Przepis ustanawia samorząd komorniczy, który tworzą komornicy i asesorzy. Określa także podstawowe zadania tego samorządu, związane z organizacją wykonywania obowiązków zawodowych, reprezentowaniem jego członków oraz dbałością o standardy służby.

Do zadań samorządu należy przede wszystkim wspieranie organów nadzoru administracyjnego w sprawowaniu pieczy nad sumiennym pełnieniem służby przez komorników oraz nad należytym wykonywaniem obowiązków przez asesorów i aplikantów. Samorząd uczestniczy również w zapewnianiu warunków do wykonywania ustawowych zadań komorników. Oznacza to, że przepis przypisuje mu zarówno funkcję wspierającą nadzór, jak i udział w tworzeniu warunków wykonywania czynności komorniczych.

Samorząd reprezentuje komorników i asesorów, a także odpowiada za doskonalenie zawodowe obu tych grup. Uczestniczy ponadto w kształceniu aplikantów. W zakresie etyki zawodowej jego zadaniem jest ustalanie i krzewienie zasad oraz dbałość o ich przestrzeganie. Przepis wskazuje również na prowadzenie badań dotyczących funkcjonowania egzekucji sądowej.

W praktyce regulacja wyznacza szeroki zakres działania samorządu, obejmujący **nadzór wspierający, reprezentację, kształcenie, etykę zawodową i badania nad egzekucją sądową**. Zadania te dotyczą nie tylko samych komorników, lecz także asesorów, a w zakresie nadzoru i kształcenia również aplikantów.

o komornikach sądowych

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2018/771/text/U/D20180771Lj.pdf

Przepis określa skład, siedzibę oraz zasady powstawania i ustania członkostwa w izbie komorniczej. Izbę tworzą dwie grupy osób: komornicy prowadzący kancelarie w obszarze właściwej apelacji oraz asesorzy zatrudnieni w tych kancelariach. O przynależności do izby decyduje zatem zarówno prowadzenie kancelarii na określonym obszarze, jak i zatrudnienie asesora w kancelarii komorniczej objętej tym obszarem.

Siedzibą izby jest miejscowość, w której znajduje się siedziba sądu apelacyjnego. Przepis wiąże więc organizację izby z obszarem apelacji i wskazuje lokalizację jej siedziby przez odwołanie do siedziby sądu apelacyjnego.

W przypadku komornika członkostwo w izbie powstaje z dniem złożenia ślubowania. Ustaje natomiast w razie odwołania komornika z zajmowanego stanowiska albo wygaśnięcia powołania na stanowisko komornika z mocy prawa. Ustanie członkostwa jest połączone z dodatkowym skutkiem, komornik przestaje w tym samym dniu pełnić wszelkie funkcje w organach samorządu komorniczego. Oznacza to, że odwołanie albo wygaśnięcie powołania wpływa nie tylko na samą przynależność do izby, lecz także na wykonywanie funkcji samorządowych.

Te same zasady, dotyczące powstania i ustania członkostwa, stosuje się odpowiednio do asesorów. Przepis porządkuje tym samym podstawowe kwestie organizacyjne izby oraz wskazuje momenty, od których członkostwo i związane z nim funkcje trwają albo wygasają.

Przepis określa rodzaje walnych zgromadzeń izby komorniczej, zasady ich zwoływania oraz uprawnienia i obowiązki osób uczestniczących w tych zgromadzeniach. Rozróżnia **zwyczajne** i **nadzwyczajne walne zgromadzenie**. Zwyczajne zgromadzenie zwołuje rada izby komorniczej w pierwszym kwartale każdego roku, co wyznacza stały, coroczny termin przeprowadzenia tego rodzaju zebrania.

Nadzwyczajne walne zgromadzenie może zostać zwołane z inicjatywy Krajowej Rady Komorniczej, na podstawie uchwały rady izby komorniczej, na wniosek komisji rewizyjnej albo na wniosek co najmniej 1/5 członków danej izby komorniczej. Przepis wskazuje więc kilka odrębnych podstaw uruchomienia procedury, w tym także możliwość wystąpienia z inicjatywą przez określoną część członków izby.

Uczestnictwo w walnym zgromadzeniu jest obowiązkiem każdego członka danej izby komorniczej. Jednocześnie przepis różnicuje uprawnienia innych osób. Asesorzy nie mogą głosować w sprawach, o których mowa w art. 208 ust. 1 pkt 5 i 6. Aplikanci mają prawo uczestniczyć w walnym zgromadzeniu, ale również nie mają prawa głosu. W praktyce regulacja określa zatem, kto powinien pojawić się na zgromadzeniu, kto może w nim uczestniczyć oraz komu przysługuje możliwość podejmowania rozstrzygnięć w drodze głosowania.

Przepis określa, jaki status uzyskują osoby wykonujące funkcje komornicze w dniu wejścia w życie ustawy. Ma charakter przejściowy, ponieważ odnosi się do osób powołanych albo już pełniących określone funkcje przed tym dniem i wskazuje, że z dniem wejścia w życie ustawy stają się one osobami w rozumieniu nowych przepisów.

**Komornicy** powołani przed dniem wejścia w życie ustawy stają się komornikami w rozumieniu tej ustawy. Jednocześnie zachowują dotychczasowe siedziby kancelarii. Przepis łączy więc zmianę statusu prawnego z pozostaniem kancelarii w jej dotychczasowej siedzibie.

**Asesorzy komorniczy** powołani przed dniem wejścia w życie ustawy stają się z tym dniem asesorami w rozumieniu ustawy. Regulacja nie wskazuje w ich przypadku dodatkowego warunku ani nie odnosi się do siedziby kancelarii.

**Aplikanci komorniczy** będący aplikantami w dniu wejścia w życie ustawy stają się z tym dniem aplikantami w rozumieniu ustawy. W tej grupie decydujące znaczenie ma faktyczne posiadanie statusu aplikanta w dniu wejścia ustawy w życie, a nie wcześniejsze powołanie.

Znaczenie praktyczne przepisu polega na jednoznacznym przyporządkowaniu trzech grup osób do statusów przewidzianych w ustawie. Skutek następuje z mocy samego przepisu, w dniu wejścia ustawy w życie. Dotychczasowi komornicy, asesorzy i aplikanci nie zostają pominięci w systemie określonym przez nową ustawę, lecz zostają wprost uznani za odpowiednio komorników, asesorów i aplikantów w jej rozumieniu.

Przepis określa przejściowy obowiązek uzupełnienia wykształcenia prawniczego przez komorników i asesorów, którzy nie spełniają wymogu wskazanego w art. 11 ust. 1 pkt 6. Mają oni 7 lat od dnia wejścia w życie ustawy na ukończenie wyższych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskanie tytułu magistra prawa albo na ukończenie zagranicznych studiów prawniczych uznanych w Rzeczypospolitej Polskiej.

Osoby objęte tym obowiązkiem muszą najpóźniej z upływem tego terminu poinformować Ministra Sprawiedliwości o spełnieniu wymogu uzupełnienia wykształcenia. Do informacji należy dołączyć dokumenty potwierdzające ukończenie wymaganych studiów lub uznanie zagranicznych studiów prawniczych.

**Skutek niedopełnienia obowiązku** został określony szczególnie rygorystycznie. Jeżeli osoba powołana na stanowisko komornika nie ukończy w terminie wymaganych studiów i nie uzyska tytułu magistra prawa albo nie ukończy uznanych zagranicznych studiów prawniczych, jej powołanie wygasa z mocy prawa z dniem upływu tego terminu. Do tej sytuacji stosuje się również art. 20 ust. 2. Tę samą zasadę, odpowiednio, zastosowano do asesorów.

W praktyce przepis wyznacza końcowy termin na dostosowanie kwalifikacji oraz wprowadza obowiązek ich udokumentowania. Samo nieuzupełnienie wykształcenia w terminie prowadzi do automatycznego wygaśnięcia powołania, bez potrzeby wydawania dodatkowego rozstrzygnięcia przewidzianego w tym przepisie.

Przepis określa, które kategorie osób wykonują w sądach zadania z zakresu wymiaru sprawiedliwości oraz zadania z zakresu ochrony prawnej, inne niż wymiar sprawiedliwości. Podstawową zasadą jest powierzenie wymiaru sprawiedliwości sędziom.

W sądach rejonowych zadania te mogą wykonywać także asesorzy sądowi. Ich kompetencje są jednak ograniczone. Nie obejmują one:  
1. stosowania tymczasowego aresztowania w postępowaniu przygotowawczym wobec zatrzymanego przekazanego do dyspozycji sądu wraz z wnioskiem o zastosowanie tego środka;  
2. rozpoznawania zażaleń na określone postanowienia dotyczące wszczęcia lub umorzenia śledztwa albo dochodzenia, w tym na postanowienie o umorzeniu dochodzenia i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw.  

Punkt 3 w § 1a jest uchylony, więc nie zawiera obowiązującej treści.

Odrębną kategorię stanowią zadania z zakresu ochrony prawnej, które nie są wymiarem sprawiedliwości. W sądach wykonują je referendarze sądowi i starsi referendarze sądowi. Przepis wyraźnie zrównuje te określenia na potrzeby innych regulacji, wskazując, że użycie pojęcia „referendarze sądowi” obejmuje również starszych referendarzy sądowych.

Zadania ochrony prawnej mogą wykonywać także asesorzy sądowi. Sędziowie mogą wykonywać te zadania tylko wtedy, gdy ich wykonanie przez referendarzy sądowych lub asesorów sądowych nie jest możliwe. Przepis rozdziela więc zasadniczo wymiar sprawiedliwości od pozostałych zadań ochrony prawnej, a jednocześnie wskazuje osoby uprawnione do ich realizacji oraz wyjątki od tego podziału. § 3 jest uchylony i nie ustanawia odrębnej reguły.

Prawo o ustroju sądów powszechnych.

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2001/1070/text/U/D20011070Lj.pdf

Przepis określa zasady przejściowe dotyczące kadencji władz sądów, składów organów sędziowskich oraz aplikacji i asesury rozpoczętych przed wejściem w życie ustawy. Jego celem jest wskazanie, jak stosować nowe regulacje do sytuacji już trwających.

W odniesieniu do prezesów i wiceprezesów sądów okręgowych oraz apelacyjnych rozpoczęte kadencje co do zasady trwają sześć lat, liczonych od dnia ich rozpoczęcia. Wyjątek wiąże się ze sprzeciwem właściwego zgromadzenia sędziów, który może zostać wyrażony w ciągu sześciu tygodni po upływie okresu, na jaki dana osoba została powołana. Odrębnie potraktowano osoby pełniące po raz drugi kolejno funkcję prezesa albo wiceprezesa. Ich kadencja kończy się z upływem okresu, na który zostały powołane.

Przepis wyznacza również terminy dostosowania funkcjonowania zgromadzeń ogólnych sędziów. W ciągu trzech miesięcy od wejścia w życie ustawy zgromadzenia te mają dostosować swoje składy do wymagań ustawy. Ich kadencje trwają jednak do końca kadencji prezesów sądów. Następnie, w ciągu miesiąca od rozpoczęcia nowej kadencji zgromadzeń ogólnych sędziów, przeprowadza się wybory członków kolegiów sądów zgodnie z ustawą.

**Zachowanie dotychczasowych zasad** przewidziano dla aplikacji sądowej, aplikacji w sądzie wojskowym, asesury oraz asesury w sądzie wojskowym rozpoczętych przed wejściem w życie ustawy. Asesorzy mianowani wcześniej mogą pełnić funkcję dłużej niż trzy lata, aż do osiągnięcia wieku wymaganego do powołania na stanowisko sędziego sądu rejonowego albo sędziego sądu wojskowego.

Przepis określa skład, sposób działania i zadania zgromadzenia ogólnego sędziów sądu rejonowego. Tworzą je wszyscy sędziowie tego sądu. W posiedzeniach mogą uczestniczyć także sędziowie delegowani do pełnienia obowiązków sędziego w tym sądzie oraz asesorzy sądowi, jednak bez prawa głosu.

Zgromadzeniu przewodniczy prezes sądu rejonowego. Podczas jego nieobecności funkcję tę pełni najstarszy służbą wiceprezes, a jeśli w sądzie nie ma wiceprezesa, najstarszy służbą przewodniczący wydziału. Udział sędziów jest obowiązkowy, jeżeli zarządzi tak prezes sądu. Prezes zwołuje zgromadzenie z własnej inicjatywy albo na wniosek jednej piątej liczby sędziów sądu.

Uchwały zapadają zwykłą większością głosów obecnych członków. Tajność głosowania przewidziano wyłącznie przy wyborze delegata do udziału w posiedzeniach kolegium sądu okręgowego, zwoływanych w celu zaopiniowania kandydatów na stanowiska sędziów sądu rejonowego. Zgromadzenie wysłuchuje informacji prezesa o działalności sądu i może wyrazić na ten temat opinię.

Delegat jest wybierany spośród wszystkich zgłoszonych kandydatów. Każdy głosujący wskazuje jednego kandydata, a wygrywa osoba z największą liczbą głosów. W razie remisu przeprowadza się ponowne głosowanie z udziałem tylko tych kandydatów. Kadencja delegata trwa rok. Jeżeli zakończy się wcześniej z przyczyn wskazanych w § 9, funkcję obejmuje sędzia, który uzyskał kolejno największą liczbę głosów.

Przepis określa zasady rozpatrywania skarg i wniosków dotyczących działalności sądów. Co do zasady powinny one zostać rozpatrzone bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od dnia wpływu. Termin ten odnosi się do skarg i wniosków objętych zakresem regulacji, z uwzględnieniem sytuacji, w których przepis przewiduje odmowę rozpatrzenia albo przekazanie pisma do akt sprawy lub postępowania.

Nie rozpatruje się skarg dotyczących działalności sądów w dziedzinie, w której sędziowie i asesorzy sądowi są niezawiśli. Organ sądu, do którego skierowano taką skargę lub wniosek, zawiadamia skarżącego o przyczynach odmowy rozpatrzenia skargi. Jeżeli jednak skarga dotyczy czynności sądu podlegającej zaskarżeniu w toku instancji, organ sądu nie rozpatruje jej w tym trybie, lecz niezwłocznie przekazuje ją do akt sprawy i zawiadamia o tym skarżącego.

Odrębnie uregulowano skargi i wnioski dotyczące treści czynności sądu, które nie zostały jeszcze dokonane, jeżeli należą one do dziedziny objętej niezawisłością sędziów i asesorów. Takie pisma podlegają niezwłocznemu przekazaniu do akt postępowania, którego dotyczą.

Bez rozpatrzenia pozostawia się także skargi lub wnioski zawierające treści znieważające albo słowa powszechnie uznawane za obelżywe. W takim przypadku skarżący lub wnioskodawca otrzymuje zawiadomienie o pozostawieniu pisma bez rozpatrzenia oraz o przyczynie takiego rozstrzygnięcia. Przepis wskazuje więc zarówno termin działania, jak i sytuacje, w których pismo nie jest rozpoznawane, lecz podlega odmowie albo przekazaniu do akt.

Przepis ustanawia granicę dla czynności podejmowanych w ramach nadzoru administracyjnego nad działalnością sądów. Takie czynności nie mogą wkraczać w dziedzinę, w której sędziowie i asesorzy sądowi są niezawiśli. Oznacza to, że nadzór administracyjny nie może obejmować sfery objętej niezawisłością tych osób ani wpływać na sposób wykonywania przez nie czynności pozostających w tej sferze.

Kluczowe znaczenie ma połączenie dwóch elementów: rodzaju czynności, czyli czynności z zakresu nadzoru administracyjnego, oraz chronionej dziedziny, w której występuje niezawisłość sędziów i asesorów sądowych. Zakaz ma charakter bezwzględny, ponieważ przepis stanowi, że czynności nadzorcze „nie mogą wkraczać” w tę dziedzinę. Nie uzależnia tego zakazu od celu, zakresu ani skutku konkretnej czynności.

Praktycznie przepis rozdziela nadzór administracyjny od sfery niezawisłości. Samo wykonywanie nadzoru nie może prowadzić do naruszenia tej sfery. Ochrona obejmuje zarówno sędziów, jak i asesorów sądowych, a więc każda z tych grup korzysta z tej samej granicy wyznaczonej dla czynności nadzoru administracyjnego. Znaczenie przepisu polega na tym, że wskazuje on ograniczenie zakresu nadzoru, pozostawiając poza nim dziedzinę, w której sędziowie i asesorzy sądowi są niezawiśli.

w sprawie minimum szkoleniowego komorników sądowych i asesorów komorniczych oraz sposobu dokumentowania wykonywania przez nich obowiązku podnoszenia kwalifikacji zawodowych

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2019/216/text/O/D20190216.pdf

Asesorzy

Asesorzy w przepisach

o komornikach sądowych5 przepisów

Prawo o ustroju sądów powszechnych.5 przepisów

w sprawie minimum szkoleniowego komorników sądowych i asesorów komorniczych oraz sposobu dokumentowania wykonywania przez nich obowiązku podnoszenia kwalifikacji zawodowych1 przepis