Przepis określa zasady wykonywania przez niezależny podmiot zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi na rzecz uprawnionych. Taka działalność została zaliczona do działalności regulowanej, o której mowa w ustawie - Prawo przedsiębiorców. Oznacza to, że jej prowadzenie wiąże się z obowiązkiem uzyskania wpisu do specjalnego rejestru.

Kluczowe znaczenie mają trzy elementy:

- działalność polega na zarządzaniu prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi,
- jest wykonywana przez niezależny podmiot,
- odbywa się na rzecz uprawnionych.

Przepis wskazuje również nazwę właściwej ewidencji, czyli „rejestr niezależnych podmiotów zarządzających”, a następnie posługuje się skróconym określeniem „rejestr”. Wpis do tego rejestru jest wymagany, dlatego stanowi formalny warunek prowadzenia opisanej działalności. Regulacja obejmuje wyłącznie zarządzanie prawami wykonywane przez niezależny podmiot na rzecz uprawnionych, a nie każde działanie związane z prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi. W praktyce przepis porządkuje status takiej działalności i łączy jej wykonywanie z obowiązkiem ujawnienia podmiotu w określonym rejestrze. Posegregowanie tej działalności jako regulowanej oznacza, że nie jest ona traktowana wyłącznie jako zwykła aktywność gospodarcza, lecz podlega dodatkowi w postaci wymogu wpisu.

o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2018/1293/text/U/D20181293Lj.pdf

Przepis określa pozycję i zasady działania walnego zebrania członków organizacji zbiorowego zarządzania. Nadaje mu status **najwyższej władzy organizacji**, a więc organu właściwego do podejmowania uchwał w sprawach, w których statut nie przekazał kompetencji innym organom. Jednocześnie wyklucza skuteczność takich postanowień statutu, które w sposób ogólny zastrzegałyby właściwość innych organów. Zakres kompetencji pozostałych organów musi zatem wynikać z konkretnych postanowień statutu.

Co do zasady w walnym zebraniu mogą uczestniczyć i głosować członkowie organizacji. Przepis wprowadza jednak szczególne ograniczenie dotyczące spraw wskazanych w art. 19 pkt 4-7. W tych sprawach głos przysługuje wyłącznie członkom, którzy zawarli z organizacją umowę o zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi. Sam status członka nie wystarcza więc do głosowania w tym zakresie.

Statut może rozszerzyć prawo udziału i głosowania w sprawach z art. 19 pkt 4-7 także na uprawnionych niebędących członkami organizacji. Muszą oni jednak mieć zawartą z nią umowę o zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi. Takie rozwiązanie nie wynika automatycznie z ustawy, lecz wymaga przewidzenia go w statucie. Wobec tych uprawnionych przepisy art. 15 ust. 1 i art. 21 stosuje się odpowiednio. Praktyczne znaczenie regulacji polega na wyraźnym określeniu, kto może uczestniczyć w pracach walnego zebrania i wykonywać prawo głosu, zwłaszcza przy podejmowaniu uchwał w szczególnych sprawach.

Przepis określa zasady zastąpienia walnego zebrania członków organizacji zbiorowego zarządzania zebraniem delegatów. Rozwiązanie to może zostać przewidziane w statucie organizacji liczącej ponad 300 członków. Statut może ustanowić zebranie delegatów zamiast walnego zebrania albo przewidywać zastąpienie nim walnego zebrania członków.

Prawo wyboru delegatów przysługuje członkom organizacji, a delegatem może zostać każdy z nich. Zebranie musi liczyć co najmniej 100 delegatów, jeżeli organizacja ma do 1000 członków, albo co najmniej 200 delegatów, jeżeli liczy ich ponad 1000. Statut powinien określać kadencję, szczegółowe zasady i tryb wyboru oraz sposób zwoływania zebrania. Delegaci muszą być wybierani co najmniej raz na 4 lata.

Istotne znaczenie ma sposób reprezentacji różnych kategorii uprawnionych. Zasady wyboru powinny zapewniać sprawiedliwą i wyważoną reprezentację, uwzględniając liczbę członków danej kategorii, wysokość uzyskiwanych przez nią przychodów z praw albo liczbę utworów lub przedmiotów praw pokrewnych, którymi organizacja zarządza.

Statut może przyznać prawo wyboru delegatów także uprawnionym niebędącym członkami, jeżeli zawarli z organizacją umowę o zbiorowe zarządzanie. Taka osoba może również zostać delegatem, lecz głosuje wyłącznie w sprawach określonych w art. 19 pkt 4-7. Do zebrania delegatów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy i postanowienia statutu dotyczące walnego zebrania członków, co zapewnia ciągłość zasad jego działania.

Przepis określa, do jakich podmiotów stosuje się ustawę oraz jakie przepisy uzupełniają jej regulację. Jego znaczenie polega na wyznaczeniu zakresu podmiotowego ustawy, obejmującego zarówno organizacje zbiorowego zarządzania, jak i inne podmioty wykonujące czynności związane z takim zarządzaniem.

Zgodnie z ust. 1 pkt 1 ustawa dotyczy organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi. Obejmuje także podmioty, które wykonują czynności z tego zakresu na podstawie tytułu prawnego udzielonego im przez taką organizację, co wynika z pkt 2. Przepis wskazuje również trzecią kategorię podmiotów. Są to osoby prawne lub jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli nie działają jako uprawnieni ani jako organizacje zbiorowego zarządzania, a czynności zarządzania wykonują na podstawie tytułu prawnego udzielonego przez uprawnionych. Ustawa określa je jako „niezależne podmioty zarządzające”, zgodnie z ust. 1 pkt 3.

Praktycznie przepis rozróżnia więc podmioty działające jako organizacje zbiorowego zarządzania, podmioty wykonujące powierzone im czynności oraz niezależne podmioty zarządzające działające na podstawie upoważnienia od uprawnionych. Sam fakt wykonywania czynności z zakresu zarządzania nie jest opisany jako samodzielna podstawa zastosowania ustawy, ponieważ przepis wiąże go z określonym tytułem prawnym.

Ust. 2 przewiduje ponadto, że w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie do organizacji zbiorowego zarządzania stosuje się przepisy ustawy Prawo o stowarzyszeniach. Rozwiązanie to uzupełnia regulację dotyczącą tych organizacji, ale nie rozszerza wprost tego odesłania na pozostałe podmioty wymienione w ust. 1.

Autorskie prawo

Autorskie prawo w przepisach

o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi4 przepisy