Administracja

Administracja to zorganizowana działalność państwa i jednostek samorządu terytorialnego, polegająca na wykonywaniu zadań publicznych oraz załatwianiu spraw indywidualnych i zbiorowych. Termin ten oznacza zarówno określony rodzaj działalności, jak i aparat organów, urzędów oraz innych jednostek wykonujących zadania publiczne.

W polskim prawie najczęściej wyróżnia się:

• administrację publiczną, działającą w interesie publicznym i na podstawie oraz w granicach prawa,
• administrację rządową, podporządkowaną organom władzy wykonawczej państwa,
• administrację samorządową, wykonującą zadania należące do gmin, powiatów i województw,
• administrację państwową, rozumianą szerzej jako działalność organów i instytucji państwowych,
• administrację w ujęciu materialnym, czyli wykonywanie zadań publicznych, oraz w ujęciu organizacyjnym, obejmującym organy i urzędy.

Administracja może działać w formach władczych, na przykład przez wydawanie decyzji administracyjnych, nakładanie obowiązków, pobieranie opłat lub prowadzenie egzekucji administracyjnej. Może też wykonywać czynności organizacyjne, usługowe, kontrolne i techniczne. Jej działania podlegają zasadzie legalizmu, co oznacza obowiązek działania na podstawie przepisów prawa. W postępowaniu administracyjnym organy powinny także przestrzegać właściwości, terminów i reguł ochrony praw uczestników postępowania.

Pojęcie administracji występuje między innymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, Prawie wodnym, Prawie budowlanym, przepisach o gospodarce nieruchomościami, a także w regulacjach dotyczących postępowania egzekucyjnego, karnego skarbowego i wykonywania orzeczeń. Organy administracji mogą ustalać i egzekwować opłaty, prowadzić postępowania wywłaszczeniowe, nadzorować korzystanie ze środowiska i wód, wykonywać określone orzeczenia oraz współdziałać z sądami i innymi instytucjami.

W praktyce administracja jest podstawowym sposobem realizacji wielu zadań publicznych. Jej działania mogą bezpośrednio wpływać na prawa i obowiązki osób fizycznych, przedsiębiorców oraz instytucji, między innymi przez wydanie decyzji, nałożenie opłaty, zastosowanie środka zabezpieczającego albo wszczęcie egzekucji.