Przepis określa, jakie regulacje stosuje się do postępowań rozpoczętych przed wejściem w życie ustawy. Jego celem jest zachowanie dotychczasowych zasad wobec spraw, które już zostały zainicjowane, ale nie zostały jeszcze zakończone.

W ust. 1 wskazano, że do wniosków o wszczęcie procedury wzajemnego porozumiewania się albo procedury arbitrażowej, złożonych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Dotyczy to procedur prowadzonych na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz na podstawie Konwencji Arbitrażowej, o której mowa w art. 3 pkt 1. Decydujące znaczenie ma więc moment złożenia wniosku, a nie późniejszy przebieg procedury.

Ust. 2 odnosi się do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy na podstawie art. 23t ust. 4 ustawy zmienianej w art. 108 oraz art. 11h ust. 4 ustawy zmienianej w art. 109, w ich dotychczasowym brzmieniu. Jeżeli takie sprawy nie zostały zakończone przed wejściem w życie ustawy, również stosuje się do nich przepisy dotychczasowe.

W praktyce przepis rozdziela sytuację nowych wniosków i spraw już wszczętych od postępowań rozpoczętych po wejściu ustawy w życie. Zapewnia tym samym, że zmiana regulacji nie obejmuje spraw wskazanych w ust. 1 i 2, jeżeli spełniają określone tam przesłanki czasowe i pozostają niezakończone.

o rozstrzyganiu sporów dotyczących podwójnego opodatkowania oraz zawieraniu uprzednich porozumień cenowych

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2019/2200/text/U/D20192200Lj.pdf

Ten przepis porządkuje podstawowe pojęcia używane w całym dziale, dzięki czemu określa, jak należy rozumieć najważniejsze określenia odnoszące się do sporów podatkowych i współpracy między państwami. Ma charakter definicyjny, nie opisuje natomiast procedury rozstrzygania sporu ani zasad zawierania uprzednich porozumień cenowych.

**„Konwencja Arbitrażowa”** oznacza konwencję dotyczącą eliminowania podwójnego opodatkowania w przypadku korekty zysków przedsiębiorstw powiązanych. **„Kwestia sporna”** to sprawa prowadząca do sporu między państwami w zakresie wykładni i stosowania umów międzynarodowych. Definicja ta wskazuje więc, że spór może dotyczyć zarówno rozumienia postanowień takich umów, jak i ich zastosowania.

Przepis wskazuje również, kogo należy rozumieć przez **„Ministra Finansów”**. Jest nim minister właściwy do spraw finansów publicznych. Ujednolicenie tego określenia ma znaczenie dla dalszych przepisów działu, w których kompetencje lub działania są przypisane właśnie temu organowi.

Ostatnia definicja określa zakres pojęcia **„umowa międzynarodowa”**. Obejmuje ono zarówno Konwencję Arbitrażową, jak i umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania. W praktyce oznacza to, że użycie tego określenia w dalszej części działu może odnosić się do obu tych instrumentów. Zestaw definicji wyznacza zatem zakres znaczeniowy kluczowych pojęć i ułatwia jednolite odczytywanie kolejnych regulacji.

Przepis określa podstawę i termin wystąpienia o wzajemne porozumiewanie się w sprawie podwójnego opodatkowania dochodów podmiotów powiązanych. Jego celem jest wyeliminowanie sytuacji, w której te same dochody podmiotów powiązanych zostają objęte podwójnym opodatkowaniem.

Z wnioskiem może wystąpić **krajowy podmiot powiązany**. Wniosek kieruje się do Ministra Finansów, a jego podstawą jest Konwencja Arbitrażowa. Przepis nie przewiduje w tym zakresie wystąpienia dowolnego podmiotu, lecz wskazuje konkretnie krajowy podmiot powiązany jako uprawnionego wnioskodawcę.

Istotnym elementem regulacji jest trzyletni termin na złożenie wniosku. Bieg tego terminu rozpoczyna się od dnia pierwszego zawiadomienia krajowego podmiotu powiązanego lub podmiotu z nim powiązanego o działaniach organów podatkowych. Chodzi o działania, które prowadzą albo mogą prowadzić do podwójnego opodatkowania. Dla ustalenia początku terminu znaczenie ma więc pierwsze takie zawiadomienie, niezależnie od tego, czy podwójne opodatkowanie już nastąpiło, czy dopiero istnieje możliwość jego wystąpienia.

W praktyce przepis tworzy określoną ścieżkę działania w sytuacji, gdy czynności organów podatkowych mogą skutkować podwójnym opodatkowaniem dochodów podmiotów powiązanych. Jednocześnie wyznacza granicę czasową dla wszczęcia procedury, co wiąże możliwość złożenia wniosku z zachowaniem terminu trzech lat.

Przepis określa zasady składania wniosku o wzajemne porozumiewanie się na podstawie Konwencji Arbitrażowej. Reguluje zarówno zakres informacji wymaganych przy składaniu wniosku, możliwość żądania dodatkowych danych, jak i sposób oceny, czy wniosek został złożony w terminie.

Do takiego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy art. 15 ust. 1 pkt 1-9 oraz ust. 2-5. Oznacza to, że wnioskodawca powinien uwzględnić informacje i elementy wymagane przez te przepisy. Zastosowanie tych regulacji ma charakter odpowiedni, ponieważ dotyczy wniosku składanego na podstawie Konwencji Arbitrażowej.

Minister Finansów może wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o dodatkowe informacje. Przepis nie wskazuje zamkniętego katalogu takich danych, pozostawiając organowi możliwość żądania informacji potrzebnych w związku z rozpatrywaniem wniosku. Wezwanie do uzupełnienia nie zmienia jednak zasady dotyczącej pierwotnego złożenia wniosku.

**Istotne znaczenie ma zachowanie terminu.** Wniosek uważa się za złożony w terminie określonym w art. 66 ust. 2, jeżeli przed upływem tego terminu złożono wniosek zawierający co najmniej informacje wymagane na podstawie ust. 1. Przepis wiąże więc zachowanie terminu z przekazaniem minimalnego zakresu informacji, a nie z późniejszym uzupełnieniem wszystkich dodatkowych danych. W praktyce pozwala to odróżnić ocenę terminowości wniosku od jego dalszego uzupełniania na wezwanie Ministra Finansów.

Przepis określa sposób wprowadzenia w życie trzech rezultatów postępowań prowadzonych na podstawie Konwencji Arbitrażowej: jednostronnego rozstrzygnięcia, porozumienia oraz rozstrzygnięcia sprawy. Nie ustanawia odrębnej, szczegółowej procedury, lecz odsyła do odpowiedniego stosowania art. 26.

W przypadku **jednostronnego rozstrzygnięcia**, o którym mowa w art. 6 ust. 2 Konwencji Arbitrażowej, zastosowanie mają odpowiednio wyłącznie art. 26 ust. 1, 4 i 5. Zakres odesłania jest więc ograniczony do wskazanych ustępów tego artykułu.

Szersze odesłanie przewidziano dla dwóch pozostałych sytuacji. Do wprowadzenia w życie **porozumienia** z art. 6 ust. 2 Konwencji Arbitrażowej oraz do **rozstrzygnięcia sprawy** z art. 12 ust. 1 tej konwencji stosuje się odpowiednio cały art. 26. Oznacza to, że przy tych czynnościach uwzględnia się wszystkie regulacje zawarte w tym artykule, z dostosowaniem ich do rodzaju rozstrzygnięcia lub porozumienia.

Znaczenie praktyczne przepisu polega na wskazaniu podstawy prawnej dalszego postępowania po osiągnięciu określonego rezultatu. Jednocześnie przepis różnicuje zakres stosowanych regulacji: dla jednostronnego rozstrzygnięcia wskazuje konkretne ustępy art. 26, natomiast dla porozumienia i rozstrzygnięcia sprawy odsyła do całego tego artykułu. Użycie zwrotu „stosuje się odpowiednio” oznacza, że regulacje art. 26 nie są przywoływane w sposób automatyczny, lecz mają być zastosowane z uwzględnieniem charakteru konkretnej czynności.

Przepis określa relację między krajowym środkiem zaskarżenia a procedurą rozwiązywania sprawy w drodze porozumienia stron na podstawie Konwencji Arbitrażowej. Dotyczy spraw, w których został złożony wniosek o wzajemne porozumiewanie się.

Samo wniesienie środka zaskarżenia przewidzianego przez przepisy obowiązujące w danym państwie nie blokuje możliwości zakończenia sprawy w drodze porozumienia stron. Oznacza to, że równoległe skorzystanie z krajowego środka zaskarżenia nie wyklucza prowadzenia procedury przewidzianej w Konwencji Arbitrażowej ani osiągnięcia porozumienia w jej ramach.

Przepis wprowadza jednak odmienną zasadę w przypadku prawomocnego rozstrzygnięcia sądu w sprawie objętej wnioskiem o wzajemne porozumiewanie się. Takie rozstrzygnięcie wyłącza stosowanie art. 7 ust. 1 Konwencji Arbitrażowej. W praktyce oznacza to, że do czasu prawomocnego zakończenia sprawy samo wniesienie środka zaskarżenia nie zamyka drogi do porozumienia, natomiast prawomocne rozstrzygnięcie sądu ma skutek wyłączający wobec wskazanego przepisu Konwencji. Regulacja rozdziela więc skutki trwającego postępowania zaskarżeniowego od skutków jego prawomocnego zakończenia.

Art. 71 określa zasady stosowania przepisów tego oddziału do procedury wzajemnego porozumiewania się prowadzonej z udziałem więcej niż dwóch państw. Warunkiem zastosowania tej regulacji jest wszczęcie procedury na podstawie Konwencji Arbitrażowej. W takim przypadku przepisy oddziału stosuje się odpowiednio, czyli z uwzględnieniem tego, że procedura obejmuje większą liczbę państw niż dwa.

Przepis przewiduje także możliwość udziału Ministra Finansów w takiej procedurze. Minister Finansów może dołączyć do niej jako obserwator. Udział ten ma charakter fakultatywny, ponieważ przepis posługuje się sformułowaniem „może również dołączyć”. Jednocześnie samo uczestnictwo w charakterze obserwatora nie powoduje związania Ministra Finansów rozstrzygnięciem procedury. Oznacza to, że rozstrzygnięcie wypracowane w procedurze, o której mowa w ust. 1, nie jest dla niego wiążące.

Znaczenie praktyczne art. 71 polega na uregulowaniu sytuacji, w której procedura wzajemnego porozumiewania się wykracza poza relację między dwoma państwami. Przepis zapewnia możliwość odpowiedniego wykorzystania zasad przewidzianych w tym oddziale, a zarazem wyraźnie określa status Ministra Finansów, jeżeli bierze on udział w procedurze jako obserwator. Rozróżnia więc samo uczestnictwo w procedurze od związania jej rozstrzygnięciem.

Arbitraż

Arbitraż w przepisach

o rozstrzyganiu sporów dotyczących podwójnego opodatkowania oraz zawieraniu uprzednich porozumień cenowych7 przepisów