bada zgodność warunków pracy z przepisami oraz może podejmować działania przewidziane prawem. BHP stanowi część prawa pracy, ale wiąże się również z regulacjami dotyczącymi nadzoru nad warunkami pracy, ochrony zdrowia, ergonomii i bezpieczeństwa procesów technologicznych.