Badanie

Badanie w polskim prawie oznacza zorganizowane czynności polegające na sprawdzeniu, analizie, pomiarze lub ocenie określonego przedmiotu, stanu, właściwości albo okoliczności. Termin ten nie ma jednej, uniwersalnej definicji ustawowej. Jego znaczenie zależy od dziedziny prawa i celu, któremu ma służyć.

Badanie może mieć charakter faktyczny, gdy obejmuje na przykład analizę próbki wody, pomiar zawartości alkoholu w organizmie, oględziny przedmiotu lub ocenę stanu środowiska. Może też mieć charakter formalny albo procesowy, gdy oznacza sprawdzenie przez sąd, prokuratora lub inny organ określonych przesłanek, dokumentów, dowodów lub prawidłowości przeprowadzonej czynności. W postępowaniu cywilnym badanie może odnosić się do oceny kwestii podlegającej rozstrzygnięciu, natomiast w postępowaniu karnym często wiąże się z uzyskiwaniem i oceną dowodów, ekspertyzami oraz czynnościami dotyczącymi zabezpieczonych przedmiotów i substancji.

Najważniejsze rodzaje badań obejmują:

• badania laboratoryjne i techniczne, służące ustaleniu właściwości materiałów, substancji lub próbek;
• badania medyczne i biologiczne, dotyczące organizmu, komórek rozrodczych albo stanu zdrowia;
• badania środowiskowe, w tym kontrolę jakości wody, monitoring wód oraz ocenę stanu wód powierzchniowych i podziemnych;
• badania procesowe i dowodowe, wykonywane dla ustalenia faktów istotnych dla postępowania;
• badania o charakterze kontrolnym, audytowym lub korporacyjnym, związane z oceną dokumentów, działalności albo zgodności określonych działań z prawem.

Przepisy mogą określać przedmiot i metody badania, osoby lub podmioty uprawnione do jego przeprowadzenia, częstotliwość wykonywania czynności, sposób dokumentowania wyników oraz zasady przechowywania próbek i materiałów. Wynik badania może stanowić podstawę decyzji administracyjnej, klasyfikacji jakości, zastosowania środka prawnego, ustalenia odpowiedzialności albo oceny dowodu. Niektóre czynności podlegają kontroli sądu lub mogą być kwestionowane co do prawidłowości ich przeprowadzenia. Z badaniem mogą wiązać się również wydatki postępowania, w szczególności koszty opinii, ekspertyz, próbek i udziału biegłych.