Agent rozrachunkowy

Agent rozrachunkowy to podmiot uczestniczący w organizacji rozrachunku w systemie płatności albo systemie rozrachunku papierów wartościowych. Jego rola polega na prowadzeniu w ramach tego systemu rachunków rozliczeniowych dla instytucji lub centralnego kontrpartnera, określanego skrótem CCP. Za pośrednictwem tych rachunków wykonywane są czynności związane z rozrachunkiem, czyli doprowadzeniem do prawidłowego wykonania zobowiązań wynikających z rozliczanych transakcji.

Istotą tego pojęcia są trzy elementy:

• agentem jest podmiot działający w ramach systemu;
• prowadzi on rachunki rozliczeniowe na rzecz instytucji lub CCP;
• przez te rachunki dokonuje rozrachunku, a w określonym zakresie może również udzielać finansowania przeznaczonego na potrzeby rozrachunkowe.

Udzielenie kredytu nie jest uprawnieniem automatycznie przysługującym każdemu agentowi. Zależy od zakresu posiadanych przez niego uprawnień. Oznacza to, że agent może pełnić wyłącznie funkcję związaną z prowadzeniem rachunków i obsługą rozrachunku albo, jeżeli ma odpowiednie umocowanie, dodatkowo zapewniać instytucji lub CCP kredyt potrzebny do przeprowadzenia rozrachunku. Kredyt ten służy celom rozrachunkowym, a więc ma wspierać wykonanie rozliczeń w ramach systemu.

W praktyce agent rozrachunkowy pełni funkcję organizacyjną i operacyjną. Skupienie rachunków rozliczeniowych oraz obsługi rozrachunku u jednego podmiotu pozwala uczestnikom systemu korzystać z określonego kanału wykonywania zobowiązań. Jeżeli agent ma również uprawnienia kredytowe, może dodatkowo zapewnić środki niezbędne do sprawnego przeprowadzenia rozrachunku. Nie oznacza to jednak, że każdy podmiot prowadzący rachunki dla uczestników systemu jest agentem w rozumieniu ustawy. Konieczne jest, aby działał w ramach systemu i aby przez prowadzone rachunki rzeczywiście dokonywał rozrachunku dla instytucji lub CCP.

Pojęcie to ma znaczenie dla określenia ról podmiotów uczestniczących w systemie oraz sposobu, w jaki realizowany jest rozrachunek. W ustawie „Ostateczność rozrachunku w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasady nadzoru nad tymi systemami” agent rozrachunkowy jest więc podmiotem zapewniającym techniczną i organizacyjną obsługę rachunków rozliczeniowych, a w granicach swoich uprawnień także finansowe wsparcie rozrachunku.