Badanie lekarskie

Badanie lekarskie to czynności medyczne przeprowadzane w celu oceny stanu zdrowia osoby, jej zdolności do określonej aktywności albo istnienia przeciwwskazań do pracy, służby lub zabiegu. W polskim prawie termin ten nie oznacza jednej, jednolicie uregulowanej procedury. Zakres badania, osoba uprawniona do jego przeprowadzenia, sposób dokumentowania oraz skutki wyniku zależą od dziedziny prawa i celu badania.

Badanie może obejmować wywiad, ocenę stanu zdrowia, podstawowe czynności diagnostyczne, a w określonych przypadkach także badania specjalistyczne, psychologiczne lub obserwację szpitalną. Jego wynikiem może być zaświadczenie, świadectwo albo orzeczenie stwierdzające zdolność, niezdolność lub występowanie przeciwwskazań.

Najważniejsze rodzaje i zastosowania badań lekarskich obejmują:

• badania pracownicze, w tym wstępne, okresowe i kontrolne, służące ocenie zdolności do pracy w określonych warunkach; ich koszty ponosi pracodawca,
• badania wojskowe, na podstawie których komisje lekarskie określają zdolność do służby wojskowej; mogą im towarzyszyć badania psychologiczne, specjalistyczne i obserwacja szpitalna,
• badania osób pozbawionych wolności, przeprowadzane po przyjęciu do zakładu karnego albo aresztu, między innymi dla oceny stanu zdrowia i zapewnienia właściwej opieki,
• badania związane z ciążą i niezdolnością do pracy, które mogą potwierdzać stan ciąży albo stanowić podstawę dokumentów dotyczących czasowej niezdolności do pracy,
• badania w postępowaniu karnym, gdy stan zdrowia pokrzywdzonego lub stan psychiczny świadka ma znaczenie dla sprawy; w określonych sytuacjach przepisy ograniczają możliwość sprzeciwu wobec takich czynności,
• badania związane z leczeniem niepłodności, obejmujące ocenę medycznych warunków pobierania i stosowania komórek rozrodczych oraz bezpieczeństwa procedury.

Badanie lekarskie może być obowiązkowe albo wykonywane za zgodą osoby badanej, zależnie od podstawy prawnej i celu czynności. Jego wynik często wywołuje skutki prawne, ponieważ może decydować o dopuszczeniu do pracy lub służby, możliwości wykonania określonego zabiegu, uprawnieniach do świadczeń albo dalszym toku postępowania.