Aplikant

Aplikant to osoba odbywająca przewidziane prawem szkolenie zawodowe, którego celem jest przygotowanie do wykonywania określonego zawodu prawniczego. Nie jest jeszcze samodzielnym przedstawicielem tego zawodu, lecz uzyskuje stopniowo uprawnienia do wykonywania niektórych czynności, zwykle pod nadzorem patrona lub innej uprawnionej osoby.

Termin ten nie oznacza jednego, jednolitego statusu prawnego. Zakres praw i obowiązków aplikanta zależy od rodzaju aplikacji oraz przepisów regulujących dany zawód. W polskim prawie występują między innymi aplikanci adwokaccy, radcowscy, notarialni, komorniczy, sędziowscy, prokuratorscy i rzecznikowscy. Aplikacja obejmuje zazwyczaj zajęcia szkoleniowe, praktykę oraz sprawdzanie wiedzy i umiejętności. Jej ukończenie może być jednym z warunków przystąpienia do egzaminu zawodowego lub uzyskania uprawnień do wykonywania zawodu.

Najważniejsze cechy statusu aplikanta:

• pozostaje on w toku szkolenia i podlega zasadom organizacji właściwej aplikacji;
• może wykonywać tylko te czynności, na które pozwalają przepisy dotyczące danego zawodu, często pod nadzorem;
• ma określone obowiązki wobec samorządu zawodowego, w tym niekiedy obowiązek przynależności do właściwej izby i uiszczania składek;
• korzysta z uprawnień związanych z udziałem w szkoleniu, na przykład ze zwolnienia od pracy na obowiązkowe zajęcia, na zasadach określonych dla danej aplikacji.

Aplikant może być także wskazany w przepisach regulujących czynności procesowe. W postępowaniu karnym przepisy o mediacji przewidują ograniczenia dotyczące osób, które mogą ją prowadzić, co może obejmować osoby odbywające określone aplikacje. Oznacza to, że sam status aplikanta nie uprawnia do wykonywania każdej czynności zawodowej ani procesowej. Jego znaczenie praktyczne polega na umożliwieniu zdobywania kwalifikacji w ramach sformalizowanej ścieżki prowadzącej do samodzielnego wykonywania zawodu prawniczego.