Tekst druku sejmowego nr 2645

Rządowy projekt ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji

3 czerwca 2026 r. · druk sejmowy · PDF · 1111 stron · 2 196 332 znaków · 8,0 MB

Tekst został odczytany automatycznie z pliku opublikowanego przez Kancelarię Sejmu. Odczyt może różnić się od oryginału układem, podziałem wierszy i formatowaniem tabel. Wersją rozstrzygającą jest plik źródłowy. Pobierz oryginał (PDF).

Druk nr 2645 Warszawa, 3 czerwca 2026 r.

SEJM

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-73-26 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy

- o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji.

Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Sprawiedliwości.

Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/

Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Projekt

U S T AWA

z dnia o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji1)

DZIAŁ 1

Przepisy ogólne

Art. 1. 1. Ustawa reguluje instrumenty wspieranego podejmowania decyzji mające na celu umożliwienie osobom pełnoletnim korzystanie ze zdolności do czynności prawnych w

Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 20 lipca 1950 r. o zawodzie felczera, ustawę z dnia 14 czerwca 1960 – Kodeks postępowania administracyjnego, ustawę z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ustawę z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, ustawę z dnia 17 listopada 1964 r.

– Kodeks postępowania cywilnego, ustawę z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustawę z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, ustawę z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, ustawę z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze, ustawę z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, ustawę z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze, ustawę z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, ustawę z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, ustawę z dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe, ustawę z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ustawę z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, ustawę z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach, ustawę z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, ustawę z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, ustawę z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, ustawę z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, ustawę z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych, ustawę z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie, ustawę z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska, ustawę z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, ustawę z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, ustawę z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, ustawę z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, ustawę z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, ustawę z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli, ustawę z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, ustawę z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym, ustawę z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, ustawę z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, ustawę z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, ustawę z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych, ustawę z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych, ustawę z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi, ustawę z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia, ustawę z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, ustawę z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ustawę z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury, ustawę z dnia 25 czerwca 1999 r. o Polskiej Organizacji Turystycznej, ustawę z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, ustawę z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka, ustawę z dnia 15 września 2000 r.

– Kodeks spółek handlowych, ustawę z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych, ustawę z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji, ustawę z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe, ustawę z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych, ustawę z dnia 8 czerwca 2001 r. o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów, ustawę z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, ustawę z dnia 6 lipca 2001 r. o usługach detektywistycznych, ustawę z dnia 17 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych, ustawę z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawę z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne, ustawę z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, ustawę z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego, ustawę z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo

–2–

lotnicze, ustawę z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, ustawę z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustawę z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe, ustawę z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym, ustawę z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawę z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, ustawę z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ustawę z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej, ustawę z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ustawę z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, ustawę z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustawę z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne, ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, ustawę z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, ustawę z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ustawę z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego, ustawę z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, ustawę z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, ustawę z dnia 15 kwietnia 2005 r. o nadzorze uzupełniającym nad instytucjami kredytowymi, zakładami ubezpieczeń, zakładami reasekuracji i firmami inwestycyjnymi wchodzącymi w skład konglomeratu finansowego, ustawę z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów, ustawę z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, ustawę z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych, ustawę z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego, ustawę z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin, ustawę z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym, ustawę z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym, ustawę z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, ustawę z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, ustawę z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, ustawę z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym, ustawę z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji doradcy restrukturyzacyjnego, ustawę z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka, ustawę z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska, ustawę z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, ustawę z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych, ustawę z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, ustawę z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, ustawę z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, ustawę z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki, ustawę z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych, ustawę z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju, ustawę z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie, ustawę z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych, ustawę z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, ustawę z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy, ustawę z dnia 4 lutego 2011 r. – Prawo prywatne międzynarodowe, ustawę z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach, ustawę z dnia 18 marca 2011 r. o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, ustawę z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, ustawę z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia, ustawę z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, ustawę z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, ustawę z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej, ustawę z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim, ustawę z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się, ustawę z dnia 31 sierpnia 2012 r. o Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich, ustawę z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, ustawę z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, ustawę z dnia 14 marca 2014 r. o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych, ustawę z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków, ustawę z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego, ustawę z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny, ustawę z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych, ustawę z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, ustawę z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne, ustawę z dnia 25 czerwca 2015 r. o leczeniu niepłodności, ustawę z dnia 25 czerwca 2015 r. – Prawo konsularne, ustawę z dnia 24 lipca 2015 r. – Prawo o zgromadzeniach, ustawę z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej, ustawę z dnia 5 sierpnia 2015 r. o opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów, ustawę z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, ustawę z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, ustawę z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty, ustawę z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o ,

–3– sposób zgodny z ich wolą, potrzebami, interesami, przy ustalaniu których uwzględnia się również wcześniej wyrażane poglądy.

2. Instrumentami wspieranego podejmowania decyzji są asystent prawny, kurator wspierający, kurator reprezentujący oraz pełnomocnik rejestrowany.

prokuraturze, ustawę z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, ustawę z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, ustawę z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji, ustawę z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, ustawę z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, ustawę z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, ustawę z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym, ustawę z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, ustawę z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami, ustawę z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie, ustawę z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, ustawę z dnia 7 lipca 2017 r. o Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej, ustawę z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej, ustawę z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, ustawę z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa, ustawę z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń, ustawę z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, ustawę z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy, ustawę z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, ustawę z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych, ustawę z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi, ustawę z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw, ustawę z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, ustawę z dnia 20 lipca 2018 r. o Polskim Instytucie Ekonomicznym, ustawę z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości, ustawę z dnia 21 lutego 2019 r. o Agencji Badań Medycznych, ustawę z dnia 21 lutego 2019 r. o Sieci Badawczej Łukasiewicz, ustawę z dnia 13 czerwca 2019 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, ustawę z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, ustawę z dnia 30 sierpnia 2019 r. o Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15, ustawę z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych, ustawę z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty, ustawę z dnia 21 stycznia 2021 r. o służbie zagranicznej, ustawę z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych, ustawę z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawę z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego, ustawę z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021–2027, ustawę z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, ustawę z dnia 15 września 2022 r. o medycynie laboratoryjnej, ustawę z dnia 7 października 2022 r. o Instytucie Rozwoju Języka Polskiego im. świętego Maksymiliana Marii Kolbego, ustawę z dnia 1 grudnia 2022 r. o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych, ustawę z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej, ustawę z dnia 9 marca 2023 r. o Krajowej Sieci Onkologicznej, ustawę z dnia 14 kwietnia 2023 r. o Państwowej Komisji do spraw badania wpływów rosyjskich na bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2007–2022, ustawę z dnia 26 maja 2023 r. o pomocy państwa w oszczędzaniu na cele mieszkaniowe, ustawę z dnia 7 lipca 2023 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie Krajowego Centrum Przetwarzania Danych, ustawę z dnia 7 lipca 2023 r. o ogólnoeuropejskim indywidualnym produkcie emerytalnym, ustawę z dnia 17 sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych, ustawę z dnia 20 grudnia 2024 r. o Radzie Fiskalnej, ustawę z dnia 20 grudnia 2024 r. o podmiotach obsługujących kredyty i nabywcach kredytów, ustawę z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, ustawę z dnia 4 czerwca 2025 r. o Krajowej Sieci Kardiologicznej oraz ustawę z dnia 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów.

–4–

Art. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o: 1)

kuratorze reprezentującym – rozumie się przez to kuratora ustanowionego na podstawie art. 16 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, 1172 i 1508 oraz z 2026 r. poz. 184, 507 i …), zwanej dalej „Kodeksem cywilnym”;

kuratorze wspierającym – rozumie się przez to kuratora ustanowionego na podstawie art. 161 § 1 Kodeksu cywilnego;

asystencie prawnym – rozumie się przez to osobę pełnoletnią, niekorzystającą z instrumentów wspieranego podejmowania decyzji, która zawarła umowę asysty prawnej z osobą wspieraną;

pełnomocniku rejestrowanym – rozumie się przez to osobę, której udzielono pełnomocnictwa, o którym mowa w art. 10910 § 1 Kodeksu cywilnego;

osobie potrzebującej wsparcia – rozumie się przez to osobę, która potrzebuje instrumentu wspieranego podejmowania decyzji w celu zapewnienia jej korzystania ze zdolności do czynności prawnych;

osobie wspieranej – rozumie się przez to osobę pełnoletnią, która ma zawartą umowę asysty prawnej z asystentem prawnym lub dla której ustanowiono kuratora wspierającego, lub kuratora reprezentującego, lub która ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.

DZIAŁ 2

Umowa asysty prawnej

Art. 3. 1. Przez umowę asysty prawnej asystent prawny zobowiązuje się do udzielenia

osobie potrzebującej wsparcia zlecającej asystę faktycznego wsparcia w korzystaniu ze zdolności do czynności prawnych przy prowadzeniu jej własnych spraw określonych w treści umowy.

2. Do czynności dokonywanych w zakresie spraw, o których mowa w ust. 1, należy w szczególności: 1)

czynna obecność przy podejmowaniu czynności prawnych przez osobę zlecającą asystę;

wyjaśnienie znaczenia podejmowanych czynności prawnych oraz skutków oświadczenia woli;

zgromadzenie i przekazanie informacji mających istotne znaczenie dla prawidłowego dokonania czynności prawnej;

przekazanie oświadczenia woli osoby wspieranej w jej obecności.

–5–

3. Asystent prawny nie może podejmować czynności z zakresu zastępstwa pośredniego lub bezpośredniego osoby wspieranej.

4. W przypadku gdy wsparcie udzielane przez asystenta prawnego dotyczy spraw wymagających dostępu do informacji objętych tajemnicą zawodową, a w umowie nie zastrzeżono inaczej, umowa asysty prawnej zawiera upoważnienie asystenta prawnego do dostępu do informacji objętych tą tajemnicą wraz z określeniem zakresu dostępu asystenta do tych informacji. Asystent prawny ma obowiązek zachować w tajemnicy informacje, do których uzyskał dostęp.

Art. 4. Do umowy asysty prawnej stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, z zastrzeżeniem przepisów poniższych.

Art. 5. Umowa o asystę prawną wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Art. 6. 1. Osoba potrzebująca wsparcia lub osoba wspierana może zawrzeć umowę o asystę prawną z więcej niż jednym asystentem prawnym.

2. W przypadku zawarcia umowy o asystę prawną z więcej niż jedną osobą przyjmującą obowiązki asystenta prawnego z takim samym zakresem czynności wspierających, każda z tych osób może działać niezależnie, chyba że co innego wynika z treści umowy o asystę prawną.

Art. 7. 1. Osoba wspierana jest zobowiązana udzielić asystentowi prawnemu wszelkich informacji potrzebnych do należytego wykonywania czynności wspierających.

2. Asystent prawny może wykorzystywać udzielone mu informacje, w szczególności dane osobowe, wyłącznie w celu wykonania umowy.

Art. 8. Asystent prawny nie może powierzyć wykonania umowy osobie trzeciej.

Art. 9. Asysta prawna wygasa wskutek: 1)

śmierci osoby wspieranej;

śmierci asystenta prawnego;

korzystania przez asystenta prawnego z instrumentów wspieranego podejmowania decyzji.

–6–

DZIAŁ 3

Kuratela dla osób pełnoletnich

Rozdział 1 Przepisy ogólne

Art. 10. Sąd, ustanawiając kuratora, bierze pod uwagę w jakim zakresie osoba potrzebująca wsparcia jest w stanie postrzegać lub oceniać rzeczywistość albo samodzielnie kierować swoim postępowaniem, sytuację osobistą i majątkową tej osoby oraz rodzaj spraw, przy których prowadzeniu jest wymagane wsparcie.

Art. 11. 1. Kuratorem może zostać ustanowiona osoba pełnoletnia: 1)

której kwalifikacje osobiste uzasadniają przekonanie, że będzie należycie wywiązywała się z powierzonych jej obowiązków, oraz

która w toku postępowania wyraziła zgodę na pełnienie funkcji kuratora.

2. Kuratorem nie może zostać osoba, która korzysta z instrumentów wspieranego

podejmowania decyzji.

3. Sąd może ustanowić jednego kuratora dla kilku osób, jeżeli nie występuje pomiędzy nimi konflikt interesów.

Art. 12. 1. Decydując o wyborze kuratora, sąd w pierwszej kolejności kieruje się wskazaniem osoby potrzebującej wsparcia.

2. Jeżeli brak jest możliwości ustanowienia kuratora zgodnie z ust. 1, sąd zwraca się do osób najbliższych osoby potrzebującej wsparcia o wskazanie kandydata na kuratora.

3. Jeżeli brak jest możliwości ustanowienia kuratora zgodnie z ust. 1 i 2, sąd zwraca się o jego wskazanie do jednostki organizacyjnej pomocy społecznej, powiatu, okręgowej rady adwokackiej, okręgowej izby radców prawnych właściwych ze względu na miejsce pobytu osoby potrzebującej wsparcia lub do organizacji pozarządowej, do której zadań statutowych należy ochrona praw osób z niepełnosprawnością, osób niesamodzielnych lub seniorów, udzielanie im wsparcia lub ochrona wolności i praw człowieka, lub do placówki, w której przebywa osoba potrzebująca wsparcia.

Art. 13. 1. Kuratora ustanawia się na czas oznaczony, odpowiedni do potrzeb osoby potrzebującej wsparcia, jednak niedłuższy niż pięć lat.

–7–

2. W przypadku ustalenia przez sąd, że przesłanki ustanowienia kuratora reprezentującego nie mogą ulec zmianie, kuratora ustanawia się na czas oznaczony, odpowiedni do potrzeb osoby potrzebującej wsparcia, jednak niedłuższy niż dziesięć lat.

3. Ustanowienie kuratora może być ponawiane, przy czym każdorazowe przedłużenie wymaga przeprowadzenia ponownej oceny sytuacji osoby, o której mowa w ust. 1 lub 2, uwzględniającej jej aktualne potrzeby i możliwości.

Art. 14. Określając zakres i rodzaj spraw, przy których prowadzeniu czynności mogą być dokonywane przez kuratora w imieniu osoby wspieranej lub przez osobę wspieraną tylko za zgodą kuratora, sąd ma na uwadze, aby sprawy pozostawione do osobistego prowadzenia przez osobę wspieraną nie zostały nadmiernie ograniczone.

Art. 15. Kurator, wykonując powierzone mu przez sąd zadania, buduje więzi zaufania z osobą wspieraną oraz dąży do włączenia jej w życie społeczne w sposób zgodny z jej preferencjami i poglądami, do poszanowania prawa tej osoby do kształtowania swego życia według własnego uznania oraz do najpełniejszego wykorzystania możliwości jej rehabilitacji lub leczenia.

Art. 16. 1. Sąd uchyli kuratelę, gdy odpadnie przyczyna jej ustanowienia.

2. Jeżeli kurator został ustanowiony do załatwienia konkretnej sprawy, kuratela ustaje z chwilą ukończenia tej sprawy.

3. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 i 2, kurator reprezentujący jest obowiązany zwrócić niezwłocznie osobie wspieranej majątek, którym zarządzał.

Art. 17. Kurator zawiadamia niezwłocznie sąd o okolicznościach uzasadniających zmianę zakresu jego działania, zmianę kuratora albo uchylenie kurateli.

Art. 18. 1. Z ważnych powodów sąd zmieni kuratora, a w szczególności jeżeli z powodu przeszkód faktycznych lub prawnych dotychczasowy kurator nie może prowadzić spraw albo dopuszcza się czynów lub zaniedbań, które naruszają dobro lub interes osoby wspieranej.

2. Jeżeli sąd nie postanowił inaczej, kurator jest obowiązany prowadzić nadal pilne sprawy na rzecz osoby wspieranej do czasu ustanowienia nowego kuratora.

3. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, kurator reprezentujący jest obowiązany zwrócić niezwłocznie nowemu kuratorowi reprezentującemu majątek, którym zarządzał.

–8–

Rozdział 2 Kurator reprezentujący

Art. 19. 1. W postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego sąd określa zakres i rodzaj spraw, przy których prowadzeniu czynności mogą być dokonywane: 1)

przez kuratora w imieniu osoby wspieranej lub

przez osobę wspieraną za zgodą kuratora.

2. Jeżeli osoba wspierana, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, o którym

mowa w ust. 1 pkt 1, dokona samodzielnie czynności prawnej, kurator może potwierdzić tę czynność, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd. Przepis art. 18 Kodeksu cywilnego stosuje się.

3. Sąd może postanowić, że osoba wspierana dokonuje samodzielnie czynności prawnych polegających na zaciągnięciu zobowiązania lub rozporządzeniu mieniem o wartości nieprzekraczającej określonej przez sąd kwoty.

Art. 20. 1. Kurator reprezentujący uzyskuje zezwolenie sądu w ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby i majątku osoby wspieranej, w szczególności: 1)

zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego;

zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia prawa rzeczowego, którego przedmiotem jest budynek lub lokal;

zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa;

zbycia lub obciążenia praw autorskich, praw pokrewnych, prawa własności przemysłowej lub innych praw twórcy;

dokonania darowizny innych składników mienia, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych;

zbycia, nabycia lub zmiany prawa służącego zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych osoby wspieranej;

złożenia oświadczenia o przyjęciu spadku bez ograniczenia odpowiedzialności za długi bądź o odrzuceniu spadku;

przyjęcia do placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, w tym do zakładu opiekuńczoleczniczego lub pielęgnacyjno-opiekuńczego, domu pomocy społecznej lub hospicjum;

wszczynania postępowań w sprawach z zakresu stanu cywilnego;

–9–

10) zawarcia umowy spółki, rozporządzania ogółem praw i obowiązków w spółce osobowej, udziałami lub akcjami w spółce kapitałowej lub spółce komandytowo-akcyjnej oraz innymi papierami wartościowymi lub pozostałymi instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 722, z późn. zm.2)) oraz wszystkich czynności wspólnika lub akcjonariusza przekraczających zakres zwykłych czynności spółki.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli przepis szczególny wymaga uzyskania orzeczenia sądu opiekuńczego.

Art. 21. 1. Kurator reprezentujący nie może: 1)

być drugą stroną czynności prawnej, której dokonuje w imieniu osoby wspieranej, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz tej osoby;

reprezentować osoby wspieranej przy dokonywaniu czynności prawnej między osobą wspieraną a inną osobą, dla której został ustanowiony kuratorem reprezentującym lub dla której został umocowany pełnomocnikiem rejestrowanym albo innym reprezentantem;

reprezentować osoby wspieranej przy dokonywaniu czynności prawnej między tą osobą a małżonkiem kuratora reprezentującego, osobą pozostającą z kuratorem reprezentującym we wspólnym pożyciu, jego zstępnymi, wstępnymi lub rodzeństwem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz osoby wspieranej.

2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, sąd ustanawia kuratora reprezentującego do

dokonania tej czynności.

3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio w postępowaniu przed sądem, innym organem władzy publicznej oraz sądem polubownym.

Art. 22. 1. Kurator reprezentujący upoważniony do prowadzenia spraw o charakterze majątkowym niezwłocznie po ustanowieniu jest obowiązany sporządzić inwentarz majątku osoby wspieranej i przedstawić go sądowi.

2. Sąd może zwolnić kuratora reprezentującego z obowiązku sporządzenia inwentarza, jeżeli majątek jest nieznaczny.

Art. 23. 1. Sąd może zobowiązać kuratora reprezentującego, o którym mowa w art. 19 ust. 1 pkt 1, do złożenia do depozytu sądowego kosztowności, papierów wartościowych i

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1863, z 2025 r. poz. 146, 820, 923, 1014, 1069, 1216 i 1556 oraz z 2026 r. poz. 176, 340, 484, 644 i ….

– 10 – innych dokumentów należących do osoby wspieranej. Przedmioty te nie mogą zostać odebrane bez zezwolenia sądu.

2. Sąd może zobowiązać kuratora reprezentującego, o którym mowa w art. 19 ust. 1 pkt 1, do złożenia na rachunku płatniczym w rozumieniu art. 2 pkt 25 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. z 2026 r. poz. 623) pieniędzy osoby wspieranej, jeżeli nie są potrzebne do zaspokajania jej uzasadnionych potrzeb. Kurator reprezentujący może podejmować ulokowane pieniądze tylko za zezwoleniem sądu.

Rozdział 3 Kurator wspierający

Art. 24. 1. Kuratora wspierającego ustanawia się dla osoby pełnoletniej, potrzebującej faktycznego wsparcia w prowadzeniu jej spraw. Sposób i zakres wsparcia określa sąd.

2. Kurator wspierający nie może być ustanowiony do podejmowania czynności z zakresu zastępstwa pośredniego lub bezpośredniego osoby wspieranej.

DZIAŁ 4

Zmiany w przepisach obowiązujących

Art. 25. W ustawie z dnia 20 lipca 1950 r. o zawodzie felczera (Dz. U. z 2022 r. poz. 1529 oraz z 2026 r. poz. 26) w art. 2a ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Felczer albo starszy felczer tracą prawo wykonywania zawodu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z mocy prawa w przypadku ustanowienia kuratora reprezentującego,

chyba

że

sąd

postanowieniu

ustanowieniu

kuratora

reprezentującego postanowi inaczej.”.

Art. 26. W ustawie z dnia 14 czerwca 1960 – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 30: a)

§ 2 otrzymuje brzmienie:

„§ 2. Osoby małoletnie działają przez swych ustawowych przedstawicieli.

Osoba pełnoletnia, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, działa przez kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.”,

dodaje się § 6 w brzmieniu:

– 11 – „§ 6. Jeżeli w toku postępowania okaże się, że zakres działania kuratora reprezentującego ustanowionego dla strony jest niewystarczający do ochrony jej praw i interesów, organ zawiadamia właściwy sąd o potrzebie zmiany zakresu działania kuratora o reprezentowanie w tym postępowaniu osoby, dla której został on ustanowiony.”; 2)

po art. 32 dodaje się art. 32a w brzmieniu:

„Art. 32a. § 1. Osoba, dla której został umocowany pełnomocnik rejestrowany, może działać przez tego pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania.

§ 2. Umocowany pełnomocnik rejestrowany dołącza do akt wypis protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego albo oświadczenie, że jest umocowanym pełnomocnikiem rejestrowanym.”;

w art. 33: a)

§ 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Pełnomocnikiem strony może być osoba pełnoletnia, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący ani umocowany pełnomocnik rejestrowany.”,

dodaje się § 5 w brzmieniu:

„§ 5. Kurator reprezentujący dołącza do akt odpis prawomocnego postanowienia wskazującego zakres jego działania.”;

w art. 40 dodaje się § 6 w brzmieniu:

„§ 6. Jeżeli strona działa przez kuratora reprezentującego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, pisma doręcza się kuratorowi reprezentującemu albo umocowanemu pełnomocnikowi rejestrowanemu.”;

w art. 96f § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Mediatorem może być osoba pełnoletnia korzystająca z pełni praw publicznych, dla której nie ustanowiono kuratora reprezentującego ani nie umocowano pełnomocnika rejestrowanego, w szczególności mediator wpisany na listę stałych mediatorów lub do wykazu instytucji i osób uprawnionych do prowadzenia postępowania mediacyjnego, prowadzonych przez prezesa sądu okręgowego, lub na listę prowadzoną przez organizację pozarządową lub uczelnię, o której informację przekazano prezesowi sądu okręgowego.”;

w art. 97 w § 1 pkt 2 i 3 otrzymują brzmienie:

– 12 – „2) w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony, ustanowionego dla niej kuratora reprezentującego albo umocowanego dla niej pełnomocnika rejestrowanego; 3)

w razie braku przedstawiciela dla strony małoletniej, strony, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego albo strony, dla której umocowano pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 27. W ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2026 r. poz. 236) wprowadza się następujące zmiany: 1)

art. 5 otrzymuje brzmienie:

„Art. 5. Kierownik urzędu stanu cywilnego, który dowiedział się o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie zamierzonego małżeństwa albo dowiedział się, że osoba zamierzająca zawrzeć małżeństwo znajduje się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, odmówi przyjęcia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński lub wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 41, a w razie wątpliwości zwróci się do sądu o rozstrzygnięcie, czy małżeństwo może być zawarte.”;

uchyla się art. 11 i art. 12;

w art. 151: a)

w § 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;”,

§ 3 otrzymuje brzmienie:

„§ 3. Nie można żądać unieważnienia małżeństwa po upływie sześciu miesięcy od ustania stanu wyłączającego świadome lub swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli, od wykrycia błędu lub ustania obawy wywołanej groźbą – a w każdym wypadku po upływie lat trzech od zawarcia małżeństwa.”;

art. 53 otrzymuje brzmienie:

„Art. 53. § 1. Rozdzielność majątkowa powstaje z mocy prawa w razie: 1)

ogłoszenia upadłości jednego z małżonków;

powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego jednego z małżonków;

ustanowienia dla jednego z małżonków kuratora reprezentującego, chyba że sąd, ustanawiając kuratora, postanowi inaczej.

§ 2. W razie wygaśnięcia umocowania pełnomocnika rejestrowanego, uchylenia

postanowienia o ustanowieniu kuratora reprezentującego albo wygaśnięcia kurateli, a

– 13 – także w razie umorzenia, ukończenia albo uchylenia postępowania upadłościowego między małżonkami powstaje ustawowy ustrój majątkowy.”; 5)

w art. 64: a)

§ 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Jeżeli w trakcie biegu terminu do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa dla męża matki powstało umocowanie pełnomocnika rejestrowanego albo został ustanowiony kurator reprezentujący, powództwo może wytoczyć umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd. Termin do wytoczenia powództwa wynosi w tym wypadku rok od dnia powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowienia kuratora reprezentującego, a jeżeli umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący dowiedział się, że dziecko nie pochodzi od męża matki, po upływie tego terminu – rok od dnia, w którym dowiedział się o tej okoliczności.”,

po § 1 dodaje się § 11 w brzmieniu:

„§ 11. Termin, o którym mowa w § 1, ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania o zezwolenie kuratorowi reprezentującemu albo umocowanemu pełnomocnikowi rejestrowanemu na wniesienie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa.”,

c) 6)

uchyla się § 2;

po art. 64 dodaje się art. 641 w brzmieniu:

„Art. 641. Jeżeli umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący ustanowiony dla męża matki, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, nie wytoczył powództwa o zaprzeczenie ojcostwa, mąż matki może wytoczyć powództwo po wygaśnięciu umocowania pełnomocnika rejestrowanego albo uchyleniu kurateli. Termin do wytoczenia powództwa wynosi w tym wypadku rok od dnia wygaśnięcia umocowania pełnomocnika rejestrowanego lub uchylenia postanowienia o ustanowieniu kuratora reprezentującego, a jeżeli mąż matki dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi, po upływie tego terminu – rok od dnia, w którym dowiedział się o tej okoliczności.”;

art. 65 otrzymuje brzmienie:

„Art. 65. Jeżeli mąż matki utracił zdolność do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem w terminie do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa, a nie

– 14 – został dla niego ustanowiony kurator reprezentujący ani nie został umocowany pełnomocnik rejestrowany, może on wytoczyć powództwo w ciągu roku od dnia ustania tego stanu.”; 8)

w art. 77: a)

§ 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Oświadczenie konieczne do uznania ojcostwa może złożyć osoba, która ukończyła szesnaście lat i działa z dostatecznym rozeznaniem.”,

po § 1 dodaje się § 11 w brzmieniu:

„§ 11. W razie powzięcia wątpliwości, czy osoba, która zamierza złożyć oświadczenie konieczne do uznania ojcostwa, działa z dostatecznym rozeznaniem, kierownik urzędu stanu cywilnego zwróci się do sądu o rozstrzygnięcie, czy oświadczenie może zostać przez nią złożone.”,

§ 2 otrzymuje brzmienie:

„§ 2. Jeżeli osoba, o której mowa w § 1, jest małoletnia, może złożyć oświadczenie konieczne do uznania ojcostwa tylko przed sądem opiekuńczym.”;

w art. 94 w § 1 zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie:

„Jeżeli jedno z rodziców nie żyje albo nie jest pełnoletnie, władza rodzicielska przysługuje drugiemu z rodziców.”;

10) w art. 96 § 2 otrzymuje brzmienie:

„§ 2. Rodzic małoletni uczestniczy w sprawowaniu bieżącej pieczy nad osobą dziecka i w jego wychowaniu, chyba że sąd opiekuńczy ze względu na dobro dziecka postanowi inaczej.”;

11) uchyla się art. 108;

12) w art. 1141: a)

§ 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Przysposobić może osoba pełnoletnia, jeżeli jej kwalifikacje osobiste uzasadniają przekonanie, że będzie należycie wywiązywała się z obowiązków przysposabiającego oraz posiada opinię kwalifikacyjną oraz świadectwo ukończenia szkolenia organizowanego przez ośrodek adopcyjny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, chyba że obowiązek ten jej nie dotyczy.”,

po § 1 dodaje się § 11 w brzmieniu:

– 15 – „§ 11. Przysposabiającym nie może być osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego, chyba że przysposabiane jest dziecko drugiego małżonka.”;

13) art. 116 otrzymuje brzmienie:

„Art. 116. Przysposobienie przez jednego z małżonków nie może nastąpić bez zgody drugiego małżonka, chyba że porozumienie się z nim napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.”;

14) w art. 148 § 1 i 1a otrzymują brzmienie:

„§ 1. Opiekunem może być ustanowiona osoba pełnoletnia, która nie została pozbawiona praw publicznych.

§ 1a. Opiekunem nie może być ustanowiona osoba, która została pozbawiona władzy rodzicielskiej albo skazana za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności albo za umyślne przestępstwo z użyciem przemocy wobec osoby lub przestępstwo popełnione na szkodę małoletniego lub we współdziałaniu z nim, albo osoba, wobec której orzeczono zakaz prowadzenia działalności związanej z wychowywaniem, leczeniem, edukacją małoletnich lub opieką nad nimi, obowiązek powstrzymywania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, zakaz kontaktowania się z określonymi osobami lub zakaz opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu.”;

15) w tytule III: a)

uchyla się dział II,

tytuł działu III otrzymuje brzmienie: „Kuratela w innych przypadkach”;

16) uchyla się art. 181 i art. 183.

Art. 28. W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, 1172 i 1508 oraz z 2026 r. poz. 184 i 507) wprowadza się następujące zmiany: 1)

art. 12 otrzymuje brzmienie:

„Art. 12. Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu.”;

uchyla się art. 13;

art. 15 i art. 16 otrzymują brzmienie:

„Art. 15. Ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli lat trzynaście.

– 16 –

Art. 16. § 1. Dla osoby pełnoletniej potrzebującej wsparcia w zakresie, w jakim nie jest w stanie postrzegać lub oceniać rzeczywistości albo samodzielnie kierować swoim postępowaniem, sąd ustanawia kuratora reprezentującego, jeżeli jest to konieczne dla ochrony jej praw lub interesów.

§ 2. Kurator reprezentujący może być ustanowiony do załatwienia konkretnej sprawy, prowadzenia spraw określonego rodzaju, a nawet prowadzenia wszelkich spraw.

§ 3. Sąd określa rodzaj spraw, w których kurator może działać w imieniu osoby, dla której został ustanowiony, lub w których ta osoba może działać za zgodą kuratora.

§ 4. Ze względu na szczególne okoliczności sąd może ustanowić więcej niż jednego kuratora reprezentującego o różnym zakresie działania. Jeśli kuratorami mają być rodzice lub przysposabiający, sąd może zdecydować, że będą mieli ten sam zakres działania.

§ 5. Sąd nie ustanawia kuratora reprezentującego, jeżeli interesy osoby, o której mowa w § 1, są wystarczająco chronione w inny sposób. W szczególności sąd nie ustanawia

kuratora

reprezentującego,

jeżeli

został

umocowany

pełnomocnik

rejestrowany.”; 4)

po art. 16 dodaje się art. 161 w brzmieniu:

„Art. 161. § 1. Jeżeli ochrona interesów osoby pełnoletniej nie wymaga ustanowienia kuratora reprezentującego, a osoba ta potrzebuje faktycznego wsparcia w prowadzeniu jej spraw, sąd ustanawia kuratora wspierającego.

§ 2. Ustanawiając kuratora reprezentującego, sąd może jednocześnie ustanowić go kuratorem wspierającym w innym określonym zakresie.”;

w art. 18: a)

§ 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Ważność umowy zawartej bez wymaganej zgody przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych albo osobę, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, zależy od jej potwierdzenia przez przedstawiciela ustawowego albo tego kuratora, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.”,

po § 2 dodaje się § 21 w brzmieniu:

„§ 21. Osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, może sama potwierdzić umowę po uchyleniu orzeczenia w przedmiocie ustanowienia kuratora reprezentującego bądź po upływie okresu, na jaki został ustanowiony, bądź po zmianie orzeczenia o sposobie jej reprezentacji, w zakresie którego mieściła się potwierdzana umowa.”,

– 17 – c)

§ 3 otrzymuje brzmienie:

„§ 3. Druga strona umowy nie może powoływać się na brak zgody przedstawiciela ustawowego bądź kuratora reprezentującego. Może jednak wyznaczyć mu odpowiedni termin do potwierdzenia umowy i staje się wolna po bezskutecznym upływie tego terminu.”;

w art. 19 dotychczasową treść oznacza się jako § 1 i dodaje się § 2 w brzmieniu:

„§ 2. Jeżeli osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, sama dokonała jednostronnej czynności prawnej, a czynność ta wynika z zakresu działania kuratora reprezentującego określonego przez sąd, czynność jest nieważna.”;

po art. 19 dodaje się art. 191 w brzmieniu:

„Art. 191. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela ustawowego albo kuratora reprezentującego bez wymaganego zezwolenia sądu jest nieważna.”;

art. 20 otrzymuje brzmienie:

„Art. 20. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych albo osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, może bez zgody przedstawiciela ustawowego albo kuratora reprezentującego zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego.”;

w art. 42 po § 1 dodaje się § 11 w brzmieniu:

„§ 11. Kuratorem nie może być osoba, która ma ustanowionego kuratora reprezentującego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”;

10) art. 62 otrzymuje brzmienie:

„Art. 62. Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, nie traci mocy wskutek tego, że zanim do tej osoby doszło, składający je zmarł, chyba że co innego wynika z treści oświadczenia, z ustawy lub z okoliczności.”;

11) art. 82 otrzymuje brzmienie:

„Art. 82. Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.”;

12) w art. 1092 § 2 otrzymuje brzmienie:

„§ 2. Prokurentem może być osoba pełnoletnia, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący albo umocowany pełnomocnik rejestrowany.”;

– 18 –

13) w art. 1097: a)

§ 3 otrzymuje brzmienie:

„§ 3. Prokura wygasa:

ze śmiercią prokurenta;

z chwilą powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego dla prokurenta;

z chwilą ustanowienia kuratora reprezentującego dla prokurenta.”,

uchyla się § 4;

14) w księdze pierwszej w tytule IV w dziale VI dodaje się rozdział IV w brzmieniu:

„Rozdział IV Pełnomocnictwo rejestrowane

Art. 10910. § 1. Osoba pełnoletnia, dla której nie ustanowiono kuratora reprezentującego, może udzielić pełnomocnictwa na wypadek, gdyby w przyszłości ze względu na stan zdrowia nie była w stanie samodzielnie kierować swoim postępowaniem (pełnomocnictwo rejestrowane).

§ 2. Pełnomocnictwo rejestrowane obejmuje umocowanie do wszystkich czynności związanych z osobą i majątkiem mocodawcy, w tym do wyrażania w imieniu mocodawcy zgody albo odmowy zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych, a także do reprezentowania mocodawcy we wszystkich postępowaniach przed sądami, innymi organami władzy publicznej oraz sądami polubownymi. Pełnomocnictwo rejestrowane nie obejmuje umocowania do głosowania w wyborach w imieniu mocodawcy.

§ 3. Pełnomocnictwa rejestrowanego nie można ograniczyć ze skutkiem wobec osób trzecich.

§ 4. Oświadczenie mocodawcy jest składane osobiście w formie aktu notarialnego i podlega wpisowi w Rejestrze Pełnomocnictw, o którym mowa w ustawie z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2026 r. poz. 614 i …).

§ 5. Powstanie umocowania pełnomocnika rejestrowanego następuje z chwilą wpisu przez notariusza protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego w Rejestrze Pełnomocnictw dokonywanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie.

Art. 10911. § 1. Pełnomocnikiem rejestrowanym może być osoba pełnoletnia, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący albo umocowany pełnomocnik rejestrowany.

– 19 –

§ 2. Pełnomocnictwa rejestrowanego można udzielić tylko jednej osobie.

§ 3. Udzielając pełnomocnictwa rejestrowanego, można wskazać inną osobę jako pełnomocnika rejestrowanego na wypadek, gdyby ustanowiony pełnomocnik nie mógł lub nie chciał być pełnomocnikiem (podstawiony pełnomocnik rejestrowany).

Art. 10912. § 1. Umocowany pełnomocnik rejestrowany uzyskuje zezwolenie sądu w ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby i majątku mocodawcy, w szczególności: 1)

zbycia,

obciążenia,

odpłatnego

nabycia

nieruchomości

lub

użytkowania

wieczystego; 2)

zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia prawa rzeczowego, którego przedmiotem jest budynek lub lokal;

zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa;

zbycia lub obciążenia praw autorskich, praw pokrewnych, prawa własności przemysłowej lub innych praw twórcy;

dokonania darowizny innych składników mienia, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych;

zbycia, nabycia lub zmiany prawa służącego zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych mocodawcy;

złożenia oświadczenia o przyjęciu spadku bez ograniczenia odpowiedzialności za długi bądź odrzucenia spadku;

przyjęcia

placówki

zapewniającej

całodobową

opiekę

osobom

niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, w tym do zakładu opiekuńczo-leczniczego lub pielęgnacyjno-opiekuńczego, domu pomocy społecznej lub hospicjum; 9)

wszczynania postępowań w sprawach z zakresu stanu cywilnego;

10) zawarcia umowy spółki, rozporządzania ogółem praw i obowiązków w spółce osobowej, udziałami lub akcjami w spółce kapitałowej lub spółce komandytowoakcyjnej oraz innymi papierami wartościowymi lub pozostałymi instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 722, z późn. zm. 3)) oraz wszystkich czynności wspólnika lub akcjonariusza przekraczających zakres zwykłych czynności spółki. 3)

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1863, z 2025 r. poz. 146, 820, 923, 1014, 1069, 1216 i 1556 oraz z 2026 r. poz. 176, 340, 484, 644 i ….

– 20 –

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli przepis szczególny wymaga uzyskania orzeczenia sądu opiekuńczego.

§ 3. Czynność prawna, o której mowa w § 1, dokonana bez zezwolenia sądu jest nieważna.

Art. 10913. § 1. Umocowany pełnomocnik rejestrowany nie może: 1)

być drugą stroną czynności prawnej, której dokonuje w imieniu mocodawcy, chyba że polega ona na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz mocodawcy;

reprezentować mocodawcy przy dokonywaniu czynności prawnej między mocodawcą a inną osobą, której jest kuratorem reprezentującym lub umocowanym pełnomocnikiem rejestrowanym albo innym reprezentantem;

reprezentować mocodawcy przy dokonywaniu czynności prawnej między mocodawcą a małżonkiem umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, osobą pozostającą z umocowanym pełnomocnikiem rejestrowanym we wspólnym pożyciu, jego zstępnymi, wstępnymi lub rodzeństwem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz mocodawcy.

§ 2. W przypadkach, o których mowa w § 1, sąd ustanawia kuratora reprezentującego

do dokonania tej czynności.

§ 3. Przepis § 1 i 2 stosuje się odpowiednio w postępowaniu przed sądem, innym organem władzy publicznej oraz sądem polubownym.

Art. 10914. Z chwilą powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego wygasają pełnomocnictwa udzielone przez mocodawcę, obejmujące umocowanie do czynności wchodzących w zakres pełnomocnictwa rejestrowanego, z wyjątkiem pełnomocnictw w postępowaniach przed sądami, innymi organami władzy publicznej oraz sądami polubownymi, pełnomocnictw, w stosunku do których mocodawca zrzekł się odwołania lub niewygasających na wypadek śmierci mocodawcy, a także prokury.

Art. 10915. Umocowany pełnomocnik rejestrowany może ustanowić dla mocodawcy innego pełnomocnika do dokonania poszczególnej czynności, jak również pełnomocnika procesowego.

Art. 10916. § 1. Umocowanie pełnomocnika rejestrowanego nie powstaje w przypadku: 1)

odwołania pełnomocnictwa rejestrowanego;

zrzeczenia się pełnomocnictwa rejestrowanego;

śmierci mocodawcy;

– 21 – 4)

śmierci pełnomocnika;

ustanowienia dla pełnomocnika rejestrowanego kuratora reprezentującego;

powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego dla tego pełnomocnika.

§ 2. Ustanowienie kuratora reprezentującego dla mocodawcy nie wyłącza powstania

umocowania pełnomocnika rejestrowanego. Po powstaniu umocowania kuratela wygasa.

§ 3. W przypadku uprawomocnienia się postanowienia sądu o zwolnieniu umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo gdy po powstaniu umocowania wystąpią zdarzenia, o których mowa w § 1, umocowanie pełnomocnika rejestrowanego wygasa.

§ 4. Ogłoszenie upadłości mocodawcy nie powoduje wygaśnięcia pełnomocnictwa rejestrowanego.

Art. 10917. Odwołanie oraz zrzeczenie się pełnomocnictwa rejestrowanego wymaga formy aktu notarialnego i podlega wpisowi w Rejestrze Pełnomocnictw.

Art. 10918. Sąd może zwolnić umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, jeżeli jego działania lub zaniechania są sprzeczne z wolą mocodawcy, zagrażają jego interesom albo je naruszają.”;

15) w art. 121 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) co do roszczeń, które przysługują osobom, dla których ustanowiono opiekuna, kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego przeciwko osobom sprawującym opiekę, kuratorom reprezentującym lub umocowanym pełnomocnikom rejestrowanym przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli albo istnienia umocowania;”;

16) w art. 122 § 3 otrzymuje brzmienie:

„§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do biegu przedawnienia przeciwko osobie, co do której istnieje podstawa do ustanowienia kuratora reprezentującego albo umocowania pełnomocnika rejestrowanego.”;

17) w art. 467 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jeżeli wierzyciel jest małoletni i nie ma przedstawiciela uprawnionego do przyjęcia świadczenia;”;

18) art. 747 i art. 748 otrzymują brzmienie:

„Art. 747. W braku odmiennej umowy zlecenie nie wygasa wskutek śmierci dającego zlecenie. W przypadku gdy zgodnie z umową zlecenie wygasło, a z przerwania powierzonych czynności mogła wyniknąć szkoda, przyjmujący zlecenie prowadzi te

– 22 – czynności nadal, dopóki spadkobierca dającego zlecenie nie będzie mógł zarządzić inaczej.

Art. 748. W braku odmiennej umowy zlecenie wygasa wskutek śmierci przyjmującego zlecenie.”;

19) w art. 899 § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Darowizna nie może być odwołana z powodu niewdzięczności, jeżeli darczyńca obdarowanemu przebaczył. Przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.”;

20) w art. 901 § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, może żądać rozwiązania umowy darowizny dokonanej przed powstaniem umocowania pełnomocnika albo ustanowieniem kuratora, jeżeli darowizna, ze względu na wartość świadczenia i brak uzasadnionych pobudek, jest nadmierna.”;

21) w art. 930: a)

§ 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Spadkobierca nie może być uznany za niegodnego, jeżeli spadkodawca mu przebaczył. Przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.”,

uchyla się § 2;

22) w art. 944 § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Sporządzić i odwołać testament może tylko osoba pełnoletnia.”;

23) w art. 956: a)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) małoletni;”,

po pkt 1 dodaje się pkt 11 w brzmieniu:

„11) kto z jakichkolwiek powodów znajduje się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;”;

24) w art. 986 § 2 otrzymuje brzmienie:

„§ 2. Nie może być wykonawcą testamentu: 1)

małoletni;

osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego.”;

– 23 –

25) w art. 1010: a)

§ 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do zachowku, jeżeli mu przebaczył. Przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.”,

uchyla się § 2;

26) w art. 1032 § 2 otrzymuje brzmienie:

„§ 2. Spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, i spłacając niektóre długi spadkowe, wiedział lub przy dołożeniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o istnieniu innych długów spadkowych, ponosi odpowiedzialność za te długi ponad wartość stanu czynnego spadku, jednakże tylko do takiej wysokości, w jakiej byłby obowiązany je zaspokoić, gdyby spłacał należycie wszystkie długi spadkowe. Nie dotyczy to spadkobiercy małoletniego oraz spadkobiercy, który nie jest w stanie postrzegać lub oceniać rzeczywistości albo samodzielnie kierować swoim postępowaniem.”.

Art. 29. W ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468 i 473) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 65 po § 1 dodaje się § 11 w brzmieniu:

„§ 11. Osoba pełnoletnia nie ma zdolności procesowej w zakresie, w jakim został ustanowiony kurator reprezentujący.”;

w art. 66 dotychczasową treść oznacza się jako § 1 i dodaje się § 2 i 3 w brzmieniu:

„§ 2. Osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, może podejmować czynności procesowe tylko przez kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.

§ 3. Jeżeli w toku postępowania okaże się, że zakres działania kuratora reprezentującego ustanowionego dla strony jest niewystarczający do ochrony jej praw i interesów, sąd może zawiadomić właściwy sąd o potrzebie zmiany zakresu działania kuratora o reprezentowanie strony w tym postępowaniu. W przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy osoba fizyczna nie ma możliwości działania, sąd orzekający może także z urzędu ustanowić dla niej kuratora, do którego stosuje się odpowiednio przepisy art. 69.”;

po art. 66 dodaje się art. 66a w brzmieniu:

„Art. 66a. Osoba, dla której został umocowany pełnomocnik rejestrowany, może podejmować czynności procesowe przez tego pełnomocnika.”;

w art. 117 dodaje się § 7 i 8 w brzmieniu:

– 24 – „§ 7. W przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może z urzędu ustanowić dla osoby fizycznej adwokata lub radcę prawnego.

§ 8. Adwokat lub radca prawny zawiadamia właściwy sąd, że osoba fizyczna, dla której został ustanowiony zgodnie z § 7, potrzebuje wsparcia, o którym mowa w art. 16 § 1 Kodeksu cywilnego.”; 5)

w art. 133 § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Jeżeli stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się jej osobiście, a gdy nie ma ona zdolności procesowej – jej przedstawicielowi ustawowemu. Jeżeli strona działa

przez

kuratora

reprezentującego

albo

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego, pisma doręcza się kuratorowi reprezentującemu albo umocowanemu pełnomocnikowi rejestrowanemu.”; 6)

w art. 1832 § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Mediatorem może być osoba pełnoletnia korzystająca z pełni praw publicznych, dla której nie ustanowiono kuratora reprezentującego ani nie umocowano pełnomocnika rejestrowanego.”;

art. 306 otrzymuje brzmienie:

„Art. 306. § 1. Pobranie krwi w celu jej badania może nastąpić tylko za zgodą osoby, której krew ma być pobrana, a jeżeli osoba ta nie ukończyła trzynastu lat – za zgodą jej przedstawiciela ustawowego.

§ 2. Jeżeli osoba, której krew ma być pobrana, ma ustanowionego kuratora reprezentującego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, a nie jest zdolna do świadomego wyrażenia zgody, zgodę wyraża kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, albo umocowany pełnomocnik rejestrowany.”;

art. 4531 otrzymuje brzmienie:

„Art. 4531. W sprawach o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka oraz o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa matka i ojciec dziecka mają zdolność procesową, jeżeli ukończyli lat szesnaście.”;

w art. 5191 § 2 otrzymuje brzmienie:

„§ 2. W sprawach z zakresu prawa rodzinnego, opiekuńczego i kurateli skarga kasacyjna przysługuje tylko w sprawach o przysposobienie, o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami, chyba że wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych, a także od postanowień w

– 25 – przedmiocie ustanowienia i uchylenia kurateli reprezentującej oraz postanowień w przedmiocie zwolnienia umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”;

10) w części pierwszej w księdze drugiej w tytule II w dziale I po rozdziale 1 dodaje się rozdział 1a w brzmieniu:

„Rozdział 1a Sprawy dotyczące pełnomocnictwa rejestrowanego

Art. 5431. W sprawach dotyczących pełnomocnictwa rejestrowanego właściwy jest sąd miejsca zamieszkania mocodawcy, a w razie braku miejsca zamieszkania – sąd miejsca jego pobytu.

Art. 5432. § 1. Nadzór nad umocowanym pełnomocnikiem rejestrowanym sprawuje sąd, o którym mowa w art. 5431.

§ 2. Umocowany pełnomocnik rejestrowany jest zobowiązany w terminach oznaczonych przez sąd składać sądowi sprawozdanie dotyczące mocodawcy.

§ 3. Sprawozdanie, o którym mowa w § 2, zawiera: 1)

imię i nazwisko mocodawcy;

imię i nazwisko umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;

wskazanie miejsca pobytu mocodawcy;

wskazanie okresu, za który składane jest sprawozdanie;

rachunek z zarządu majątkiem mocodawcy obejmujący zestawienie wpływów i wydatków wraz z potrzebnymi dowodami;

informacje na temat: a)

stanu zdrowia mocodawcy,

dochodów mocodawcy,

majątku mocodawcy,

ważniejszych czynności podjętych w ramach prowadzenia spraw, o których mowa w art. 10912 Kodeksu cywilnego,

kosztów,

wydatków

wynagrodzeń

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego, f)

ustanowienia pełnomocników, o których mowa w art. 10915 Kodeksu cywilnego;

inne istotne informacje dotyczące mocodawcy;

wskazanie miejsca i daty sporządzenia sprawozdania;

– 26 – 9)

podpis umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.

§ 4. Do sprawozdania, o którym mowa w § 2, umocowany pełnomocnik

rejestrowany dołącza dokumenty dotyczące ważniejszych czynności podjętych w ramach prowadzenia spraw, o których mowa w art. 10912 Kodeksu cywilnego.

§ 5. Jeżeli dochody z majątku mocodawcy nie przekraczają prawdopodobnych kosztów jego utrzymania, sąd może zwolnić umocowanego pełnomocnika rejestrowanego z obowiązku przedstawiania rachunku z zarządu. §

Sąd

może

wymierzyć

grzywnę

umocowanemu

pełnomocnikowi

rejestrowanemu, który nie wykonuje obowiązku złożenia sprawozdania, o którym mowa w § 2. Jeżeli zarządzenie zostanie wykonane, grzywna jeszcze nieuiszczona może być umorzona.

§ 7. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór sprawozdania, o którym mowa w § 2, mając na względzie konieczność zapewnienia prawidłowego

toku

nadzoru

nad

działalnością

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego.

§ 8. Sąd wykonuje nadzór, zaznajamiając się na bieżąco z działalnością umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.

§ 9. Sąd może żądać od umocowanego pełnomocnika rejestrowanego wyjaśnień we wszelkich sprawach należących do obowiązków i uprawnień

umocowanego

pełnomocnika rejestrowanego oraz przedstawiania dokumentów związanych z prowadzeniem spraw mocodawcy.

Art. 5433. Wniosek o wydanie zezwolenia na dokonanie czynności w sprawach mocodawcy, o których mowa w art. 10912 § 1 Kodeksu cywilnego, składa umocowany pełnomocnik rejestrowany.

Art. 5434. W przypadkach, o których mowa w art. 10913 § 1–3 Kodeksu cywilnego, wniosek o ustanowienie kuratora składa umocowany pełnomocnik rejestrowany. W przypadku postępowań przed sądami, o których mowa w art. 10913 § 3 Kodeksu cywilnego, sąd orzekający może orzec z urzędu.

Art. 5435. § 1. O zwolnieniu umocowanego pełnomocnika rejestrowanego sąd może orzec na wniosek lub z urzędu, jeżeli spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 10918 Kodeksu cywilnego.

§ 2. Wniosek może złożyć każdy zainteresowany.

– 27 –

§ 3. Sąd wydaje postanowienie kończące postępowanie w sprawie w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia wniosku bądź wszczęcia postępowania z urzędu.

Art. 5436. § 1. Sąd może wydać postanowienie o zawieszeniu uprawnień umocowanego pełnomocnika rejestrowanego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o jego zwolnienie.

§ 2. Sąd może ustanowić dla mocodawcy doradcę tymczasowego w przypadku zawieszenia uprawnień umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, gdy uzna to za konieczne dla ochrony osoby mocodawcy lub jego majątku. O ustanowieniu doradcy tymczasowego sąd niezwłocznie zawiadamia sąd opiekuńczy.

§ 3. Zakres umocowania doradcy tymczasowego określa sąd w postanowieniu o zawieszeniu umocowanego pełnomocnika rejestrowanego. Do doradcy tymczasowego stosuje się odpowiednio przepisy o kuratorze reprezentującym.

§ 4. Przed ustanowieniem doradcy tymczasowego należy wysłuchać mocodawcę oraz w miarę możności umocowanego pełnomocnika rejestrowanego. Do wysłuchania mocodawcy stosuje się odpowiednio przepisy art. 6055.

§ 5. Doradcą tymczasowym należy ustanowić w pierwszej kolejności podstawionego pełnomocnika rejestrowanego, jeżeli taki został wyznaczony, w dalszej kolejności małżonka, krewnego lub inną osobę bliską, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie wzgląd na dobro mocodawcy.

§ 6. Na postanowienia, o których mowa w § 1 i 2, przysługuje zażalenie.

§ 7. Czynności dokonane przez doradcę tymczasowego przed uchyleniem lub zmianą postanowienia o jego ustanowieniu, o którym mowa w § 2, pozostają w mocy.

§ 8. Postanowienie o zawieszeniu uprawnień umocowanego pełnomocnika rejestrowanego oraz postanowienie o ustanowieniu doradcy tymczasowego tracą moc z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania o zwolnienie umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.

§ 9. W przypadku utraty mocy postanowienia o ustanowieniu doradcy tymczasowego przepis § 7 stosuje się odpowiednio.

§ 10. Niezwłocznie po wydaniu postanowień, o których mowa w § 1 i 2, sąd orzekający dokonuje wpisu informacji o zawieszeniu uprawnień umocowanego pełnomocnika rejestrowanego lub informacji o ustanowieniu doradcy tymczasowego do Rejestru

Pełnomocnictw

przez

wprowadzenie

pośrednictwem

systemu

– 28 – teleinformatycznego informacji, o których mowa w art. 95zp pkt 10 i 11 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2026 r. poz. 614 i ….).

§ 11. Przepis § 10 stosuje się odpowiednio do postanowienia uchylającego lub zmieniającego zakres środków, o których mowa w § 1 i 2.

Art. 5437. W sprawach o zwolnienie umocowanego pełnomocnika rejestrowanego przepisy art. 56010, art. 56011 i art. 56012 stosuje się odpowiednio.

Art. 5438. § 1. Niezwłocznie po uprawomocnieniu się postanowienia o zwolnieniu umocowanego pełnomocnika rejestrowanego sąd orzekający dokonuje wpisu informacji o zwolnieniu umocowanego pełnomocnika rejestrowanego do Rejestru Pełnomocnictw przez wprowadzenie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego informacji, o których mowa w art. 95zp pkt 8 lit. f ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie.

§ 2. Niezwłocznie po wydaniu prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie o zwolnienie umocowanego pełnomocnika rejestrowanego sąd orzekający dokonuje wpisu informacji o utracie mocy wydanego w tym postępowaniu postanowienia o ustanowieniu doradcy tymczasowego oraz postanowienia o zawieszeniu uprawnień umocowanego pełnomocnika rejestrowanego do Rejestru Pełnomocnictw przez wprowadzenie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego informacji, o których mowa w art. 95zp pkt 10 i 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie.

§ 3. O uprawomocnieniu postanowienia w przedmiocie uwzględnienia wniosku o zwolnienie umocowanego pełnomocnika rejestrowanego sąd informuje podstawionego pełnomocnika rejestrowanego, jeżeli został ustanowiony.”;

11) w części pierwszej w księdze drugiej w tytule II w dziale I uchyla się rozdział 2;

12) art. 596 otrzymuje brzmienie:

„Art. 596. Do wzięcia udziału w badaniu rachunku końcowego z opieki sąd opiekuńczy wezwie osobę, która pozostawała pod opieką, jeżeli jest ona pełnoletnia, w innych zaś wypadkach – przedstawiciela ustawowego tej osoby lub jej spadkobierców, jeżeli są sądowi opiekuńczemu znani.”;

13) uchyla się art. 600;

14) w art. 603 po § 2 dodaje się § 21 w brzmieniu:

„§ 21. Ustanawiając kuratora, sąd rejestrowy ustala, czy osoba, która ma zostać kuratorem,

ustanowionego

pełnomocnika rejestrowanego.”;

kuratora

reprezentującego

albo

umocowanego

– 29 –

15) w części pierwszej w księdze drugiej w tytule II w dziale II dodaje się rozdział 4 w brzmieniu:

„Rozdział 4 Sprawy z zakresu kurateli dla osób pełnoletnich

Oddział 1 Przepisy ogólne

Art. 6051. § 1. W sprawach z zakresu kurateli dla osób pełnoletnich właściwy jest sąd opiekuńczy miejsca pobytu osoby, której postępowanie dotyczy, a w razie braku miejsca pobytu – sąd miejsca jej zwykłego pobytu.

§ 2. Sąd może z urzędu wszcząć postępowanie o ustanowienie kuratora reprezentującego, zmianę kuratora reprezentującego albo wspierającego, o zmianę zakresu działania kuratora reprezentującego albo wspierającego lub o uchylenie kurateli.

Art. 6052. Postanowienie sądu w przedmiocie kurateli dla osób pełnoletnich staje się skuteczne i wykonalne z chwilą uprawomocnienia się.

Oddział 2 Postępowanie w przedmiocie kurateli reprezentującej

Art. 6053. § 1. Wniosek w przedmiocie kurateli reprezentującej może zgłosić: 1)

osoba potrzebująca wsparcia, o którym mowa w art. 16 § 1 Kodeksu cywilnego;

osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego;

przedstawiciel ustawowy osoby, o której mowa w pkt 1, która ukończyła lat 17;

małżonek osoby, o której mowa w pkt 1, osoba pozostająca z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, jej krewny w linii prostej, rodzeństwo lub osoba pozostająca z nią w stosunku przysposobienia;

gmina, na której obszarze osoba, o której mowa w pkt 1, ma miejsce pobytu;

organizacje pozarządowe, do których zadań statutowych należy ochrona praw osób z niepełnosprawnością, osób niesamodzielnych lub seniorów, udzielanie im wsparcia lub ochrona wolności i praw człowieka oraz organizacje pozarządowe realizujące działania na rzecz osób z niepełnosprawnością, seniorów, osób w kryzysie bezdomności i osób w kryzysie psychicznym;

prokurator.

– 30 –

§ 2. Osoba, która zgłosiła wniosek w przedmiocie kurateli reprezentującej w złej wierze, podlega karze grzywny.

Art. 6054. § 1. Uczestnikami postępowania w przedmiocie kurateli reprezentującej są: 1)

wnioskodawca;

osoba, której dotyczy postępowanie;

przedstawiciel ustawowy osoby, której dotyczy postępowanie;

kandydat na kuratora reprezentującego wskazany przez wnioskodawcę lub uczestnika albo wybrany przez sąd, o ile wyraził zgodę;

kurator reprezentujący ustanowiony dla osoby, której postępowanie dotyczy.

§ 2. Sąd zawiadamia o toczącym się postępowaniu małżonka osoby, której

postępowanie dotyczy, a w miarę potrzeby osobę pozostającą z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Mogą oni wziąć udział w każdym stanie sprawy aż do zamknięcia rozprawy w drugiej instancji.

§ 3. Organizacje pozarządowe, do których zadań statutowych należy ochrona praw osób z niepełnosprawnością, osób niesamodzielnych lub seniorów, udzielanie im wsparcia lub ochrona wolności i praw człowieka, mogą wstąpić do postępowania w każdym stanie sprawy aż do zamknięcia rozprawy w drugiej instancji.

Art. 6055. § 1. Osobę, której dotyczy postępowanie w przedmiocie kurateli reprezentującej, należy wysłuchać niezwłocznie po wszczęciu postępowania. Sąd może odstąpić od wysłuchania tylko wówczas, gdy brak jest możliwości jakiegokolwiek porozumienia się z osobą, dla której ma zostać ustanowiony kurator reprezentujący.

§ 2. W przypadku osoby o złożonych potrzebach w komunikowaniu się wysłuchanie przeprowadza się przy uwzględnieniu tych potrzeb.

§ 3. W razie potrzeby wysłuchanie odbywa się w obecności biegłego psychologa lub biegłego innej specjalności.

§ 4. Przed wysłuchaniem sąd może zlecić kuratorowi sądowemu przeprowadzenie wywiadu w celu ustalenia sposobu funkcjonowania osoby, dla której ma zostać ustanowiony kurator reprezentujący, i sposobu skutecznej komunikacji z tą osobą, chyba że wystarczająca dla dokonania tych ustaleń jest dokumentacja dotycząca tej osoby znajdująca się w aktach sprawy.

§ 5. Przed wysłuchaniem sąd na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, na ile jest to możliwe, ustala poziom sprawności ruchowej osoby, która ma zostać

– 31 – wysłuchana, jej szczególne potrzeby, w tym potrzeby związane z komunikowaniem się z otoczeniem, porę jej optymalnej aktywności poznawczej, a także czy zachodzi potrzeba uczestnictwa w wysłuchaniu biegłego psychologa lub biegłego innej specjalności.

§ 6. Zawiadamiając osobę, której dotyczy postępowanie, o wysłuchaniu, sąd poucza ją o treści art. 152–154, a także: 1)

informuje o pomocy, której sąd ma możliwość udzielić w budynku sądu, oraz o stopniu dostępności budynku dla osób niepełnosprawnych;

wskazuje udogodnienia techniczne, które sąd ma możliwość zapewnić podczas wysłuchania;

informuje o konieczności powiadomienia sądu o przeszkodach w przeprowadzeniu wysłuchania w budynku sądu, wynikających z stanu zdrowia osoby, której dotyczy postępowanie, lub z braku możliwości zapewnienia przez sąd udogodnień technicznych uwzględniających potrzeby tej osoby.

§ 7. Sąd poucza osobę, której dotyczy postępowanie, że powiadomienie, o którym

mowa w § 6 pkt 3, należy złożyć do sądu w terminie nie krótszym niż siedem dni przed wyznaczonym terminem wysłuchania.

§ 8. Jeżeli z uwagi na okoliczności sprawy wysłuchanie zostało wyznaczone w miejscu pobytu osoby, której dotyczy postępowanie, należy je przeprowadzić niezwłocznie.

§ 9. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób przygotowania wysłuchania osoby, której dotyczy postępowanie, oraz warunki, w jakich powinno odbywać się wysłuchanie, mając na względzie konieczność zapewnienia swobody wypowiedzi i wsparcia w komunikowaniu się wysłuchiwanej osoby.

Art. 6056. § 1. Sąd ustala w jakim zakresie osoba, której dotyczy postępowanie, jest w stanie postrzegać lub oceniać rzeczywistość albo samodzielnie kierować swoim postępowaniem, sytuację osobistą i majątkową tej osoby, a także rodzaj spraw, przy prowadzeniu których potrzebne jest wsparcie. Ponadto sąd ustala, czy osoba ta może w dostateczny sposób samodzielnie chronić swoje prawa lub interesy oraz czy interesy tej osoby są wystarczająco chronione w inny sposób.

§ 2. Sąd bada także kwalifikacje osobiste kandydata na kuratora reprezentującego oraz spełnienie przez niego wymagań, o których mowa w art. 11 ustawy z dnia …… o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji (Dz. U. …).

– 32 –

§ 3. Sąd może zobowiązać osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym z osobą, której dotyczy postępowanie, do złożenia wykazu majątku należącego do tej osoby oraz do złożenia przyrzeczenia. Przepisy art. 913 oraz art. 915–917 stosuje się odpowiednio.

Art. 6057. § 1. Wobec osoby, której dotyczy postępowanie w przedmiocie kurateli reprezentującej z powodu zaburzeń psychicznych, zostaje wydana opinia przez biegłego lekarza psychiatrę lub neurologa, a w uzasadnionych przypadkach przez biegłego lekarza z zakresu innej specjalizacji.

§ 2. W innych przypadkach, gdy wynika to ze sposobu funkcjonowania danej osoby, opinia może być wydana przez biegłego psychologa, biegłego lekarza psychiatrę lub neurologa, a w razie stwierdzenia takiej potrzeby – przez biegłego innej specjalności.

§ 3. Opinia obejmuje ocenę stanu zdrowia i sposobu funkcjonowania danej osoby, zdolności postrzegania lub oceny rzeczywistości albo możliwości samodzielnego kierowania swoim postępowaniem.

Art. 6058. § 1. Sąd może zaniechać doręczenia pism sądowych, wezwania bądź wysłuchania osoby, której dotyczy postępowanie, jeżeli uzna to za niecelowe ze względu na stan zdrowia tej osoby. Nie dotyczy to wysłuchania, o którym mowa w art. 6055 § 1.

§ 2. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Art. 6059. Orzeczenie w przedmiocie kurateli reprezentującej zapada po przeprowadzeniu rozprawy.

Art. 60510. § 1. W postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego sąd określa w szczególności: 1)

osobę kuratora reprezentującego;

zakres i rodzaj spraw, przy prowadzeniu których czynności mogą być dokonywane przez kuratora w imieniu osoby, dla której ten kurator został ustanowiony, lub przez tę osobę za zgodą kuratora;

okres, na jaki ustanawia się kuratora reprezentującego;

terminy składania przez kuratora reprezentującego sprawozdań dotyczących osoby, dla której został ustanowiony.

§ 2. W postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego sąd może orzec o

możliwości dalszego wykonywania przez osobę, dla której ten kurator został ustanowiony, zawodu albo czynności służbowych, uregulowanych w odrębnych

– 33 – przepisach, jeżeli przemawiają za tym stan tej osoby oraz charakter zawodu albo czynności służbowych.

§ 3. W postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego do wszelkich spraw sąd może orzec o pozbawieniu osoby, dla której ten kurator został ustanowiony, prawa wybierania w rozumieniu ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2025 r. poz. 365 i 1792 oraz z 2026 r. poz. 178 i …), jeżeli stan tej osoby wskazuje, że nie będzie ona mogła świadomie realizować tego prawa. Pozbawienie prawa wybierania skutkuje także pozbawieniem prawa udziału w referendum w rozumieniu ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 300). Pozbawienie prawa wybierania następuje na czas trwania kurateli reprezentującej.

§ 4. Uchylając kuratelę, sąd uchyla także wydane postanowienie o pozbawieniu prawa wybierania.

§ 5. W przypadku ustanowienia kuratora reprezentującego sąd sprawdza w Rejestrze Pełnomocnictw, czy osobie, dla której ten kurator został ustanowiony, udzielono pełnomocnictwa rejestrowanego. Niezwłocznie po uprawomocnieniu się postanowienia o ustanowieniu kuratora reprezentującego sąd dokonuje wpisu informacji o ustanowieniu kuratora dla pełnomocnika rejestrowanego do Rejestru Pełnomocnictw przez wprowadzenie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego informacji, o których mowa w art. 95zp pkt 8 lit. e ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie.

§ 6. O uprawomocnieniu postanowienia o ustanowieniu kuratora reprezentującego dla osoby, której wcześniej udzielono pełnomocnictwa rejestrowanego, sąd informuje podstawionego pełnomocnika rejestrowanego, jeżeli został ustanowiony.

Art. 60511. Jeżeli osobie, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, przysługuje władza rodzicielska nad małoletnim dzieckiem lub jeżeli jest ona opiekunem prawnym takiego dziecka, sąd niezwłocznie zawiadamia sąd opiekuńczy.

Art. 60512. § 1. Odpis prawomocnego postanowienia w przedmiocie kurateli reprezentującej sąd przesyła do placówki, w której przebywa osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego.

§ 2. W odniesieniu do osób, o których mowa w art. 21e ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 869, 1556 i 1792 oraz z 2026 r. poz. 119, 176, 252, 346, 644 i …), odpis prawomocnego postanowienia w przedmiocie kurateli reprezentującej sąd niezwłocznie przesyła sądowi rejestrowemu.

– 34 –

§ 3. Niezwłocznie, niepóźniej niż w terminie 7 dni roboczych od dnia uprawomocnienia się orzeczenia w przedmiocie kurateli reprezentującej, sąd dokonuje zgłoszenia informacji w trybie i na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. z 2026 r. poz. 30, 507 i …).

Art. 60513. Na rok przed upływem okresu, na jaki ustanowiono kuratora reprezentującego w ostatnim prawomocnym postanowieniu, sąd wszczyna z urzędu postępowanie w przedmiocie ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że toczy się już postępowanie w tym przedmiocie.

Art. 60514 § 1. Kuratorowi reprezentującemu przysługuje stosowne wynagrodzenie, chyba że nakład jego pracy jest nieznaczny.

§ 2. Wynagrodzenie przyznaje się na wniosek kuratora reprezentującego, za wskazany przez niego okres sprawowania kurateli, niedłuższy niż rok.

§ 3. Wynagrodzenia nie przyznaje się, jeżeli wykonywanie kurateli reprezentującej czyni zadość zasadom słuszności.

§ 4. Wynagrodzenie pokrywa się z dochodów lub majątku osoby, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, a jeżeli nie jest ona w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia tego kuratora bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wynagrodzenie jest pokrywane ze środków publicznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2026 r. poz. 639).

Art. 60515. Kuratorowi reprezentującemu nie wolno używać we własnym interesie rzeczy i pieniędzy osoby, dla której został ustanowiony. Od sum pieniężnych zatrzymanych ponad potrzebę wynikającą z wykonywania kurateli kurator płaci tej osobie odsetki ustawowe.

Art. 60516. Kurator reprezentujący może żądać od osoby, dla której został ustanowiony, zwrotu nakładów i wydatków związanych z należytym prowadzeniem spraw. Do roszczeń z tego tytułu stosuje się odpowiednio przepisy art. 742 i art. 753 § 2 Kodeksu cywilnego.

Art. 60517 § 1. Nadzór nad kuratorem reprezentującym sprawuje sąd opiekuńczy właściwy według miejsca pobytu osoby, dla której ten kurator został ustanowiony.

§ 2. Kurator reprezentujący jest zobowiązany w terminach oznaczonych przez sąd składać sądowi sprawozdanie dotyczące osoby, dla której został ustanowiony.

§ 3. Sprawozdanie, o którym mowa w § 2, zawiera:

– 35 – 1)

imię i nazwisko osoby, dla której kurator został ustanowiony;

imię i nazwisko kuratora reprezentującego;

zakres działania kuratora określony przez sąd;

wskazanie miejsca pobytu osoby, dla której kurator został ustanowiony;

wskazanie okresu, za który składane jest sprawozdanie;

rachunek z zarządu majątkiem osoby, dla której kurator został ustanowiony, obejmujący zestawienie wpływów i wydatków wraz z potrzebnymi dowodami;

informacje na temat: a)

stanu zdrowia osoby, dla której kurator został ustanowiony,

dochodów osoby, dla której kurator został ustanowiony,

majątku osoby, dla której kurator został ustanowiony,

ważniejszych czynności podjętych w ramach prowadzenia spraw, o których mowa w art. 20 ustawy z dnia … o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji,

kosztów, wydatków i wynagrodzeń kuratora reprezentującego;

inne istotne informacje dotyczące osoby, dla której kurator został ustanowiony;

wskazanie miejsca i daty sporządzenia sprawozdania;

10) podpis kuratora reprezentującego.

§ 4. Do sprawozdania, o którym mowa w § 2, kurator reprezentujący dołącza dokumenty dotyczące ważniejszych czynności podjętych w ramach prowadzenia spraw, o których mowa w art. 20 ustawy z dnia… o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji.

§ 5. Jeżeli dochody z majątku osoby, dla której kurator został ustanowiony, nie przekraczają prawdopodobnych kosztów utrzymania tej osoby, sąd może zwolnić kuratora z obowiązku przedstawiania rachunku z zarządu.

§ 6. Sąd może wymierzyć grzywnę kuratorowi reprezentującemu, który nie wykonuje obowiązku złożenia sprawozdania, o którym mowa w § 2. Jeżeli zarządzenie zostanie wykonane, grzywna jeszcze nieuiszczona może być umorzona.

§ 7. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór sprawozdania, o którym mowa w § 2, mając na względzie konieczność zapewnienia prawidłowego toku nadzoru nad działalnością kuratora reprezentującego.

§ 8. Sąd wykonuje nadzór, zaznajamiając się na bieżąco z działalnością kuratora reprezentującego. Sąd może udzielać mu wskazówek i poleceń.

– 36 –

§ 9. Sąd może żądać od kuratora reprezentującego wyjaśnień we wszelkich sprawach należących do obowiązków i uprawnień kuratora oraz przedstawiania dokumentów związanych z prowadzeniem spraw osoby, dla której został ustanowiony.

Oddział 3 Doradca tymczasowy

Art. 60518. § 1. W postępowaniu w przedmiocie kurateli reprezentującej sąd może na wniosek uczestnika postępowania lub z urzędu, na każdym etapie postępowania, ustanowić dla osoby, której dotyczy postępowanie, doradcę tymczasowego, gdy uzna to za konieczne dla ochrony tej osoby lub jej mienia.

§ 2. Przed ustanowieniem doradcy tymczasowego należy wysłuchać osobę, której postępowanie dotyczy.

§ 3. Decydując o wyborze doradcy tymczasowego, sąd stosuje odpowiednio przepisy art. 11 i art. 12 ustawy z dnia … o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji.

§ 4. Zakres działania doradcy tymczasowego określa sąd w postanowieniu. Do doradcy tymczasowego stosuje się odpowiednio przepisy o kuratorze reprezentującym.

§ 5. Postanowienie o ustanowieniu doradcy tymczasowego staje się skuteczne z chwilą doręczenia go osobie, której dotyczy postępowanie. W przypadku określonym w art. 6058 postanowienie staje się skuteczne z chwilą wydania.

§ 6. Odpis prawomocnego postanowienia o ustanowieniu doradcy tymczasowego sąd przesyła do podmiotu, w którym przebywa osoba, dla której ustanowiono tego doradcę.

Art. 60519. § 1. Postanowienie o ustanowieniu doradcy tymczasowego traci moc z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie, w którym ustanowiono tego doradcę.

§ 2. Sąd odwołuje doradcę tymczasowego, jeżeli ustała potrzeba ochrony osoby, której dotyczy postępowanie, lub jej mienia.

§ 3. Na postanowienie w przedmiocie ustanowienia lub odwołania doradcy tymczasowego przysługuje zażalenie.

– 37 –

Oddział 4 Postępowanie w przedmiocie kurateli wspierającej

Art. 60520. Do postępowania w przedmiocie kurateli wspierającej stosuje się odpowiednio przepisy oddziału 2, z wyłączeniem przepisów art. 6057, art. 6058, art. 60511, art. 60512 § 2 i 3, art. 60513 i art. 60517, ze zmianami przewidzianymi w oddziale niniejszym.

Art. 60521. § 1. Kuratora wspierającego sąd ustanawia na wniosek osoby potrzebującej wsparcia, o którym mowa w art. 161 § 1 Kodeksu cywilnego.

§ 2. Za zgodą osoby, o której mowa w § 1, sąd może ustanowić kuratora wspierającego z urzędu.

Art. 60522. § 1. Uczestnikami postępowania w przedmiocie kurateli wspierającej jest osoba, której dotyczy postępowanie, kandydat na kuratora wspierającego wskazany przez wnioskodawcę albo wybrany przez sąd, o ile wyraził zgodę oraz kurator wspierający ustanowiony dla osoby, której postępowanie dotyczy.

§ 2. Organizacje pozarządowe, do których zadań statutowych należy ochrona praw osób z niepełnosprawnością, osób niesamodzielnych lub seniorów, udzielanie im wsparcia lub ochrona wolności i praw człowieka, mogą wstąpić do postępowania w każdym stanie sprawy aż do zamknięcia rozprawy w drugiej instancji.

Art. 60523. § 1. Sąd ustala w jakim zakresie osoba, której dotyczy postępowanie, potrzebuje wsparcia faktycznego w prowadzeniu swoich spraw.

§ 2. Sąd bada także kwalifikacje osobiste kandydata na kuratora wspierającego oraz spełnienie przez niego wymagań, o których mowa w art. 11 ustawy z dnia …… o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji.

Art. 60524. Sąd może wydać postanowienie co do istoty sprawy także na posiedzeniu niejawnym.

Art. 60525. W postanowieniu o ustanowieniu kuratora wspierającego sąd określa w szczególności: 1)

osobę kuratora wspierającego;

zakres i rodzaj spraw, przy prowadzeniu których kurator ten udziela faktycznego wsparcia w korzystaniu ze zdolności do czynności prawnych przez osobę, dla której zostaje ustanowiony;

okres, na jaki ustanawia się kuratora wspierającego.

– 38 –

Art. 60526. § 1. Jeżeli w toku postępowania o ustanowienie kuratora wspierającego okaże się, że zachodzi potrzeba ustanowienia kuratora reprezentującego, sąd przeprowadzi dalsze postępowanie z urzędu według przepisów o tym postępowaniu.

§ 2. W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd, ustanawiając kuratora reprezentującego, może jednocześnie ustanowić go kuratorem wspierającym w określonym zakresie.

Art. 60527. Wynagrodzenie kuratora wspierającego oraz zwrot nakładów i wydatków związanych z należytym prowadzeniem spraw pokrywa się wyłącznie z dochodów lub majątku osoby, dla której został on ustanowiony.”;

16) w art. 6261 w § 3 skreśla się wyrazy „albo w zdolności do czynności prawnych”;

17) w art. 635 w § 3 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) spadkobierca jest nieznany, nieobecny lub małoletni albo nie ma ustawowego przedstawiciela;”;

18) w art. 6655 § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. W sprawach ograniczenia zarządu sukcesyjnego majątkiem osoby małoletniej właściwy jest sąd opiekuńczy.”;

19) w art. 831 w § 1 w pkt 6 skreśla się wyrazy „(Dz. U. z 2024 r. poz. 1283)”;

20) uchyla się art. 11061;

21) w art. 1170 § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Arbitrem może być osoba pełnoletnia bez względu na obywatelstwo, która nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”.

Art. 30. W ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2026 r. poz. 268 i 516) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 56 w § 1: a)

pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) w razie braku przedstawiciela ustawowego dla zobowiązanego będącego małoletnim;”;

po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) w razie braku kuratora reprezentującego albo pełnomocnika rejestrowanego – w przypadku ustanowienia tego kuratora dla zobowiązanego albo umocowania tego pełnomocnika;”;

w art. 67c w § 1 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

– 39 – „1a) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 31. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277, 807, 1423 i 1661 oraz z 2026 r. poz. 25 i 473) art. 294 otrzymuje brzmienie:

„Art. 294. Przedawnienie względem osoby, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych albo co do której istnieje podstawa do ustanowienia kuratora reprezentującego albo umocowania pełnomocnika rejestrowanego, nie może skończyć się wcześniej niż z upływem 2 lat od dnia ustanowienia dla niej przedstawiciela ustawowego, ustanowienia kuratora reprezentującego, umocowania pełnomocnika rejestrowanego albo od dnia ustania przyczyny ich ustanowienia albo umocowania. Jeżeli termin przedawnienia wynosi 1 rok, jego bieg liczy się od dnia ustanowienia przedstawiciela ustawowego, ustanowienia kuratora reprezentującego, umocowania pełnomocnika rejestrowanego albo od dnia ustania przyczyny ich ustanowienia albo umocowania.”.

Art. 32. W ustawie z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2026 r. poz.

515) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 10 w ust. 5: a)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletni oraz korzysta z praw publicznych;”,

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ustanowiono dla niego kuratora reprezentującego ani nie umocowano pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 26 w ust. 1: a)

uchyla się pkt 2a,

po pkt 2a dodaje się pkt 2b w brzmieniu:

„2b) ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”;

w art. 78 w ust. 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) który jest pełnoletni, korzysta z praw publicznych i nie ustanowiono dla niego kuratora reprezentującego ani nie umocowano pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 33. W ustawie z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2024 r. poz.

1564, z 2025 r. poz. 1172 oraz z 2026 r. poz. 370) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 4b w ust. 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

– 40 – „4) jeżeli ustanowiono dla niego kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”; 2)

w art. 4c w ust. 3 zdanie drugie otrzymuje brzmienie:

„To samo uprawnienie przysługuje okręgowej radzie adwokackiej wtedy, gdy zostało wszczęte postępowanie o ustanowienie kuratora reprezentującego dla adwokata albo w razie umocowania dla adwokata pełnomocnika rejestrowanego.”;

w art. 65: a)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletni i korzysta w pełni z praw publicznych;”,

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 34. W ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 499, z 2025 r. poz. 1172 oraz z 2026 r. poz. 370) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 24 w ust. 1: a)

pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) jest pełnoletni;”,

po pkt 4 dodaje się pkt 4a w brzmieniu:

„4a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 28 w ust. 1 w pkt 3 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 4 w brzmieniu:

„4) powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego dla radcy prawnego.”;

w art. 29: a)

uchyla się pkt 3,

po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”.

Art. 35. W ustawie z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2026 r. poz. 521) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 15: a)

§ 2 otrzymuje brzmienie.

– 41 – „§ 2. Członkiem spółdzielni może być każda osoba pełnoletnia, która odpowiada wymaganiom określonym w statucie, chyba że ustawa stanowi inaczej.”, b)

po § 3 dodaje się § 3a w brzmieniu:

„§ 3a. Osoby, dla których ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego, nie mogą być członkami organów spółdzielni. W walnym zgromadzeniu biorą one udział przez swoich umocowanych pełnomocników rejestrowanych albo przez ustanowionych dla nich kuratorów reprezentujących, o ile wynika to z zakresu ich działania określonego przez sąd.”;

w art. 194 w § 1 uchyla się pkt 3.

Art. 36. W ustawie z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych

(Dz. U. z 2025 r. poz. 1459 oraz z 2026 r. poz. 26 i 160) wprowadza się następujące zmiany: 1)

art. 3 otrzymuje brzmienie:

„Art. 3. 1. Urzędnikiem państwowym może być osoba, która: 1)

jest obywatelem polskim;

ukończyła osiemnaście lat życia oraz korzysta z pełni praw publicznych;

nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;

jest nieskazitelnego charakteru;

ma odpowiednie wykształcenie i odbyła aplikację administracyjną;

posiada stan zdrowia pozwalający na zatrudnienie na określonym stanowisku.

2. Urzędnikiem państwowym może zostać osoba, która nie ma umocowanego

pełnomocnika rejestrowanego.”; 2)

w art. 45 w ust. 2 wyrazy „pkt 4” zastępuje się wyrazami „pkt 5”.

Art. 37. W ustawie z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i

przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2023 r. poz. 2151) w art. 35: 1)

ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie:

„1. Sąd, który nałożył na osobę uzależnioną od alkoholu obowiązek poddania się leczeniu odwykowemu, jeśli uzna, że na skutek takiego uzależnienia zachodzi potrzeba ustanowienia dla tej osoby kuratora reprezentującego – zawiadamia o tym sąd opiekuńczy miejsca zwykłego pobytu tej osoby, a w razie braku miejsca zwykłego pobytu – sąd miejsca jej pobytu.

– 42 –

2. W razie ustanowienia kuratora reprezentującego sąd opiekuńczy orzeka o umieszczeniu tej osoby w domu pomocy społecznej dla osób uzależnionych od alkoholu, chyba że zachodzi możliwość objęcia tej osoby inną stałą opieką.”; 2)

ust. 2b otrzymuje brzmienie:

„2b. Osoba przyjęta do domu pomocy społecznej, jej przedstawiciel ustawowy, umocowany pełnomocnik rejestrowany albo ustanowiony kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, małżonek, krewni w linii prostej, rodzeństwo oraz osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę mogą występować do sądu opiekuńczego z wnioskiem o zmianę orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej.”;

w ust. 3 wyrazy „opiekuna osoby ubezwłasnowolnionej” zastępuje się wyrazami „ustanowionego kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego”.

Art. 38. W ustawie z dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe (Dz. U. z 2018 r. poz.

1914) w art. 25 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Redaktorem naczelnym dziennika lub czasopisma może być osoba pełnoletnia, która nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, posiada obywatelstwo polskie i nie jest pozbawiona praw publicznych.”.

Art. 39. W ustawie z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 416 oraz 2026 r. poz. 605) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 8 w ust. 6: a)

wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„Stanowisko Głównego Inspektora Sanitarnego może zajmować pełnoletnia osoba, która:”,

po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 13: a)

w ust. 1: –

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletnia oraz korzysta z pełni praw publicznych;”,

–

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

– 43 – „2a) nie ma ustanowionego dla niej kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”, b)

po ust. 1 dodaje się ust.1a w brzmieniu:

„1a. Państwowym inspektorem sanitarnym może zostać osoba, która nie ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”.

Art. 40. W ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz.

889) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 16za w ust. 2: a)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia;”,

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 24n: a)

w ust. 2: –

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia;”,

–

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”,

w ust. 6 wyrazy „ust. 2 pkt 1 i 2” zastępuje się wyrazami „ust. 2 pkt 1–2”,

w ust. 7 wyrazy „ust. 2 pkt 1 i 2” zastępuje się wyrazami „ust. 2 pkt 1–2”;

w art. 24o pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej.”.

Art. 41. W ustawie z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r.

poz. 2261 oraz z 2026 r. poz. 316 i 346) w art. 3 ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie:

„1. Prawo tworzenia stowarzyszeń przysługuje pełnoletnim obywatelom polskim niepozbawionym praw publicznych.

2. Małoletni w wieku od 16 do 18 lat oraz osoby, dla których został ustanowiony kurator reprezentujący albo umocowany pełnomocnik rejestrowany, mogą należeć do

– 44 – stowarzyszeń i korzystać z czynnego i biernego prawa wyborczego, z tym że w składzie zarządu stowarzyszenia większość muszą stanowić osoby pełnoletnie, dla których nie został ustanowiony kurator reprezentujący ani umocowany pełnomocnik rejestrowany.”.

Art. 42. W ustawie z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2023 r. poz. 265) w art. 31 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Prawo wniesienia wniosku, o którym mowa w art. 30, przysługuje co najmniej 100 pełnoletnim obywatelom polskim, dla których nie został ustanowiony kurator reprezentujący

ani

umocowany

pełnomocnik

rejestrowany,

zwanych

dalej

„wnioskodawcami”.”.

Art. 43. W ustawie z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 i 1824 oraz z 2025 r. poz. 1019, 1542 i 1792) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 44 w ust. 1: a)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) są pełnoletnie;”,

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie mają ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 44a: a)

w ust. 1: –

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) są pełnoletnie;”,

–

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie mają ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”,

w ust. 2: –

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) są pełnoletnie;”,

–

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie mają ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 46t w ust. 1:

– 45 – a)

uchyla się pkt 1;

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”.

Art. 44. W ustawie z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2025 r. poz. 636, 718 i 1366 oraz z 2026 r. poz. 187, 421 i 646) w art. 95 w ust. 5 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) osobę niepełnosprawną, o której mowa w art. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, lub osobę dla której ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego, oraz osobę sprawującą nad taką osobą faktyczną opiekę i wspólnie z nią zamieszkałą,”.

Art. 45. W ustawie z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2026 r. poz. 367 i 646) w art. 99a w ust. 5 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) osobę niepełnosprawną, o której mowa w art. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.

U. z 2025 r. poz. 913, 1301, 1665 i 1746 oraz z 2026 r. poz. 26), lub osobę dla której ustanowiono

kuratora

reprezentującego

albo

umocowano

pełnomocnika

rejestrowanego, oraz osobę sprawującą nad taką osobą faktyczną opiekę i wspólnie z nią zamieszkałą,”.

Art. 46. W ustawie z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 125) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 2 w ust. 1: a)

pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) jest pełnoletnia;”,

po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 6a pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”.

– 46 –

Art. 47. W ustawie z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1001, z 2025 r. poz. 479, 1669 i 1793 oraz z 2026 r. poz. 26, 176 i 370) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 11: a)

pkt 1a otrzymuje brzmienie:

„1a) korzysta w pełni z praw publicznych;”,

po pkt 1a dodaje się pkt 1b w brzmieniu:

„1b) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 16 w § 1: a)

pkt 6 otrzymuje brzmienie:

„6) utracił prawa publiczne;”,

dodaje się pkt 7 w brzmieniu:

„7) ma ustanowionego kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej.”;

w art. 16a § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Osoba, która przestała być notariuszem z przyczyn, o których mowa w art. 16

§ 1 pkt 1, 4–7 oraz § 3, może zostać ponownie powołana, jeżeli spełnia wymagania określone w art. 11 pkt 1–3 i 7, z uwzględnieniem art. 51 § 4.”;

w art. 68 § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Sąd dyscyplinarny może zawiesić w czynnościach zawodowych notariusza, przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne, dyscyplinarne lub postępowanie o ustanowienie kuratora reprezentującego albo dla którego umocowano pełnomocnika rejestrowanego.”;

w art. 76: a)

§ 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Zastępcą notarialnym jest osoba, która uzyskała pozytywny wynik z egzaminu notarialnego, spełnia warunki określone w art. 11 pkt 1–3 i złożyła ślubowanie.”,

w § 4 w pkt 3 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 4 w brzmieniu:

„4) w przypadku ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej.”,

§ 4a otrzymuje brzmienie:

– 47 – „4a. Osoba skreślona z wykazu zastępców notarialnych z przyczyn, o których mowa w § 4 pkt 1, 3 i 4, może zostać powołana na notariusza, jeżeli spełnia wymagania określone w art. 11 pkt 1–3 i 7, z uwzględnieniem art. 78 pkt 4.”; 6)

w art. 78a w § 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) ma ustanowionego kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”;

art. 86 otrzymuje brzmienie:

„Art. 86. Notariuszowi nie wolno dokonywać czynności notarialnej, jeżeli poweźmie wątpliwość, że strona czynności notarialnej z jakichkolwiek powodów znajduje się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.”;

w dziale II po rozdziale 3c dodaje się rozdział 3d w brzmieniu:

„Rozdział 3d Pełnomocnictwa Rejestrowane

Art. 95zm. § 1. Krajowa Rada Notarialna prowadzi Rejestr Pełnomocnictw w systemie teleinformatycznym oraz zapewnia: 1)

ochronę danych zgromadzonych w Rejestrze Pełnomocnictw przed nieuprawnionym dostępem, przetwarzaniem oraz zmianą lub utratą;

zgodność danych zgromadzonych w Rejestrze Pełnomocnictw ze stanem faktycznym w zakresie wynikającym z art. 10916 § 1 pkt 1–4 i 6 oraz § 3 Kodeksu cywilnego;

dostęp do systemu teleinformatycznego notariuszom oraz sądom w celu dokonywania wpisów oraz realizacji innych zadań ustawowych.

§ 2. Rejestr Pełnomocnictw jest rejestrem publicznym w rozumieniu ustawy z dnia

17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 1703 oraz z 2026 r. poz. 160), który służy do rejestracji danych dotyczących pełnomocnictwa rejestrowanego oraz zdarzeń, które dotyczą umocowania pełnomocnika rejestrowanego.

§ 3. Notariusz oraz prezes sądu lub osoba przez niego wyznaczona uzyskują dostęp do Rejestru Pełnomocnictw przez dane weryfikowane za pomocą kwalifikowanego certyfikatu podpisu elektronicznego.

– 48 –

§ 4. Krajowa Rada Notarialna jest administratorem danych zgromadzonych w Rejestrze Pełnomocnictw.

§ 5. Wpisy w Rejestrze Pełnomocnictw opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

§ 6. Wpisów w Rejestrze Pełnomocnictw dokonuje się niezwłocznie, niepóźniej niż w terminie 7 dni od dnia zaistnienia zdarzenia lub uzyskania informacji o zdarzeniu uzasadniającym dokonanie wpisu, chyba że przepis stanowi inaczej.

§ 7. Zmianę informacji w zakresie imion, nazwiska, numeru PESEL, a w przypadku jego braku – daty i miejsca urodzenia oraz serii, numeru i daty ważności paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość, adresu do doręczeń oraz adresu do doręczeń elektronicznych mocodawca, pełnomocnik rejestrowany, podstawiony pełnomocnik

rejestrowany

oraz

doradca

tymczasowy

zgłaszają

niezwłocznie

notariuszowi.

Art. 95zn. § 1. Notariusz sporządza pełnomocnictwo rejestrowane przy udziale osoby, której jest ono udzielane, a w przypadku wskazywania podstawionego pełnomocnika rejestrowanego – także przy udziale tej osoby.

§ 2. Niezwłocznie, niepóźniej jednak niż w terminie 3 dni roboczych, po sporządzeniu pełnomocnictwa rejestrowanego, notariusz dokonuje jego wpisu do Rejestru Pełnomocnictw przez wprowadzenie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego informacji, o których mowa w art. 95zp pkt 4–7.

§ 3. Notariusz przed zamieszczeniem w Rejestrze Pełnomocnictw danych mocodawcy oraz pełnomocnika rejestrowanego, a także podstawionego pełnomocnika rejestrowanego, o ile został wskazany, weryfikuje dane tych osób w zakresie imienia (imion) i nazwiska osoby oraz numeru PESEL w rejestrze PESEL za pośrednictwem systemu teleinformatycznego służącego do prowadzenia Rejestru Pełnomocnictw, o ile te osoby posiadają numer PESEL. Notariusz potwierdza także brak informacji w rejestrze PESEL o zgonie osoby albo o znalezieniu zwłok.

§ 4. Z chwilą dokonania wpisu w Rejestrze Pełnomocnictw notariusz otrzymuje, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego służącego do prowadzenia Rejestru Pełnomocnictw, zawiadomienie o zarejestrowaniu pełnomocnictwa rejestrowanego ze wskazaniem numeru wpisu oraz zawiadomienie o możliwości uzyskania potwierdzenia zarejestrowania tego pełnomocnictwa. W taki sam sposób notariusz uzyskuje zawiadomienie o niezarejestrowaniu pełnomocnictwa rejestrowanego.

– 49 –

§ 5. Po dokonaniu wpisu w Rejestrze Pełnomocnictw przesyła się, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego służącego do prowadzenia Rejestru Pełnomocnictw, do rejestru PESEL informację o zamieszczeniu w Rejestrze Pełnomocnictw danych osoby, której dane zostały zweryfikowane, w celu uzyskania z rejestru PESEL informacji o dacie zgonu albo znalezienia zwłok. Informacja przesyłana do rejestru PESEL zawiera numer

PESEL.

§ 6. Adnotację o zarejestrowaniu pełnomocnictwa rejestrowanego umieszcza się na akcie notarialnym pełnomocnictwa rejestrowanego, wskazując numer wpisu, a także dzień, miesiąc i rok oraz godzinę i minutę dokonanego wpisu.

§ 7. Zarejestrowanie pełnomocnictwa rejestrowanego nie następuje, jeżeli inne pełnomocnictwo rejestrowane udzielone przez tego samego mocodawcę zostało już wpisane do Rejestru Pełnomocnictw, chyba że umocowanie tego pełnomocnika nie powstało na skutek okoliczności, o których mowa w art. 10916 Kodeksu cywilnego, bądź wygasło.

§ 8. Przepisy § 2–6 stosuje się odpowiednio do oświadczeń o zrzeczeniu się oraz o odwołaniu pełnomocnictwa rejestrowanego, z zastrzeżeniem że wpisu do Rejestru Pełnomocnictw aktu notarialnego zawierającego oświadczenie o odwołaniu lub zrzeczeniu się pełnomocnictwa rejestrowanego notariusz dokonuje w dniu sporządzenia aktu notarialnego. W tych przypadkach notariusz zamieszcza w Rejestrze Pełnomocnictw dodatkowo informacje, o których mowa w art. 95zp pkt 8 lit. a i b.

§ 9. W przypadku zrzeczenia się pełnomocnictwa rejestrowanego po sporządzeniu protokołu poświadczenia pełnomocnictwa lub powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego w stosunku do umocowanego pełnomocnika rejestrowanego notariusz niezwłocznie zawiadamia podstawionego pełnomocnika rejestrowanego.

Art. 95zo. § 1. Na wniosek ustanowionego pełnomocnika rejestrowanego i przy jego udziale notariusz sporządza protokół poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego. §

Podstawę

sporządzenia

protokołu

poświadczenia

pełnomocnictwa

rejestrowanego stanowią dwa zaświadczenia, o których mowa w art. 42a ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2026 r. poz. 37, 203 i ….), zawierające orzeczenie, że pacjent, który udzielił pełnomocnictwa rejestrowanego, ze względu na stan zdrowia, nie jest w stanie samodzielnie kierować swoim postępowaniem, wystawione przez dwóch lekarzy niewcześniej niż 3 miesiące przed sporządzeniem protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego.

– 50 –

§ 3. Podstawiony pełnomocnik rejestrowany może wystąpić z wnioskiem o sporządzenie

protokołu

poświadczenia

pełnomocnictwa

rejestrowanego,

jeżeli

umocowanie pełnomocnika rejestrowanego nie może powstać na skutek okoliczności, o których mowa w art. 10916 Kodeksu cywilnego, bądź wygasło.

§ 4. Przystępując do spisania protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego, notariusz poucza osobę biorącą udział w spisywaniu protokołu o obowiązku ujawnienia wszelkich okoliczności objętych treścią protokołu oraz o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń oraz informuje o skutkach powstania umocowania pełnomocnictwa rejestrowanego.

§ 5. W protokole poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego zamieszcza się w szczególności: 1)

żądanie sporządzenia protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego;

informacje o zaświadczeniach lekarskich stanowiących podstawę sporządzenia protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego;

oświadczenie pełnomocnika rejestrowanego, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10916 § 1 pkt 1–3, 5 i 6 Kodeksu cywilnego;

wzmiankę o pouczeniu przez notariusza o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

§ 6. Notariusz przesyła do sądu, o którym mowa w art. 5431 Kodeksu postępowania

cywilnego, wypis protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego oraz poucza pełnomocnika rejestrowanego o treści art. 5432 Kodeksu postępowania cywilnego.

§ 7. Do protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego notariusz załącza: 1)

zaświadczenia, o których mowa w § 2;

w przypadku wystąpienia z wnioskiem przez podstawionego pełnomocnika rejestrowanego, dokumenty urzędowe wskazujące na wygaśnięcie lub brak powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego, jeżeli okoliczność ta nie wynika z informacji wpisanych do Rejestru Pełnomocnictw.

§ 8. W przypadku wystąpienia z wnioskiem sporządzenia protokołu poświadczenia

pełnomocnictwa rejestrowanego przez podstawionego pełnomocnika rejestrowanego notariusz sprawdza w Rejestrze Pełnomocnictw, czy zaistniała okoliczność, o której mowa w § 7 pkt 2.

§ 9. Notariusz niezwłocznie, niepóźniej jednak niż w terminie 3 dni roboczych, po sporządzeniu protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego dokonuje jego

– 51 – wpisu do Rejestru Pełnomocnictw przez wprowadzenie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego informacji, o których mowa w art. 95zp pkt 9.

§ 10. Z chwilą dokonania wpisu w Rejestrze Pełnomocnictw notariusz otrzymuje za pośrednictwem systemu teleinformatycznego zawiadomienie o zarejestrowaniu protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego ze wskazaniem numeru wpisu oraz zawiadomienie o możliwości uzyskania potwierdzenia zarejestrowania tego protokołu. W taki sam sposób notariusz uzyskuje zawiadomienie o niezarejestrowaniu protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego.

§ 11. Adnotację o zarejestrowaniu umieszcza się na protokole poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego, wskazując numer wpisu, a także dzień, miesiąc i rok oraz godzinę i minutę dokonanego wpisu.

§ 12. Informacja o wpisie protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego w odniesieniu do osób, o których mowa w art. 21e ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 869, 1556 i 1792 oraz z 2026 r. poz. 119, 176, 252, 346, 644 i …) jest przekazywana z Rejestru Pełnomocnictw do sądów rejestrowych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego służącego do prowadzenia Rejestru Pełnomocnictw po dokonaniu wpisu tej informacji w Rejestrze Pełnomocnictw.

Informacja zawiera imię (imiona) i nazwisko tej osoby oraz numer PESEL, a w przypadku jego braku – datę urodzenia.

Art. 95zp. Rejestr Pełnomocnictw zawiera: 1)

numer wpisu;

datę oraz godzinę i minutę dokonania wpisu;

imię (imiona) i nazwisko notariusza oraz siedzibę jego kancelarii, a jeżeli czynność notarialną dokonała osoba zastępująca notariusza również imię (imiona) i nazwisko tej osoby, a w przypadku czynności dokonywanej przez sąd – oznaczenie sądu;

datę oraz miejsce sporządzenia pełnomocnictwa rejestrowanego oraz numer Repertorium A;

imię (imiona) i nazwisko mocodawcy, numer PESEL, a w przypadku jego braku – datę i miejsce urodzenia oraz serię, numer i datę ważności paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość;

imię (imiona) i nazwisko pełnomocnika rejestrowanego, dane kontaktowe obejmujące adres do doręczeń lub adres do doręczeń elektronicznych oraz numer

– 52 – PESEL, a w przypadku jego braku – datę i miejsce urodzenia oraz serię, numer i datę ważności paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość; 7)

imię (imiona) i nazwisko podstawionego pełnomocnika rejestrowanego, dane kontaktowe obejmujące adres do doręczeń lub adres do doręczeń elektronicznych, oraz numer PESEL, a w przypadku jego braku – datę i miejsce urodzenia oraz serię, numer i datę ważności paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość;

informacje

niepowstaniu

umocowania

albo

wygaśnięciu

umocowania

pełnomocnika rejestrowanego lub podstawionego pełnomocnika rejestrowanego z powodu: a)

odwołania pełnomocnictwa rejestrowanego wraz z datą sporządzenia aktu notarialnego,

zrzeczenia się pełnomocnictwa rejestrowanego wraz z datą sporządzenia aktu notarialnego,

śmierci mocodawcy albo pełnomocnika rejestrowanego wraz z datą zgonu albo znalezienia zwłok,

powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego dla tego pełnomocnika wraz z datą wpisu protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego do Rejestru Pełnomocnictw,

uprawomocnienia się postanowienia o ustanowieniu kuratora reprezentującego dla

pełnomocnika

rejestrowanego

lub

podstawionego

pełnomocnika

rejestrowanego wraz z sygnaturą akt sprawy, oznaczeniem sądu i datą uprawomocnienia się postanowienia, f)

uprawomocnienia

się

postanowienia

zwolnieniu

umocowanego

pełnomocnika rejestrowanego wraz z sygnaturą akt sprawy, oznaczeniem sądu i datą uprawomocnienia się postanowienia; 9)

datę oraz godzinę i minutę miejsca sporządzenia protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego oraz numer Repertorium A;

10) informacje o zawieszeniu uprawnień umocowanego pełnomocnika rejestrowanego oraz o ustaniu zawieszenia uprawnień tego pełnomocnika wraz z sygnaturą akt sprawy, oznaczeniem sądu oraz datą wydania postanowienia;

11) informacje o ustanowieniu dla mocodawcy doradcy tymczasowego wraz z sygnaturą akt sprawy, oznaczeniem sądu oraz datą wydania postanowienia oraz o zmianie lub

– 53 – uchyleniu tego postanowienia, oraz dane dotyczące doradcy tymczasowego obejmujące imię (imiona) i nazwisko, adres do doręczeń lub adres do doręczeń elektronicznych, oraz numer PESEL, a w przypadku jego braku – datę i miejsce urodzenia oraz serię, numer i datę ważności paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość, oraz informację o zakresie umocowania doradcy tymczasowego;

12) informację o utracie mocy postanowienia o ustanowieniu doradcy tymczasowego wraz z sygnaturą akt sprawy, oznaczeniem sądu i datą utraty mocy postanowienia.

Art. 95zr. § 1. Z chwilą wpisu przez notariusza protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego w Rejestrze Pełnomocnictw Krajowa Rada Notarialna udostępnia każdemu za pośrednictwem systemu teleinformatycznego informacje, o których mowa w art. 95zp pkt 1–4, pkt 5 w zakresie imienia (imion) i nazwiska, pkt 6 w zakresie imienia (imion) i nazwiska oraz adresu do doręczeń lub adresu do doręczeń elektronicznych, pkt 8 z wyłączeniem informacji o przyczynie wygaśnięcia, pkt 9–10, pkt 11 z wyłączeniem informacji o numerze PESEL, a w przypadku jego braku – dacie i miejscu urodzenia oraz serii, numerze i dacie ważności paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość, oraz pkt 12. W przypadku powstania umocowania podstawionego pełnomocnika rejestrowanego także informacje o imieniu (imionach) i nazwisku oraz o adresie do doręczeń lub adresie do doręczeń elektronicznych podstawionego pełnomocnika rejestrowanego, określonego w art. 95zp pkt 7.

§ 2. Udostępnienie informacji, o których mowa w § 1, następuje po podaniu numeru PESEL mocodawcy w przypadku jego posiadania albo w przypadku jego braku – imienia (imion) i nazwiska oraz daty i miejsca urodzenia mocodawcy.

§ 3. Krajowa Rada Notarialna udostępnia w drodze weryfikacji informacje o numerze PESEL, dacie i miejscu urodzenia, innych danych umożliwiających jednoznaczną

identyfikację

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego

lub

podstawionego pełnomocnika rejestrowanego. Udostępnianie w drodze weryfikacji numeru PESEL albo daty i miejsca urodzenia oraz innych danych umożliwiających jednoznaczną identyfikację polega na porównaniu przekazanych danych z danymi zawartymi w Rejestrze Pełnomocnictw. Wynikiem udostępniania danych w tym trybie jest potwierdzenie zgodności przekazanych danych albo raport niezgodności danych.

§ 4. Za wpisy dokonywane w Rejestrze Pełnomocnictw notariusz oraz sąd pobierają opłatę, którą przekazują Krajowej Radzie Notarialnej.

– 54 –

§ 5. W przypadku wpisów dokonywanych przez notariusza opłatę, o której mowa w

§ 4, notariusz pobiera od stron czynności notarialnej podlegającej wpisowi do Rejestru Pełnomocnictw. Notariusz uzależnia dokonanie czynności od uprzedniego uiszczenia należnej opłaty.

§ 6. W przypadku wpisów dokonywanych przez sąd opłatę, o której mowa w § 4, uiszcza wnioskodawca wraz z wniesieniem pisma wszczynającego postępowanie o wydanie orzeczenia podlegającego wpisowi do Rejestru Pełnomocnictw. Do pisma, które nie zostało należycie opłacone, stosuje się odpowiednio przepisy art. 130 oraz art. 1302 Kodeksu postępowania cywilnego. Do opłaty stosuje się przepisy ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych dotyczące wydatków.

§ 7. Minister Sprawiedliwości po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Notarialnej określi, w drodze rozporządzenia, sposób uiszczania i wysokość opłat za wpisy dokonywane przez notariusza albo sąd w Rejestrze Pełnomocnictw, mając na względzie wysokość kosztów administracyjnych prowadzenia Rejestru Pełnomocnictw oraz jego niedochodowy charakter i niezbędny rozwój.

Art. 95zs. § 1. Krajowa Rada Notarialna otrzymuje z rejestru PESEL, na zasadach określonych w art. 48 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, informacje o dacie zgonu albo znalezienia zwłok osób zarejestrowanych w Rejestrze Pełnomocnictw jako pełnomocnicy rejestrowani lub podstawieni pełnomocnicy rejestrowani albo jako mocodawcy, w celu wpisania informacji o niepowstaniu umocowania w przypadkach, o których mowa w art. 10916 § 1 Kodeksu cywilnego bądź wygaśnięciu umocowania pełnomocnika rejestrowanego w Rejestrze Pełnomocnictw.

§ 2. W przypadku otrzymania informacji, o której mowa w ust. 1, notariusz dokonujący wpisu informacji o zgonie umocowanego pełnomocnika rejestrowanego niezwłocznie zawiadamia podstawionego pełnomocnika rejestrowanego.

§ 3. W przypadkach, o których mowa w § 1, oraz po stwierdzeniu zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 10916 § 1 pkt 1–4 i 6 oraz § 3 Kodeksu cywilnego, Prezes Krajowej Rady Notarialnej niezwłocznie poleca notariuszowi dokonanie odpowiedniego wpisu w Rejestrze Pełnomocnictw.

§ 4. W przypadku wygaśnięcia umocowania dla pełnomocnika rejestrowanego Prezes Krajowej Rady Notarialnej niezwłocznie poleca notariuszowi wykreślenie danych tego pełnomocnika z Rejestru Pełnomocnictw.

– 55 –

§ 5. W przypadku uzyskania niebudzącej wątpliwości informacji uzasadniającej zmianę danych, o których mowa w art. 95zp, lub konieczności sprostowania niedokładności, błędów pisarskich, rachunkowych lub innych oczywistych omyłek notariusz sporządza odpowiedni protokół, chyba że zmiana wynika z informacji otrzymanej z rejestru PESEL, i dokonuje odpowiedniego wpisu w Rejestrze Pełnomocnictw.

§ 6. W przypadku uzyskania niebudzącej wątpliwości informacji uzasadniającej zmianę danych, o których mowa w art. 95zp, sąd dokonuje odpowiedniego wpisu w Rejestrze Pełnomocnictw.

Art. 95zt. Notariusz na żądanie sądu, prokuratora, dyrektora izby administracji skarbowej, naczelnika urzędu skarbowego oraz naczelnika urzędu celno-skarbowego przesyła wypis zarejestrowanego pełnomocnictwa rejestrowanego lub wypis protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego.”.

Art. 48. W ustawie z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 425 oraz z 2025 r. poz. 1863) w art. 8e: 1)

w ust. 1: a)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletni;”,

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”;

po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:

„1a. Inspektorem Inspekcji Ochrony Środowiska może zostać pracownik Inspekcji Ochrony Środowiska, który nie ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”.

Art. 49. W ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z

2025 r. poz. 1312 i 1366 oraz z 2026 r. poz. 252 i 646) w art. 81a w ust. 5 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) osobę niepełnosprawną, o której mowa w art. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, 1301, 1665 i 1746 oraz z 2026 r. poz. 26), lub osobę, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika

– 56 – rejestrowanego, oraz osobę sprawującą nad taką osobą faktyczną opiekę i wspólnie z nią zamieszkałą,”.

Art. 50. W ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2025 r. poz. 881 i 1019 oraz z 2026 r. poz. 203 i 319) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 9ca: a)

w ust. 6 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia i korzysta z pełni praw publicznych oraz nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”,

w ust. 8: –

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) w przypadku utraty przez arbitra pełni praw publicznych;”,

–

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) w przypadku ustanowienia kuratora reprezentującego albo umocowania pełnomocnika rejestrowanego dla arbitra;”;

w art. 9d w ust. 11: a)

pkt 5 otrzymuje brzmienie:

„5) która jest pełnoletnia i korzysta z pełni praw publicznych;”,

po pkt 5 dodaje się pkt 5a w brzmieniu:

„5a) która nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 22as w ust. 2: a)

pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) która nie jest pełnoletnia i nie korzysta z pełni praw publicznych;”,

dodaje się pkt 5 w brzmieniu:

„5) która ma ustanowionego kuratora reprezentującego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”;

w art. 22at: a)

w ust. 1: –

pkt 2a otrzymuje brzmienie:

„2a) w przypadku utraty przez rzeczoznawcę pełni praw publicznych;”,

–

po pkt 2a dodaje się pkt 2b w brzmieniu:

„2b) w przypadku ustanowienia kuratora reprezentującego albo umocowania pełnomocnika rejestrowanego dla rzeczoznawcy;”,

– 57 – b)

ust. 1a otrzymuje brzmienie:

„1a. Rzeczoznawca ma obowiązek niezwłocznie poinformować ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania o zaistnieniu okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 2–2b.”.

Art. 51. W ustawie z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. z 2022 r. poz. 1575) w art. 4a ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„4. Do przerwania ciąży wymagana jest pisemna zgoda kobiety. Zgoda może być wyrażona także przez umocowanego pełnomocnika rejestrowanego działającego w imieniu kobiety. W przypadku małoletniej lub kobiety, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, wymagana jest pisemna zgoda jej przedstawiciela ustawowego albo tego kuratora. W przypadku małoletniej powyżej 13. roku życia wymagana jest również pisemna zgoda tej osoby. W przypadku małoletniej poniżej 13. roku życia wymagana jest zgoda sądu opiekuńczego, a małoletnia ma prawo do wyrażenia własnej opinii. W przypadku kobiety, dla której umocowano pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowiono kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, wymagana jest także pisemna zgoda tej kobiety, chyba że na wyrażenie zgody nie pozwala stan jej zdrowia psychicznego. W razie braku zgody przedstawiciela ustawowego, zgody kuratora reprezentującego albo zgody umocowanego pełnomocnika rejestrowanego do przerwania ciąży wymagana jest zgoda sądu opiekuńczego.”.

Art. 52. W ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2024 r. poz. 917 oraz z 2026 r. poz. 187) wprowadza się następujące zmiany: 1)

art. 16 i art. 17 otrzymują brzmienie:

„Art. 16. W razie stwierdzenia, że dobro osoby z zaburzeniami psychicznymi wymaga ustanowienia dla niej kuratora reprezentującego, kierownik podmiotu leczniczego udzielającego świadczenia zdrowotnego w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej zawiadamia o tym sąd opiekuńczy właściwy ze względu na miejsce pobytu tej osoby.

Art. 17. W razie stwierdzenia, że przedstawiciel ustawowy, kurator reprezentujący albo umocowany pełnomocnik rejestrowany osoby z zaburzeniami psychicznymi nie wykonuje należycie swoich obowiązków wobec tej osoby, kierownik podmiotu

– 58 – leczniczego udzielającego świadczenia zdrowotnego w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej zawiadamia o tym właściwy sąd.”; 2)

w art. 18b ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3.

przewiezieniu

osoby

zaburzeniami

psychicznymi

szpitala

psychiatrycznego kierownik jednostki organizacyjnej pomocy społecznej powiadamia przedstawiciela ustawowego, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, lub opiekuna faktycznego tej osoby.”; 3)

uchyla się art. 20;

w art. 21: a)

w ust. 1 zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie:

„Osoba, której zachowanie wskazuje na to, że z powodu zaburzeń psychicznych może zagrażać bezpośrednio własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób, bądź nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, może być poddana badaniu psychiatrycznemu również bez jej zgody, a osoba małoletnia albo osoba, dla której umocowano pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowiono kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd – także bez zgody jej przedstawiciela ustawowego, tego pełnomocnika albo tego kuratora.”,

w ust. 2 zdanie drugie otrzymuje brzmienie:

„Przed przystąpieniem do badania uprzedza się osobę badaną lub jej przedstawiciela ustawowego,

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego

albo

kuratora

reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, o przyczynach przeprowadzenia badania bez jej zgody.”; 5)

w art. 22 ust. 3 i 4 otrzymują brzmienie:

„3. Przyjęcie do szpitala psychiatrycznego osoby małoletniej następuje za pisemną zgodą jej przedstawiciela ustawowego. W przypadku osoby, dla której umocowano pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowiono kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, przyjęcie tej osoby do szpitala psychiatrycznego następuje za pisemną zgodą tego pełnomocnika albo tego kuratora.

4. Jeżeli przyjęcie do szpitala dotyczy osoby małoletniej powyżej 16. roku życia lub osoby, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego, zdolnej

– 59 – do wyrażenia zgody, jest wymagane również uzyskanie zgody tej osoby na przyjęcie. W przypadku sprzecznych oświadczeń w sprawie przyjęcia do szpitala psychiatrycznego złożonych przez tę osobę i jej przedstawiciela ustawowego, kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, albo tego pełnomocnika zgodę na przyjęcie do szpitala wyraża sąd opiekuńczy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby.”; 6)

w art. 25 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Sąd opiekuńczy może rozpoznać sprawę również na wniosek tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, jej małżonka, krewnych w linii prostej, rodzeństwa bądź osoby sprawującej nad nią faktyczną opiekę albo z urzędu.”;

w art. 29 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. O potrzebie przyjęcia do szpitala psychiatrycznego osoby, o której mowa w ust. 1, bez jej zgody, orzeka sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania tej osoby – na wniosek jej małżonka, krewnych w linii prostej, rodzeństwa, jej przedstawiciela ustawowego, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, lub osoby sprawującej nad nią faktyczną opiekę.”;

w art. 33 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Minister właściwy do spraw zdrowia po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej określi, w drodze rozporządzenia, wykaz świadczeń zdrowotnych stwarzających podwyższone ryzyko dla pacjenta, których udzielenie wymaga zgody osoby określonej w ust. 1 lub jej przedstawiciela ustawowego, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, uwzględniając konieczność ochrony praw i godności osoby, której świadczenia te są udzielane, oraz potrzebę zapewnienia sprawnego przebiegu postępowania leczniczego.”;

w art. 36: a)

w ust. 1 skreśla się wyrazy „w tym również osoba ubezwłasnowolniona,”,

w ust. 2 po wyrazach „przedstawiciel ustawowy,” dodaje się wyrazy „umocowany pełnomocnik rejestrowany, kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd,”;

– 60 –

10) w art. 38 ust. 1–4 otrzymują brzmienie:

„1. Osoba, która wskutek zaburzeń psychicznych nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia szpitalnego, może być za jej zgodą lub zgodą jej przedstawiciela ustawowego, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, przyjęta do domu pomocy społecznej.

2. Przyjęcie do domu pomocy społecznej osoby, o której mowa w ust. 1, bez jej zgody, a za zgodą jej przedstawiciela ustawowego, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, wymaga orzeczenia sądu opiekuńczego o przyjęciu do domu pomocy społecznej.

3. Przyjęcie do domu pomocy społecznej osoby małoletniej albo osoby, dla której umocowano pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowiono kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, następuje za pisemną zgodą jej przedstawiciela ustawowego, tego pełnomocnika albo tego kuratora.

Przedstawiciel ustawowy, umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, wyraża zgodę po uzyskaniu zezwolenia sądu opiekuńczego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby małoletniej albo osoby, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego.

4. Jeżeli przyjęcie do domu pomocy społecznej dotyczy osoby małoletniej powyżej

16. roku życia albo osoby pełnoletniej, dla której umocowano pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowiono kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, zdolnej do wyrażenia zgody, jest wymagane również uzyskanie zgody tej osoby na przyjęcie. W przypadku sprzecznych oświadczeń w sprawie przyjęcia do domu pomocy społecznej tej osoby i jej przedstawiciela ustawowego, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowionego kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, przyjęcie do domu pomocy społecznej wymaga orzeczenia sądu opiekuńczego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby małoletniej albo osoby, dla której umocowano

pełnomocnika

reprezentującego.”;

rejestrowanego

albo

ustanowiono

kuratora

– 61 –

11) w art. 39 w ust. 1 po wyrazach „przedstawiciel ustawowy,” dodaje się wyrazy „albo umocowany pełnomocnik rejestrowany, albo kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd,”;

12) w art. 41 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Osoba przyjęta do domu pomocy społecznej, jej przedstawiciel ustawowy, umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, małżonek, krewni w linii prostej, rodzeństwo oraz osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę mogą występować do właściwego sądu z wnioskiem o zmianę orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej.”;

13) w art. 42 zdanie drugie otrzymuje brzmienie:

„Do wysłuchania osoby, dla której umocowano pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowiono kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, która na ich wniosek ma być przyjęta do szpitala psychiatrycznego albo domu pomocy społecznej, stosuje się odpowiednio art. 6055 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.”;

14) w art. 46 ust. 3a otrzymuje brzmienie:

„3a. Do przeniesienia osoby, dla której umocowano pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowiono kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, do innego domu pomocy społecznej, stosuje się przepisy dotyczące przyjęcia do domu pomocy społecznej.”.

Art. 53. W ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2026 r. poz. 522, 640 i 644) w art. 76a w ust. 3 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) są pełnoletnie i nie mają ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 54. W ustawie z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (Dz. U. z 2022 r. poz. 623 oraz z 2026 r. poz. 26) w art. 67: 1)

dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1;

w ust. 1: a)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletnia oraz korzysta z pełni praw publicznych;”,

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

– 62 – „2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”; 3)

dodaje się ust. 2 w brzmieniu:

„2. Kontrolerem może zostać osoba, która nie ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”.

Art. 55. W ustawie z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych

Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1270) w art. 45 w ust. 3 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) osobę niepełnosprawną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, 1301, 1665 i 1746 oraz z 2026 r. poz. 26) lub osobę, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego,”.

Art. 56. W ustawie z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 2117, z 2025 r. poz. 1882 oraz z 2026 r. poz. 176) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 6 w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 10: a)

w ust. 1a pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) o ustanowieniu kuratora reprezentującego;”,

po ust. 1a dodaje się ust. 1b w brzmieniu:

„1b. Utrata prawa wykonywania zawodu, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lit. a, następuje

także

przypadku

powstania

umocowania

pełnomocnika

rejestrowanego.”.

Art. 57. W ustawie z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 2022 r. poz. 385) w art. 19 w ust. 4 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) ustanowienia kuratora reprezentującego albo powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 58. W ustawie z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.

U. z 2026 r. poz. 37 i 203) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 5 w ust. 1:

– 63 – a)

pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) jest pełnoletnia;”,

po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 6 w ust. 2 pkt 1otrzymuje brzmienie:

„1) o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 i 3a – uznaje się złożenie oświadczenia następującej treści: „Świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia oświadczam, że jestem pełnoletni oraz nie ustanowiono dla mnie kuratora reprezentującego ani nie umocowano pełnomocnika rejestrowanego.”.

Oświadczenie powinno również zawierać nazwisko i imię lekarza lub lekarza dentysty, oznaczenie miejsca i datę złożenia oświadczenia oraz podpis lekarza lub lekarza dentysty;”;

w art. 7: a)

w ust. 1: –

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletni;”,

–

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie został dla niego ustanowiony kurator reprezentujący ani umocowany pełnomocnik rejestrowany;”,

w ust. 2a: –

pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) jest pełnoletnia;”,

–

po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) nie został dla niej ustanowiony kurator reprezentujący ani umocowany pełnomocnik rejestrowany;”,

w ust. 2j pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) ustanowienia kuratora reprezentującego dla lekarza albo lekarza dentysty, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”,

w ust. 18 pkt 5 otrzymuje brzmienie:

– 64 – „5) ustanowienia kuratora reprezentującego dla lekarza albo lekarza dentysty, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”; 4)

w art. 14 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”;

w art. 23a w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) osobie, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 25: a)

ust. 5 otrzymuje brzmienie:

„5. W przypadku uczestnika, dla którego umocowano pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowiono kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, zgody na udział w eksperymencie leczniczym udziela ten pełnomocnik albo ten kurator. Przepisu art. 20 ustawy z dnia …… o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji (Dz. U. ……) i art. 10912 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, 1172 i 1508 oraz z 2026 r. poz. 184, 507 i …) nie stosuje się. Jeżeli osoba, dla której umocowano

pełnomocnika

rejestrowanego

albo

ustanowiono

kuratora

reprezentującego ma dostateczne rozeznanie, jest wymagana również jej zgoda.

Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio.”, b)

uchyla się ust. 6,

ust. 7 i 8 otrzymują brzmienie:

„7. W przypadku pełnoletniego uczestnika, dla którego nie umocowano pełnomocnika rejestrowanego ani nie ustanowiono kuratora reprezentującego, niebędącego w stanie z rozeznaniem wyrazić zgody, zezwolenia na przeprowadzenie eksperymentu leczniczego udziela sąd opiekuńczy właściwy miejscowo, w którego okręgu eksperyment zostanie przeprowadzony.

8. Zgoda, o której mowa w ust. 1–5, wymaga formy pisemnej. W przypadku niemożności wyrażenia pisemnej zgody, za równoważne uważa się wyrażenie zgody ustnie złożone w obecności dwóch pełnoletnich, bezstronnych świadków, dla których nie ustanowiono kuratorów reprezentujących ani nie umocowano

– 65 – pełnomocników rejestrowanych. Zgoda tak złożona podlega odnotowaniu w dokumentacji eksperymentu medycznego.”; 7)

w art. 32: a)

ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Jeżeli pacjent jest małoletni lub niezdolny do świadomego wyrażenia zgody, jest

wymagana

zgoda

jego

przedstawiciela

ustawowego,

umocowanego

pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, a gdy pacjent nie ma takiego przedstawiciela lub gdy porozumienie się z nim jest niemożliwe – zezwolenie sądu opiekuńczego.”, b)

ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„4. W przypadku osoby, dla której umocowano pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowiono kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, zgodę wyraża ten pełnomocnik albo ten kurator. Jeżeli osoba taka jest w stanie z rozeznaniem wypowiedzieć opinię w sprawie badania, jest konieczne ponadto uzyskanie zgody tej osoby.”,

ust. 6 otrzymuje brzmienie:

„6. Jeżeli jednak małoletni, który ukończył 16 lat, osoba, dla której umocowano pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowiono kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, albo pacjent z zaburzeniami psychicznymi, lecz dysponujący dostatecznym rozeznaniem, sprzeciwia się czynnościom medycznym, poza zgodą jego przedstawiciela ustawowego, tego pełnomocnika albo tego kuratora lub opiekuna faktycznego albo w przypadku niewyrażenia przez nich zgody, jest wymagane zezwolenie sądu opiekuńczego.”;

w art. 33 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Badanie lub udzielenie pacjentowi innego świadczenia zdrowotnego bez jego zgody jest dopuszczalne, jeżeli wymaga on niezwłocznej pomocy lekarskiej, a ze względu na stan zdrowia lub wiek nie może wyrazić zgody i nie ma możliwości porozumienia się z jego przedstawicielem ustawowym, umocowanym pełnomocnikiem rejestrowanym albo kuratorem reprezentującym, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, lub opiekunem faktycznym.”;

w art. 34:

– 66 – a)

ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Lekarz może wykonać zabieg lub zastosować metodę, o której mowa w ust. 1, wobec pacjenta małoletniego, pacjenta, dla którego umocowano pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowiono kuratora reprezentującego, bądź niezdolnego do świadomego wyrażenia pisemnej zgody, po uzyskaniu zgody jego przedstawiciela ustawowego, tego pełnomocnika albo tego kuratora, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, a gdy pacjent nie ma takiego przedstawiciela lub gdy porozumienie się z nim jest niemożliwe – po uzyskaniu zezwolenia sądu opiekuńczego.”,

ust. 6–8 otrzymują brzmienie:

„6. Jeżeli przedstawiciel ustawowy pacjenta małoletniego, umocowany dla pacjenta pełnomocnik rejestrowany albo ustanowiony dla niego kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, bądź pacjent niezdolny do świadomego wyrażenia zgody nie zgadza się na wykonanie przez lekarza czynności wymienionych w ust. 1, a niezbędnych dla usunięcia niebezpieczeństwa utraty przez pacjenta życia lub ciężkiego uszkodzenia ciała bądź ciężkiego rozstroju zdrowia, lekarz może wykonać takie czynności po uzyskaniu zgody sądu opiekuńczego.

7. Lekarz może wykonać czynności, o których mowa w ust. 1, bez zgody przedstawiciela ustawowego pacjenta, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, bądź zgody właściwego sądu opiekuńczego, gdy zwłoka spowodowana postępowaniem

sprawie

uzyskania

zgody

groziłaby

pacjentowi

niebezpieczeństwem utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia. W takim przypadku lekarz ma obowiązek, o ile jest to możliwe, zasięgnąć opinii drugiego lekarza, w miarę możliwości tej samej specjalności. O wykonywanych czynnościach lekarz niezwłocznie zawiadamia przedstawiciela ustawowego, pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, lub opiekuna faktycznego lub sąd opiekuńczy.

8. O okolicznościach, o których mowa w ust. 3–7, lekarz informuje pacjenta oraz

jego

przedstawiciela

ustawowego,

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego

– 67 – działania określonego przez sąd, lub opiekuna faktycznego albo sąd opiekuńczy, a także dokonuje odpowiedniej adnotacji wraz z uzasadnieniem w dokumentacji medycznej.”;

10) art. 35 otrzymuje brzmienie:

„Art. 35. 1. Jeżeli w trakcie wykonywania zabiegu operacyjnego albo stosowania metody leczniczej lub diagnostycznej wystąpią okoliczności, których nieuwzględnienie groziłoby pacjentowi niebezpieczeństwem utraty życia, ciężkim uszkodzeniem ciała lub ciężkim rozstrojem zdrowia, a nie ma możliwości niezwłocznie uzyskać zgody pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, lekarz ma prawo, bez uzyskania tej zgody, zmienić zakres zabiegu bądź metody leczenia lub diagnostyki w sposób umożliwiający uwzględnienie tych okoliczności. W takim przypadku lekarz ma obowiązek, o ile jest to możliwe, zasięgnąć opinii drugiego lekarza, w miarę możliwości tej samej specjalności.

2. O okolicznościach, o których mowa w ust. 1, lekarz dokonuje odpowiedniej adnotacji w dokumentacji medycznej oraz informuje pacjenta, przedstawiciela ustawowego lub opiekuna faktycznego, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, albo sąd opiekuńczy.”;

11) po art. 42 dodaje się art. 42a w brzmieniu:

„Art. 42a. 1. Lekarz specjalista w dziedzinie psychiatrii lub neurologii może wydać pełnomocnikowi rejestrowanemu, o którym mowa w art. 10911 § 1 lub 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, zaświadczenie w przedmiocie zdolności do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem przez pacjenta, który udzielił pełnomocnictwa rejestrowanego.

2. Jeżeli lekarz specjalista w dziedzinie psychiatrii lub neurologii uzna to za celowe, wydanie zaświadczenia może poprzedzać konsultacja z lekarzem specjalistą w dziedzinie psychiatrii, neurologii lub innym lekarzem odpowiedniej specjalizacji lub psychologiem.

Zaświadczenie podpisują wówczas wszystkie osoby biorące udział w konsultacji.

3. Koszty wydania zaświadczenia oraz konsultacji, o której mowa w ust. 2 zdanie pierwsze, ponosi pełnomocnik rejestrowany.

4. Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 1, zawiera: 1)

datę i miejsce wystawienia zaświadczenia;

– 68 – 2)

imię (imiona), nazwisko, specjalizację i numer prawa wykonywania zawodu lekarza albo w przypadku, o którym mowa w ust. 2 – lekarza lub psychologa, oraz adres miejsca udzielania świadczeń zdrowotnych;

imię (imiona), nazwisko, numer PESEL, a w przypadku jego braku – datę i miejsce urodzenia oraz serię, numer i datę ważności paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość pełnomocnika rejestrowanego oraz pacjenta, który udzielił pełnomocnictwa rejestrowanego;

opinię o aktualnym stanie zdrowia pacjenta, będącą wynikiem przeprowadzonego badania oraz orzeczenie, czy pacjent, który udzielił pełnomocnictwa rejestrowanego, ze względu na stan zdrowia, jest w stanie samodzielnie kierować swoim postępowaniem;

podpis lekarza wystawiającego zaświadczenie, a w przypadku, o którym mowa w ust. 2, podpisy osób biorących udział w konsultacji.

5. Minister właściwy do spraw zdrowia, w porozumieniu z Ministrem

Sprawiedliwości oraz po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej, określi, w drodze rozporządzenia, wzór zaświadczenia w przedmiocie zdolności do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem przez pacjenta, który udzielił pełnomocnictwa rejestrowanego, mając na względzie konieczność zapewnienia realizacji prawa ochrony danych i informacji dotyczących stanu zdrowia pacjenta.”.

Art. 59. W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421 i 638) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 51: a)

§ 2 otrzymuje brzmienie:

„§ 2. Jeżeli pokrzywdzonym jest: 1)

małoletni, jego prawa wykonuje przedstawiciel ustawowy albo osoba, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje;

osoba,

która

ustanowionego

kuratora

reprezentującego,

prawa

pokrzywdzonego wykonuje ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, albo osoba, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje; 3)

osoba, która ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, prawa pokrzywdzonego może wykonywać ten pełnomocnik albo osoba, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje.”,

– 69 – b)

po § 2a dodaje się § 2b w brzmieniu:

„§ 2b. Jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że sprawcą czynu zabronionego popełnionego na szkodę pokrzywdzonego jest jego kurator reprezentujący albo umocowany pełnomocnik rejestrowany lub też zachodzą okoliczności, które wywołują wątpliwości co do ich bezstronności w postępowaniu karnym, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, występuje do sądu opiekuńczego o ustanowienie kuratora, zgodnie z art. 21 ust. 1–3 ustawy z dnia … o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji (Dz. U. …) albo o ustanowienie kuratora, zgodnie z art. 10913 § 1–3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, 1172 i 1508 oraz z 2026 r. poz. 184, 507 i …).”;

art. 76 otrzymuje brzmienie:

„Art. 76 § 1. Jeżeli oskarżony nie ukończył 18 lat, jego przedstawiciel ustawowy lub osoba, pod której pieczą oskarżony pozostaje, może podejmować na jego korzyść wszelkie czynności procesowe, a przede wszystkim wnosić środki zaskarżenia, składać wnioski oraz ustanowić obrońcę.

§ 2. Jeżeli oskarżony jest osobą, która ma ustanowionego kuratora reprezentującego, prawa oskarżonego wykonuje kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, albo osoba, pod której stałą pieczą oskarżony pozostaje.

§ 3. Jeżeli oskarżonym jest osoba, która ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, prawa pokrzywdzonego może wykonywać ten pełnomocnik albo osoba, pod której stałą pieczą oskarżony pozostaje.”.

Art. 60. W ustawie z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (Dz. U. z 2023 r.

poz. 1215) w art. 11 w ust. 3 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) wykaz zawierający imiona, nazwiska, adresy zamieszkania, numery PESEL i własnoręczne podpisy popierających zgłoszenie co najmniej 1000 obywateli polskich, którzy ukończyli 18 lat; każda strona wykazu powinna być opatrzona adnotacją zawierającą nazwę partii politycznej zgłaszanej do ewidencji.”.

Art. 61. W ustawie z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 869, z późn. zm. 4)) wprowadza się następujące zmiany: 1)

po art. 21d dodaje się art. 21e w brzmieniu:

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2025 r. poz. 1556 i 1792 oraz z 2026 r. poz. 119, 176, 252, 346 i 644.

– 70 – „Art. 21e. 1. Sąd rejestrowy otrzymuje z Rejestru Pełnomocnictw, o którym mowa w art. 95zm ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2026 r. poz. 614 i …), za pośrednictwem systemu teleinformatycznego informacje o wpisie protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego do Rejestru Pełnomocnictw w odniesieniu do osób wpisanych do Rejestru jako członkowie zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, likwidatorzy, prokurenci, kuratorzy oraz syndycy, nadzorcy sądowi, zarządcy przymusowi lub zarządcy w postępowaniu upadłościowym albo postępowaniu restrukturyzacyjnym.

2. Jeżeli z przyczyn technicznych nie jest możliwe przekazanie informacji, o której mowa w ust. 1, z Rejestru Pełnomocnictw, notariusz sporządzający protokół poświadczenia

pełnomocnictwa

rejestrowanego

przesyła

właściwego

sądu

rejestrowego zawiadomienie o zarejestrowaniu tego protokołu ze wskazaniem numeru wpisu wraz z wypisem zarejestrowanego protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego.”; 2)

po art. 46 dodaje się art. 46a w brzmieniu:

„Art. 46a. 1. Po otrzymaniu informacji, o której mowa w art. 21e, sąd rejestrowy wykreśla z urzędu dane dotyczące osób, których dotyczy ta informacja.

2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio w przypadku otrzymania przez sąd rejestrowy odpisu postanowienia o ustanowieniu kuratora reprezentującego.”.

Art. 62. W ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz.

U. z 2025 r. poz. 1614) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 22 w § 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) posiada wyłącznie obywatelstwo polskie, korzysta z pełni praw publicznych, a także nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego oraz nie był prawomocnie skazany za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe;”;

w art. 41b: a)

§ 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Sąd dyscyplinarny może zawiesić w czynnościach służbowych sędziego, przeciwko któremu wszczęto postępowanie dyscyplinarne lub postępowanie o ustanowienie kuratora reprezentującego albo w przypadku powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego dla sędziego.”,

§ 2 i 3 otrzymują brzmienie:

– 71 – „§ 2. Zawieszenie w czynnościach sędziego pociąga za sobą skutki zawieszenia w czynnościach służbowych na podstawie przepisów o dyscyplinie wojskowej; nie dotyczy to przypadku wszczęcia postępowania o ustanowienie kuratora reprezentującego

albo

przypadku

powstania

umocowania

pełnomocnika

rejestrowanego.

§ 3. Zawieszenie w czynnościach ustaje z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania, o którym mowa w § 1, albo z chwilą wygaśnięcia umocowania pełnomocnika rejestrowanego, jeżeli sąd dyscyplinarny wcześniej nie uchylił zawieszenia.”; 3)

w art. 55 w § 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) ukończył 18 lat i korzysta z praw obywatelskich oraz nie ustanowiono dla niego kuratora reprezentującego ani nie umocowano pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 58 w § 1 pkt 7 otrzymuje brzmienie:

„7) w razie ustanowienia kuratora reprezentującego albo powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 63. W ustawie z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz. U. z 2024 r.

poz. 1782) w art. 15: 1)

w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) pełnoletni kandydat na dawcę krwi lub dawca krwi, z zastrzeżeniem ust. 2, wyraził każdorazowo, w obecności osoby, o której mowa w pkt 1, pisemną zgodę na pobranie krwi lub jej składników i na jej wykorzystanie zgodnie z celami ustawy;”;

ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Jeżeli przemawiają za tym względy fizjologiczne lub lecznicze, kandydatem na dawcę krwi lub dawcą krwi może zostać również osoba: 1)

powyżej 17. roku życia, nieposiadająca pełnej zdolności do czynności prawnych,

dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, albo

która ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego

– po wyrażeniu przez nią oraz przez jej przedstawiciela ustawowego, tego kuratora albo tego pełnomocnika, w obecności lekarza, w formie pisemnej, zgody na pobranie, uzyskanie zgody przedstawiciela ustawowego, kuratora reprezentującego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego poprzedza się informacją, o której mowa w ust. 1 pkt 1.”;

– 72 – 3)

w ust. 3 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) pełnoletni kandydat na dawcę krwi lub dawca krwi, który nie ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego ani ustanowionego kuratora reprezentującego, został poinformowany przez lekarza, w sposób dla niego zrozumiały, o istocie zabiegu oraz możliwych, związanych z tym zabiegiem, powikłaniach i następstwach dla jego stanu zdrowia i wyraził, w obecności lekarza, w formie pisemnej, zgodę na ten zabieg;”.

Art. 64. W ustawie z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. z 2025 r.

poz. 532) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 26: a)

w ust. 3: –

uchyla się pkt 4,

–

po pkt 4 dodaje się pkt 4a w brzmieniu:

„4a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”,

ust. 6 otrzymuje brzmienie:

„6. Spełnienie wymogów określonych w ust. 3 pkt 4a i 5 pracownik ochrony potwierdza własnym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.”;

w art. 27 w ust. 2 w pkt 2 wyrazy „4–6” zastępuje się wyrazami „4a–6”;

w art. 29: a)

w ust. 2 w pkt 2: –

uchyla się lit. a,

–

w lit. b średnik zastępuje się przecinkiem i dodaje się lit. c w brzmieniu:

„c) o braku ustanowienia kuratora reprezentującego i braku umocowania pełnomocnika rejestrowanego;”,

w ust. 6: –

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) nie spełnia warunków określonych w art. 26 ust. 3 pkt 1 i 5–8, w art. 30 albo w art. 38b;”,

–

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

– 73 – „2a) ustanowiono dla niego kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”, c)

w ust. 7: –

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) nie spełnia warunków określonych w art. 26 ust. 3 pkt 1 i 5–6, art. 27 ust. 2 pkt 3 lub w art. 30;”,

–

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) ustanowiono dla niego kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”.

Art. 65. W ustawie z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1113, z 2025 r. poz. 1069, 1216 i 1425 oraz z 2026 r. poz. 176 i 644) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 41 w ust. 1: a)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia;”,

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie został dla niej ustanowiony kurator reprezentujący ani umocowany pełnomocnik rejestrowany;”;

w art. 44 w ust. 1 wyrazy „pkt 1 i 2” zastępuje się wyrazami „pkt 1–2”;

w art. 59 w ust. 3 w pkt 1 wyrazy „pkt 1” zastępuje się wyrazami „pkt 1a”.

Art. 66. W ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r.

poz. 622) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 14zq w § 2 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 29 w § 2 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) ustania wspólności majątkowej w przypadku ustanowienia dla małżonka kuratora reprezentującego albo powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego dla małżonka;”;

w art. 119o w § 2 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

– 74 – „4) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”; 4)

w art. 138 § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Organ podatkowy występuje do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora: 1)

reprezentującego dla osoby pełnoletniej potrzebującej wsparcia w zakresie, w jakim nie jest w stanie postrzegać lub oceniać rzeczywistości albo samodzielnie kierować swoim postępowaniem, jeżeli jest to konieczne dla ochrony jej praw lub interesów,

dla osoby nieobecnej

– chyba że kurator został już wyznaczony albo został umocowany pełnomocnik rejestrowany.”; 5)

po art. 138a dodaje się art. 138aa w brzmieniu:

„Art. 138aa. § 1. Osoba, dla której został umocowany pełnomocnik rejestrowany, może działać przez tego pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania.

§ 2. Umocowany pełnomocnik rejestrowany dołącza do akt sprawy wypis protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego albo oświadczenie, że jest umocowanym pełnomocnikiem rejestrowanym.”;

w art. 138b § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna, która jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”;

w art. 138d po § 6 dodaje się § 6a i 6b w brzmieniu:

„§ 6a. Pełnomocnictwo ogólne oraz zawiadomienie o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu może zgłosić umocowany pełnomocnik rejestrowany.

§ 6b. Umocowany pełnomocnik rejestrowany nie może ustanowić dalszego pełnomocnika ogólnego.”;

w art. 138i po § 2 dodaje się § 2a w brzmieniu:

„§ 2a. Ustanowienie, odwołanie lub wypowiedzenie umocowanego pełnomocnictwa rejestrowanego wywiera skutek od dnia zawiadomienia organu podatkowego.”;

w art. 201: a)

w § 1: –

pkt 3 otrzymuje brzmienie:

– 75 – „3) w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony, umocowanego dla strony pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowionego dla strony kuratora reprezentującego;”, –

uchyla pkt 4,

–

po pkt 4 dodaje się pkt 4a w brzmieniu:

„4a) w razie braku przedstawiciela ustawowego strony, ustanowionego dla strony kuratora reprezentującego albo umocowanego dla strony pełnomocnika rejestrowanego;”,

§ 2a otrzymuje brzmienie:

„§ 2a. W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1, 1a, 3 i 4a, postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania pozostawia się w aktach sprawy do czasu ustalenia

spadkobierców,

kuratora,

zarządcy

sukcesyjnego

lub

ustalenia

przedstawiciela strony.”;

10) w art. 205a w § 1: a)

uchyla się pkt 2,

pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) w razie braku przedstawiciela ustawowego strony, ustanowionego dla strony kuratora reprezentującego albo umocowanego dla strony pełnomocnika rejestrowanego – po jego ustanowieniu albo umocowaniu;”.

Art. 67. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 oraz z 2026 r. poz. 26 i 425) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 130 ust. 2a i 2b otrzymują brzmienie:

„2a. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do przedstawicieli ustawowych, kuratorów reprezentujących, o ile wynika to z zakresu ich działania określonego przez sąd, umocowanych pełnomocników rejestrowanych dla osób uprawnionych do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy oraz dla osób, o których mowa w art. 131 ust. 1. 2b. Przepisu ust. 2 nie stosuje się w przypadku, gdy przedstawiciel ustawowy, kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, umocowany pełnomocnik rejestrowany dla osoby uprawnionej do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy oraz dla osoby, o której mowa w art. 131 ust. 1, odbywa karę pozbawienia wolności, karę aresztu wojskowego albo karę aresztu za wykroczenie lub jest tymczasowo aresztowany.”;

– 76 – 2)

w art. 131 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Rentę rodzinną lub jej część, o której mowa w art. 74 ust. 2, przysługującą: 1)

osobie małoletniej albo osobie pełnoletniej, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, wypłaca się przedstawicielowi ustawowemu albo kuratorowi reprezentującemu,

osobie pełnoletniej, dla której umocowano pełnomocnika rejestrowanego, można wypłacić także temu pełnomocnikowi

– po uprzednim pouczeniu o okolicznościach, o których mowa w art. 138 ust. 2 pkt 1, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6.”; 3)

w art. 136b ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Jeżeli z akt sprawy wynika konieczność ustanowienia dla osoby uprawnionej do emerytury lub renty kuratora reprezentującego albo umocowania pełnomocnika rejestrowanego, do czasu jego ustanowienia albo umocowania, świadczenia mogą być wypłacane osobie sprawującej faktyczną opiekę nad emerytem lub rencistą, po uprzednim pouczeniu o konieczności poinformowania organu rentowego o zajściu okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części oraz o obowiązku zwrotu świadczenia przez tę osobę, w przypadku gdy zostało pobrane nienależnie.”.

Art. 68. W ustawie z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury (Dz.

U. z 2025 r. poz. 1332) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 2: a)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) która jest pełnoletnia;”,

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) która nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 12 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Rozwiązanie stosunku pracy z urzędnikiem bez wypowiedzenia następuje w razie ustanowienia kuratora reprezentującego chyba, że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej.”;

w art. 12b: a)

w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

– 77 – „1) przy wszczęciu lub w toku postępowania w przedmiocie kurateli reprezentującej dla urzędnika lub osoby odbywającej staż urzędniczy ustanowiono doradcę tymczasowego;”, b)

ust. 6 otrzymuje brzmienie:

„6. W przypadku oddalenia lub odrzucenia wniosku w przedmiocie kurateli reprezentującej albo umorzenia tego postępowania bądź umorzenia postępowania karnego albo wydania wyroku uniewinniającego urzędnikowi lub osobie odbywającej staż urzędniczy należy wypłacić pozostałą część wynagrodzenia.”.

Art. 69. W ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o Polskiej Organizacji Turystycznej (Dz.

U. z 2024 r. poz. 1541) w art. 7 w ust. 5: 1)

uchyla się pkt 3;

po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) ustanowienia kuratora reprezentującego albo powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 70. W ustawie z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2026 r.

poz. 81 i 676) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 11f: a)

w ust. 2 po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”,

w ust. 4 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) w przypadku zaprzestania spełniania któregokolwiek z wymagań, o których mowa w ust. 2 pkt 3 i 3a;”;

w art. 11j: a)

ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Członkiem Komisji nie może być osoba: 1)

skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo popełnione umyślnie lub umyślne przestępstwo skarbowe;

dla

której

ustanowiono

kuratora

reprezentującego

albo

umocowano

pełnomocnika rejestrowanego.”, b)

w ust. 4 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) zaprzestania spełniania któregokolwiek z wymagań, o których mowa w ust. 2;”.

– 78 –

Art. 71. W ustawie z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka (Dz. U. z 2023 r. poz. 292) w art. 1 w ust. 4: 1)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletni i korzysta z pełni praw publicznych;”;

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 72. W ustawie z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z

2024 r. poz. 18 i 96 oraz z 2026 r. poz. 176, 187 i 644) w art. 18 § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej albo likwidatorem może być pełnoletnia osoba fizyczna, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący ani umocowany pełnomocnik rejestrowany.”.

Art. 73. W ustawie z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1119 oraz z 2026 r. poz. 176 i 516) w art. 41a w ust. 1: 1)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) są pełnoletnie;”;

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie mają ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 74. W ustawie z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2026 r. poz. 90)

wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 3c w ust. 1b zdanie drugie otrzymuje brzmienie:

„W przypadku osoby małoletniej zgodę wyraża jej rodzic lub opiekun prawny, a w przypadku osoby pełnoletniej, dla której sąd lub organ innego państwa wyznaczył przedstawiciela do reprezentowania jej interesów – ten przedstawiciel.”;

w art. 3f w ust. 6: a)

uchyla się pkt 5,

po pkt 5 dodaje się pkt 5a w brzmieniu:

„5a) ustanowienia

kuratora

reprezentującego

pełnomocnika rejestrowanego;”; 3)

w art. 10b ust. 5 otrzymuje brzmienie:

albo

powstania

umocowania

– 79 – „5. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, w imieniu osoby małoletniej składają jej rodzice lub opiekunowie prawni albo jedno z rodziców lub jeden z opiekunów prawnych, a w przypadku osoby pełnoletniej, dla której sąd lub organ innego państwa wyznaczył przedstawiciela do reprezentowania jej interesów – ten przedstawiciel.”; 4)

w art. 16a ust. 7 otrzymuje brzmienie:

„7. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, w imieniu osoby, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, składa ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd. W przypadku osoby, która ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, wniosek może złożyć ten pełnomocnik.”;

w art. 20d: a)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia;”,

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 75. W ustawie z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 1) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 7: a)

w ust. 6: –

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia;”,

–

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”,

w ust. 16: –

uchyla się pkt 1,

–

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”;

w art. 12 w ust. 2: a)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) są pełnoletnie;”,

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

– 80 – „1a) nie mają ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”; 3)

w art. 12c w ust. 3: a)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) są pełnoletnie;”,

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie mają ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 12f: a)

uchyla się pkt 1,

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”;

w art. 109 w ust. 3a: a)

wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„Stanowisko Prezesa Agencji może zajmować osoba pełnoletnia, która:”,

po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 76. W ustawie z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 749, z 2025 r. poz. 1172 i 1679 oraz z 2026 r. poz. 176) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 19: a)

w ust. 1: –

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) korzysta z pełni praw publicznych;”,

–

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”,

b) 2)

w ust. 2 w pkt 1 wyrazy „ust. 1 pkt 2 i 3” zastępuje się wyrazami „ust. 1 pkt 2–3”;

w art. 24 w ust. 2 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”.

– 81 –

Art. 77. W ustawie z dnia 8 czerwca 2001 r. o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów (Dz. U. z 2019 r. poz. 1026 oraz z 2026 r. poz. 187) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 8 w ust.1: a)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletnia;”,

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 11 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”.

Art. 78. W ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym

zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725) w art. 14 w ust. 4 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) małoletniego, osoby niepełnosprawnej w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, 1301, 1665 i 1746 oraz z 2026 r. poz. 26) lub osoby, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego, oraz osoby sprawującej nad nim opiekę i wspólnie z nim zamieszkałej,”.

Art. 79. W ustawie z dnia 6 lipca 2001 r. o usługach detektywistycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 129) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 29: a)

w ust. 1: –

uchyla się pkt 4,

–

po pkt 4 dodaje się pkt 4a w brzmieniu:

„4a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”,

w ust. 2 zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie:

„Okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 4a–6 i 10, potwierdzają odpowiednio: pisemne oświadczenie osoby ubiegającej się o wydanie licencji oraz zaświadczenie

– 82 – o niekaralności, zaświadczenie o odbyciu szkolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 10, albo decyzja o uznaniu kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej w sprawie uznania kwalifikacji w zawodzie detektywa.”; 2)

w art. 37: a)

w ust. 2 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) przestał spełniać jeden z warunków, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 6 lub 9;”,

dodaje się ust. 3 w brzmieniu:

„3. Komendant wojewódzki Policji cofa i zatrzymuje licencję, jeżeli ustanowiono dla detektywa kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”;

w art. 38 po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:

„2a. Komendant wojewódzki Policji, w przypadku powzięcia wiadomości o powstaniu umocowania pełnomocnika rejestrowanego dla detektywa, może zawiesić prawa wynikające z licencji do czasu wygaśnięcia umocowania tego pełnomocnika.”.

Art. 80. W ustawie z dnia 17 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych (Dz. U. z 2026 r. poz.

200) w art. 5 w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) posiada obywatelstwo polskie, jest pełnoletni i korzysta z pełni praw obywatelskich oraz nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 81. W ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.

U. z 2024 r. poz. 334, z późn. zm.5)) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 32a w § 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia, korzysta z pełni praw obywatelskich i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 57 w § 8 wyrazy „o korzystaniu z pełni praw cywilnych i obywatelskich” zastępuje się wyrazami „o korzystaniu z pełni praw obywatelskich, braku ustanowienia kuratora reprezentującego i braku umocowania pełnomocnika rejestrowanego”;

w art. 61 w § 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1907, z 2025 r. poz. 526, 820, 1172, 1178 i 1609 oraz z 2026 r. poz. 26 i 370.

– 83 – „1) posiada wyłącznie obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw publicznych, a także nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego oraz nie był prawomocnie skazany za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe;”; 4)

w art. 129: a)

§ 1 otrzymuje brzmienie:

§ 3 otrzymuje brzmienie:

„§ 3. Sąd dyscyplinarny, zawieszając sędziego w czynnościach służbowych, obniża w granicach od 25% do 50% wysokość jego wynagrodzenia na czas trwania tego zawieszenia; nie dotyczy to przypadku wszczęcia postępowania o ustanowienie kuratora reprezentującego albo przypadku powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego.”;

w art. 149: a)

w § 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw obywatelskich oraz nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”,

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) ukończył 24 lata;”;

w art. 155 w § 1a pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej i korzysta z pełni praw obywatelskich oraz nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 158 w § 1: a)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw obywatelskich;”,

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

– 84 – „1a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 82. W ustawie z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2026 r. poz. 612) w art. 111 w ust. 3 po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 83. W ustawie z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2025 r. poz. 902 i 1366 oraz z 2026 r. poz. 26) w art. 109 w ust. 5 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) osobę niepełnosprawną, o której mowa w art. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, 1301, 1655 i 1746 oraz z 2026 r. poz. 26), lub osobę, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego, oraz osobę sprawującą nad taką osobą faktyczną opiekę i wspólnie z nią zamieszkałą,”.

Art. 84. W ustawie z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2378) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 11 w ust. 1 w pkt 1: a)

lit. b otrzymuje brzmienie:

„b) jest pełnoletni;”,

po lit. b dodaje się lit. ba w brzmieniu:

„ba) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 14 w ust. 2 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) oświadczenie wskazujące osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, a także oświadczenia tych osób o pełnoletności i braku ustanowienia kuratora reprezentującego oraz umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 85. W ustawie z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (Dz. U. z 2025 r. poz. 1431 i

1668 oraz z 2026 r. poz. 176 i 607) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 17 w ust. 12: a)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

– 85 – „2) jest pełnoletnia,”, b)

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego,”;

w art. 96 w ust. 1: a)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) uzyskała zgodę opiekunów prawnych – w przypadku osoby małoletniej;”,

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 86. W ustawie z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w art. 6 w § 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) ma obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw obywatelskich oraz nie ustanowiono dla niego kuratora reprezentującego ani nie umocowano pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 87. W ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 26: a)

§ 1 otrzymuje brzmienie:

„§

Zdolność

czynności

postępowaniu

sprawach

sądowoadministracyjnych (zdolność procesową) mają osoby pełnoletnie, osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 25.”, b)

po § 1 dodaje się § 1a w brzmieniu:

„§ 1a. Osoba pełnoletnia nie ma zdolności procesowej w zakresie, w jakim został ustanowiony kurator reprezentujący.”;

w art. 27 dotychczasową treść oznacza się jako § 1 i dodaje się § 2 i 3 w brzmieniu:

„§ 2. Osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, może podejmować czynności w postępowaniu tylko przez kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.

§ 3. Jeżeli w toku postępowania okaże się, że zakres działania kuratora reprezentującego ustanowionego dla strony jest niewystarczający do ochrony jej praw i

– 86 – interesów, sąd zawiadamia właściwy sąd o potrzebie zmiany zakresu działania kuratora o reprezentowanie strony w tym postępowaniu.”; 3)

w art. 29 dotychczasową treść oznacza się jako § 1 i dodaje się § 2 w brzmieniu:

„§ 2. Kurator reprezentujący dołącza do akt odpis prawomocnego postanowienia wykazującego zakres jego działania.”;

po art. 34 dodaje się art. 34a w brzmieniu:

„Art. 34a. Osoba, dla której został umocowany pełnomocnik rejestrowany, może podejmować czynności w postępowaniu przez tego pełnomocnika.”;

w art. 67 § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Jeżeli stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się jej osobiście, a gdy nie ma ona zdolności procesowej – jej przedstawicielowi ustawowemu. Jeżeli strona działa

przez

kuratora

reprezentującego

albo

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego, pisma doręcza się kuratorowi reprezentującemu albo umocowanemu pełnomocnikowi rejestrowanemu.”; 6)

w art. 116 § 3 otrzymuje brzmienie:

„§ 3. Mediatorem może być osoba pełnoletnia, która korzysta z pełni praw publicznych i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, w szczególności mediator wpisany na listę stałych mediatorów lub do wykazu instytucji i osób uprawnionych do prowadzenia postępowania mediacyjnego, prowadzonych przez prezesa sądu okręgowego.”.

Art. 88. W ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2025 r. poz.

614, 1085, 1170 i 1172 oraz z 2026 r. poz. 331 i 340) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 261 dodaje się ust. 5 w brzmieniu:

„5. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, w przypadku gdy dłużnik ma ustanowionego kuratora reprezentującego. Kurator reprezentujący z mocy prawa pełni funkcję kuratora, o którym mowa w ust. 1.”;

w art. 38a dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1 i dodaje się ust. 2 w brzmieniu:

„2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”;

w art. 40 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Do czynności dłużnika dotyczących jego majątku objętego zarządem przymusowym stosuje się odpowiednio przepisy art. 77–791.”;

po art. 79 dodaje się art. 791 w brzmieniu:

– 87 – „Art. 791. Przepisy art. 75–79 stosuje się odpowiednio do umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”; 5)

w art. 102 dodaje się ust. 3 i 4 w brzmieniu:

„3. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do umowy asysty prawnej.

4. Jeżeli wynagrodzenie asystenta prawnego jest rażąco wygórowane, syndyk może w drodze powództwa żądać obniżenia tego wynagrodzenia stosownie do nakładu pracy asystenta prawnego. Powództwo wnosi się do sądu upadłościowego.”;

w art. 125 w ust. 3 zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie:

„Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, gdy rozdzielność majątkowa powstała z mocy prawa w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w wyniku powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego albo rozwodu, separacji, ustanowienia kuratora reprezentującego dla jednego z małżonków, chyba że pozew lub wniosek w sprawie został złożony co najmniej dwa lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.”;

w art. 157 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Funkcję syndyka może pełnić pełnoletnia osoba, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący ani umocowany pełnomocnik rejestrowany, która posiada

licencję

doradcy

restrukturyzacyjnego

oraz

konto

doradcy

restrukturyzacyjnego w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe.”; 8)

w art. 170 w ust. 4 zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie:

„W przypadku śmierci syndyka, ustanowienia dla niego kuratora reprezentującego albo umocowania pełnomocnika rejestrowanego albo jeżeli w składzie organów spółki będącej syndykiem zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie, sąd stwierdza wygaśnięcie funkcji syndyka.”;

w art. 187 dodaje się ust. 5 w brzmieniu:

„5. Przepisy ust. 1 i 3 stosuje się odpowiednio, w przypadku gdy upadły ma ustanowionego kuratora reprezentującego. Kurator reprezentujący z mocy prawa pełni funkcję kuratora, o którym mowa w ust. 1.”;

10) w art. 190 dodaje się ust. 4 w brzmieniu:

„4. Przepisy ust. 1 i 3 stosuje się odpowiednio, w przypadku gdy wierzyciel ma ustanowionego kuratora reprezentującego. Kurator reprezentujący z mocy prawa pełni funkcję kuratora, o którym mowa w ust. 1.”.

– 88 –

Art. 89. W ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 300) w art. 3 w ust. 2 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) pozbawione prawa wybierania prawomocnym orzeczeniem sądu wydanym w sprawie w przedmiocie ustanowienia kuratora reprezentującego.”.

Art. 90. W ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2026 r. poz. 538) w art. 8e ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. W przypadku osób małoletnich, które ukończyły lat trzynaście, prawo do partycypacji społecznej przysługuje bez zgody przedstawiciela ustawowego. W przypadku osób, dla których został ustanowiony kurator reprezentujący, prawo to przysługuje bez zgody kuratora reprezentującego, niezależnie od zakresu jego działania określonego przez sąd.”.

Art. 91. W ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1234 oraz z 2026 r. poz. 41) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 28a w ust. 10: a)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletnia;”,

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 59 w ust. 4: a)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletnia;”,

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 92. W ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 223, 389, 619, 621 i 1794 oraz z 2026 r. poz. 203) wprowadza się następujące zmiany 1)

w art. 69f w ust. 1 w pkt 2 lit. c otrzymuje brzmienie:

„c) korzysta z pełni praw publicznych, jest pełnoletnia oraz nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego,”;

w art. 89ib:

– 89 – a)

ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Dokument podróży przewidziany w Konwencji Genewskiej dla małoletniego może odebrać jeden z rodziców lub opiekunów. Małoletni, który ukończył 13 lat, lub osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, odbierają ten dokument osobiście, w obecności przynajmniej jednego z rodziców lub opiekunów albo kuratora, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.”,

po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:

„2a. Dokument podroży przewidziany w Konwencji Genewskiej może odebrać także umocowany pełnomocnik rejestrowany.”.

Art. 93. W ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2026 r. poz. 377) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 5 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Ustalając całkowitą niezdolność do pracy, lekarz orzecznik, za zgodą osoby ubiegającej się o rentę socjalną lub jej przedstawiciela ustawowego, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, zgłoszoną niepóźniej niż w trakcie badania tej osoby, ustala niezdolność tej osoby do samodzielnej egzystencji, na zasadach i w trybie określonym ustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w celu uzyskania świadczenia, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz.

U. z 2024 r. poz. 1649, z 2025 r. poz. 1302 oraz z 2026 r. poz. 26), lub dodatku dopełniającego, o którym mowa w art. 6a.”;

w art. 6a ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Dodatek dopełniający przyznaje się na wniosek osoby ubiegającej się o ten dodatek

lub

jej

przedstawiciela

ustawowego,

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.”; 3)

w art. 6b w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) podpis osoby ubiegającej się o dodatek dopełniający lub jej przedstawiciela ustawowego,

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego

albo

kuratora

reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, albo pełnomocnika.”;

– 90 – 4)

w art. 10 w ust. 7 zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie:

„Osoba pobierająca rentę socjalną lub jej przedstawiciel ustawowy, umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, są obowiązani niezwłocznie powiadomić organ wypłacający rentę socjalną o okolicznościach powodujących zawieszenie prawa do tego świadczenia albo zmniejszenie jego wysokości.”;

w art. 11 ust.1 otrzymuje brzmienie:

„1. Postępowanie w sprawie przyznania renty socjalnej wszczyna się na podstawie wniosku osoby ubiegającej się o rentę socjalną lub jej przedstawiciela ustawowego, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.”;

art. 12b otrzymuje brzmienie:

„Art. 12b. 1. Jeżeli dla osoby uprawnionej do renty socjalnej lub do renty socjalnej z dodatkiem dopełniającym ustanowiono kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, świadczenie to wypłaca się temu kuratorowi. W przypadku powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego świadczenie, o którym mowa w zdaniu pierwszym, może być wypłacone temu pełnomocnikowi.

2. Jeżeli do renty socjalnej lub do renty socjalnej z dodatkiem dopełniającym uprawniona jest pełnoletnia osoba, która wymaga opieki innej osoby oraz dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący ani umocowany pełnomocnik rejestrowany, to w przypadku, gdy osoba uprawniona do renty socjalnej lub do renty socjalnej z dodatkiem dopełniającym nie może odebrać jej samodzielnie, świadczenia są wypłacane osobie sprawującej nad nią opiekę faktyczną, na podstawie oświadczenia o sprawowaniu tej opieki. Sprawowanie opieki faktycznej nad osobą uprawnioną do renty socjalnej potwierdza wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu osoby uprawnionej.

3. Rentę socjalną lub rentę socjalną z dodatkiem dopełniającym wypłaca się osobom sprawującym opiekę faktyczną nad osobami uprawnionymi do renty socjalnej lub do renty socjalnej z dodatkiem dopełniającym albo kuratorom reprezentującym ustanowionym dla tych osób, o ile wynika to z zakresu ich działania określonego przez sąd, albo umocowanym dla tych osób pełnomocnikom rejestrowanym po uprzednim pouczeniu o konieczności poinformowania organu rentowego o zajściu okoliczności powodujących

– 91 – ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części oraz o obowiązku zwrotu świadczenia przez te osoby w przypadku, gdy zostało pobrane nienależnie.”; 7)

w art. 12c ust. 4 i 5 otrzymują brzmienie:

„4. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do kuratorów reprezentujących ustanowionych dla osób uprawnionych do renty socjalnej lub renty socjalnej z dodatkiem dopełniającym albo umocowanych dla tych osób pełnomocników rejestrowanych.

5. Przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku, gdy kurator reprezentujący ustanowiony dla osoby uprawnionej do renty socjalnej lub renty socjalnej z dodatkiem dopełniającym albo umocowany dla tej osoby pełnomocnik rejestrowany odbywa karę pozbawienia wolności, karę aresztu wojskowego albo karę aresztu za wykroczenie lub jest tymczasowo aresztowany.”;

w art. 12d ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Osoba uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. poz. 267, z 1984 r. poz. 268, z 1990 r. poz. 506, z 1991 r. poz. 24 i 350, z 1995 r. poz. 17 oraz z 1998 r. poz. 668) lub umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, albo jej przedstawiciel ustawowy mogą złożyć do Zakładu wniosek o wydanie decyzji o zamianie tej renty na rentę socjalną.”.

Art. 94. W ustawie z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

(Dz. U. z 2024 r. poz. 1292 i 1907, z 2025 r. poz. 1168 i 1673 oraz z 2026 r. poz. 483) w art. 102 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Społecznym opiekunem zabytków może być pełnoletnia osoba, która nie ma ustanowionego

kuratora

reprezentującego

ani

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego oraz nie była karana za przestępstwa popełnione umyślnie oraz posiada wiedzę w zakresie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami.”.

Art. 95. W ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775, z późn. zm.6)) w art. 96 ust. 7c otrzymuje brzmienie:

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2025 r. poz. 894, 896, 1203, 1541 i 1811 oraz z 2026 r. poz. 507.

– 92 – „7c. Osoba, która dokonała zgłoszenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1c ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, a w przypadku jej śmierci, ustanowienia dla niej kuratora reprezentującego albo umocowania pełnomocnika rejestrowanego – osoby, o których mowa w art. 14 ustawy o zarządzie sukcesyjnym, dokonujące czynności, o których mowa w art. 13 tej ustawy, są obowiązane do poinformowania naczelnika urzędu skarbowego o zaistnieniu zdarzeń, o których mowa w ust. 7b pkt 1 i 2, niezwłocznie, niepóźniej niż w terminie 7 dni od dnia wystąpienia tych zdarzeń.”.

Art. 96. W ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2026 r. poz.

639) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 18: a)

w ust. 1 pkt 9 otrzymuje brzmienie:

„9) wypłacanie wynagrodzenia za sprawowanie opieki i kurateli reprezentującej;”,

ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Koszty obsługi zadania, o którym mowa w ust. 1 pkt 9, wynoszą 1,5% otrzymanej dotacji celowej na wypłacanie wynagrodzeń za sprawowanie opieki i kurateli reprezentującej.”;

w art. 53: a)

ust. 11 otrzymuje brzmienie:

„11. Podstawą przyznania wsparcia w mieszkaniu treningowym lub wspomaganym jest decyzja, wydawana po dokonaniu ustaleń między podmiotem kierującym do tej formy wsparcia, podmiotem prowadzącym mieszkanie treningowe lub wspomagane oraz osobą ubiegającą się o pobyt w tym mieszkaniu lub jej przedstawicielem ustawowym, umocowanym pełnomocnikiem rejestrowanym albo kuratorem reprezentującym, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, zwanych dalej „kontraktem mieszkaniowym”.”,

ust. 15 otrzymuje brzmienie:

„15. Korzystanie ze wsparcia w mieszkaniu treningowym lub wspomaganym prowadzonym przez podmioty inne niż gmina, powiat lub na ich zlecenie odbywa się na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą korzystającą z pobytu w takim

mieszkaniu

lub

jej

przedstawicielem

ustawowym,

umocowanym

pełnomocnikiem rejestrowanym albo kuratorem reprezentującym, o ile wynika to z

– 93 – zakresu jego działania określonego przez sąd. W tym przypadku nie stosuje się przepisów ust. 8–14.”; 3)

art. 53a otrzymuje brzmienie:

„Art. 53a. 1. Wynagrodzenie za sprawowanie opieki i kurateli reprezentującej wypłaca się w wysokości ustalonej przez sąd. Wynagrodzenie to obliczone w stosunku miesięcznym nie może przekraczać 1/10 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłoszonego przez Prezesa Głównego

Urzędu

Statystycznego

okres

poprzedzający

dzień

przyznania

wynagrodzenia.

2. Udzielenie świadczeń w postaci wynagrodzenia za sprawowanie opieki i kurateli reprezentującej nie wymaga przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz wydania decyzji administracyjnej.”; 4)

w art. 54: a)

ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2.

Osobę,

której

mowa

ust.

kieruje

się

domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, na umieszczenie w domu pomocy społecznej.”, b)

ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„4. W przypadku gdy osoba bezwzględnie wymagająca pomocy lub jej przedstawiciel ustawowy, umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, nie wyrażają zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej lub po umieszczeniu wycofają

swoją

zgodę,

ośrodek

pomocy

społecznej,

centrum

usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, lub dom pomocy społecznej są obowiązane do zawiadomienia o tym właściwego sądu, a jeżeli osoba taka nie ma przedstawiciela lub opiekuna – prokuratora.”; 5)

w art. 55: a)

ust. 2e otrzymuje brzmienie:

– 94 – „2e. Ograniczenie doręcza się mieszkańcowi domu, a gdy jest on osobą, dla której umocowano pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowiono kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, również temu pełnomocnikowi albo temu kuratorowi. Doręczając ograniczenie, dyrektor lub kierownik domu pomocy społecznej poucza mieszkańca domu o prawie do złożenia wniosku o uchylenie ograniczenia.”, b)

ust. 2g otrzymuje brzmienie:

„2g. Mieszkaniec domu, w tym również mieszkaniec, dla którego umocowano pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowiono kuratora reprezentującego, jego przedstawiciel ustawowy, ten pełnomocnik rejestrowany albo ten kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, małżonek, krewny w linii prostej, rodzeństwo oraz osoba sprawująca nad nim faktyczną opiekę mogą wystąpić do sądu opiekuńczego, w którego okręgu znajduje się dom pomocy społecznej, z wnioskiem o uchylenie ograniczenia.”;

w art. 68: a)

ust. 2d otrzymuje brzmienie:

„2d. Ograniczenie doręcza się osobie przebywającej w placówce, a gdy jest ona osobą, dla której umocowano pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowiono kuratora reprezentującego, również temu pełnomocnikowi albo temu kuratorowi, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd. Doręczając ograniczenie, osoba kierująca placówką poucza osobę w niej przebywającą o prawie do złożenia wniosku o uchylenie ograniczenia.”,

ust. 2f otrzymuje brzmienie:

„2f. Osoba przebywająca w placówce, w tym również osoba, dla której umocowano

pełnomocnika

rejestrowanego

albo

ustanowiono

kuratora

reprezentującego, jej przedstawiciel ustawowy, ten pełnomocnik rejestrowany albo ten kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, małżonek, krewny w linii prostej, rodzeństwo oraz osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę mogą wystąpić do sądu opiekuńczego, w którego okręgu znajduje się placówka, z wnioskiem o uchylenie ograniczenia.”; 7)

w art. 68a w pkt 1: a)

lit. c otrzymuje brzmienie:

– 95 – „c) imię i nazwisko kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, osoby przebywającej w placówce albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego dla tej osoby,”, b)

lit. e i f otrzymują brzmienie:

„e) dane kontaktowe takie jak: adres zamieszkania i numer telefonu najbliższej rodziny, kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego lub innych osób wskazanych przez osobę przebywającą w placówce, f)

postanowienia sądu w przedmiocie udzielenia zezwolenia na umieszczenie w placówce – w przypadku osób, dla których ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego,”;

art. 68c otrzymuje brzmienie:

„Art. 68c. Osoba, dla której umocowano pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowiono kuratora reprezentującego, może być umieszczona w placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku za pisemną zgodą tego pełnomocnika albo tego kuratora, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd. Kurator reprezentujący albo umocowany pełnomocnik rejestrowany wyrażają zgodę po uzyskaniu zezwolenia sądu opiekuńczego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby umieszczanej w placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku.”;

w art. 102 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego, ustanowionego dla niej kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, albo umocowanego dla niej pełnomocnika rejestrowanego, albo innej osoby za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela, kuratora albo pełnomocnika.”.

Art. 97. W ustawie z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1373) w

art. 80 w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

– 96 –

Art. 98. W ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2026 r. poz. 13 i 426) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 94b: a)

w ust. 2: –

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletnia;”,

–

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”,

w ust. 3 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) ustanowienia dla członka kuratora reprezentującego albo umocowania dla niego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 108: a)

w ust. 2 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”,

po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:

„2a. Funkcjonariuszem Straży Parku może zostać osoba, która nie ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”.

Art. 99. W ustawie z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 60, 176, 484 i 644) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 42 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Członkiem zarządu lub rady nadzorczej towarzystwa może być pełnoletnia osoba fizyczna, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący ani umocowany pełnomocnik rejestrowany.”;

w art. 70d w ust. 2 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia i nie został dla niej ustanowiony kurator reprezentujący ani umocowany pełnomocnik rejestrowany;”;

w art. 248 ust. 2d otrzymuje brzmienie:

„2d. Likwidatorem wyznaczonym przez sąd może być pełnoletnia osoba fizyczna, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący ani umocowany pełnomocnik rejestrowany, która posiada licencję doradcy restrukturyzacyjnego wydawaną na

– 97 – zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji doradcy restrukturyzacyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1007), albo spółka handlowa, której co najmniej jeden wspólnik ponoszący odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem albo co najmniej jeden członek zarządu reprezentujący spółkę posiada taką licencję.”.

Art. 100. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461, 1537 i 1739 oraz z 2026 r. poz. 26 i 203) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 16 w ust. 1 w pkt 2 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 3 w brzmieniu:

„3) zaświadczenie, o którym mowa w art. 42a ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2026 r. poz. 37, 203 i …), oraz konsultacje, o których mowa w art. 42a ust. 2 zdanie pierwsze tej ustawy.”;

w art. 31p: a)

w ust. 4 w pkt 5 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 6 w brzmieniu:

„6) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”,

w ust. 5 w pkt 6 kropkę zastępuję się średnikiem i dodaje się pkt 7 w brzmieniu:

„7) ustanowienia kuratora reprezentującego albo umocowania pełnomocnika rejestrowanego.”;

w art. 31s w ust. 7 w pkt 5 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 6 w brzmieniu:

„6) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”;

w art. 31sa w ust. 7 w pkt 5 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 6 w brzmieniu:

„6) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”;

w art. 50 ust. 9 otrzymuje brzmienie:

„9. W przypadku świadczeniobiorców małoletnich oraz osób, dla których ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego, oświadczenie, o którym mowa w ust. 6, składa przedstawiciel ustawowy małoletniego, umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący – o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, albo opiekun faktyczny w rozumieniu ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Przepisy ust. 7 i 8 stosuje się odpowiednio.”;

– 98 – 6)

w art. 61y: a)

w ust. 3: –

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletni oraz korzysta z pełni praw publicznych;”,

–

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani nie umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”,

w ust. 10: –

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) przestała spełniać warunki określone w ust. 3 pkt 1, 2, 3, 4 i 6;”,

–

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) ma ustanowionego kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”;

w art. 99 w ust. 5 w pkt 4 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 5 w brzmieniu:

„5) nie ustanowiono dla nich kuratora reprezentującego ani nie umocowano pełnomocnika rejestrowanego.”;

w art. 102a w ust. 1 po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 107 w ust. 3 w pkt 4 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 5 w brzmieniu:

„5) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”.

Art. 101. W ustawie z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz.

U. z 2019 r. poz. 1326) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 2 w ust. 1: a)

pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) jest pełnoletnia;”,

po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 11: a)

po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:

– 99 – „1a. Minister Sprawiedliwości może, w drodze decyzji, zawiesić tłumacza przysięgłego w wykonywaniu czynności tłumacza przysięgłego w przypadku powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego dla tłumacza, do czasu wygaśnięcia umocowania tego pełnomocnika.”, b)

ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. W okresie zawieszenia Minister Sprawiedliwości może, na uzasadniony wniosek tłumacza przysięgłego, uchylić decyzję, o której mowa w ust. 1–2.”;

w art. 12: a)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) niespełniania wymogów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 i 4;”,

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”.

Art. 102. W ustawie z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1484) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 55 w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 56 w ust. 1 pkt 5 otrzymuje brzmienie:

„5) ustanowienia kuratora reprezentującego albo powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 63 w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 75 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Obrońcą obwinionego może być upoważniona przez obwinionego osoba uprawniona do obrony zgodnie z przepisami prawa o adwokaturze, osoba uprawniona do świadczenia pomocy prawnej zgodnie z przepisami o radcach prawnych albo inna osoba, która jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”.

– 100 –

Art. 103. W ustawie z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 1703 oraz z 2026 r. poz. 160) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 3 pkt 14 otrzymuje brzmienie:

„14) profil zaufany – środek identyfikacji elektronicznej zawierający zestaw danych identyfikujących i opisujących osobę fizyczną, która ukończyła trzynaście lat i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego, który został wydany w sposób, o którym mowa w art. 20c albo art. 20cb;”;

w art. 20h ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Do rejestru danych kontaktowych swoje dane kontaktowe mogą przekazać osoby pełnoletnie, dla których nie został ustanowiony kurator reprezentujący.”;

w art. 28 w ust. 1: a)

pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) korzysta z pełni praw publicznych;”,

po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 104. W ustawie z dnia 15 kwietnia 2005 r. o nadzorze uzupełniającym nad instytucjami kredytowymi, zakładami ubezpieczeń, zakładami reasekuracji i firmami inwestycyjnymi wchodzącymi w skład konglomeratu finansowego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1413 oraz z 2026 r. poz. 644) w art. 13 w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 105. W ustawie z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów (Dz. U. z 2023 r. poz. 1185) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 5 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. W przypadku małoletniego lub osoby, dla której umocowano pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowiono kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, sprzeciw może wyrazić za ich życia przedstawiciel ustawowy małoletniego, ten pełnomocnik albo ten kurator.”;

w art. 12 w ust. 1 pkt 7 otrzymuje brzmienie:

– 101 – „7) kandydat na dawcę jest pełnoletni oraz nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego i wyraził dobrowolnie przed lekarzem pisemną zgodę na pobranie komórek, tkanek lub narządów w celu ich przeszczepienia lub komórek lub tkanek w celu ich zastosowania u znanego biorcy; wymóg określenia biorcy przeszczepu nie dotyczy pobrania szpiku lub innej regenerującej się komórki i tkanki;”.

Art. 106. W ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1228 oraz z 2026 r. poz. 346 i 473) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 95 w ust. 1 w pkt 10 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 11 w brzmieniu:

„11) w sprawach dotyczących pełnomocnictwa rejestrowanego oraz w sprawach z zakresu kurateli dla osób pełnoletnich.”;

w art. 96 w ust. 1 uchyla się pkt 9a.

Art. 107. W ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.

U. z 2024 r. poz. 722, z późn. zm.7)) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 124 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Pełnoletnie osoby fizyczne, dla których nie ustanowiono kuratora reprezentującego ani nie umocowano pełnomocnika rejestrowanego, mogą, na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności, zrzeszać się w klubach inwestora. W jednym klubie inwestora może być zrzeszonych nie mniej niż 3 i nie więcej niż 20 osób.”;

w art. 127 w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) która jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 131 w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) w razie ustanowienia przez sąd kuratora reprezentującego albo powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 108. W ustawie z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych (Dz. U. z

2026 r. poz. 48) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 4 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1863, z 2025 r. poz. 146, 820, 923, 1014, 1069, 1216 i 1556 oraz z 2026 r. poz. 176, 340, 484 i 644.

– 102 – „1. Spółdzielnię socjalną mogą założyć pełnoletnie osoby, o których mowa w art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o ekonomii społecznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 806), dla których nie został ustanowiony kurator reprezentujący ani umocowany pełnomocnik rejestrowany.”; 2)

w art. 5 w ust. 4 po wyrazach „w tym osoby posiadające ograniczoną zdolność do czynności prawnych” dodaje się wyrazy „albo osoby, dla których ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego”.

Art. 109. W ustawie z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby

Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz. U. z 2025 r. poz. 694, 718 i 1366) w art. 69 w ust. 5 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) osobę niepełnosprawną, o której mowa w art. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.

U. z 2025 r. poz. 913, 1301, 1665 i 1746 oraz z 2026 r. poz. 26), lub osobę, dla której ustanowiono

kuratora

reprezentującego

albo

umocowano

pełnomocnika

rejestrowanego, oraz osobę sprawującą nad taką osobą faktyczną opiekę i wspólnie z nią zamieszkałą,”.

Art. 110. W ustawie z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2025 r. poz. 1164 i 1794) wprowadza się następujące zmiany: 1)

po art. 7a dodaje się art. 7b w brzmieniu:

„Art. 7b. Wnioski w sprawach uregulowanych w ustawie można składać przez umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”;

w art. 21 w ust. 2 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) wniosek o zarejestrowanie pobytu lub o wydanie karty pobytowej osobie, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, składa ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd;”;

w art. 29 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. W przypadku gdy zaświadczenie o zarejestrowaniu pobytu obywatela UE zostało wydane osobie małoletniej, która nie ukończyła 13. roku życia do dnia jego odbioru, lub osobie, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, odbioru zaświadczenia dokonuje, po okazaniu ważnego dokumentu potwierdzającego tożsamość:

– 103 – 1)

w przypadku osoby małoletniej – rodzic albo opiekun prawny;

w przypadku osoby, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.”;

w art. 29a ust. 2 i 3 otrzymują brzmienie:

„2. W przypadku gdy karta pobytowa została wydana osobie małoletniej, która nie ukończyła 13. roku życia do dnia jej odbioru, albo osobie, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, odbioru karty pobytowej dokonuje po okazaniu ważnego dokumentu potwierdzającego tożsamość: 1)

w przypadku osoby małoletniej – rodzic albo opiekun prawny;

w przypadku osoby, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.

3. Odbiór karty pobytowej wydanej osobie, dla której ustanowiono kuratora

reprezentującego, albo osobie małoletniej, która do dnia złożenia wniosku o wydanie karty pobytowej ukończyła 6. rok życia, wymaga obecności tej osoby.”; 5)

w art. 33 w ust. 6 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) osobą, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego – składa ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd;”;

w art. 49 w ust. 2 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) wniosek o wydanie dokumentu potwierdzającego prawo stałego pobytu lub karty stałego pobytu osobie, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, składa ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd;”;

w art. 65e ust. 3 i 4 otrzymują brzmienie:

„3. W przypadku gdy zaświadczenie o zarejestrowaniu pobytu lub karta pobytowa zostały wydane osobie małoletniej, która nie ukończyła 13. roku życia do dnia ich odbioru, albo osobie, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, odbioru zaświadczenia o zarejestrowaniu pobytu lub karty pobytowej dokonuje po okazaniu ważnego dokumentu potwierdzającego tożsamość: 1)

w przypadku osoby małoletniej – rodzic albo opiekun prawny;

w przypadku osoby, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego – ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.

4. Odbiór zaświadczenia o zarejestrowaniu pobytu lub karty pobytowej wydanych

osobie, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, albo osobie małoletniej, która

– 104 – do dnia złożenia wniosku o zarejestrowaniu pobytu lub wydanie karty pobytowej ukończyła 6. rok życia, wymaga obecności tej osoby.”; 8)

w art. 65f w ust. 5 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) osobą, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego – składa ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd;”;

w art. 65k ust. 3 i 4 otrzymują brzmienie:

„3. W przypadku gdy dokument, o którym mowa w ust. 1 lub 2, został wydany osobie małoletniej, która nie ukończyła 13. roku życia do dnia ich odbioru, albo osobie, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, odbioru dokumentu potwierdzającego prawo stałego pobytu lub karty stałego pobytu dokonuje po okazaniu ważnego dokumentu potwierdzającego tożsamość: 1)

w przypadku osoby małoletniej – rodzic albo opiekun prawny;

w przypadku osoby, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego – ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.

4. Odbiór dokumentu, o którym mowa w ust. 1 lub 2, wydanego osobie, dla której

ustanowiono kuratora reprezentującego, albo osobie małoletniej, która do dnia złożenia wniosku o wydanie dokumentu potwierdzającego prawo stałego pobytu lub karty stałego pobytu ukończyła 6. rok życia, wymaga obecności tej osoby.”;

10) w 65l w ust. 5 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) osobą, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego – składa ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd;”.

Art. 111. W ustawie z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 640 i 1069 oraz z 2026 r. poz. 252 i 644) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 7 w ust. 1 po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) są pełnoletnie i nie mają ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”;

w art. 8 w ust. 1 po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) ustanowienia kuratora reprezentującego albo powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego, lub”.

Art. 112. W ustawie z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym

(Dz. U. z 2026 r. poz. 141) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 13:

– 105 – a)

w ust. 1: –

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) pełnoletnia;”,

–

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) dla której nie ustanowiono kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”,

po ust. 1c dodaje się ust. 1d w brzmieniu:

„1d. Ratownikiem może zostać osoba, która nie ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”.

w art. 26: a)

w ust. 2: –

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia;”,

–

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) dla której nie ustanowiono kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”,

po ust. 2a dodaje się ust. 2aa w brzmieniu:

„2aa. Dyspozytorem medycznym może zostać osoba, która nie ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”,

w ust. 2b pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) spełnia co najmniej wymagania, o których mowa w ust. 2 pkt 1–2, 4 i 5;”,

w ust. 2c pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) spełnia wymagania, o których mowa w ust. 2 pkt 1–2, 4 i 5;”,

po ust. 2c oddaje się ust. 2ca w brzmieniu:

„2ca. Głównym dyspozytorem medycznym oraz zastępcą głównego dyspozytora medycznego może zostać osoba, która nie ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”.

Art. 113. W ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2025 r. poz. 198 i 1846) w art. 31 w ust. 2: 1)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletnia;”;

– 106 – 2)

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 114. W ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.

U. z 2025 r. poz. 1714) w art. 29 w ust. 3a po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 115. W ustawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2024 r. poz. 1712, z późn. zm.8)) w art. 39: 1)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletnia i korzysta z pełni praw publicznych;”;

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 116. W ustawie z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym (Dz. U. poz. 849, z

2008 r. poz. 293 oraz z 2011 r. poz. 622) w art. 5 w ust. 1: 1)

uchyla się pkt 2;

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 117. W ustawie z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji doradcy restrukturyzacyjnego

(Dz. U. z 2022 r. poz. 1007) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 3 w ust. 1: a)

pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) jest pełnoletnia;”,

po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 10 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2025 r. poz. 321, 368, 620 i 769 oraz z 2026 r. poz. 160 i 473.

– 107 – „2. Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające spełnienie wymogów określonych w art. 3 ust. 1 pkt 1, 4 i 6, oświadczenie wnioskodawcy, że nie jest prowadzone przeciwko niemu postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe oraz, że jest pełnoletni i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”; 3)

w art. 18 w ust. 1: a)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) przestała spełniać którykolwiek z wymogów określonych w art. 3 ust. 1 pkt 1 i 9;”,

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) ma ustanowionego kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”;

w art. 20: a)

w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) wobec niej jest prowadzone postępowanie w przedmiocie kurateli reprezentującej i ustanowiono dla niej doradcę tymczasowego;”,

ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Minister Sprawiedliwości może zawiesić osobie posiadającej licencję doradcy restrukturyzacyjnego prawa wynikające z licencji, jeżeli: 1)

przeciwko tej osobie jest prowadzone postępowanie o nieumyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, o nieumyślne przestępstwo skarbowe lub o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, w którym oskarżycielem jest podmiot, o którym mowa w art. 55 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, mając na uwadze charakter i wagę zarzucanego jej czynu oraz to, czy ma on związek z wykonaniem uprawnień wynikających z licencji doradcy restrukturyzacyjnego i rzutuje na jakość i sposób wykonywania tych uprawnień;

przeciwko tej osobie jest prowadzone postępowanie w przedmiocie cofnięcia licencji doradcy restrukturyzacyjnego z przyczyn, o których mowa w art. 18 ust. 1 pkt 6, mając na uwadze potrzebę ochrony słusznych interesów uczestników postępowań restrukturyzacyjnych lub upadłościowych lub interes publiczny;

dla tej osoby umocowano pełnomocnika rejestrowanego.”,

– 108 – c)

w ust. 4 w pkt 2 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 3 w brzmieniu:

„3) w ust. 2 pkt 3, trwa do czasu wygaśnięcia umocowania pełnomocnika rejestrowanego.”.

Art. 118. W ustawie z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2026 r. poz. 76) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 10 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Członkiem Rady może być osoba posiadająca obywatelstwo polskie i korzystająca z pełni praw publicznych, która nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego oraz niekarana za przestępstwo popełnione umyślnie, ścigane z oskarżenia publicznego.”;

w art. 11 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Prezes Rady Ministrów odwołuje członka Rady w przypadku prawomocnego skazania za przestępstwo popełnione umyślnie, ścigane z oskarżenia publicznego lub w przypadku ustanowienia kuratora reprezentującego albo umocowania pełnomocnika rejestrowanego.”.

Art. 119. W ustawie z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz. U.

z 2021 r. poz. 1988) w art. 8 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Zmiana nazwiska lub nazwiska rodowego jednego z rodziców rozciąga się na małoletnie dzieci i na dzieci, które pochodzą od tych samych rodziców, pod warunkiem, że drugi z rodziców wyraził na to zgodę, chyba że został dla niego ustanowiony kurator reprezentujący, lub że jest pozbawiony władzy rodzicielskiej albo nie żyje. Jeżeli w chwili zmiany nazwiska dziecko ukończyło 13 lat, do zmiany nazwiska dziecka jest potrzebne także wyrażenie zgody przez dziecko. W przypadku ustanowienia kuratora reprezentującego, o którym mowa w zdaniu pierwszym, zgody udziela ten kurator, jeżeli wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.”.

Art. 120. W ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581 oraz z 2026 r. poz. 26) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 3 w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) osoba bliska – małżonka, krewnego do drugiego stopnia lub powinowatego do drugiego stopnia w linii prostej, przedstawiciela ustawowego, kuratora reprezentującego, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, osobę pozostającą we wspólnym pożyciu lub osobę wskazaną przez pacjenta;”;

– 109 – 2)

w art. 9: a)

po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:

„2a. Prawo do informacji, o której mowa w ust. 2, przysługuje także umocowanemu pełnomocnikowi rejestrowanemu pacjenta albo jego kuratorowi reprezentującemu, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.”,

ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy, umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, mają prawo do wyrażenia zgody na udzielenie informacji wymienionych w ust. 2 innym osobom.”,

ust. 8 otrzymuje brzmienie:

„8. Pacjent, w tym małoletni, który ukończył 16 lat, lub jego ustawowy przedstawiciel, a także umocowany pełnomocnik rejestrowany pacjenta albo jego kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, mają prawo do uzyskania od pielęgniarki oraz położnej przystępnej informacji o jego pielęgnacji i zabiegach pielęgniarskich.”;

art. 10 otrzymuje brzmienie:

„Art. 10. W przypadku, o którym mowa w art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, pacjent, jego przedstawiciel ustawowy, umocowany pełnomocnik rejestrowany albo jego kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, a także opiekun faktyczny mają prawo do dostatecznie wczesnej informacji o zamiarze odstąpienia przez lekarza od leczenia pacjenta i wskazania przez tego lekarza możliwości uzyskania świadczenia zdrowotnego u innego lekarza lub podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych.”;

art. 12a otrzymuje brzmienie:

„Art. 12a. Pacjent, jego przedstawiciel ustawowy, umocowany pełnomocnik rejestrowany albo jego kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, a także opiekun faktyczny mają prawo zgłaszania osobom wykonującym zawód medyczny, Prezesowi Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie produktu leczniczego do obrotu działania niepożądanego produktu leczniczego zgodnie z ustawą z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2026 r. poz. 612 i …).”;

– 110 – 5)

w art. 14: a)

w ust. 2 w pkt 3 po wyrazach „przedstawiciel ustawowy” dodaje się wyrazy „lub umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd”,

w ust. 2b po wyrazach „przedstawiciel ustawowy” dodaje się wyrazy „lub umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd”;

w art. 17 ust. 2 i 3 otrzymują brzmienie:

„2. Przedstawiciel ustawowy pacjenta małoletniego, umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący pacjenta – o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, mają prawo do wyrażenia zgody, o której mowa w ust.

1. W przypadku braku przedstawiciela ustawowego albo kuratora reprezentującego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, prawo to, w odniesieniu do badania, może wykonać opiekun faktyczny.

3. Pacjent małoletni, który ukończył 16 lat, pacjent, dla którego ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego, albo pacjent z zaburzeniami psychicznymi, lecz dysponujący dostatecznym rozeznaniem, mają prawo do wyrażenia sprzeciwu co do udzielenia świadczenia zdrowotnego, pomimo zgody osób, o których mowa w art. 9 ust. 2a, lub opiekuna faktycznego. W takim przypadku wymagane jest zezwolenie sądu opiekuńczego.”;

w art. 21: a)

ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Na życzenie pacjenta przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych może być obecna osoba bliska, kurator wspierający lub asystent prawny.”,

w ust. 2 wyrazy „osoby bliskiej” zastępuje się wyrazami „osób, o których mowa w ust. 1”;

w art. 22 w ust. 2 zdanie drugie otrzymuje brzmienie:

„Uczestnictwo, a także obecność innych osób wymaga zgody pacjenta, a w przypadku pacjenta małoletniego, pacjenta, dla którego ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego, lub pacjenta niezdolnego do świadomego wyrażenia

zgody

–

zgody

jego

przedstawiciela

ustawowego,

umocowanego

pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego – o ile wynika to z zakresu

– 111 – jego działania określonego przez sąd, i osoby wykonującej zawód medyczny udzielającej świadczenia zdrowotnego.”; 9)

w art. 25 w ust. 1 w pkt 1 lit. f otrzymuje brzmienie:

„f) w przypadku gdy pacjentem jest osoba małoletnia, osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego, lub osoba niezdolna do świadomego wyrażenia zgody – nazwisko i imię (imiona) przedstawiciela ustawowego lub kuratora reprezentującego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego oraz adres jego miejsca zamieszkania.”;

10) w art. 26: a)

w ust. 1 po wyrazach „przedstawicielowi ustawowemu,” dodaje się wyrazy „umocowanemu

pełnomocnikowi

rejestrowanemu

albo

kuratorowi

reprezentującemu, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd,”, b)

w ust. 3 w pkt 12 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 13 w brzmieniu:

„13) pełnomocnikowi rejestrowanemu także przed powstaniem umocowania, w zakresie niezbędnym do wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 42a ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty.”;

11) w art. 28 w ust. 2a w pkt 1 po wyrazie „pacjentowi” dodaje się wyrazy „, jego pełnomocnikowi rejestrowanemu albo kuratorowi reprezentującemu, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd,”;

12) w art. 31 w ust. 1 po wyrazie „Pacjent” dodaje się wyrazy „, jego umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd,”;

13) w art. 34 w ust. 3 po wyrazach „przedstawiciela ustawowego” dodaje się wyrazy „, asystenta prawnego, kuratora wspierającego, kuratora reprezentującego, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego”;

14) w art. 67x w ust. 5 w pkt 4 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 5 w brzmieniu:

„5) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”;

15) w art. 67zg w ust. 5 w pkt 3 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 4 w brzmieniu:

„4) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”.

– 112 –

Art. 121. W ustawie z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1135) w art. 6: 1)

w ust. 1: a)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletnia oraz korzysta z pełni praw publicznych;”,

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ustanowiono dla niej kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”;

po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:

„1a. Pracownikiem samorządowym może zostać osoba, która nie ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”;

dodaje się ust. 5 w brzmieniu:

„5. Pracownikiem samorządowym, o którym mowa w ust. 4, może zostać osoba, która nie ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”.

Art. 122. W ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i

chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2025 r. poz. 1675 oraz z 2026 r. poz. 26) w art. 5: 1)

ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. W przypadku osoby małoletniej odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje nad nią prawną pieczę, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581 oraz z 2026 r. poz. 26).”;

po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:

„2a. W przypadku osoby, dla której został ustanowiony kurator reprezentujący, odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi ten kurator, jeżeli wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, lub opiekun faktyczny takiej osoby w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.”.

Art. 123. W ustawie z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i

Prokuratury (Dz. U. z 2022 r. poz. 217 i 2695 oraz z 2026 r. poz. 370 i 444) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 24:

– 113 – a)

w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) która jest pełnoletnia, posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw obywatelskich;”,

po pkt 1a dodaje się pkt 1b w brzmieniu:

„1b) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 37b w ust. 1 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„Aplikantem aplikacji uzupełniającej sędziowskiej albo aplikacji uzupełniającej prokuratorskiej może zostać osoba, która spełnia warunki, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 1–5, a także:”;

w art. 40 w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) przy wszczęciu lub w toku postępowania w przedmiocie kurateli reprezentującej dla aplikanta sąd ustanowił doradcę tymczasowego.”;

w art. 41 w ust. 1 po pkt 2a dodaje się pkt 2b w brzmieniu:

„2b) ma ustanowionego kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej.”.

Art. 124. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r.

poz. 1483, 1844 i 1846 oraz z 2026 r. poz. 426, 635 i 680) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 54 w ust. 2: a)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) korzysta z pełni praw publicznych;”,

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 286: a)

w ust. 1: –

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) korzysta z pełni praw publicznych;”,

–

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”,

po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:

– 114 – „1a. Audytorem wewnętrznym może zostać osoba, która nie ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”.

Art. 125. W ustawie z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1750 i 1823) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 29: a)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) ukończyła 18 lat oraz korzysta z pełni praw publicznych;”,

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”;

po art. 29 dodaje się art. 29a w brzmieniu:

„Art. 29a. Pracownikiem może zostać osoba, która nie ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”.

Art. 126. W ustawie z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki

(Dz. U. z 2026 r. poz. 101) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 4 w ust. 4 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 9 w ust. 1 w pkt 3 wyrazy „art. 4 ust. 4 pkt 1 i 2” zastępuje się wyrazami „art. 4 ust. 4 pkt 1–2”;

w art. 15 w ust. 4 po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 16 w ust. 1 w pkt 3 wyrazy „art. 15 ust. 4 pkt 2 i 3” zastępuje się wyrazami „art. 15 ust. 4 pkt 2–3”;

w art. 23 w ust. 3 wyrazy „art. 4 ust. 4 pkt 1, 2, 4 i 5” zastępuje się wyrazami „art. 4 ust. 4 pkt 1–2, 4 i 5”.

Art. 127. W ustawie z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. z 2024

r. poz. 534, z 2025 r. poz. 1017 i 1080 oraz z 2026 r. poz. 160) w art. 24 w ust. 6 po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

– 115 –

Art. 128. W ustawie z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju (Dz. U. z 2024 r. poz. 1170) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 5: a)

w ust. 1 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”,

w ust. 2 w pkt 1 wyrazy „ust. 1 pkt 1, 2, 4 i 6” zastępuje się wyrazami „ust. 1 pkt 1– 2, 4 i 6”;

w art. 9 w ust. 1 w pkt 4 wyrazy „art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2” zastępuje się wyrazami „art. 5 ust. 1 pkt 1–2”;

w art. 12 w ust. 2 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 13 w ust. 4 w pkt 4 wyrazy „art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2” zastępuje się wyrazami „art. 12 ust. 1 pkt 1–2”;

w art. 16 w ust. 3a w pkt 4 wyrazy „art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2” zastępuje się wyrazami „art. 12 ust. 1 pkt 1–2”.

Art. 129. W ustawie z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. z 2026 r. poz. 95 i 615)

w art. 45a: 1)

w ust. 5 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w ust. 7: a)

uchyla się pkt 6,

w pkt 6 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 7 w brzmieniu:

„7) ustanowienia

kuratora

reprezentującego

albo

powstania

umocowania

pełnomocnika rejestrowanego.”.

Art. 130. W ustawie z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1753) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 12a ust. 2 i 3 otrzymują brzmienie:

„2. Certyfikat identyfikacji i uwierzytelnienia zamieszcza się w warstwie elektronicznej dowodu osobistego osoby, która ukończyła 13. rok życia.

– 116 –

3. Certyfikat podpisu osobistego zamieszcza się w warstwie elektronicznej dowodu osobistego osoby, która: 1)

jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego oraz która przy składaniu wniosku o wydanie dowodu osobistego wyraziła zgodę na zamieszczenie tego certyfikatu;

ukończyła 13. rok życia i w przypadku której przy składaniu wniosku o wydanie dowodu osobistego zgodę na zamieszczenie tego certyfikatu wyraził jeden z rodziców albo opiekun tej osoby; w przypadku osoby, o której mowa w art. 25 ust. 3, zgodę na zamieszczenie certyfikatu podpisu osobistego wyraża ta osoba;

ukończyła 13. rok życia, jeżeli osoba ta przed upływem ważności dowodu osobistego wydawanego na okres 12 miesięcy ukończy 18. rok życia i w przypadku której przy składaniu wniosku o wydanie dowodu osobistego zgodę na zamieszczenie tego certyfikatu wyraził jeden z rodziców albo opiekun tej osoby; w przypadku osoby, o której mowa w art. 25 ust. 3, zgodę na zamieszczenie certyfikatu podpisu osobistego wyraża ta osoba.”;

w art. 24 w ust. 3f zdanie drugie otrzymuje brzmienie:

„W przypadku wniosku o wydanie dowodu osobistego dla osoby, która nie ukończyła 18. roku życia, albo dla osoby, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, wraz z osobą ubiegającą się o wydanie dowodu osobistego jest obowiązany zgłosić się wnioskodawca i złożyć podpis w sposób, o którym mowa w ust. 3. W przypadku złożenia wniosku przez umocowanego pełnomocnika rejestrowanego zdanie pierwsze stosuje się odpowiednio.”;

w art. 25: a)

ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie:

„1. Wniosek o wydanie dowodu osobistego składa osoba pełnoletnia.

2. W imieniu osoby, która nie ukończyła 18. roku życia, wniosek, o którym mowa w ust. 1, składa jedno z rodziców lub opiekun.”,

po ust. 2 dodaje się ust. 2a i 2b w brzmieniu:

„2a. W imieniu osoby, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, wniosek, o którym mowa w ust. 1, składa ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd. 2b. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, może złożyć także umocowany pełnomocnik rejestrowany.”;

– 117 – 4)

art. 27 otrzymuje brzmienie:

„Art. 27. Złożenie w siedzibie organu gminy wniosku o wydanie dowodu osobistego wymaga obecności osoby ubiegającej się o wydanie dowodu osobistego; wyjątek stanowią osoby, które nie ukończyły 5. roku życia.”;

w art. 28 pkt 11b otrzymuje brzmienie:

„11b) nazwisko i imię (imiona), rodzaj, serię i numer dokumentu tożsamości rodzica, opiekuna,

kuratora

reprezentującego

albo

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego;”; 6)

w art. 30: a)

ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Dowód osobisty osoby, która nie ukończyła 18. roku życia, odbiera rodzic albo opiekun. Dowód osobisty osoby, która ukończyła 13. rok życia i nie ukończyła

18. roku życia, może także odebrać osoba ubiegająca się o wydanie dowodu osobistego, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w art. 25 ust. 3. Dowód osobisty może również odebrać rodzic, który nie składał wniosku o wydanie dowodu osobistego.”,

po ust. 2 dodaje się ust. 2a i 2b w brzmieniu:

„2a. Dowód osobisty osoby, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, odbiera ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd. 2b. Dowód osobisty osoby, która ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, może odebrać także ten pełnomocnik.”,

w ust. 3 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„Przy odbiorze dowodu osobistego wymagana jest obecność osoby ubiegającej się o wydanie dowodu osobistego, z wyjątkiem osoby, która:”;

w art. 32a: a)

ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie:

„1.

Zgłoszenia

zawieszenia

lub

cofnięcia

zawieszenia

certyfikatów

zamieszczonych w warstwie elektronicznej dowodu osobistego dokonuje pełnoletni posiadacz dowodu osobistego, który czasowo utracił kontrolę nad dokumentem.

2. W imieniu osoby, która nie ukończyła 18. roku życia, zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje jedno z rodziców albo opiekun.”, b)

po ust. 2 dodaje się ust. 2a i 2b w brzmieniu:

– 118 – „2a. W imieniu osoby, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd. 2b. W imieniu osoby, która ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, może dokonać także ten pełnomocnik.”; 8)

w art. 46 w ust. 1 pkt 4c otrzymuje brzmienie:

„4c) ustanowienia kuratora reprezentującego dla posiadacza dowodu osobistego, w którego dowodzie osobistym został zamieszczony certyfikat podpisu osobistego;”;

w art. 47 ust. 4 i 4a otrzymują brzmienie:

„4. Zgłoszenia utraty lub uszkodzenia dowodu osobistego osoby, która nie ukończyła 18. roku życia, dokonuje jedno z rodziców albo opiekun, a w przypadku osoby, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego – ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd. 4a. Zgłoszenia utraty lub uszkodzenia dowodu osobistego może dokonać pełnomocnik, składając pełnomocnictwo szczególne do dokonania zgłoszenia, a jeśli osoba, której dowód został utracony lub uszkodzony, ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego – ten pełnomocnik.”;

10) art. 49a otrzymuje brzmienie:

„Art. 49a. Kurator reprezentujący posiadacza dowodu osobistego powiadamia niezwłocznie organ dowolnej gminy o ustanowieniu siebie kuratorem reprezentującym dla posiadacza dowodu osobistego, w którego dowodzie osobistym został zamieszczony certyfikat podpisu osobistego, okazując prawomocne orzeczenie sądu w tej sprawie.”;

11) w art. 50 w ust. 3 pkt 5a otrzymuje brzmienie:

„5a) z dniem uprawomocnienia się orzeczenia sądu o ustanowieniu kuratora reprezentującego, w przypadku, o którym mowa w art. 46 ust. 1 pkt 4c;”;

12) w art. 51 w ust. 1 pkt 6 otrzymuje brzmienie:

„6) organ gminy, który otrzymał orzeczenie sądu o ustanowieniu kuratora reprezentującego;”.

Art. 131. W ustawie z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2026 r. poz. 384) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 11 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Organy, o których mowa w art. 10 ust. 1, z urzędu lub na wniosek osoby, której dane dotyczą, dokonują sprawdzenia danych zawartych w rejestrze PESEL oraz w

– 119 – rejestrach mieszkańców, w szczególności w oparciu o posiadane dokumenty i ustalenia stanu faktycznego. W stosunku do małoletnich wniosek składa przedstawiciel ustawowy.

W stosunku do osób, dla których został ustanowiony kurator reprezentujący, wniosek składa ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, zaś w stosunku do osoby, która ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, wniosek może złożyć ten pełnomocnik.”; 2)

w art. 23e: a)

w ust. 1 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu:

„Uprawnienia

można

wykonywać

przez

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego.”, b)

ust. 5 otrzymuje brzmienie:

„5. W imieniu osoby, dla której został ustanowiony kurator reprezentujący, wniosek o zastrzeżenie albo cofnięcie zastrzeżenia numeru PESEL może złożyć, w trybie, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.”;

w art. 24: a)

ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Za osobę małoletnią obowiązek meldunkowy wykonuje jej przedstawiciel ustawowy lub inna osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę w miejscu ich wspólnego pobytu.”,

po ust. 3 dodaje się ust. 3a w brzmieniu:

„3a. Za osobę, dla której został ustanowiony kurator reprezentujący, obowiązek meldunkowy wykonuje ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.”,

ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„4. Obowiązku meldunkowego można dopełnić przez pełnomocnika rejestrowanego

albo

pełnomocnika

legitymującego

się

pełnomocnictwem

udzielonym w formie, o której mowa w art. 33 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.

– Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), po potwierdzeniu przez pełnomocnika jego tożsamości za pomocą dokumentu tożsamości albo po uwierzytelnieniu pełnomocnika na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.”;

– 120 – 4)

w art. 44a ust. 4 i 5 otrzymują brzmienie:

„4. W imieniu osoby małoletniej, ubiegającej się o nadanie numeru PESEL albo osoby, która ze względu na stan zdrowia lub niepełnosprawność nie jest w stanie samodzielnie złożyć wniosku, wniosek, o którym mowa w ust. 1, składa jedno z rodziców, opiekun, opiekun tymczasowy, o którym mowa w art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub osoba sprawująca faktyczną pieczę nad dzieckiem, albo kurator reprezentujący, jeśli został ustanowiony i wynika to z zakresu jego działania, a w przypadku braku takich osób numer PESEL może zostać nadany z urzędu. W imieniu osoby mającej umocowanego pełnomocnika rejestrowanego wniosek może złożyć także ten pełnomocnik.

5. Złożenie w siedzibie organu gminy wniosku, o którym mowa w ust. 1, w imieniu osoby małoletniej wymaga jej obecności przy składaniu wniosku.”;

w art. 44c ust. 7 otrzymuje brzmienie:

„7. W imieniu osoby małoletniej albo osoby, która ze względu na stan zdrowia lub niepełnosprawność nie jest w stanie samodzielnie złożyć wniosku, wniosek, o którym mowa w ust. 6, składa jedno z rodziców, opiekun albo opiekun tymczasowy, o którym mowa w art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, albo kurator reprezentujący, jeżeli został ustanowiony i wynika to z zakresu jego działania. W imieniu osoby mającej umocowanego pełnomocnika rejestrowanego wniosek może złożyć także ten pełnomocnik.”.

Art. 132. W ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2025 r. poz.

365 i 1792 oraz z 2026 r. poz. 178) w art. 10 w § 2 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) pozbawiona prawa wybierania prawomocnym orzeczeniem sądu wydanym w sprawie w przedmiocie ustanowienia kuratora reprezentującego.”.

Art. 133. W ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 503) uchyla się art. 13.

Art. 134. W ustawie z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1816) w art. 7 po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

– 121 –

Art. 135. W ustawie z dnia 18 marca 2011 r. o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1223) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 3 w ust. 2 w pkt 4 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 5 w brzmieniu:

„5) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”;

w art. 5 w ust. 3 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„Wiceprezesem Urzędu może zostać osoba, która spełnia wymagania określone w art. 3 ust. 2 pkt 2–5, oraz posiada:”.

Art. 136. W ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2026

r. poz. 156) w art. 46 w ust. 2 w pkt 4 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 5 w brzmieniu:

„5) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”.

Art. 137. W ustawie z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2026 r. poz. 208 i 252) w art. 4 w ust. 3 w pkt 1 lit. bb otrzymuje brzmienie:

„bb) imię i nazwisko oraz numer PESEL przedstawicieli ustawowych, kuratorów reprezentujących, opiekunów prawnych, pełnomocników, w tym pełnomocników rejestrowanych, oraz opiekunów faktycznych w rozumieniu ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta usługobiorców,”.

Art. 138. W ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2026 r. poz.

253) w art. 38c ust. 16 otrzymuje brzmienie:

„16. W przypadku świadczeniobiorców małoletnich, osób, dla których ustanowiono kuratora reprezentującego, lub innych osób niemogących wyrazić swojej woli z powodu stanu zdrowia oświadczenie, o którym mowa w art. 50 ust. 6 ustawy o świadczeniach, składa ich przedstawiciel ustawowy, kurator reprezentujący, jeżeli wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, pełnomocnik, umocowany pełnomocnik rejestrowany albo opiekun faktyczny w rozumieniu ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581 oraz z 2026 r. poz. 26), podając imię i nazwisko, numer PESEL oraz wskazanie dokumentu, na podstawie którego świadczeniodawca potwierdził tożsamość osoby składającej

– 122 – oświadczenie, a w przypadku osób nieposiadających numeru PESEL – dane, o których mowa w art. 188 ust. 4 pkt 9 ustawy o świadczeniach.”.

Art. 139. W ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2025 r. poz. 49 i 1301 oraz z 2026 r. poz. 187 i 203) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 42 w ust. 1: a)

pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) są pełnoletnie;”,

po pkt 4 dodaje się pkt 4a w brzmieniu:

„4a) nie mają ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 161 w ust. 2 po pkt 4a dodaje się pkt 4b w brzmieniu:

„4b) ustanowienie

kuratora

reprezentującego

umocowanie

pełnomocnika

rejestrowanego;”; 3)

w art. 172 w ust. 7 w pkt 7 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 8 w brzmieniu:

„8) oświadczenie o braku ustanowienia kuratora reprezentującego i oświadczenie o braku umocowania pełnomocnika rejestrowanego.”.

Art. 140. W ustawie z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z

2026 r. poz. 15, 26 i 203) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 12 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. W przypadku, o którym mowa w ust. 2, pielęgniarka i położna mają obowiązek niezwłocznego uprzedzenia pacjenta, jego przedstawiciela ustawowego, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, bądź opiekuna faktycznego o takiej odmowie i wskazania realnych możliwości uzyskania tego świadczenia u innej pielęgniarki, położnej lub w podmiocie leczniczym.”;

w art. 12a ust.1 otrzymuje brzmienie:

„1. Pielęgniarka systemu w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym wykonująca medyczne czynności ratunkowe może udzielić świadczeń zdrowotnych bez zgody pacjenta, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, jeżeli pacjent wymaga niezwłocznej pomocy, a ze względu na stan

– 123 – zdrowia lub wiek nie może wyrazić zgody ani nie ma możliwości porozumienia się z jego przedstawicielem ustawowym, umocowanym pełnomocnikiem rejestrowanym albo kuratorem reprezentującym, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, lub opiekunem faktycznym w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581 oraz z 2026 r. poz. 26).”; 3)

w art. 15b w ust. 3 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) przedstawicielowi

ustawowemu

pacjenta,

umocowanemu

pełnomocnikowi

rejestrowanemu albo kuratorowi reprezentującemu, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, albo osobie upoważnionej przez pacjenta do ich odbioru;”; 4)

w art. 16 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) udzielić pacjentowi,

jego

przedstawicielowi

ustawowemu,

umocowanemu

pełnomocnikowi rejestrowanemu albo kuratorowi reprezentującemu, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, albo osobie wskazanej przez pacjenta informacji o stanie zdrowia pacjenta, w zakresie koniecznym do sprawowania opieki pielęgnacyjnej lub opieki podczas ciąży oraz prowadzenia porodu i połogu;”; 5)

w art. 17 w ust. 2 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) pacjent, jego przedstawiciel ustawowy, umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, wyraża zgodę na ujawnienie tajemnicy;”;

w art. 28: a)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) pełnoletniej;”,

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) która nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 29 w ust. 1: a)

pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) jest pełnoletni;”,

po pkt 4 dodaje się pkt 4a w brzmieniu:

– 124 – „4a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”; 8)

w art. 31: a)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) pełnoletniej;”,

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) która nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 32 w ust. 1: a)

pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) jest pełnoletni;”,

po pkt 4 dodaje się pkt 4a w brzmieniu:

„4a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

10) w art. 35 w ust. 1: a)

pkt 6 otrzymuje brzmienie:

„6) jest pełnoletni;”,

po pkt 6 dodaje się pkt 6a w brzmieniu:

„6a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

11) w art. 35a: a)

w ust. 1: –

pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) jest pełnoletnia;”,

–

po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”,

w ust. 11: –

uchyla się pkt 5,

–

po pkt 5 dodaje się pkt 5a w brzmieniu:

„5a) ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”,

w ust. 23:

– 125 – –

uchyla się pkt 5,

–

po pkt 5 dodaje się pkt 5a w brzmieniu:

„5a) ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”;

12) w art. 42 w ust. 1: a)

uchyla się pkt 6,

po pkt 6 dodaje się pkt 6a w brzmieniu:

„6a) ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”.

Art. 141. W ustawie z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz. U. z 2026 r. poz. 529) w art. 123a w ust. 2: 1)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletnia i korzysta z pełni praw publicznych;”;

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 142. W ustawie z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach

komunikowania się (Dz. U. z 2023 r. poz. 20) w art. 4: 1)

ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Małoletnia osoba uprawniona ma prawo współdecydowania wraz z rodzicami lub opiekunami prawnymi o wybranej formie komunikowania się.”;

dodaje się ust. 3 w brzmieniu:

„3. Osoba uprawniona, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, ma prawo samodzielnego decydowania o wybranej formie komunikowania się.”.

Art. 143. W ustawie z dnia 31 sierpnia 2012 r. o Państwowej Komisji Badania Wypadków

Morskich (Dz. U. z 2019 r. poz. 1374) w art. 4 w ust. 1: 1)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletnia;”;

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

– 126 –

Art. 144. W ustawie z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2026 r. poz.

558) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 37 w ust. 2 w pkt 2 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„przedstawicielowi ustawowemu adresata, ustanowionemu kuratorowi reprezentującemu adresata albo pełnomocnikowi adresata upoważnionemu na podstawie pełnomocnictwa udzielonego na zasadach ogólnych lub na podstawie pełnomocnictwa pocztowego:”;

w art. 38 po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:

„1a. Powstanie umocowania pełnomocnika rejestrowanego wywołuje taki sam skutek jak udzielenie pełnomocnictwa pocztowego.”.

Art. 145. W ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz.

1079 i 1794 oraz z 2026 r. poz. 203) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 77 w ust. 1a pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) osobą, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego – wniosek o wydanie wizy krajowej składa ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd;”;

w art. 105 w ust. 2 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) osobą, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego – wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy składa ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd;”;

w art. 106d w ust. 3 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) kurator reprezentujący – w przypadku cudzoziemca będącego osobą, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego;”;

w art. 202 w ust. 2 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) osobą, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego – wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt stały składa ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd;”;

w art. 203d w ust. 3 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) kurator reprezentujący – w przypadku cudzoziemca będącego osobą, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego;”;

w art. 218a w ust. 2 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) osobą, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego – wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE składa ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd;”;

– 127 – 7)

w art. 219d w ust. 3 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) kurator reprezentujący – w przypadku cudzoziemca będącego osobą, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego;”;

w art. 248 w ust. 2 i w ust. 2a w pkt 2 wyrazy „osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie” zastępuje się wyrazami „osobą, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego;”;

w art. 400a w ust. 1 część wspólna otrzymuje brzmienie:

„– oraz członkom rodziny lub przedstawicielowi ustawowemu lub umocowanemu pełnomocnikowi rejestrowanemu albo kuratorowi reprezentującemu tego cudzoziemca, świadczenia z zakresu pomocy socjalnej, opieki medycznej i psychologicznej.”.

Art. 146. W ustawie z dnia 14 marca 2014 r. o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych

(Dz. U. z 2020 r. poz. 1672) w art. 4 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Komitet społeczny powołują aktem założycielskim co najmniej 3 pełnoletnie osoby fizyczne, dla których nie został ustanowiony kurator reprezentujący ani umocowany pełnomocnik rejestrowany, niekarane za popełnienie przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi lub za przestępstwo skarbowe.”.

Art. 147. W ustawie z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (Dz. U. z 2024 r. poz. 101) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 17: a)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia;”,

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 18 w ust. 3 w pkt 1: a)

uchyla się lit. b,

po lit. b dodaje się lit. ba w brzmieniu:

„ba) braku

ustanowienia

kuratora

pełnomocnika rejestrowanego,”; 3)

w art. 21 w pkt 1: a)

uchyla się lit. a,

po lit. a dodaje się lit. aa w brzmieniu:

reprezentującego

oraz

umocowanego

– 128 – „aa) ustanowienia kuratora reprezentującego dla osoby uprawnionej albo umocowania jej pełnomocnika rejestrowanego,”.

Art. 148 W ustawie z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 393) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 8 w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) ma obywatelstwo polskie, jest pełnoletnia, korzysta z pełni praw publicznych i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

po art. 12 dodaje się art. 12a w brzmieniu:

„Art. 12a. 1. Na żądanie osoby dokonującej czynności wynikających z niniejszej ustawy umożliwia się udział asystenta prawnego lub kuratora wspierającego stosownie do przepisów ustawy z dnia …… o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji (Dz.

U. poz. …).

2. Jeżeli asystent prawny lub kurator wspierający przekazuje oświadczenie woli osoby wspieranej w jej obecności kierownik urzędu stanu cywilnego dokumentuje ten fakt na piśmie utrwalonym w postaci papierowej.”;

w art. 57 ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie:

„1. Zgłoszenia urodzenia dokonują matka lub ojciec dziecka, którzy ukończyli 16 lat, o ile działają z dostatecznym rozeznaniem. Zgłoszenia urodzenia dziecka może dokonać kurator reprezentujący matki lub ojca dziecka, jeżeli wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd. W pozostałych przypadkach zgłoszenia urodzenia dokonują przedstawiciel ustawowy lub opiekun matki.

2. Zgłoszenia urodzenia można dokonać przez pełnomocnika, w tym także przez umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”;

w art. 58a ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Pełnoletnia matka lub pełnoletni ojciec dziecka, dla których nie ustanowiono kuratora reprezentującego, mogą dokonać zgłoszenia urodzenia przy użyciu usługi elektronicznej udostępnionej przez ministra właściwego do spraw informatyzacji po uwierzytelnieniu w sposób określony w art. 20a ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.”.

Art. 149. W ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz. U. z 2024 r.

poz. 1512) w art. 10 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

– 129 – „3. Wniosek o przyznanie Karty lub wydanie jej duplikatu może złożyć w imieniu członków rodziny wielodzietnej pełnoletni członek rodziny wielodzietnej, który oświadczy, że jest umocowany do złożenia wniosku o przyznanie Karty lub jej duplikatu oraz do odebrania Karty lub jej duplikatu w imieniu członków rodziny wielodzietnej wskazanych we wniosku.”.

Art. 150. W ustawie z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 465 oraz z 2025 r. poz. 1795) w art. 34 w ust. 2 w pkt 2 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 3 w brzmieniu:

„3) która

ustanowionego

kuratora

reprezentującego

albo

umocowanego

pełnomocnika rejestrowanego.”.

Art. 151. W ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2026 r. poz. 68 i 516) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 136 w ust. 3: a)

wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„Certyfikat może być wydany pełnoletniemu instalatorowi, który korzysta z pełni praw publicznych, nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego oraz:”,

b) 2)

w pkt 1 uchyla się lit. a;

w art. 138 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Do wniosku o wydanie certyfikatu wnioskodawca dołącza oświadczenie następującej treści: „Świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia wynikającej z art. 233 § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny oświadczam, że korzystam z pełni praw publicznych, nie mam ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego i nie byłem skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów i obrotowi gospodarczemu.”; klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.”;

w art. 141 w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) ustanowienia kuratora reprezentującego albo powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 152. W ustawie z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2026 r.

poz. 533) wprowadza się następujące zmiany:

– 130 – 1)

w art. 24 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Nadzorcą albo zarządcą może być pełnoletnia osoba, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący ani umocowany pełnomocnik rejestrowany, która posiada licencję doradcy restrukturyzacyjnego wydawaną na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji doradcy restrukturyzacyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1007), zwanej dalej „ustawą o licencji doradcy restrukturyzacyjnego”, oraz ma konto doradcy restrukturyzacyjnego w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe, albo spółka handlowa, której wspólnicy ponoszący odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem albo członkowie zarządu reprezentujący spółkę posiadają taką licencję oraz która ma konto doradcy restrukturyzacyjnego w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe.”;

w art. 29 w ust. 1: a)

uchyla się pkt 2,

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) ustanowienia dla niego kuratora reprezentującego albo umocowania jego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 35 w ust. 3 zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie:

„Umowa, o której mowa w ust. 1, wygasa w przypadku cofnięcia lub zawieszenia praw wynikających z licencji doradcy restrukturyzacyjnego oraz w przypadku śmierci nadzorcy układu, ustanowienia dla niego kuratora reprezentującego albo umocowania pełnomocnika rejestrowanego.”;

w art. 68 dodaje się ust. 5 w brzmieniu:

„5. Przepisy ust. 1, 2 i 4 stosuje się odpowiednio, w przypadku gdy dłużnik ma ustanowionego kuratora reprezentującego. Kurator reprezentujący z mocy prawa pełni funkcję kuratora, o którym mowa w ust. 1.”;

w art. 75 dodaje się ust. 4 w brzmieniu:

„4. W przypadku gdy wierzyciel ma ustanowionego kuratora reprezentującego, pełni on z mocy prawa funkcję kuratora, o którym mowa w ust. 1. Przepisy art. 68 ust. 2 i 4 stosuje się odpowiednio.”;

w art. 288 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Jeżeli skuteczne przeprowadzenie postępowania sanacyjnego wymaga osobistego udziału dłużnika lub jego reprezentantów, a jednocześnie dają oni gwarancję

– 131 – należytego sprawowania zarządu, sąd może zezwolić dłużnikowi na wykonywanie zarządu nad całością lub częścią przedsiębiorstwa w zakresie nieprzekraczającym zakresu zwykłego zarządu. Przepisu art. 293 ust. 2 nie stosuje się. Sąd cofa zezwolenie w przypadku zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 239 ust. 1.”; 7)

art. 293 otrzymuje brzmienie:

„Art. 293. 1. Otwarcie postępowania sanacyjnego powoduje wygaśnięcie prokury oraz innych pełnomocnictw udzielonych przez dłużnika, z wyjątkiem pełnomocnictwa rejestrowanego.

Zarządca

może

toku

postępowania

sanacyjnego

udzielać

pełnomocnictw, w tym prokury.

2. Do dnia zakończenia albo umorzenia postępowania sanacyjnego pełnomocnictwo rejestrowane obejmuje tylko umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych związanych z osobą mocodawcy.”.

Art. 153. W ustawie z dnia 25 czerwca 2015 r. o leczeniu niepłodności (Dz. U. z 2020 r. poz. 442) w art. 31 w ust. 1: 1)

pkt 7 otrzymuje brzmienie:

„7) jeżeli kandydatem na dawcę jest małoletni albo osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, pobranie komórek rozrodczych może być dokonane za zgodą wyrażoną w formie pisemnej albo na złożony w formie pisemnej wniosek jego przedstawiciela ustawowego albo kuratora reprezentującego – o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd; w przypadku gdy kandydatem na dawcę jest małoletni powyżej lat trzynastu, wymagana jest także jego zgoda wyrażona w formie pisemnej;”;

po pkt 7 dodaje się pkt 7a w brzmieniu:

„7a) jeżeli kandydatem na dawcę jest osoba, która ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, pobranie komórek rozrodczych może być dokonane także za zgodą wyrażoną w formie pisemnej albo na złożony w formie pisemnej wniosek tego pełnomocnika.”.

Art. 154. W ustawie z dnia 25 czerwca 2015 r. – Prawo konsularne (Dz. U. z 2023 r. poz.

1329 oraz z 2025 r. poz. 1006 i 1171) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 57 ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie:

– 132 – „1. Strona może działać przez pełnomocnika, w tym umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, chyba że charakter czynności lub przepis szczególny wymaga jej osobistego działania.

2. Pełnomocnikiem może być osoba pełnoletnia, która nie ma ustanowionego kuratora

reprezentującego

ani

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego.

Pełnomocnictwa udziela się na piśmie.”; 2)

w art. 112: a)

pkt 5 otrzymuje brzmienie:

„5) w związku z dochodzeniem roszczeń alimentacyjnych na rzecz obywatela polskiego;”,

po pkt 5 dodaje się pkt 5a i 5b w brzmieniu:

„5a) w związku z dochodzeniem roszczeń z tytułu opieki nad małoletnimi obywatelami polskimi;

5b) w związku z dochodzeniem roszczeń z tytułu kurateli reprezentującej dla obywatela polskiego;”.

Art. 155. W ustawie z dnia 24 lipca 2015 r. – Prawo o zgromadzeniach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1389) w art. 4 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Prawo organizowania zgromadzeń nie przysługuje osobom małoletnim albo dla których został ustanowiony kurator reprezentujący albo umocowany pełnomocnik rejestrowany.”,

Art. 156. W ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1109 oraz z 2025 r. poz. 146, 1069 i 1545) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 13 po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) dla której nie ustanowiono kuratora reprezentującego ani nie umocowano pełnomocnika rejestrowanego.”;

w art. 15 po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) ustanowienia

kuratora

reprezentującego

albo

umocowania

pełnomocnika

rejestrowanego;”.

Art. 157. W ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów (Dz. U. z 2018 r. poz. 708 oraz z 2026 r. poz. 187) wprowadza się następujące zmiany:

– 133 – 1)

w art. 5 w ust. 2: a)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) pełnoletnia;”,

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) która nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 8 w ust. 2: a)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) pełnoletnia;”,

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) która nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 17 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej.”.

Art. 158. W ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej,

nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2026 r. poz. 44) w art. 11: 1)

w ust. 3 w pkt 2: a)

lit. c otrzymuje brzmienie:

„c) jest pełnoletnia i korzysta z pełni praw publicznych,”,

po lit. c dodaje się lit. ca w brzmieniu:

„ca) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego,”;

w ust. 3a w pkt 3 wyrazy „ust. 3 pkt 2 lit. c i d” zastępuje się wyrazami „ust. 3 pkt 2 lit. c–d”.

Art. 159. W ustawie z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i

reasekuracyjnej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1526 oraz z 2026 r. poz. 176 i 644) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 48 w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

– 134 – 2)

w art. 68 w ust. 3 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 69 w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie, „2) ustanowienia przez sąd dla aktuariusza kuratora reprezentującego albo powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 180 w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 160. W ustawie z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty (Dz. U. z 2026

r. poz. 584) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 9 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) udzielać

informacji

umocowanemu

pacjentowi,

pełnomocnikowi

jego

przedstawicielowi

rejestrowanemu

albo

ustawowemu, kuratorowi

reprezentującemu, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, albo osobie bliskiej lub opiekunowi faktycznemu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, w zakresie niezbędnym do udzielanych przez siebie świadczeń zdrowotnych;”; 2)

w art. 13 w ust. 1: a)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia;”,

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 22: a)

w ust. 1 pkt 13 otrzymuje brzmienie:

„13) oświadczenie

braku

ustanowienia

kuratora

reprezentującego

oraz

umocowania pełnomocnika rejestrowanego.”, b)

w ust. 2: –

w pkt 1 lit. b otrzymuje brzmienie:

„b) pisemne oświadczenie o braku ustanowienia kuratora reprezentującego oraz umocowania pełnomocnika rejestrowanego,”,

–

w pkt 2 lit. b utrzymuje brzmienie:

– 135 – „b) pisemne oświadczenie o braku ustanowienia kuratora reprezentującego oraz umocowania pełnomocnika rejestrowanego,”; 4)

w art. 26 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej.”.

Art. 161. W ustawie z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze (Dz. U. z 2024 r.

poz. 390, z 2025 r. poz. 304 i 1178 oraz z 2026 r. poz. 26 i 370) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 75 w § 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) posiada wyłącznie obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw obywatelskich, a także nie był prawomocnie skazany za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego

oraz nie

ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani

umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”; 2)

w art. 151: a)

w § 1 zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie:

„W przypadku prawomocnego zezwolenia na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, a także wtedy gdy został złożony do właściwego sądu wniosek o ustanowienie kuratora reprezentującego, przełożony dyscyplinarny może zawiesić prokuratora w czynnościach do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.”,

po § 1 dodaje się § 1a w brzmieniu:

„§ 1a. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w przypadku powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego prokuratora.”;

w art. 176 w § 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw obywatelskich, a także nie był prawomocnie skazany za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego oraz nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 162. W ustawie z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom

przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (Dz. U. z 2026 r. poz. 110, 187 i 421) w art. 22g: 1)

w ust. 1:

– 136 – a)

pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) jest pełnoletnia;”,

po pkt 4 dodaje się pkt 4a w brzmieniu:

„4a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w ust. 2: a)

pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) jest pełnoletnia;”,

po pkt 4 dodaje się pkt 4a w brzmieniu:

„4a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w ust. 3: a)

pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) jest pełnoletnia;”,

po pkt 4 dodaje się pkt 4a w brzmieniu:

„4a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 163. W ustawie z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 317) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 8d ust. 6 otrzymuje brzmienie:

„6. Przedsiębiorca będący osobą fizyczną lub osoby uprawnione do reprezentowania przedsiębiorcy niebędącego osobą fizyczną są pełnoletni, korzystają z pełni praw publicznych i nie były skazane prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów i obrotowi gospodarczemu oraz nie mają ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”;

w art. 8e w ust. 4 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) oświadczenie wnioskodawcy będącego osobą fizyczną lub osób reprezentujących wnioskodawcę, w przypadku wnioskodawcy niebędącego osobą fizyczną, o następującej treści: „Świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, wynikającej z art. 233 § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, oświadczam, że jestem osobą pełnoletnią, korzystam z pełni praw publicznych, nie byłem skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów i obrotowi gospodarczemu, a także nie mam

– 137 – ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”; klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.”; 3)

w art. 8l ust. 5 otrzymuje brzmienie:

„5. Członkiem Komitetu nie może być osoba: 1)

skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;

niepełnoletnia;

która

ustanowionego

kuratora

reprezentującego

albo

umocowanego

pełnomocnika rejestrowanego; 4)

karana dyscyplinarnie.”.

Art. 164. W ustawie z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2026 r. poz. 620 i 644) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 7 w ust. 2 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 10: a)

w ust. 3 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”,

w ust. 6 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) ustanowienia

kuratora

reprezentującego

albo

powstania

umocowania

pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 165. W ustawie z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863 oraz z 2026 r. poz. 415 i 483) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 21 w ust. 2 po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) która jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 24 w ust. 2 po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

– 138 – „2a) która jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”; 3)

w art. 151 w ust. 1 po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) która jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 166. W ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz.

1043, 1160 i 1837 oraz z 2026 r. poz. 187, 203, 451 i 504) w art. 63 w ust. 6: 1)

pkt 5 otrzymuje brzmienie:

„5) która jest pełnoletnia i korzysta z pełni praw publicznych;”;

po pkt 5 dodaje się pkt 5a w brzmieniu:

„5a) która nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 167. W ustawie z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej

Polskiej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1192, z 2025 r. poz. 1172 oraz z 2026 r. poz. 370) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 54 w ust. 2: a)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletnia i korzysta z pełni praw obywatelskich;”,

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 74 w ust. 1 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”.

Art. 168. W ustawie z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem

państwowym (Dz. U. z 2026 r. poz. 373) w art. 27 w ust. 2: 1)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia;”;

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

– 139 –

Art. 169. W ustawie z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2021 r. poz. 795) w art. 4 w ust. 2: 1)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletnia;”;

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 170. W ustawie z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad

pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami (Dz. U. z 2025 r. poz. 720) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 49 w ust. 1 w pkt 1 lit. a otrzymuje brzmienie:

„a) która jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego,”;

w art. 50 w ust. 3 wyrazy „oświadczenie o posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych” zastępuje się wyrazami „oświadczenie o spełnianiu warunku, o którym mowa w art. 49 ust. 1 pkt 1 lit. a”;

w art. 54 w ust. 4 w pkt 1 lit. a otrzymuje brzmienie:

„a) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego,”;

w art. 56 w ust. 3 wyrazy „oświadczenie o posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych” zastępuje się wyrazami „oświadczenie o spełnianiu warunku, o którym mowa w art. 54 ust. 4 pkt 1 lit. a”.

Art. 171. W ustawie z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie (Dz. U.

z 2022 r. poz. 1258) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 9 w ust. 1: a)

pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) jest pełnoletnia i korzysta z pełni praw publicznych;”,

po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 13 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

– 140 – „3. Członkiem Rady Agencji nie może być osoba skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe lub osoba karana dyscyplinarnie za doping w sporcie, lub osoba, która ma ustanowionego kuratora reprezentującego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”; 3)

w art. 22 w ust. 2: a)

pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) korzysta z pełni praw publicznych;”,

po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 36 w ust. 2: a)

pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) jest pełnoletnia i korzysta z pełni praw publicznych;”,

po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 47f w ust. 1: a)

pkt 7 otrzymuje brzmienie:

„7) jest pełnoletnia i korzysta z pełni praw publicznych;”,

po pkt 7 dodaje się pkt 7a w brzmieniu:

„7a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 47j ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Członkiem Rady Laboratorium nie może być osoba: 1)

niepełnoletnia;

skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;

która

ustanowionego

kuratora

reprezentującego

albo

umocowanego

pełnomocnika rejestrowanego; 4)

karana dyscyplinarnie za doping w sporcie.”.

Art. 172. W ustawie z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1891,640 i 644) wprowadza się następujące zmiany:

– 141 – 1)

w art. 4 w ust. 2: a)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) korzysta z pełni praw publicznych;”,

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 11 w ust. 3 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) są pełnoletnie i nie mają ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”;

w art. 94d w ust. 2 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 106 w ust. 3 po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) są pełnoletni i nie mają ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”.

Art. 173. W ustawie z dnia 7 lipca 2017 r. o Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej

(Dz. U. z 2025 r. poz. 1643 oraz z 2026 r. poz. 676) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 6 w ust. 3 po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 10: a)

w ust. 2 wyrazy „art. 6 ust. 3 pkt 3, 4, 6 i 8” zastępuje się wyrazami „art. 6 ust. 3 pkt 3–4, 6 i 8”,

w ust. 3 w zdaniu pierwszym wyrazy „art. 6 ust. 3 pkt 3, 4, 6 i 8” zastępuje się wyrazami „art. 6 ust. 3 pkt 3–4, 6 i 8”.

Art. 174. W ustawie z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz. U. z 2025 r. poz. 515) w art. 10 w ust. 3: 1)

w pkt 1: a)

lit. i otrzymuje brzmienie:

„i) imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego albo kuratora reprezentującego, adres jego miejsca zamieszkania i numer telefonu – w przypadku gdy świadczeniobiorcą jest osoba małoletnia albo osoba, dla której ustanowiono

– 142 – kuratora reprezentującego, o ile zakres uprawnień kuratora reprezentującego obejmuje kwestie związane z opieką zdrowotną,”, b)

dodaje się lit. j w brzmieniu:

„j) imię i nazwisko umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, adres jego miejsca zamieszkania i numer telefonu – w przypadku gdy świadczeniobiorcą jest osoba, która ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

pkt 8 otrzymuje brzmienie:

„8) podpis świadczeniobiorcy lub jego przedstawiciela ustawowego albo kuratora reprezentującego, w przypadku dokonania wyboru, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 albo 2;”;

w pkt 8 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 8a w brzmieniu:

„8a) podpis umocowanego pełnomocnika rejestrowanego w przypadku dokonania przez tego pełnomocnika wyboru, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 albo 2.”.

Art. 175. W ustawie z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2024 r. poz.

622 oraz z 2026 r. poz. 26) w art. 30 w § 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) posiada wyłącznie obywatelstwo polskie, korzysta z pełni praw publicznych i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 176. W ustawie z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 34, z 2024 r. poz. 1871, z 2025 r. poz. 179, 718, 1366 i 1823 oraz z 2026 r. poz. 646) w art. 182 w ust. 5 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

Art. 177. W ustawie z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń (Dz. U. z 2026 r. poz. 12 i 644) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 19 w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

– 143 – 2)

w art. 34 w ust. 4 w pkt 1 lit. a otrzymuje brzmienie:

„a) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego,”.

Art. 178. W ustawie z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz

finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2025 r. poz. 644 i 1669) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 11 w ust. 1 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 11b w pkt 2 wyrazy „w art. 11 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 i ust. 2” zastępuje się wyrazami „w art. 11 ust. 1 pkt 1, 1a, 2 i 4 i ust. 2”.

Art. 179. W ustawie z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o

Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. z 2026 r. poz. 30 i

507) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 5: a)

w ust. 2: –

uchyla się pkt 7,

–

po pkt 7 dodaje się pkt 7a w brzmieniu:

„7a) informacja w przedmiocie: a)

kurateli

reprezentującej

obejmująca

także

dane

kuratora

albo

doradcy

reprezentującego, b)

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego

tymczasowego, o ile został ustanowiony;”, –

pkt 19 otrzymuje brzmienie:

„19) dane zarządcy sukcesyjnego powołanego na wypadek, gdyby zarządca sukcesyjny powołany w pierwszej kolejności zrezygnował z pełnienia tej funkcji albo nie mógł jej pełnić z powodu: a)

śmierci,

ustanowienia dla niego kuratora reprezentującego albo umocowania pełnomocnika rejestrowanego,

odwołania go przez przedsiębiorcę,

uprawomocnienia się orzeczenia o zakazie, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym

– 144 – przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (Dz. U. z 2021 r. poz. 170 oraz z 2026 r. poz. 507);”, –

w pkt 21:

– – uchyla się lit. b,

– – po lit. b dodaje się lit. ba w brzmieniu:

„ba) ustanowienia dla niego kuratora reprezentującego albo umocowania pełnomocnika rejestrowanego,”,

w ust. 4 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„Dane przedstawiciela ustawowego, o którym mowa w ust. 2 pkt 8 i 11, obejmują:”,

dodaje się ust. 5–7 „5. Dane kuratora reprezentującego, o którym mowa w ust. 2 pkt 7a lit. a, obejmują: 1)

jego imię, nazwisko oraz adres do doręczeń;

okres, na jaki został ustanowiony kurator reprezentujący;

numer PESEL, a w przypadku jego braku datę urodzenia;

zakres i rodzaj spraw, do których kurator został ustanowiony, zmianę zakresu jego działania albo informację o zmianie kuratora oraz sygnaturę akt sprawy, oznaczenie sądu oraz datę wydania i uprawomocnienia się postanowienia.

6. Dane umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, o którym mowa w ust. 2

pkt 7a lit. b, obejmują jego imię, nazwisko, numer PESEL, a w przypadku jego braku datę urodzenia oraz adres do doręczeń lub adres do doręczeń elektronicznych.

7. Dane doradcy tymczasowego, o którym mowa w ust. 2 pkt 7a lit. b, obejmują:

imię, nazwisko oraz adres do doręczeń lub adres do doręczeń elektronicznych;

numer PESEL, a w przypadku jego braku datę urodzenia;

sygnaturę akt sprawy, oznaczenie sądu oraz datę wydania postanowienia;

zakres umocowania doradcy tymczasowego.”;

w art. 21: a)

po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:

„1a. Wpisowi z urzędu do CEIDG podlegają dane i informacje, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 3 i 7a, o ile zostały zgłoszone przez sąd albo Krajową Radę Notarialną oraz zmiany tych danych i informacji.”,

ust. 2 otrzymuje brzmienie:

– 145 – „2. Zmianie z urzędu podlegają również dane, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1oraz w ust. 2 pkt 3, 7a, 18 i 19 – w zakresie imienia i nazwiska, jeżeli dane te zostały zmienione w rejestrze PESEL, a także dane w zakresie adresu do doręczeń, jeżeli dane te zostały zmienione w rejestrze TERYT, o ile w danym przypadku jest to możliwe.”; 3)

w art. 23: a)

w ust. 1: –

wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„Informacje, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 3, 7a–11 i 17b–17d, z wyłączeniem

informacji

dotyczących

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego, sąd zgłasza niezwłocznie do CEIDG za pośrednictwem formularza dostępnego na stronie internetowej CEIDG lub za pośrednictwem innego zintegrowanego z CEIDG systemu teleinformatycznego, niepóźniej niż w terminie 7 dni roboczych od dnia:”, –

uchyla się pkt 1,

–

po pkt 1a dodaje się pkt 1b w brzmieniu:

„1b) uprawomocnienia się orzeczenia w przedmiocie kurateli reprezentującej;”,

po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:

„1a. Informacja przekazana przez sąd na podstawie ust. 1 pkt 1b zawiera dane, o których mowa w art. 5 ust. 5.”,

w ust. 3: –

wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„Informacje, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 21 lit. ba i c oraz pkt 22–24, sąd zgłasza niezwłocznie do CEIDG za pośrednictwem formularza dostępnego na stronie internetowej CEIDG lub innego zintegrowanego z CEIDG systemu teleinformatycznego, niepóźniej niż w dniu roboczym następującym po dniu:”,

–

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) uprawomocnienia się orzeczenia w sprawie ustanowienia kuratora reprezentującego dla zarządcy sukcesyjnego;”,

po ust. 5 dodaje się ust. 5a w brzmieniu:

„5a. Zmianę informacji, w zakresie imienia i nazwiska, adresu do doręczeń, adresu

doręczeń

elektronicznych

kurator

reprezentujący,

umocowany

pełnomocnik rejestrowany, doradca tymczasowy zgłasza niezwłocznie do CEIDG za

– 146 – pośrednictwem formularza dostępnego na stronie internetowej, nie później niż 7 dni od dnia zmiany tych danych. Dane w zakresie imienia i nazwiska powinny być zgodne z danymi zawartymi w rejestrze PESEL, a dane w zakresie adresu do doręczeń zgodne z oznaczeniami kodowymi przyjętymi w rejestrze TERYT, o ile to w danym przypadku możliwe.”; 4)

po art. 28a dodaje się art. 28b w brzmieniu:

„Art. 28b. 1. Informację o umocowaniu pełnomocnika rejestrowanego zawierającą jego dane Krajowa Rada Notarialna zgłasza niezwłocznie do CEIDG za pośrednictwem formularza dostępnego na stronie internetowej CEIDG lub za pośrednictwem innego zintegrowanego z CEIDG systemu teleinformatycznego, niepóźniej niż w terminie 7 dni roboczych od dnia umocowania tego pełnomocnika. Informacja zawiera dane umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, o których mowa w art. 5 ust. 6.

2. Informacje o wygaśnięciu umocowania, o zawieszeniu uprawnień umocowanego pełnomocnika rejestrowanego oraz o ustaniu zawieszenia uprawnień tego pełnomocnika, Krajowa Rada Notarialna zgłasza niezwłocznie do CEIDG, w sposób określony w ust. 1, niepóźniej niż w terminie 7 dni roboczych od dnia ujawnienia w Rejestrze Pełnomocnictw informacji o wygaśnięciu umocowania, o zawieszeniu uprawnień lub o ustaniu zawieszenia uprawnień tego pełnomocnika wraz z sygnaturą akt sprawy, oznaczeniem sądu oraz datą wydania albo uprawomocnienia się postanowienia.

3. W przypadku ustanowienia doradcy tymczasowego Krajowa Rada Notarialna zgłasza niezwłocznie do CEIDG, w sposób określony w ust. 1, niepóźniej niż w terminie 7 dni roboczych od dnia ujawnienia w Rejestrze Pełnomocnictw informacje: 1)

o ustanowieniu tego doradcy, uchyleniu lub zmianie postanowienia o ustanowieniu doradcy tymczasowego; informacja zawiera dane doradcy tymczasowego, o których mowa w art. 5 ust. 7;

2) 5)

o utracie mocy postanowienia o ustanowieniu doradcy tymczasowego.”;

w art. 36 po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:

„1a. W przypadku gdy wpis w CEIDG przedsiębiorcy zawiera informacje o ustanowieniu kuratora reprezentującego, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo doradcy tymczasowego, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 7a, minister właściwy do spraw gospodarki doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych tego przedstawiciela, a w przypadku jego braku na jego adres do doręczeń wpisany w

CEIDG.”.

– 147 –

Art. 180. W ustawie z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1458, z 2025 r. poz. 1018 i 1172 oraz z 2026 r. poz. 26) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 11 w ust. 1: a)

uchyla się pkt 2,

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 18: a)

w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) przy wszczęciu lub w toku postępowania w przedmiocie kurateli reprezentującej ustanowiono dla komornika doradcę tymczasowego albo powstało umocowanie jego pełnomocnika rejestrowanego;”,

w ust. 8 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) oddalenia lub odrzucenia wniosku o ustanowienie kuratora reprezentującego albo umorzenia postępowania w przedmiocie kurateli reprezentującej lub uchylenia postanowienia o ustanowieniu doradcy tymczasowego albo wygaśnięcia umocowania pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 20 w ust. 1 pkt 5 otrzymuje brzmienie:

„5) ma ustanowionego kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”;

w art. 50 w ust. 1 w zdaniu pierwszym wyraz „ubezwłasnowolnienia” zastępuje się wyrazami „ustanowienia kuratora reprezentującego”;

w art. 99: a)

w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) przy wszczęciu lub w toku postępowania w przedmiocie kurateli reprezentującej ustanowiono dla aplikanta doradcę tymczasowego.”,

w ust. 4 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) oddalenia lub odrzucenia wniosku o ustanowienie kuratora reprezentującego albo umorzenia postępowania w przedmiocie kurateli reprezentującej lub uchylenia postanowienia o ustanowieniu doradcy tymczasowego;”;

w art. 100 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) ma ustanowionego kuratora reprezentującego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

– 148 – 7)

w art. 142 w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) przy wszczęciu lub w toku postępowania w przedmiocie kurateli reprezentującej ustanowiono dla asesora doradcę tymczasowego.”;

w art. 143 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

w art. 146 w ust. 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) ma ustanowionego kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”.

Art. 181. W ustawie z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019

r. poz. 1781 oraz z 2026 r. poz. 252 i 548) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 34 w ust. 4 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) jest pełnoletnia, korzysta z pełni praw publicznych i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 36 w ust. 2 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) jest pełnoletnia, korzysta z pełni praw publicznych i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 182. W ustawie z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami

autorskimi i prawami pokrewnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1665) w art. 16 w ust. 3 zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie:

„Członkiem zarządu i komisji rewizyjnej może być osoba pełnoletnia, która nie ma ustanowionego

kuratora

reprezentującego

ani

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego.”.

Art. 183. W ustawie z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (Dz. U. z 2021 r. poz. 170 oraz z 2026 r. poz. 507) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 8 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Na zarządcę sukcesyjnego może być powołana pełnoletnia osoba fizyczna, dla której nie ustanowiono kuratora reprezentującego ani nie umocowano pełnomocnika rejestrowanego.”;

w art. 11 ust. 2 i 3 otrzymują brzmienie:

– 149 – „2. Przedsiębiorca może powołać zarządcę sukcesyjnego na wypadek, gdyby zarządca sukcesyjny powołany w pierwszej kolejności zrezygnował z pełnienia tej funkcji albo nie mógł jej pełnić z powodu: 1)

śmierci;

ustanowienia dla niego kuratora reprezentującego albo umocowania pełnomocnika rejestrowanego;

odwołania go przez przedsiębiorcę;

uprawomocnienia się orzeczenia o zakazie, o którym mowa w art. 8 ust. 2.

3. Powołanie zarządcy sukcesyjnego, o którym mowa w ust. 2, następuje z chwilą:

rezygnacji zarządcy sukcesyjnego powołanego w pierwszej kolejności;

śmierci zarządcy sukcesyjnego powołanego w pierwszej kolejności;

uprawomocnienia postanowienia o ustanowieniu dla zarządcy sukcesyjnego powołanego w pierwszej kolejności kuratora reprezentującego albo powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego;

odwołania zarządcy sukcesyjnego powołanego w pierwszej kolejności przez przedsiębiorcę;

5) 3)

uprawomocnienia się orzeczenia o zakazie, o którym mowa w art. 8 ust. 2.”;

w art. 12 ust. 5 otrzymuje brzmienie:

„5. Powołanie zarządcy sukcesyjnego albo wyrażenie zgody na powołanie zarządcy sukcesyjnego przez przedstawiciela ustawowego osoby małoletniej albo przez kuratora reprezentującego, albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego nie wymaga zezwolenia sądu opiekuńczego albo sądu, o którym mowa w art. 5431 albo 6051 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, 473 i …). Przy czynnościach, o których mowa w zdaniu pierwszym, dziecko pozostające pod władzą rodzicielską może być reprezentowane przez rodzica, osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, przez tego kuratora, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, a osoba, która ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, może być reprezentowana przez tego pełnomocnika. Przepisów art. 98 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2026 r. poz. 236 i …), art. 10913 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia …… o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji (Dz. U. …) nie stosuje się.”;

art. 23 otrzymuje brzmienie:

– 150 – „Art. 23. Sąd opiekuńczy albo sąd, o którym mowa w art. 6051 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego ogranicza, odpowiednio zarząd sukcesyjny majątkiem osoby małoletniej albo osoby, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego, jeżeli jest to niezbędne dla zapewnienia prawidłowego sprawowania zarządu majątkiem tej osoby. Sąd ten określa, jakie czynności w zakresie zarządu majątkiem osoby małoletniej albo osoby, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego, nie mogą być przez zarządcę sukcesyjnego dokonywane bez zezwolenia sądu, albo poddaje zarządcę sukcesyjnego innym ograniczeniom, jakim podlega opiekun.”; 5)

w art. 53 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) dniem

uprawomocnienia

się

postanowienia

ustanowieniu

kuratora

reprezentującego albo dniem umocowania pełnomocnika rejestrowanego;”; 6)

w art. 60f pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) dniem

uprawomocnienia

się

postanowienia

ustanowieniu

kuratora

reprezentującego albo umocowania pełnomocnika rejestrowanego,”.

Art. 184. W ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.9)) w art. 20 w ust. 1: 1)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia;”;

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 185. W ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. o Polskim Instytucie Ekonomicznym (Dz. U.

z 2024 r. poz. 1687) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 7 w ust. 3 w pkt 2 wyrazy „art. 8 ust. 1 pkt 1 i 4–6” zastępuje się wyrazami „art. 8 ust. 1 pkt 1, 1a i 4–6”;

w art. 8 w ust. 1 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1871 i 1897, z 2025 r. poz. 619, 620, 621, 622, 1162, 1794, 1837 i 1864 oraz z 2026 r. poz. 187, 203, 328, 370, 635 i 637.

– 151 – 3)

w art. 13 w ust. 1 w pkt 2 wyrazy „art. 14 ust. 1 pkt 1 i 3” zastępuje się wyrazami „art. 14 ust. 1 pkt 1, 1a i 3”;

w art. 14 w ust. 1 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 186. W ustawie z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych

przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (Dz. U. z 2023 r. poz. 1206) w art. 46 w ust. 2: 1)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia oraz korzysta z pełni praw publicznych;”;

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 187. W ustawie z dnia 21 lutego 2019 r. o Agencji Badań Medycznych (Dz. U. z

2025 r. poz. 259) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 6: a)

w ust. 1 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) jest pełnoletnia oraz nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”,

w ust. 2 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) spełnia wymagania, o których mowa w ust. 1 pkt 1–2, 4 i 6;”,

w ust. 3 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) spełnia wymagania, o których mowa w ust. 1 pkt 1–2, 4 i 6;”,

w ust. 4 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) spełnia wymagania, o których mowa w ust. 1 pkt 1–2, 4 i 6;”;

w art. 9 w ust. 2 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) jest pełnoletnia oraz nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 10 w ust. 3 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) ustanowienia

kuratora

rejestrowanego;”.

reprezentującego

albo

umocowania

pełnomocnika

– 152 –

Art. 188. W ustawie z dnia 21 lutego 2019 r. o Sieci Badawczej Łukasiewicz (Dz. U. z 2026 r. poz. 194) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 13: a)

w ust. 1 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”,

w ust. 2 w pkt 1 wyrazy „ust. 1 pkt 1, 3 i 5–8” zastępuje się wyrazami „ust. 1 pkt 1,1a, 3 i 5–8”;

w art. 15: a)

w ust. 1 w pkt 1 wyrazy „art. 13 ust. 1 pkt 1, 2, 6 lub 7” zastępuje się wyrazami „art. 13 ust. 1 pkt 1–2, 6 lub 7”,

w ust. 2 w pkt 1 wyrazy „art. 13 ust. 1 pkt 1, 2, 6 lub 7” zastępuje się wyrazami „art. 13 ust. 1 pkt 1–2, 6 lub 7”;

w art. 16 w ust. 4 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 23 w ust. 1 po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 25: a)

w ust. 1 w pkt 1 wyrazy „art. 23 ust. 1 pkt 1, 2, 4 lub 5” zastępuje się wyrazami „art. 23 ust. 1 pkt 1–2a, 4 lub 5”,

w ust. 2 w pkt 1 wyrazy „art. 23 ust. 1 pkt 1, 2, 4 lub 5” zastępuje się wyrazami „art. 23 ust. 1 pkt 1–2a, 4 lub 5”,

w ust. 3 w pkt 1 wyrazy „art. 23 ust. 1 pkt 2, 4 lub 5” zastępuje się wyrazami „art. 23 ust. 1 pkt 2, 2a, 4 lub 5”.

Art. 189. W ustawie z dnia 13 czerwca 2019 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1743 oraz z 2026 r. poz. 471 i 646) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 10 w ust. 1 w pkt 1: a)

uchyla się lit. e,

po lit. e dodaje się lit. ea w brzmieniu:

– 153 – „ea) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego,”; 2)

w art. 17 w ust. 2: a)

uchyla się pkt 3,

po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) przedsiębiorcy, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1, oraz osób uprawnionych do

kierowania

koncesjonowaną

działalnością

gospodarczą,

braku

ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”; 3)

w art. 27 w ust. 1 w pkt 3 w lit. f wyrazy „lit. e–h” zastępuje się wyrazami „lit. ea–h”;

w art. 28 w ust. 1 w pkt 1 wyrazy „lit. e–g” zastępuje się wyrazami „lit. ea–g”;

w art. 29 w ust. 1 w pkt 1 wyrazy „lit. e–g” zastępuje się wyrazami „lit. ea–g”;

w art. 30: a)

w ust. 2 wyrazy „lit. e–g” zastępuje się wyrazami „lit. ea–g”,

w ust. 3 wyrazy „lit. e i g” zastępuje się wyrazami „lit. ea i g”,

w ust. 5 wyrazy „lit. e–g” zastępuje się wyrazami „lit. ea–g”.

Art. 190. W ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 165) art. 35 otrzymuje brzmienie:

„Art. 35. Kwalifikowanie osób zainteresowanych do korzystania z usług społecznych

określonych

programie

usług

społecznych,

zwane

dalej

„kwalifikowaniem”, odbywa się za pośrednictwem centrum, na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego, kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, albo opiekuna faktycznego, zwanych dalej „wnioskodawcą”. Wniosek w imieniu osoby, która ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, może złożyć ten pełnomocnik.”.

Art. 191. W ustawie z dnia 30 sierpnia 2019 r. o Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 (Dz. U. z 2024 r. poz. 94 oraz z 2026 r. poz. 187) w art. 6 w ust. 6: 1)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletnia;”;

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

– 154 – „2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 192. W ustawie z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1320, z późn. zm.10)) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 474 w ust. 2: a)

pkt 5 otrzymuje brzmienie:

„5) jest pełnoletnia;”,

po pkt 5 dodaje się pkt 5a w brzmieniu:

„5a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 478 w ust. 2: a)

uchyla się pkt 2,

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) ustanowienia kuratora reprezentującego albo umocowania pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 193. W ustawie z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty (Dz. U. z 2025 r. poz. 608) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 13 w ust. 1: a)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletnia;”,

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 15: a)

w ust. 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) oświadczenie o braku ustanowienia kuratora reprezentującego oraz o braku umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”,

w ust. 2 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) oświadczenie o braku ustanowienia kuratora reprezentującego oraz o braku umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

10)

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2025 r. poz. 620, 769, 794, 1165, 1173 i 1235 oraz z 2026 r. poz. 252.

– 155 – 3)

w art. 21 w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”.

Art. 194. W ustawie z dnia 21 stycznia 2021 r. o służbie zagranicznej (Dz. U. z 2024 r.

poz. 1691 i 1840) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 11 w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) korzysta z pełni praw publicznych oraz nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 14 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) korzysta z pełni praw publicznych oraz nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 18 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) korzysta z pełni praw publicznych oraz nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 20 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) korzysta z pełni praw publicznych oraz nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 195. W ustawie z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (Dz. U. z

2026 r. poz. 196) wprowadza się następujące zmiany: 1)

art. 28 otrzymuje brzmienie:

„Art. 28. 1. Wniosek o wydanie dokumentu paszportowego składa osoba pełnoletnia.

2. W imieniu osoby małoletniej wniosek o wydanie dokumentu paszportowego składa matka, ojciec lub opiekun prawny.

3. W imieniu osoby, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, wniosek o wydanie dokumentu paszportowego składa ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.

4. W imieniu osoby, która ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, wniosek o wydanie dokumentu paszportowego może złożyć ten pełnomocnik.”;

w art. 30 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Przy składaniu wniosku o wydanie dokumentu paszportowego osobie małoletniej, która ukończyła 5 lat, albo osobie, dla której ustanowiono kuratora

– 156 – reprezentującego, albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego jest wymagana obecność tej osoby.”; 3)

w art. 33 w ust. 1: a)

pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) imiona, nazwiska, rodzaje, serie i numery posiadanych dokumentów tożsamości, numery PESEL, jeżeli zostały nadane, oraz podpisy obecnych przy składaniu

wniosku,

wyrażających

zgodę

wydanie

dokumentu

paszportowego: w przypadku osoby małoletniej – matki lub ojca lub opiekuna prawnego, a w przypadku osoby, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego – tego kuratora, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd;”, b)

po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu:

„3a) w przypadku wniosku składanego przez umocowanego pełnomocnika rejestrowanego – imię (imiona), nazwisko, rodzaj, serię i numer posiadanego dokumentu tożsamości, numer PESEL, jeżeli został nadany, oraz podpis tego pełnomocnika;”;

w art. 36: a)

pkt 5 otrzymuje brzmienie:

„5) wydane przez sąd dokumenty potwierdzające uprawnienie do złożenia wniosku w imieniu osoby małoletniej albo osoby, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego – w przypadku wniosku składanego przez opiekuna prawnego albo kuratora reprezentującego;”,

po pkt 5 dodaje się pkt 5a w brzmieniu:

„5a) wypis protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego – w przypadku

wniosku

składanego

przez

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego;”; 5)

w art. 43 ust. 10 otrzymuje brzmienie:

„10. Przepisy ust. 1–9 stosuje się odpowiednio do przedstawicieli ustawowych, kuratora reprezentującego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”;

w art. 56: a)

ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Dokument paszportowy osoby małoletniej odbiera matka, ojciec lub opiekun prawny, a dokument paszportowy osoby, dla której ustanowiono kuratora

– 157 – reprezentującego, odbiera ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.”, b)

po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:

„2a. Dokument paszportowy osoby mającej umocowanego pełnomocnika rejestrowanego może odebrać ten pełnomocnik.”,

w ust. 3 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„Odbiór dokumentu paszportowego wydanego osobie małoletniej albo osobie, dla której umocowano pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowiono kuratora reprezentującego, wymaga obecności tej osoby, z wyjątkiem sytuacji, w której osoba ta:”;

w art. 62: a)

ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Zgłoszenia utraty lub uszkodzenia dokumentu paszportowego posiadacza dokumentu paszportowego będącego osobą małoletnią niezwłocznie dokonuje matka, ojciec lub opiekun prawny, a w przypadku osoby, dla której został ustanowiony kurator reprezentujący – ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.”,

dodaje się ust. 4 w brzmieniu:

„4. Zgłoszenia utraty lub uszkodzenia dokumentu paszportowego posiadacza dokumentu paszportowego mającego umocowanego pełnomocnika rejestrowanego może dokonać ten pełnomocnik.”;

w art. 71: a)

ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. W imieniu posiadacza dokumentu paszportowego będącego osobą małoletnią wniosek składa matka, ojciec lub opiekun prawny, a w przypadku osoby, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego – ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.”,

dodaje się ust. 4 w brzmieniu:

„4. W imieniu posiadacza dokumentu paszportowego mającego umocowanego pełnomocnika rejestrowanego wniosek może złożyć ten pełnomocnik.”.

Art. 196. W ustawie z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 337, 620, 621, 1301 i 1794 oraz z 2026 r. poz. 203 i 635) wprowadza się następujące zmiany:

– 158 – 1)

w art. 42f: a)

ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„4. W imieniu osoby małoletniej albo osoby, która ze względu na stan zdrowia lub niepełnosprawność nie jest w stanie samodzielnie złożyć wniosku, wniosek o wydanie karty pobytu, o którym mowa w ust. 1, składa jedno z rodziców, opiekun, opiekun tymczasowy, o którym mowa w art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, albo kurator reprezentujący, jeśli został ustanowiony i wynika to z zakresu jego działania – których dane są gromadzone w rejestrze, o którym mowa w art. 44c ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.”,

w ust. 5 zdanie drugie otrzymuje brzmienie:

„W przypadku, o którym mowa w ust. 4, wniosek o wydanie karty pobytu, o którym mowa w ust. 1, kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem osobistym lub podpisem zaufanym opatruje osoba składająca wniosek w imieniu osoby małoletniej albo osoby, która ze względu na stan zdrowia lub niepełnosprawność nie jest w stanie samodzielnie złożyć wniosku.”;

w art. 42g w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) wniosek o wydanie karty pobytu został opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub podpisem zaufanym przez obywatela Ukrainy, a w przypadku, o którym mowa w art. 42f ust. 4, kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem osobistym lub podpisem zaufanym przez osobę składającą wniosek w imieniu osoby małoletniej albo osoby, która ze względu na stan zdrowia lub niepełnosprawność nie jest w stanie samodzielnie złożyć wniosku.”.

Art. 197. W ustawie z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie

przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz. U. z 2025 r. poz. 514) w art. 6a w ust. 7: 1)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia;”;

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

– 159 –

Art. 198. W ustawie z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021–2027 (Dz. U. z 2025 r. poz. 1733 i

1844) w art. 81 w ust. 3: 1)

pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest osobą pełnoletnią;”;

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 199. W ustawie z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (Dz.

U. z 2026 r. poz. 163) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 40 ust. 6 otrzymuje brzmienie:

„6. Jeżeli pokrzywdzonym jest: 1)

małoletni – jego prawa wykonuje przedstawiciel ustawowy, a gdy taki pokrzywdzony nie ma przedstawiciela ustawowego, jego prawa wykonuje osoba, pod której stałą pieczą pokrzywdzony faktycznie pozostaje;

osoba, która ma ustanowionego kuratora reprezentującego – jego prawa wykonuje ten kurator, o ile wynika to z zakresu jego działania, określonego przez sąd;

osoba, która ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego – jego prawa może wykonywać ten pełnomocnik.”;

w art. 326 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia, korzysta z pełni praw publicznych i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 348: a)

w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia i korzysta z pełni praw publicznych oraz nie ustanowiono dla niej kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”,

po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:

„1a. Pracownikiem ochrony w okręgowym ośrodku wychowawczym, zakładzie poprawczym lub schronisku dla nieletnich może zostać osoba, która nie ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”.

– 160 –

Art. 200. W ustawie z dnia 15 września 2022 r. o medycynie laboratoryjnej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1295) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 11 w ust. 1: a)

pkt 9 otrzymuje brzmienie:

„9) jest pełnoletnia;”,

po pkt 9 dodaje się pkt 9a w brzmieniu:

„9a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 23 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Wykonywanie czynności medycyny laboratoryjnej bez zgody, o której mowa w ust. 1, jest dopuszczalne, jeżeli konieczne jest niezwłoczne wykonanie badań diagnostycznych, a ze względu na stan zdrowia lub wiek pacjent nie może wyrazić zgody i nie ma możliwości porozumienia się z jego przedstawicielem ustawowym, ustanowionym kuratorem reprezentującym albo umocowanym pełnomocnikiem rejestrowanym lub opiekunem faktycznym.”;

w art. 69 w ust. 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) oświadczenie o korzystaniu z pełni praw publicznych, o braku prawomocnego skazania za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe oraz o braku ustanowienia kuratora reprezentującego albo umocowania pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 74 w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”.

Art. 201. W ustawie z dnia 7 października 2022 r. o Instytucie Rozwoju Języka Polskiego

im. świętego Maksymiliana Marii Kolbego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1409 i 1473) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 7 w ust. 2 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 22 w ust. 9 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 24 w ust. 6 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

– 161 – „3) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 202. W ustawie z dnia 1 grudnia 2022 r. o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 339 i 637) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 2: a)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia;”,

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 7 w ust. 1: a)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia;”,

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 16 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”;

w art. 23 w ust. 3 w pkt 1 lit. b otrzymuje brzmienie:

„b) pisemne oświadczenie o następującej treści: „Świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia oświadczam, że nie mam ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”,”;

w art. 31 w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”;

w art. 53 w ust. 2 w pkt 1 lit. f otrzymuje brzmienie:

„f) imię

(imiona)

nazwisko

przedstawiciela

ustawowego

albo

kuratora

reprezentującego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, jego numer telefonu oraz adres jego miejsca zamieszkania, w przypadku gdy pacjentem jest osoba małoletnia, osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, lub osoba niezdolna do świadomego wyrażenia zgody;”;

– 162 – 7)

w art. 55 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) udzielenia pacjentowi, jego przedstawicielowi ustawowemu, umocowanemu pełnomocnikowi rejestrowanemu albo kuratorowi reprezentującemu, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, albo osobie wskazanej przez pacjenta informacji o stanie zdrowia pacjenta w zakresie świadczeń zdrowotnych udzielanych samodzielnie;”;

w art. 57 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Ratownik medyczny może udzielać świadczeń zdrowotnych bez zgody pacjenta, jeżeli pacjent wymaga niezwłocznej pomocy, a ze względu na stan zdrowia lub wiek nie może wyrazić zgody ani nie ma możliwości porozumienia się z jego przedstawicielem ustawowym, umocowanym

pełnomocnikiem

rejestrowanym

albo

kuratorem

reprezentującym, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, lub opiekunem faktycznym w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.”.

Art. 203. W ustawie z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz. U. poz. 326 i

825) wprowadza się następujące zmiany: 1)

art. 11 otrzymuje brzmienie: ,,Art. 11. Fundatorem fundacji rodzinnej może być wyłącznie osoba pełnoletnia , dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący ani umocowany pełnomocnik rejestrowany, i która złożyła oświadczenie o ustanowieniu fundacji rodzinnej w akcie założycielskim albo testamencie.”;

w art. 57 ust. 1 otrzymuje brzmienie: ,,1. Do pełnienia funkcji członka zarządu może być powołana osoba pełnoletnia, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący ani umocowany pełnomocnik rejestrowany.”.

Art. 204. W ustawie z dnia 9 marca 2023 r. o Krajowej Sieci Onkologicznej (Dz. U. z

2024 r. poz. 1208) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 20 w ust. 4 w pkt 1 lit. d otrzymuje brzmienie:

– 163 – reprezentującego, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581 oraz z 2026 r. poz. 26) oraz adres jego miejsca zamieszkania,”; 2)

w art. 40 w ust. 4 w pkt 1 lit. d i e otrzymują brzmienie:

„d) w przypadku gdy świadczeniobiorcą jest osoba małoletnia, osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego albo osoba, w imieniu której działa umocowany pełnomocnik rejestrowany, albo osoba niezdolna do świadomego wyrażenia zgody – imię (imiona) i nazwisko przedstawiciela ustawowego, kuratora reprezentującego, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz adres jego miejsca zamieszkania, e)

podpis

świadczeniobiorcy

lub

przedstawiciela

ustawowego,

kuratora

reprezentującego, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta,”.

Art. 205. W ustawie z dnia 14 kwietnia 2023 r. o Państwowej Komisji do spraw badania wpływów rosyjskich na bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2007– 2022 (Dz. U. z 2024 r. poz. 548) w art. 9: 1)

w ust. 2 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) jest pełnoletnia;”;

po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 206. W ustawie z dnia 26 maja 2023 r. o pomocy państwa w oszczędzaniu na cele

mieszkaniowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 1704 oraz z 2025 r. poz. 1077) w art. 4 w ust. 2: 1)

pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) w przypadku gdy umowa jest zawierana w imieniu oszczędzającego będącego małoletnim przez jego przedstawiciela ustawowego w umowie tej wskazuje się dane przedstawiciela ustawowego, w tym jego imię, nazwisko i numer PESEL, a w przypadku przedstawiciela nieposiadającego numeru PESEL – numer dokumentu

– 164 – potwierdzającego jego tożsamość wraz z nazwą państwa, które wydało ten dokument;”; 2)

dodaje się pkt 5 i 6 w brzmieniu:

„5) w przypadku gdy umowa jest zawierana w imieniu oszczędzającego przez ustanowionego dla niego kuratora reprezentującego w umowie tej wskazuje się kuratora reprezentującego, w tym jego imię, nazwisko i numer PESEL, a w przypadku kuratora reprezentującego nieposiadającego numeru PESEL – numer dokumentu potwierdzającego jego tożsamość wraz z nazwą państwa, które wydało ten dokument; 6)

w przypadku gdy umowa jest zawierana w imieniu oszczędzającego przez jego umocowanego pełnomocnika rejestrowanego w umowie tej wskazuje się umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, w tym jego imię, nazwisko i numer

PESEL,

przypadku

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego

nieposiadającego numeru PESEL – numer dokumentu potwierdzającego jego tożsamość wraz z nazwą państwa, które wydało ten dokument.”.

Art. 207. W ustawie z dnia 7 lipca 2023 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie Krajowego Centrum Przetwarzania Danych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1501) w art. 12 w ust. 6 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) przepisy art. 30 § 5 i art. 34 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), zwanej dalej ,,Kodeksem postępowania administracyjnego”, stosuje się odpowiednio, z tym że wojewoda wyznacza z urzędu przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub małoletniej albo osoby pełnoletniej potrzebującej wsparcia w zakresie, w jakim nie jest w stanie postrzegać lub oceniać rzeczywistości albo samodzielnie kierować swoim postępowaniem, jeżeli jest to konieczne dla ochrony jej praw lub interesów uprawnionego do działania w postępowaniu do czasu wyznaczenia takiego przedstawiciela lub kuratora przez sąd;”.

Art. 208. W ustawie z dnia 7 lipca 2023 r. o ogólnoeuropejskim indywidualnym produkcie emerytalnym (Dz. U. poz. 1843) w art. 27 w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

– 165 –

Art. 209. W ustawie z dnia 17 sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych (Dz.

U. z 2025 r. poz. 1730) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 2 w ust. 1: a)

pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) jest pełnoletnia;”,

po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”;

w art. 10 w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) ustanowienia dla niej kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”.

Art. 210. W ustawie z dnia 20 grudnia 2024 r. o Radzie Fiskalnej (Dz. U. z 2025 r. poz. 39

i 497) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 8 w ust. 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 23 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) jest pełnoletnia i nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Art. 211. W ustawie z dnia 20 grudnia 2024 r. o podmiotach obsługujących kredyty i

nabywcach kredytów (Dz. U. z 2025 r. poz. 146) w art. 6 w ust. 1 w pkt 3 lit. a otrzymuje brzmienie:

„a) które są pełnoletnie i nie mają ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego,”.

Art. 212. W ustawie z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.

U. z 2025 r. poz. 620, 1746 i 1794 oraz z 2026 r. poz. 451 i 507) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 18: a)

w ust. 4 po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) dla której nie ustanowiono kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”,

po ust. 4 dodaje się ust. 4a w brzmieniu:

– 166 – „4a. Dyrektorem WUP może zostać osoba, która nie ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”, c) 2)

w ust. 6 wyrazy „ust. 3 i 4” zastępuje się wyrazami „ust. 3–4a”;

w art. 19: a)

w ust. 4 wyrazy „ust. 3 i 4” zastępuje się wyrazami „ust. 3–4a”,

w ust. 5 w zdaniu trzecim wyrazy „ust. 3 i 4” zastępuje się wyrazami „ust. 3–4a”;

w art. 344: a)

w ust. 4 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

„1a) dla której nie ustanowiono kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”,

po ust. 4 dodaje się ust. 4a w brzmieniu:

„4a. Komendantem Głównym OHP może zostać osoba, która nie ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.”,

w ust. 7 wyrazy „przepis ust. 4” zastępuje się wyrazami „przepisy ust. 4 i 4a”.

Art. 213. W ustawie z dnia 4 czerwca 2025 r. o Krajowej Sieci Kardiologicznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 779) w art. 40 w ust. 1 w pkt 1 lit. d otrzymuje brzmienie:

„d) w przypadku gdy świadczeniobiorcą jest osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, lub osoba niezdolna do świadomego wyrażenia zgody – imię (imiona) i nazwisko przedstawiciela ustawowego, kuratora reprezentującego, o ile zakres jego działania określonego przez sąd obejmuje sprawy medyczne lub leczenie, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581 oraz z 2026 r. poz. 26) oraz adres jego miejsca zamieszkania,”.

Art. 214. W ustawie z dnia 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów (Dz. U. poz. 187) wprowadza się następujące zmiany: 1)

w art. 5 w ust. 5 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) korzysta z pełni praw publicznych oraz nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”;

w art. 9 w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

– 167 – „2) pisemne oświadczenie, że korzysta z pełni praw publicznych oraz nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”; 3)

w art. 14 w ust. 1 pkt 5 otrzymuje brzmienie:

„5) prawomocnego

orzeczenia

ustanowieniu

dla

psychologa

kuratora

reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej;”; 4)

w art. 25: a)

ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, w przypadku gdy odbiorcą świadczeń psychologicznych jest: 1)

małoletni – zgodę wyraża jego przedstawiciel ustawowy, a w sytuacji braku przedstawiciela ustawowego – opiekun faktyczny,

osoba, dla której umocowano pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowiono kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd – zgodę wyraża umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący, a w sytuacji ich braku – opiekun faktyczny

– po otrzymaniu informacji o prawach odbiorcy świadczeń psychologicznych określonych

ustawie

oraz

celu

zakresie

planowanych

świadczeń

psychologicznych.”, b)

ust. 4 i 5 otrzymują brzmienie:

„4. Jeżeli osoba, o której mowa w ust. 2 pkt 2, jest w stanie z rozeznaniem wypowiedzieć opinię w sprawie skorzystania ze świadczeń psychologicznych, wymagana jest także zgoda tej osoby. 5.

przypadku

sprzecznych

oświadczeń

odbiorcy

świadczeń

psychologicznych, o którym mowa w ust. 3 i 4, i jego przedstawiciela ustawowego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego lub opiekuna faktycznego zgodę na podjęcie i wykonywanie świadczeń psychologicznych wyraża sąd opiekuńczy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania odbiorcy świadczeń psychologicznych.”, c)

ust. 7 otrzymuje brzmienie:

„7. Podjęcie i wykonywanie świadczeń psychologicznych wobec odbiorcy świadczeń psychologicznych, który nie ukończył 16 lat, oraz wobec osoby, o której

– 168 – mowa w ust. 2 pkt 2, następuje po uprzednim udzieleniu przystępnej informacji o ich prawach określonych w ustawie oraz celu i zakresie planowanych świadczeń psychologicznych.”, d)

ust. 9 i 10 otrzymują brzmienie:

„9. Zgoda, o której mowa w ust. 2, nie jest wymagana, gdy małoletni lub osoba, o której mowa w ust. 2 pkt 2, zwrócą się z uzasadnioną potrzebą objęcia ich pomocą psychologiczną polegającą na udzieleniu doraźnego wsparcia w sytuacji doświadczania kryzysu lub traumy, w zakresie niezbędnym do zabezpieczenia ich dobra.

10. Po udzieleniu świadczeń psychologicznych psycholog informuje odbiorcę świadczeń psychologicznych, jego przedstawiciela ustawowego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, jeżeli wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd, lub opiekuna faktycznego o swoich wnioskach, chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej.”;

w art. 26: a)

ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„4. Przepis ust. 3 stosuje się również w przypadku, gdy odbiorca świadczeń psychologicznych, o którym mowa w art. 25 ust. 2, nie ma przedstawiciela ustawowego,

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego,

kuratora

reprezentującego, o ile zakres jego działania określonego przez sąd obejmuje sprawy z zakresu

świadczeń

psychologicznych,

ani

opiekuna faktycznego albo

porozumienie się z tymi osobami jest niemożliwe.”, b)

w ust. 5 zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie:

„W przypadku odmowy udzielenia świadczenia psychologicznego psycholog ma obowiązek

bez

psychologicznych,

zbędnej jego

zwłoki

uprzedzić

przedstawiciela

tym

ustawowego

odbiorcę albo

świadczeń

umocowanego

pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, o ile zakres jego działania określonego przez sąd obejmuje sprawy z zakresu świadczeń psychologicznych, lub opiekuna faktycznego.”; 6)

w art. 27: a)

w ust. 2: –

pkt 3 otrzymuje brzmienie:

– 169 – „3) zachodzi potrzeba, wyłącznie w celu udzielenia dalszych świadczeń psychologicznych, przekazania osobie, o której mowa w art. 26 ust. 7, niezbędnych

informacji

odbiorcy

świadczeń

psychologicznych

związanych z udzielanym świadczeniem psychologicznym, po uprzednim uzyskaniu na to zgody odbiorcy świadczeń psychologicznych lub jego przedstawiciela

ustawowego

albo

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego albo kuratora reprezentującego o ile zakres jego działania określonego

przez

sąd

obejmuje

sprawy

zakresu

świadczeń

psychologicznych;”, –

pkt 5 otrzymuje brzmienie:

„5) odbiorca świadczeń psychologicznych lub jego przedstawiciel ustawowy albo umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący o ile zakres jego działania określonego przez sąd obejmuje sprawy z zakresu świadczeń psychologicznych wyrazi pisemną zgodę na ujawnienie tajemnicy, po uprzednim poinformowaniu o skutkach jej ujawnienia, chyba że dobro odbiorcy świadczeń psychologicznych jest zagrożone, a zgodę na ujawnienie tajemnicy wyraził wyłącznie przedstawiciel ustawowy albo umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący, o ile zakres jego działania określonego przez sąd obejmuje sprawy z zakresu świadczeń psychologicznych;”,

w ust. 4 zdanie drugie otrzymuje brzmienie:

„W przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 5, zakres ujawnienia tajemnicy może zostać ograniczony przez odbiorcę świadczeń psychologicznych lub jego przedstawiciela ustawowego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, o ile zakres jego działania określonego przez sąd obejmuje sprawy z zakresu świadczeń psychologicznych.”;

w art. 28: a)

w ust. 2 w pkt 1 lit. e otrzymuje brzmienie:

„e) w przypadku gdy odbiorcą świadczeń psychologicznych jest małoletni – imiona i nazwiska przedstawicieli ustawowych oraz adresy ich miejsc zamieszkania, a w przypadku gdy odbiorcą świadczeń psychologicznych jest osoba, o której mowa w art. 25 ust. 2 pkt 2 – imię (imiona) i nazwisko umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego o ile zakres jego

– 170 – działania określonego przez sąd obejmuje sprawy z zakresu świadczeń psychologicznych, oraz adres jego miejsca zamieszkania;”, b)

ust. 6 i 7 otrzymują brzmienie:

„6. W przypadku gdy odbiorcą świadczeń psychologicznych jest małoletni lub osoba, o której mowa w art. 25 ust. 2 pkt 2, dokumentację psychologiczną udostępnia się jego przedstawicielowi ustawowemu albo umocowanemu pełnomocnikowi rejestrowanemu albo kuratorowi reprezentującemu o ile zakres jego działania określonego przez sąd obejmuje sprawy z zakresu świadczeń psychologicznych.

7. Psycholog może odmówić dostępu do dokumentacji psychologicznej przedstawicielowi

ustawowemu

albo

umocowanemu

pełnomocnikowi

rejestrowanemu albo kuratorowi reprezentującemu, pomimo że zakres jego działania określonego przez sąd obejmuje sprawy z zakresu świadczeń psychologicznych, w szczególnie

uzasadnionych

przypadkach,

gdy

dobro

odbiorcy

świadczeń

psychologicznych jest zagrożone. W przypadku odmowy przedstawiciel ustawowy albo umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący o ile zakres jego działania określonego przez sąd obejmuje sprawy z zakresu świadczeń psychologicznych może wystąpić o zgodę na udostępnienie dokumentacji psychologicznej do sądu opiekuńczego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania odbiorcy świadczeń psychologicznych. Sąd, wyrażając zgodę na dostęp do dokumentacji psychologicznej, określa zakres tego dostępu.”, c)

w ust. 13 zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie:

„Jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, dokumentacja psychologiczna przeznaczona

zniszczenia

może

być

wydana

odbiorcy

świadczeń

psychologicznych, jego przedstawicielowi ustawowemu albo umocowanemu pełnomocnikowi rejestrowanemu albo kuratorowi reprezentującemu o ile zakres jego działania określonego przez sąd obejmuje sprawy z zakresu świadczeń psychologicznych lub osobie upoważnionej pisemnie przez odbiorcę świadczeń psychologicznych, z wyłączeniem arkuszy testów psychologicznych oraz notatek roboczych psychologa o znaczeniu krótkotrwałym.”.

– 171 –

DZIAŁ 5

Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe

Art. 215. Ważność czynności prawnych, dokonanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przez osoby niemające zdolności do czynności prawnych lub w tej zdolności ograniczone, ocenia się według przepisów dotychczasowych.

Art. 216. 1. Jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy sąd prawomocnie orzekł o ubezwłasnowolnieniu, w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy: 1)

osoba ubezwłasnowolniona całkowicie staje się osobą tymczasowo wspieraną, a dotychczasowy opiekun prawny staje się z mocy prawa, do czasu rozstrzygnięcia w przedmiocie kurateli reprezentującej, na okres niedłuższy niż 5 lat, tymczasowym kuratorem reprezentującym do prowadzenia wszelkich spraw w imieniu osoby, dla której został ustanowiony;

osoba ubezwłasnowolniona częściowo staje się osobą tymczasowo wspieraną, a dotychczasowy kurator dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo staje się z mocy prawa, do czasu rozstrzygnięcia w przedmiocie kurateli reprezentującej, na okres niedłuższy niż 5 lat, tymczasowym kuratorem reprezentującym do prowadzenia spraw określonego rodzaju upoważnionym do wyrażania zgody na czynności prawne dokonywane przez osobę, dla której został ustanowiony, i w zakresie wynikającym z orzeczenia sądu o ustanowieniu kuratora dla osoby częściowo ubezwłasnowolnionej.

2. Osoby tymczasowo wspierane nie mają prawa wybierania w rozumieniu ustawy

zmienianej w art. 132 ani prawa udziału w referendum w rozumieniu ustawy zmienianej w art. 89.

3. Sąd wszczyna postępowanie w przedmiocie kurateli reprezentującej na wniosek tymczasowego kuratora reprezentującego.

4. Sąd niezwłocznie z urzędu wszczyna postępowanie w przedmiocie kurateli reprezentującej dla osoby tymczasowo wspieranej, której w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy przysługuje władza rodzicielska nad małoletnim dzieckiem. O wszczęciu postępowania sąd niezwłocznie zawiadamia właściwy sąd opiekuńczy.

5. Jeżeli tymczasowy kurator reprezentujący nie złoży wniosku w okresie 4 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, sąd wszczyna postępowanie w przedmiocie kurateli reprezentującej z urzędu.

– 172 –

6. Odpis prawomocnego postanowienia wydanego w postępowaniach, o których mowa w ust. 3–5, sąd niezwłocznie przesyła do sądu okręgowego, który wydał orzeczenie w przedmiocie ubezwłasnowolnienia osoby, której postanowienie dotyczy. Sąd okręgowy, o którym mowa w zdaniu pierwszym, niezwłocznie, w składzie jednoosobowym, uchyla uprzednio wydane postanowienie o ubezwłasnowolnieniu. Postanowienie może zostać wydane na posiedzeniu niejawnym.

Art. 217. W sprawach, w których prawomocnie orzeczono o ubezwłasnowolnieniu i do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy nie wszczęto postępowania o ustanowienie opiekuna prawnego

dla

osoby

ubezwłasnowolnionej

całkowicie

lub

kuratora

dla

osoby

ubezwłasnowolnionej częściowo, sąd pierwszej instancji zawiadamia właściwy sąd o konieczności wszczęcia z urzędu postępowania o ustanowienie kuratora reprezentującego.

Art. 218. 1. Do tymczasowego kuratora reprezentującego stosuje się odpowiednio przepisy o kuratorze reprezentującym.

2. Do osoby tymczasowo wspieranej stosuje się odpowiednio przepisy o osobie, która ma ustanowionego kuratora reprezentującego.

Art. 219. 1. Kurator, o którym mowa w art. 183 ustawy zmienianej w art. 27, w brzmieniu dotychczasowym, ustanowiony przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, może dokonywać czynności zgodnie z dotychczasowym umocowaniem w okresie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

2. Kurator, o którym mowa w ust. 1, uzgadnia z osobą, dla której został ustanowiony, sposób prowadzenia lub załatwienia spraw i informuje tę osobę o podjętych działaniach oraz ich wynikach, tak aby mogła podejmować decyzje i działania odpowiednie do aktualnego stanu sprawy.

3. Sąd opiekuńczy uchyla kuratelę przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1, na żądanie osoby, dla której była ustanowiona.

Art.

220.

Postępowania

ubezwłasnowolnienie,

zmianę

lub

uchylenie

ubezwłasnowolnienia, będące w toku w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpoznaniu według przepisów niniejszej ustawy oraz ustaw zmienianych w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą jako sprawy o ustanowienie albo zmianę kuratora reprezentującego albo uchylenie kurateli.

2. Zachowują moc czynności dokonane w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, zgodnie z przepisami dotychczasowymi.

– 173 –

3. Sąd pierwszej instancji, przed którym toczy się postępowanie, przesyła akta sądowi właściwemu, który niezwłocznie wszczyna z urzędu odpowiednie postępowanie.

4. Postępowania, o których mowa w ust. 1, będące w toku przed sądem drugiej instancji w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpoznaniu przez sąd drugiej instancji właściwy zgodnie z przepisami dotychczasowymi. Sąd ten rozpoznaje sprawę zgodnie z przepisami niniejszej ustawy oraz ustaw zmienianych w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

5. Sąd drugiej instancji może zmienić zaskarżone postanowienie i ustanowić kuratora reprezentującego według przepisów niniejszej ustawy oraz ustaw zmienianych w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą albo uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do rozpoznania sądowi właściwemu według niniejszej ustawy oraz ustaw zmienianych w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, który rozpoznaje sprawę zgodnie z przepisami niniejszej ustawy oraz ustaw zmienianych w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Art. 221. 1. Postępowania o ustanowienie, zmianę lub zwolnienie opiekuna prawnego dla osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie oraz o ustanowienie, zmianę lub zwolnienie kuratora dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo, będące w toku w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpoznaniu według przepisów niniejszej ustawy oraz ustaw zmienianych w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą jako sprawy o ustanowienie, zmianę albo zwolnienie kuratora reprezentującego.

2. Zachowują moc czynności dokonane w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, zgodnie z przepisami dotychczasowymi.

3. Rozpoznając apelację od wydanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy postanowienia w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, sąd, zmieniając zaskarżone orzeczenie, ustanawia kuratora reprezentującego albo uchylając zaskarżone orzeczenie, przekazuje sprawę do rozpoznania sądowi właściwemu, który rozpoznaje sprawę zgodnie z przepisami niniejszej ustawy oraz ustaw zmienianych w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Art. 222. 1. Postępowanie o ustanowienie kuratora, o którym mowa w art. 183 ustawy zmienianej w art. 27, w brzmieniu dotychczasowym, będące w toku w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, podlega rozpoznaniu zgodnie z przepisami niniejszej ustawy oraz ustaw zmienianych w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą jako sprawy o ustanowienie kuratora wspierającego.

2. Zachowują moc czynności dokonane w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, zgodnie z przepisami dotychczasowymi.

– 174 –

3. Rozpoznając apelację od wydanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy postanowienia w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, sąd, zmieniając zaskarżone orzeczenie, ustanawia kuratora wspierającego albo uchylając zaskarżone orzeczenie, przekazuje sprawę do rozpoznania sądowi właściwemu, który rozpoznaje sprawę zgodnie z przepisami niniejszej ustawy oraz ustaw zmienianych w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Art. 223. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną wniesioną od prawomocnego postanowienia o ubezwłasnowolnieniu wydanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, bada z urzędu, czy zaskarżone postanowienie odpowiada przepisom niniejszej ustawy oraz ustaw zmienianych w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W razie uwzględnienia skargi uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie sądu pierwszej instancji i przekazuje sprawę do rozpoznania sądowi właściwemu zgodnie z przepisami niniejszej ustawy oraz ustaw zmienianych w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, który rozpoznaje sprawę zgodnie z przepisami niniejszej ustawy oraz ustaw zmienianych w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Art. 224. 1. Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy wykreśla informację o ograniczeniu lub utracie zdolności do czynności prawnych z wpisów przedsiębiorców wpisanych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, z wyjątkiem wpisów przedsiębiorców wykreślonych przed tym dniem.

2. W przypadku wpisów, w których znajduje się informacja o ustanowieniu kurateli lub opieki obejmująca dane kuratora lub opiekuna, Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy: 1)

wykreśla z danych kuratora lub opiekuna dane, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 7 ustawy zmienianej w art. 179, w brzmieniu dotychczasowym, a także numer identyfikacji podatkowej NIP, o ile został wpisany,

zastępuje określenie „kurator” albo „opiekun” sformułowaniem „tymczasowy kurator reprezentujący”,

zastępuje datę ustanowienia kuratora albo opiekuna informacją o dniu wejścia w życie niniejszej ustawy

– z wyjątkiem wpisów przedsiębiorców wykreślonych przed tym dniem.

3. W terminie 14 dni od dnia upływu okresu, o którym mowa w art. 216 ust. 1 niniejszej ustawy, Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej wykreśla informację w zakresie tymczasowego kuratora reprezentującego.

– 175 –

Art. 225. Krajowa Rada Notarialna tworzy Rejestr Pełnomocnictw.

Art. 226. Ustawa wchodzi w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 214, który wchodzi w życie z dniem 18 maja 2028 r.

UZASADNIENIE

1. Przyczyny i cel regulacji – zastąpienie ubezwłasnowolnienia instrumentami wspieranego podejmowania decyzji Przepisy dotyczące wsparcia i reprezentacji osób pełnoletnich wprowadzają do systemu prawa nowe rozwiązania oparte na zastąpieniu ubezwłasnowolnienia modelem wspieranego podejmowania decyzji, stanowiąc realizację międzynarodowych standardów w zakresie ochrony osób z niepełnosprawnościami. Standardy te zostały wypracowane zarówno w ramach powszechnego systemu ochrony praw człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych, jak i w ramach regionalnego systemu ochrony praw człowieka Rady Europy. Celem projektowanej ustawy jest zapewnienie faktycznego wsparcia osobom potrzebującym w prowadzeniu ich spraw oraz właściwej reprezentacji, jeśli w pewnym zakresie osoba ta nie jest w stanie postrzegać lub oceniać rzeczywistości albo samodzielnie kierować swoim postępowaniem, a jest to konieczne dla ochrony jej praw lub interesów.

Na poziomie powszechnym prawa osób z niepełnosprawnościami zostały uregulowane w Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r.1 Konwencja ONZ jest pierwszą międzynarodową konwencją odnoszącą się kompleksowo

sytuacji

prawnej

osób

niepełnosprawnościami.

osób

z niepełnosprawnościami zalicza się te osoby, które mają długotrwale naruszoną sprawność fizyczną, psychiczną, intelektualną lub w zakresie zmysłów co może, w oddziaływaniu z różnymi barierami, utrudniać im pełny i skuteczny udział w życiu społecznym, na zasadzie równości z innymi osobami. Konwencja ONZ opiera się m.in. na zasadzie poszanowania przyrodzonej godności, autonomii osoby, w tym swobody dokonywania wyborów, a także poszanowania niezależności osoby, oraz zasadzie pełnego i skutecznego udziału i włączenia w społeczeństwo. Zmierza do zagwarantowania osobom z niepełnosprawnościami zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych w każdych okolicznościach poprzez eliminację modelu zastępczego podejmowania decyzji na rzecz modelu wspierającego.

Konwencja ONZ potwierdza podmiotowość osób z niepełnosprawnościami. Kluczowe znaczenie w kontekście projektowanych przepisów ma art. 12 ust. 3 Konwencji ONZ, z którego wynika zobowiązanie państw-stron do podjęcia odpowiednich środków w celu zapewnienia

Dz. U. z 2012 r. poz. 1169; dalej: Konwencja ONZ. W polskiej wersji językowej tytuł Konwencji ONZ to „Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych”, przy czym ze względu na zgodną z postulatami środowisk osób z niepełnosprawnościami tendencję do zastępowania sformułowania „osoby niepełnosprawne” sformułowaniem „osoby z niepełnosprawnościami”, w dalszej części uzasadnienia do projektu ustawy posłużono się tym drugim sformułowaniem.

osobom z niepełnosprawnościami dostępu do wsparcia, którego mogą potrzebować przy korzystaniu ze zdolności do czynności prawnych2. Ponadto art. 12 ust. 4 Konwencji ONZ zobowiązuje państwa-strony do wdrożenia zabezpieczeń, które zapewnią, że środki związane z korzystaniem ze zdolności do czynności prawnych będą respektowały prawa, wolę i preferencje osoby, będą wolne od konfliktu interesów i bezprawnych nacisków, będą proporcjonalne i dostosowane do sytuacji danej osoby, będą stosowane przez możliwie najkrótszy czas i będą podlegały regularnemu przeglądowi przez właściwe niezależne i bezstronne władze lub organ sądowy. Wreszcie, na podstawie art. 12 ust. 5 Konwencji ONZ państwa-strony

są

zobowiązane

zagwarantowania

równego

prawa

osób

z niepełnosprawnościami do posiadania i dziedziczenia własności, kontroli własnych spraw finansowych oraz do jednakowego dostępu do pożyczek bankowych, hipotecznych i innych form kredytów oraz zapewnienia, że osoby z niepełnosprawnościami nie będą samowolnie pozbawiane własności.

Polska ratyfikowała Konwencję ONZ 25 września 2012 r., składając jednocześnie deklarację interpretacyjną do art. 12, która umożliwiła stosowanie przepisów krajowych dotyczących ubezwłasnowolnienia3. Komitet ds. Praw Osób z Niepełnosprawnościami wezwał jednak Polskę do wycofania deklaracji interpretacyjnej do art. 12 Konwencji ONZ oraz do uchylenia wszystkich dyskryminujących przepisów Kodeksu cywilnego i innych aktów prawnych zezwalających na pozbawienie osób z niepełnosprawnościami zdolności do czynności prawnych. Komitet zarekomendował również ustanowienie procedury zmierzającej do przywrócenia pełnej zdolności do czynności prawnych wszystkim osobom z niepełnosprawnościami i ustanowienie mechanizmów wspieranego podejmowania decyzji, które szanują ich autonomię, wolę i preferencje4.

Zastąpienie ubezwłasnowolnienia modelem wspieranego podejmowania decyzji stanowi zarazem realizację standardów obowiązujących w regionalnym systemie ochrony praw człowieka Rady Europy. Po pierwsze, projektowane przepisy uwzględniają orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w szczególności w sprawach Shtukaturov przeciwko Rosji5, Lashin przeciwko Rosji6, X i Y przeciwko Chorwacji7, Alajos Kiss przeciwko 2

W polskiej wersji językowej Konwencji ONZ dokonano błędnego tłumaczenia sformułowania legal capacity jako „zdolności prawnej”, podczas gdy obejmuje ono zarówno zdolność prawną, jak i zdolność do czynności prawnych. 3 Treść dostępna na stronie: https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=IV15&chapter=4&clang=_en#EndDec. 4 Concluding observations on the initial report of Poland CRPD/C/POL/CO/1, 29 October 2018, pkt 20. 5 Wyrok z 27 czerwca 2008 r., skarga nr 44009/05. 6 Wyrok z 22 stycznia 2013 r., skarga nr 33117/02. 7 Wyrok z 3 listopada 2011 r., skarga nr 5193/09.

Węgrom8, Kędzior przeciwko Polsce9 oraz Stanev przeciwko Bułgarii10. Z orzecznictwa tego wynika, że ubezwłasnowolnienie, które ma w istocie charakter blankietowy, pozbawiając w sposób automatyczny osobę ubezwłasnowolnioną autonomii decyzyjnej zarówno w sferze prawa cywilnego, jak również prawa rodzinnego, prawa wyborczego oraz prawa administracyjnego, przy jednoczesnym braku możliwości weryfikacji zasadności dalszego ubezwłasnowolnienia na wniosek osoby ubezwłasnowolnionej, jest niezgodne z europejską Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzoną w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r.11 Po drugie, projektowane zmiany dostosowują przepisy do Zalecenia nr R(99)4 Komitetu Ministrów Rady Europy z dnia 23 lutego 1999 r. w sprawie zasad dotyczących ochrony prawnej niepełnosprawnych osób dorosłych. Zalecenie przewiduje12, że środki ochrony nie powinny automatycznie skutkować całkowitym pozbawieniem zdolności do czynności prawnych.

W szczególności, środek ochrony nie powinien automatycznie pozbawiać zainteresowanej osoby prawa głosu, prawa do sporządzenia testamentu, prawa do wyrażenia zgody lub odmowy wyrażenia zgody na jakikolwiek zabieg w dziedzinie zdrowia ani prawa do podjęcia decyzji o charakterze osobistym w dowolnym momencie, gdy pozwala na to zdolność tej osoby do czynności prawnych. Ponadto z treści zalecenia wynika, że należy rozważyć rozwiązania prawne, zgodnie z którymi nawet w przypadku konieczności reprezentacji w określonej dziedzinie osobie dorosłej można zezwolić, za zgodą przedstawiciela, na podejmowanie określonych czynności lub czynności w określonej dziedzinie.

Podsumowując, krajowe przepisy o ubezwłasnowolnieniu, które automatycznie pozbawiają jednostkę autonomii decyzyjnej, są sprzeczne zarówno ze standardami powszechnego systemu ochrony praw człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych, jak i regionalnego systemu ochrony praw człowieka Rady Europy. Konieczność zmian legislacyjnych w prawie polskim, polegających na zastąpieniu ubezwłasnowolnienia modelem wspieranego podejmowania decyzji, wpisuje się zarazem w dostrzegalne w prawie Unii Europejskiej dążenie do aktywizacji i integracji osób z niepełnosprawnościami, przeciwdziałanie ich wykluczeniu społecznemu oraz znoszenie barier w dostępie do uczestnictwa w życiu politycznym i publicznym.

Fundamentalne prawa osób z niepełnosprawnościami zostały skodyfikowane w Karcie Praw

Wyrok z 10 maja 2010 r., skarga nr 38832/06.

Wyrok z 16 października 2012 r., skarga nr 45026/07. 10 Wyrok z 17 stycznia 2012 r., skarga nr 36760/06. 11 Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.; dalej: EKPCz. 12 Principle 3 – Maximum preservation of capacity. 9

Podstawowych Unii Europejskiej13. Zgodnie z postanowieniami art. 26 KPP Unia uznaje i szanuje prawo osób niepełnosprawnych do korzystania ze środków mających zapewnić im samodzielność, integrację społeczną i zawodową oraz udział w życiu społeczności.

Problem niewłaściwej ochrony osób ubezwłasnowolnionych został także dostrzeżony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 marca 2007 r.14. Trybunał wyraźnie wskazał na potrzebę dokonania kompleksowych zmian w zakresie instytucji ubezwłasnowolnienia w prawie polskim i zaznaczył, że w większości państw odchodzi się obecnie od sztywnego ograniczania praw i wolności osób chorych psychicznie, upośledzonych lub uzależnionych na rzecz regulacji bardziej elastycznych, dopasowanych do konkretnych sytuacji przez sąd orzekający w danej sprawie. Trybunał przywołał rozwiązania francuskie, niemieckie i austriackie, gdzie istnieje możliwość indywidualnego oznaczenia przez sąd rodzajów czynności, które osoba poddana opiece może dokonywać samodzielnie bez zgody przedstawiciela ustawowego. Trybunał uznał, że art. 559 w związku z art. 545 § 1 i 2 k.p.c. w zakresie, w jakim wyłącza osobę ubezwłasnowolnioną z kręgu podmiotów uprawnionych do zgłoszenia

wniosku

wszczęcie

postępowania

uchylenie

lub

zmianę

ubezwłasnowolnienia, jest niezgodny z art. 30 i art. 31 Konstytucji. Przeprowadzona przez Trybunał analiza zdolności postulacyjnej osoby ubezwłasnowolnionej doprowadziła do uznania, że wyłączenie możliwości złożenia wniosku przez osobę ubezwłasnowolnioną o uchylenie lub zmianę orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu, narusza jej godność, bowiem osoba ta

pełne

przeświadczenie,

prawo że

poczuć na

skutek

usprawiedliwione wskazanych

okolicznościami

rozwiązań

intersubiektywne

proceduralnych

dotknęła

ją niesprawiedliwa, nieuzasadniona krzywda. Trybunał uznał, że naruszenia godności nie są stopniowalne i nie mogą zostać uzasadnione koniecznością ochrony innych dóbr.

Projektowane przepisy stanowią zarazem realizację krajowej Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021–203015. W strategii przewidziano wprowadzenie w miejsce instytucji ubezwłasnowolnienia modelu wspieranego podejmowania decyzji, zapewniającego każdej osobie możliwość podejmowania decyzji we własnych sprawach w maksymalnie możliwym zakresie. Zastrzeżono jednocześnie, że formy zastępczego podejmowania decyzji będą stosowane jedynie w przypadkach całkowitego braku możliwości ustalenia (w tym

Dz. Urz. UE C 303, s. 1; dalej: KPP.

Sygn. K 28/05, OTK ZU 3A/2007, poz. 24. 15 Załącznik do uchwały nr 27 Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2021 r. w sprawie przyjęcia dokumentu Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030 (M.P. z 2021 r. poz. 218). 14

interpretacji) woli danej osoby16. Ponadto w „Krajowym Programie Działań wobec Chorób Otępiennych, polityki publicznej do roku 2030”17 przewidziano wprowadzenie modelu wspieranego podejmowania decyzji w miejsce instytucji ubezwłasnowolnienia, celem zwiększenia ochrony prawnej osób z chorobami otępiennymi.

Potrzeba zmian w przepisach o ubezwłasnowolnieniu jest zjawiskiem obiektywnym i wynika ze zmieniających się warunków społecznych i kulturowych, zwłaszcza dotyczących postrzegania osób z niepełnosprawnością. Zasygnalizowania wymaga również problem terminologiczny.

doktrynie

prawniczej

wskazuje

się,

że

samo

pojęcie

„ubezwłasnowolnienie” ma charakter stygmatyzujący i pozbawiający podmiotowości poprzez podkreślanie wyłącznie faktu odbierania uprawnień. Podobne sugestie zgłaszane były przez środowisko osób z niepełnosprawnościami.

Dopełnieniem modelu wspieranego podejmowania decyzji, który stanowi formę wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami, jest instytucja pełnomocnictwa rejestrowanego, jako alternatywna forma samostanowienia przez osoby posiadające zdolność do czynności prawnych na wypadek przyszłej niemożności kierowania swoim postępowaniem. Rozwiązanie w postaci pełnomocnictw rejestrowanych i dyspozycji na wypadek niezdolności do czynności prawnych zostało wypracowane w ramach Rady Europy i znalazło odzwierciedlenie w treści Zalecenia Komitetu Ministrów Rady Europy (2009) 11 w sprawie zasad dotyczących pełnomocnictwa i dyspozycji na wypadek niezdolności do czynności prawnych, w którym stwierdzono, że liczba osób starszych w Europie stale rośnie ze względu na ogólną poprawę warunków życia, zmiany demograficzne i społeczne oraz postęp medyczny. Jednocześnie jednak liczba osób cierpiących na choroby takie jak demencja starcza lub choroba Alzheimera rośnie w całej Europie. Określono, że celem zaprojektowanej regulacji jest uwzględnienie praw wszystkich obywateli, którzy na podstawie udzielonego pełnomocnictwa rejestrowanego mogą zabezpieczyć się na przyszłość przed ewentualnym upośledzeniem swoich zdolności fizycznych lub umysłowych.

W związku z tym, że na szczeblu europejskim zaistniała potrzeba wdrożenia jednolitego instrumentu, który stanowiłby wytyczne dla państw członkowskich Rady Europy w zakresie reformy prawa, pozwalającej na zabezpieczenie się przed przyszłą niepełnosprawnością,

Działanie I. 2.2. pt. Zastąpienie instytucji ubezwłasnowolnienia modelem wspieranego podejmowania decyzji, s. 102. 17 Załącznik do uchwały nr 173 Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2025 r. w sprawie „Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych, polityki publicznej do roku 2030” (M.P. z 2025 r. poz. 1276).

w przedmiotowym zaleceniu zaproponowano kierunki zmian dotyczące tego rodzaju pełnomocnictwa18 podlegającego rejestracji (dalej jako: rejestrowanego), w myśl których: •

państwa powinny promować samostanowienie zdolnych osób dorosłych w przypadku ich przyszłej niepełnosprawności, za pomocą pełnomocnictw i dyspozycji na wypadek niezdolności do czynności prawnych.

•

zgodnie z zasadami samostanowienia i pomocniczości państwa powinny rozważyć przyznanie tym metodom pierwszeństwa przed innymi środkami ochrony.

•

państwa powinny rozważyć czy dopuszczalne jest, aby pełnomocnictwo rejestrowane obejmowało sprawy gospodarcze i finansowe, a także sprawy zdrowotne, sprawy dotyczące opieki społecznej i inne kwestie osobiste związane z osobą mocodawcy, oraz czy niektóra materia nie powinna zostać wyłączona.

•

mocodawca może ustanowić pełnomocnikiem jakąkolwiek osobę, która w jej ocenie jest do tego odpowiednia.

•

mocodawca może ustanowić więcej niż jednego pełnomocnika i może powołać ich do wspólnego, jednoczesnego, osobnego działania lub jako substytut.

•

państwa mogą rozważyć wprowadzenie takich restrykcji, jakie uznają za konieczne dla ochrony mocodawcy.

•

pełnomocnictwo rejestrowane powinno być sporządzone na piśmie.

•

z wyjątkiem państw, w których istnieje ogólna zasada, dokument powinien wyraźnie wskazywać, że umocowanie wejdzie w życie lub pozostanie w mocy na wypadek niezdolności do czynności prawnych mandanta.

•

państwa powinny rozważyć jakie inne przepisy lub mechanizmy będą niezbędne do zagwarantowania mocy prawnej dokumentu.

•

mocodawca posiadający zdolność do czynności prawnych powinien mieć uprawnienie do odwołania pełnomocnictwa w każdym czasie.

•

państwa powinny uregulować sposób wejścia w życie pełnomocnictwa rejestrowanego w przypadku niezdolności do czynności prawnych mocodawcy.

•

państwa powinny rozważyć, jak należy stwierdzić niezdolność do czynności prawnych i za pomocą jakich dowodów należy to wykazywać.

Tzw. trwałego/stałego/kontynuowanego.

•

państwa powinny rozważyć wdrożenie systemu certyfikacji, rejestracji, rejestracji i/ lub notyfikacji w chwili udzielenia pełnomocnictwa, odwołania i wejścia w życia lub zakończenia.

•

wejście w życie pełnomocnictwa rejestrowanego nie może wpływać na zdolność prawną mandanta.

•

pełnomocnik działa na podstawie udzielonego pełnomocnictwa rejestrowanego i w interesie mandanta.

•

pełnomocnik, w miarę możliwości, informuje i konsultuje z mandantem dokonywane czynności w sprawach bieżących. Pełnomocnik, w miarę możliwości, ustala i bierze pod uwagę przeszłe oraz obecne życzenia oraz opinie mocodawcy oraz traktuje je z poszanowaniem.

•

sprawy gospodarcze i finansowe mocodawcy, na ile jest to możliwe, są oddzielone od spraw pełnomocnika.

•

pełnomocnik

prowadzi

odpowiednią

dokumentację

celu

wykazania

prawidłowego wykonywania swojego umocowania. •

państwa powinny rozważyć uregulowanie kwestii konfliktu interesów między mocodawcą a pełnomocnikiem.

•

państwa powinny rozważyć w jakich okolicznościach pełnomocnictwo rejestrowane traci moc. Kiedy pełnomocnictwo rejestrowane traci moc w części lub w całości, uprawniony organ powinien rozważyć, jakie środki ochrony prawnej należy podjąć.

Odpowiadając

wyzwania

współczesnej

Europy,

zaprojektowano

instytucję

pełnomocnictwa rejestrowanego, w świetle którego samostanowienie pełni zasadniczą rolę dla poszanowania człowieka i godności każdej istoty ludzkiej. Dotychczasowe doświadczenia w stosowaniu tej instytucji przez inne kraje na całym świecie19 wskazują, że pełnomocnictwo 19

1) Definicja legalna „pełnomocnictwa trwałego” została po raz pierwszy wprowadzona w krajach anglojęzycznych i występuje w całej Australii, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych Ameryki. Pierwszym aktem prawnym opartym na zaleceniu nr R (99) 4 była szkocka ustawa o osobach dorosłych z niezdolnością do czynności prawnych (Szkocja) z 2000 r. W Anglii i Walii ustawodawstwo z 1985 r. zostało zastąpione ustawą o zdolnościach umysłowych z 2005 r. uzupełnioną instrumentem ustawowym nr 253 z 2007 r. w sprawie trwałych pełnomocnictw i przepisów dotyczących opiekunów publicznych.

2) W Niemczech w lipcu 2005 r. weszła w życie druga ustawa o zmianie opieki (Dz. U. z 2005 r., część 1,1073) mająca na celu wzmocnienie samostanowienia osób niezdolnych do ochrony własnych interesów. Jego głównym narzędziem są pełnomocnictwa stałe, zwane Vorsorgevollmacht.

3) W Hiszpanii instytucja pełnomocnictwa kontynuowanego jest uregulowana w Ley 41/2003 de 18 de noviembre de protección patrimonial de las personas con discapacidad w art. 1732.

rejestrowane jest preferowaną alternatywą dla orzeczeń sądowych w sprawie reprezentacji osoby, która utraciła zdolność do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem.

Potrzeba wprowadzenia nowych rozwiązań na gruncie polskiego porządku prawnego wynika zarówno z konieczności zagwarantowania wszystkim pełnoletnim obywatelom prawa do samostanowienia i decydowania o wyborze reprezentanta na wypadek utraty zdolności do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem, jak również z aktualnej sytuacji demograficznej, społecznej i prawnej w Polsce, wymagającej wdrożenia nowej instytucji prawnej ułatwiającej funkcjonowanie osób z niepełnosprawnościami w różnych obszarach życia, m.in. załatwianie spraw bieżących oraz dokonywanie czynności prawnych za pośrednictwem wybranej przez siebie osoby fizycznej. Zgodnie z opublikowanym przez Główny Urząd Statystyczny raportem „Informacja o sytuacji osób starszych w Polsce za 2024 r.”20, na koniec 2024 r. liczba ludności Polski wyniosła 37489,1 tys., tj. o ponad 147,4 tys. mniej niż rok wcześniej. Liczba osób w wieku 60 lat i więcej wyniosła blisko 10 mln. Populacja osób w tym wieku wzrośnie w 2060 r. do 11,9 miliona i będzie stanowiła prawie 40% ogółu ludności.

Powyższe zmiany demograficzne wymagają stałego podejmowania zintegrowanych działań w obszarze polityki senioralnej.

Jak wynika z powołanego raportu GUS wskaźnik Obciążenia demograficznego osobami starszymi wzrósł do poziomu 31,8. Wskaźniki te rokrocznie wskazują na pogłębianie się procesu starzenia społeczeństwa. Przewidywany jest ubytek ludności o ponad 7 mln do 2060 r. oraz spodziewany jest postępujący proces starzenia się ludności Polski, co oznacza wzrost odsetka osób w wieku 60 lat i więcej. Populacja osób w tym wieku wzrośnie w końcu horyzontu prognozy do 11,9 miliona i będzie stanowiła prawie 40% ogółu ludności.

Zwiększa się także liczba osób samotnych, bez rodziny bądź będących w trudnych relacjach rodzinnych oraz osób, których najbliżsi mieszkają w innym mieście lub poza granicami kraju.

Społeczeństwo potrzebuje zatem narzędzi, za pomocą których będzie mogło samo decydować

4) W Austrii ustawa o opiece z 1984 r. została zmieniona przez Sachwalterrechts – Änderungsgesetz 2006, która weszła w życie w dniu 1 lipca 2007 r. (Dz. U. z 2006 r., część I nr 92, art. 284 f, 284 g i 284 h kodeksu cywilnego) i wprowadza pełnomocnictwa trwałe, zwane Vorsorgevollmacht.

5) W Finlandii w kwietniu 2007 r. parlament uchwalił Lagom interessevakningsfullmakt (ustawa nr 648/2007) o pełnomocnictwach, która weszła w życie w dniu 1 listopada 2007 r.

6) We Francji ustawa nr 2007-308 z dnia 5 marca 2007 r. (JORF nr 56) w sprawie reformy ochrony prawnej osób pełnoletnich zatytułowana "Mandat de protection future" oraz art. 477–494 kodeksu cywilnego wprowadziły nową formę ochrony prawnej osób pełnoletnich, w tym pełnomocnictwa trwałe.

Rozporządzenie weszło w życie w dniu 1 stycznia 2009 r.

7) W Szwajcarii zmiana szwajcarskiego kodeksu cywilnego (Protection de I'adulte, droit des personnes et droit de la filiation) z dnia 19 grudnia 2008 r. przewiduje nowe instrumenty prawne mające na celu samostanowienie w przypadku niezdolności do czynności prawnych. 20 https://share.google/8FX3oF9WiYzsstpQ5.

o swoich sprawach osobistych i majątkowych, w szczególności poprzez wybór osoby, która będzie działała w ich imieniu, gdy z różnych przyczyn sami nie będą w stanie tego czynić.

Potrzeba wprowadzenia odpowiednich rozwiązań w tym zakresie jest szeroko sygnalizowana przez środowisko prawnicze, w tym przez notariuszy.

Podnieść

należy

problematykę

pozostających

obrocie

prawnym

umów

międzynarodowych, posługujących się terminami „ubezwłasnowolnienia” i „zdolności do czynności prawnych”. Zgodnie z art. 26 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów, sporządzonej w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r.21 każdy będący w mocy traktat22 wiąże jego strony i powinien być przez nie wykonywany w dobrej wierze. Z kolei art. 27 zd. 1 Konwencji o prawie traktatów określa stosunek między prawem wewnętrznym państwa a wykonywaniem traktatu, zgodnie z nim strona nie może powoływać się na postanowienia swojego prawa wewnętrznego dla usprawiedliwienia niewykonywania przez nią traktatu. Powyższe rodzi zatem po pierwsze obowiązek dostosowywania prawa krajowego do postanowień traktatowych, po wtóre zaś konieczność powstrzymania się od przyjmowania takich uregulowań wewnętrznych, które stałyby w oczywistej sprzeczności z wiążącymi stronę postanowieniami umownymi. Art. 31 ust. 1 Konwencji o prawie traktatów zawiera reguły interpretacyjne umów międzynarodowych, zgodnie z którą traktat należy interpretować w dobrej wierze, zgodnie ze zwykłym znaczeniem, jakie należy przypisywać użytym w nim wyrazom w ich kontekście, oraz w świetle jego przedmiotu i celu. Uwzględniając powyższe, w okresie vacatio legis koniecznie będzie przeanalizowanie wiążących Polskę umów międzynarodowych, w zakresie właściwości poszczególnych resortów, celem ustalenia zakresu zastosowania postanowień umownych w zakresie omawianych pojęć i określenia, w jaki sposób proponowane zmiany mogą wpłynąć na wykonywanie umowy.

2. Rozwiązania proponowane w projektowanej ustawie Przepisy ogólne Ustawa reguluje instrumenty wspieranego podejmowania decyzji mające na celu umożliwienie osobom pełnoletnim korzystanie ze zdolności do czynności prawnych w sposób 21

Dz. U. z 1990 r. Nr 74, poz. 439, dalej: Konwencja o prawie traktatów.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. a Konwencji o prawie traktatów. traktat oznacza międzynarodowe porozumienie

między państwami, zawarte w formie pisemnej i regulowane przez prawo międzynarodowe, niezależnie od tego, czy jest ujęte w jednym dokumencie, czy w dwóch lub więcej dokumentach, i bez względu na jego szczególną nazwę.

zgodny z ich wolą, potrzebami, interesami, przy ustalaniu których uwzględnia się również wcześniej wyrażane poglądy (projektowany art. 1 ust. 1).

Stosowanie przepisów w przedmiocie ustanowienia kuratora reprezentującego lub wspierającego będzie nakładało na sąd i kuratora obowiązek jak najpełniejszego uwzględnienia woli osoby zainteresowanej, a także jej poglądów i systemu wartości. Przy uwzględnieniu powyższych okoliczności konieczne będzie respektowanie każdorazowo konstytucyjnej wartości pierwotnej, tj. godności człowieka (art. 30 Konstytucji RP), z której wynika nakaz tworzenia i stosowania prawa przez wszystkie organy władzy publicznej w zakresie ich kompetencji w taki sposób, by uwzględniać gwarancje stworzenia warunków właściwego funkcjonowania osoby w społeczeństwie oraz stworzenia jej możliwości samorealizacji, tj. wolnego rozwoju własnej osobowości.

Ponadto w art. 1 ust. 2 wymieniono instrumenty wspieranego podejmowania decyzji. Przez instrumenty wspieranego podejmowania decyzji należy rozumieć: asystenta prawnego, kuratora wspierającego, kuratora reprezentującego oraz pełnomocnika rejestrowanego.

W art. 2 projektowanej ustawy zdefiniowano pojęcia, którymi posługuje się ustawa o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji. Ustawa wskazuje, że przez osobę potrzebującą wsparcia – rozumie się osobę, która potrzebuje instrumentu wspieranego podejmowania decyzji w celu zapewnienia jej korzystania ze zdolności do czynności prawnych natomiast przez osobę wspieraną rozumie się pełnoletnią osobę, która ma zawartą umowę asysty prawnej z asystentem prawnym lub dla której ustanowiono kuratora wspierającego lub kuratora reprezentującego lub która ma umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.

Umowa asysty prawnej Nowoczesna koncepcja modelu niepełnosprawności opartego na prawach człowieka musi prowadzić do odejścia od paradygmatu zastępczego podejmowania decyzji na rzecz wspieranego mechanizmu podejmowania decyzji.

Komentarz nr 1 Komitetu ds. Praw Osób z Niepełnosprawnościami do art. 12 Konwencji oraz orzecznictwo Komitetu przekonują, że każda forma ingerencji w zdolność do czynności prawnych osoby z niepełnosprawnością jest niezgodna z art. 12 Konwencji. W Polsce brakuje rozwiązań wspierających osoby z niepełnosprawnościami w korzystaniu ze zdolności do czynności prawnych. Sąd Najwyższy w uchwale z 21 grudnia 2017 r. (III CZP 66/17) za trafne uznał stanowisko, że w związku z zaniechaniem prac legislacyjnych nad eliminacją instytucji ubezwłasnowolnienia i zmianą modelu opieki nad osobami z niepełnosprawnością 10

intelektualną, ciężar adaptacji polskiego porządku prawnego do standardów konwencyjnych spoczął na sądach (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2015 r., III CZP 102/14, OSNC 2015, nr 12, poz. 13 i z dnia 28 września 2016 r., III CZP 38/16, Biul. SN 2016, nr 9, s. 9). Proponowane przepisy mają szansę to zmienić.

Jednym z instrumentów służących takiemu wsparciu w podejmowaniu decyzji będzie umowa asysty prawnej, stanowiąca podtyp umowy zlecenia. Umowa zlecenia w swoim klasycznym ujęciu ma określony ustawowo zakres przedmiotowy i ogranicza się tylko do czynności prawnych. Obok zlecenia sensu stricto, wyróżniane jest zlecenie sensu largo, zwane świadczeniem usług podobnych do zlecenia, w rozumieniu art. 750 k.c. W takim ujęciu umowa może zwierać zobowiązanie do dokonania zarówno czynności prawnych jak i takich o charakterze faktycznym. Zakresem zastosowania przepisu art. 750 k.c. objęte są umowy, w których świadczenia nie prowadzą do żadnego efektu końcowego, lecz ich istota polega na wykonywaniu wielu czynności nieoznaczonych w sposób ściśle określony w treści umowy23. Bazując na powyższym, zdecydowano się na wprowadzenie do projektowanej ustawy nazwanej umowy o świadczenie usług.

Projektowany art. 3 zawiera essentialia negotii umowy asysty prawnej. Stronami takiej umowy będą asystent prawny i osoba wspierana. Istotą zobowiązania jest udzielenie osobie potrzebującej wsparcia, zlecającej asystę faktycznego wsparcia w korzystaniu ze zdolności do czynności prawnych przy prowadzeniu jej własnych spraw określonych w treści umowy.

Projektowany ust. 2 zawiera przykłady czynności, które obejmować może umowa asysty prawnej. Czynna obecność przy podejmowaniu czynności prawnych przez osobę wspieraną polegać może nie tylko na towarzyszeniu tej osobie przy podejmowaniu czynności prawnych, ale także zapewnieniu aktywnego wsparcia w trakcie tej czynności (zapewnienie pomocy w zrozumieniu treści czynności prawnej i doradztwo w zakresie niezbędnym do zawarcia umowy). Czynna obecność oznacza, że asystent prawny nie jest wyłącznie biernym obserwatorem dokonywania czynności. Zakres wsparcia powinien być dostosowany do potrzeb osoby dokonującej czynności, nie może jedynie obejmować zastępstwa tej osoby przy dokonywaniu czynności. Jako przykładową czynność asystenta wskazano także przekazanie oświadczenia woli osoby wspieranej, w jej obecności. Asystent prawny staje się wówczas posłańcem. Sama instytucja posłańca jest znana prawu cywilnemu, wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 85 k.c. zniekształcenie oświadczenia woli przez osobę użytą do jego przesłania ma takie same skutki, jak błąd przy złożeniu oświadczenia. Istotne, by przekazywanie 23

B. J. Kowalczyk [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, art. 734, LEX/el. 2024, uw. 1-2.

oświadczenia woli odbywało się zawsze w obecności osoby wspieranej. Regulacja w tym zakresie będzie miała szczególne znaczenie dla osób o złożonych potrzebach w komunikowaniu się. W projektowanym ust. 3 przesądzono, że asystent prawny nie może podejmować czynności z zakresu zastępstwa pośredniego lub bezpośredniego osoby wspieranej.

W ust. 4 sformułowano ogólną zasadę dotyczącą upoważnienia asystenta prawnego do dostępu do informacji objętych tajemnicą zawodową, w związku z udzieleniem wsparcia.

W projektowanym art. 4 uregulowano, że do umowy asysty prawnej stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, z zastrzeżeniem przepisów uregulowanych odmiennie, zawartych w art. 6–9. W teorii prawa przez odpowiednie stosowanie przepisów rozumie się trzy możliwe warianty skorzystania z przepisów będących przedmiotem odesłania: a) niektóre z nich można stosować wprost, bez jakichkolwiek zmian, b) inne wymagać będą odpowiednich modyfikacji, c) jeszcze inne nie znajdą w ogóle zastosowania24.

Projektowany art. 5 zastrzega formę pisemną umowy, pod rygorem nieważności.

Projektodawca uznał bowiem, że wprowadzenie bardziej restrykcyjnych wymogów formy umowy stanowiłoby nadmierny formalizm, zniechęcający do zawierania tej umowy. Z drugiej jednak strony dla właściwego zabezpieczenia interesów obu stron zasadne było zastrzeżenie formy pisemnej.

Zgodnie z projektowanym art. 6, zasadą jest, że osoba wspierana może zawrzeć umowę o asystę prawną z więcej niż jednym asystentem prawnym. W ust. 2 projektowanego artykułu doprecyzowano relacje pomiędzy takimi asystentami, przesądzając, w przypadku zawarcia umowy o asystę prawną z więcej niż jednym asystentem prawnym, z takim samym zakresem czynności wspierających, każdy z nich może działać niezależnie, chyba że co innego wynika z treści umowy o asystę prawną. W zakresie odpowiedzialności asystentów zastosowanie znajdą regulacje dotyczące umowy zlecenia, tj. z art. 745 k.c., tj. odpowiadają oni solidarnie w razie wspólnego przyjęcia zobowiązania z tytułu zawartej umowy.

W projektowanym art. 7 ust. 1 zawarto zobowiązanie do udzielenia asystentowi prawnemu wszelkich informacji potrzebnych do należytego wykonywania obowiązków. Co prawda, to osoba wspierana decyduje samodzielnie jakie informacje czy dokumenty chce przedstawić asystentowi prawnemu, jednakże musi mieć na względzie, że w celu prawidłowego wykonania zobowiązania asystent prawny musi mieć szczegółowe informacje dotyczące sprawy i czynności, przy których ma udzielić wsparcia. Rolą asystenta jest poinformować osobę 24

Por. S. Grzybowski, (w:) System prawa cywilnego-część ogólna, t. I, pod red. S. Grzybowskiego, Ossolineum 1985, s. 114.

wspieraną jakie konkretnie informacje są mu niezbędne do wykonania umowy. W ust. 2 zaprojektowano zastrzeżenie, że asystent prawny może wykorzystywać te informacje, a w szczególności dane osobowe, wyłącznie w celu wykonania umowy.

Zgodnie z projektem asystent prawny nie może powierzyć wykonania umowy osobie trzeciej (art.8).

W projektowanym art. 9 uregulowano kwestię wygaśnięcia umowy wskutek śmierci osoby wspieranej lub asystenta prawnego, a także w przypadku korzystania przez asystenta prawnego z instrumentów wspieranego podejmowania decyzji. Z uwagi na charakter umowy asysty prawnej, umowa nie może, w przeciwieństwie do klasycznego zlecenia, zawierać w tym zakresie innych postanowień.

Kuratela dla osób pełnoletnich (kurator reprezentujący, kurator wspierający)

Kolejnymi

instrumentami

wspieranego

podejmowania

decyzji

będą

kuratorzy

reprezentujący i wspierający. Są to jednocześnie jedyne instrumenty ustanawiane przez sąd.

Przepisy dotyczące sądowej ochrony osób wymagających wsparcia w korzystaniu ze swojej zdolności do czynności prawnych skonstruowano zgodnie ze standardami międzynarodowymi, stanowiącymi, że środki związane z korzystaniem ze zdolności do czynności prawnych muszą zawierać skuteczne zabezpieczenia, w celu zapobiegania nadużyciom, zgodnie z międzynarodowymi standardami praw człowieka. Nadto środki związane z korzystaniem ze zdolności do czynności prawnych respektować muszą prawa, wolę i preferencje danej osoby, winny być stosowane przez możliwie najkrótszy czas i podlegać stałemu przeglądowi przez właściwe, niezależne i bezstronne władze lub organ sądowy25. Regulacja ma zapewnić, by wsparcie w wykonywaniu zdolności do czynności prawnych osoby wspieranej było dostosowane do jej stanu świadomości, przy uwzględnieniu faktu, że stan takiej osoby może się zmieniać na przestrzeni czasu. Z tych przyczyn rekomenduje się odejście od sztywnej regulacji ustanowienia opiekuna prawnego (kuratora) na czas nieokreślony. Wprowadzane regulacje wymuszają cykliczną ocenę stanu osoby wspieranej i dostosowywanie zakresu wsparcia do jej stanu zdrowia.

Projektowany art. 10 określa kryteria, którymi sąd ma się kierować wydając postanowienie o ustanowieniu kurateli: zakres możliwości postrzegania lub ocenienia rzeczywistości przez

25 Tak: art. 12 ust. 4 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., Dz. U. z 2012 r. poz. 1169 (dalej KPON).

osobę wspieraną albo samodzielnego kierowania swoim postępowaniem, a także sytuację osobistą i majątkową tej osoby oraz rodzaj spraw, przy których prowadzeniu wymagane byłoby udzielenie wsparcia. Rozwiązanie to maksymalnie umożliwi poszanowanie woli i godności osoby, dla której ustanowiony ma zostać kurator. Projektowany przepis nakazuje sądom w sposób indywidualny i konkretny ocenić zasadność udzielenia wsparcia w postaci ustanowienia kuratora oraz dostosować zakres tego wsparcia do indywidualnych potrzeb takiej osoby. W szczególności przepis ten ma na celu wyrażenie ogólnej zasady doboru środka oddziaływania do rzeczywistych potrzeb osoby wspieranej.

W art. 11 określa się wymogi jakie musi spełnić kandydat na kuratora. Kuratorem może zostać ustanowiona osoba pełnoletnia, której kwalifikacje osobiste uzasadniają przekonanie, że będzie należycie wywiązywała się z powierzonych jej obowiązków. Przy ustanawianiu kuratora sąd może brać pod uwagę kwestie karalności kandydata na kuratora. Kwalifikacje osobiste kandydata na kuratora oceniać będzie sąd rozpoznający sprawę o ustanowienie kuratora i będą one przedmiotem postępowania dowodowego w toku sprawy. Drugą konieczną do spełnienia przesłanką pozytywną jest zgoda na pełnienie funkcji kuratora, która musi zostać wyraźnie wyrażona w toku postępowania. Za niedopuszczalne należy zatem uznać powierzenie funkcji kuratora przed wyrażeniem zgody na jej pełnienie ani odebranie zgody na pełnienie funkcji na przyszłość. Ustęp 2 omawianego artykułu wskazuje z kolei przesłankę negatywną w postaci korzystania z instrumentów wspieranego podejmowania decyzji. Intencją projektodawcy było wyeliminowanie spośród kandydatów na kuratora osoby, które funkcji tej nie będą w stanie wykonywać samodzielnie. Dotyczy to automatycznego braku rękojmi prawidłowego pełnienia funkcji kuratora. Ustęp 3 omawianego przepisu dodatkowo pozostawia sądowi możliwość ustanowienia jednego kuratora dla kilku osób wspieranych, jeżeli nie ma sprzeczności między ich interesami. Najczęściej sytuacja taka może mieć miejsce w dwóch okolicznościach: jeśli jeden członek rodziny ustanowiony będzie kuratorem wspierającym dla dwóch lub więcej osób, których interesy są wspólne (np. dziecko w stosunku do rodziców) lub, co wydaje się bardziej powszechne, ten sam pracownik organizacji zajmującej się ochroną praw osób z niepełnosprawnością lub placówki, gdzie przebywa osoba wspierana, ustanowiony będzie kuratorem dla kilku, niezwiązanych ze sobą osób. Oprócz wyrażonego kryterium braku sprzeczności interesów osób wspieranych należy także wziąć pod uwagę obciążenie kuratora wspierającego obowiązkami związanymi ze sprawowaniem tej funkcji. Z tych przyczyn nie jest rekomendowane, by ta sama osoba była ustanowiona kuratorem wspierającym dla znacznej liczby osób wspieranych.

Projektowany art. 12 określa kolejność w wyborze kuratora. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustanawiając kuratora, sąd w pierwszej kolejności kieruje się wskazaniem osoby potrzebującej wsparcia. Wskazanie nie może być sprzeczne z przepisem regulującym ogólne przesłanki bycia kuratorem (projektowany art. 11). Regulacja ta urzeczywistnia ogólną zasadę respektowania woli i preferencji osoby potrzebującej wsparcia. Ustęp 2 projektowanego artykułu reguluje sytuację, w której brak kandydata na kuratora wskazanego przez osobę potrzebującą wsparcia lub gdy kandydat wskazany przez tę osobę nie spełnia wymogów określonych w art. 11 albo nie wyraża zgody na pełnienie funkcji. Wówczas należy poszukiwać kandydata na kuratora wśród osób najbliższych dla osoby potrzebującej wsparcia. To zazwyczaj osoby najbliższe dla osoby wspieranej ustanawiane będą kuratorami. W dalszej kolejności, zgodnie z projektowanym ust. 3, sąd może zwrócić się o wskazanie kandydata na kuratora do jednostki organizacyjnej pomocy społecznej, powiatu, okręgowej rady adwokackiej, okręgowej izby radców prawnych właściwych ze względu na miejsce pobytu osoby potrzebującej wsparcia lub do organizacji pozarządowej, do której zadań statutowych należy ochrona praw osób z niepełnosprawnością, osób niesamodzielnych lub seniorów, udzielanie im wsparcia lub ochrona wolności i praw człowieka, lub do placówki, w której przebywa osoba potrzebująca wsparcia. Te podmioty powinny wskazać kompetentnego kandydata na kuratora. Względy pragmatyczne przemawiają za tym, by kurator miał bezpośredni kontakt z osobą wspieraną, zaś w braku takiej możliwości, był pracownikiem organizacji zajmującej się ochroną praw osób z niepełnosprawnością lub podmiotem świadczącym profesjonalną pomoc prawną tak, by możliwie najlepiej rozumieć potrzeby i problemy osoby, dla której go ustanowiono.

Zgodnie z projektowanym art. 13, co do zasady kuratora ustanawia się na czas oznaczony, odpowiedni do potrzeb osoby potrzebującej wsparcia, nie dłuższy niż pięć lat. Wyjątkowo, w przypadku ustalenia przez sąd, że stan zdrowia osoby wspieranej nie rokuje zmiany, a zatem przesłanki ustanowienia kuratora reprezentującego pozostaną aktualne, kuratora można ustanowić na oznaczony czas, odpowiedni do potrzeb osoby potrzebującej wsparcia nie dłuższy niż dziesięć lat. Ustanowienie kuratora można ponawiać. Regulacja taka stanowi dostosowanie przepisów prawa krajowego do międzynarodowych standardów ochrony praw osób z niepełnosprawnością. Ingerencja w możliwość oraz zakres osobistego wykonywania posiadanej zdolności do czynności prawnych stanowi bowiem ograniczenie podstawowych praw człowieka. Środek taki nie może być a priori stosowany na czas nieoznaczony, zaś niezwłocznie po stwierdzeniu zmiany okoliczności uzasadniających jego stosowanie właściwy sąd winien zmodyfikować zakres kurateli. Gdyby taka zmiana okoliczności skutkowała ustaleniem, że dalsze trwanie kurateli nie jest celowe, sąd winien kuratelę uchylić. Zgodnie 15

bowiem z projektowanym art. 16 ust. 1 sąd uchyli kuratelę, gdy odpadnie przyczyna jej ustanowienia. Natomiast w przypadku stwierdzenia dalszej zasadności trwania kurateli, ustanowienie kuratora można wielokrotnie ponawiać, adekwatnie do potrzeb osoby wspieranej.

Modyfikacji może ulegać także sam zakres wsparcia.

Projektowany art. 14 stanowi doprecyzowanie ogólnie ujętych wytycznych dotyczących ustanowienia kuratora wyrażonych w art. 10. Określając zakres działania kuratora, sąd ma na uwadze, aby sprawy pozostawione do osobistego prowadzenia przez osobę wspieraną nie zostały nadmiernie ograniczone. Niezwykle istotne znaczenie ma pozostawienie osobie wspieranej możliwie najszerszego zakresu samodzielności. W praktyce oznaczać to powinno, że sąd w pierwszej kolejności ustali czy wystarczające dla udzielenia wsparcia osobie go potrzebującej będzie ustanowienie kuratora wspierającego. Dopiero w odniesieniu do osób o bardziej złożonych potrzebach rozważyć należy ustanowienie kuratora reprezentującego, a i w tym przypadku należy każdorazowo w sposób pogłębiony zbadać zakres i sposób działania kuratora.

Wprowadzany art. 15 zawiera wytyczne dla osób pełniących funkcję kuratora, co do sposobu sprawowania kurateli. Głównym celem przepisu jest urzeczywistnienie postulatu maksymalnego włączenia osoby wspieranej w prowadzenie jej spraw, a także wprowadzenie nadrzędnej zasady kierowania się przez kuratora przede wszystkim preferencjami i poglądami osoby wspieranej. Z tych przyczyn niezwykle ważne jest, by kurator zbudował z osobą, dla której został powołany, relację opartą na wzajemnym zrozumieniu i zaufaniu.

Projektowany art. 16 przewiduje, że sąd uchyli kuratelę, gdy odpadnie przyczyna jej ustanowienia (ust. 1). Jeżeli jednak kurator został przez sąd ustanowiony do załatwienia konkretnie wskazanej sprawy, kuratela ustaje ex lege z chwilą jej ukończenia (ust. 2).

Ustanowienie kuratora stanowi daleko posuniętą ingerencję w wolność i prawa człowieka. Stąd też nie ma racjonalnych powodów, by utrzymywać kuratelę po ustaniu przyczyn jej ustanowienia lub po załatwieniu konkretnej sprawy, do której został powołany kurator.

W projektowanym art. 17 nałożono na kuratora obowiązek niezwłocznego zawiadomienia sądu o okolicznościach uzasadniających zmianę zakresu jego działania, zmianę osoby kuratora albo uchylenia kurateli. Zawiadomienie to ma być reakcją kuratora na okoliczności wpływające na zakres jego obowiązków i uprawnień (może on polegać zarówno na zwiększeniu samodzielności osoby wspieranej jak i zwiększeniu zakresu działania kuratora) lub polegające na zdarzeniach skutkujących zasadnością zmiany osoby kuratora wspierającego lub uchyleniem kurateli. Zdarzenia te mogą nastąpić zarówno po stronie kuratora jak i osoby wspieranej.

Dla zapewnienia należytej ochrony interesów osoby wspieranej niezbędne jest zachowanie ciągłości kurateli. Z tych przyczyn w projektowanej regulacji odstąpiono od możliwości zwolnienia kuratora na rzecz wprowadzenia jednego postępowania w przedmiocie zmiany kuratora. Z tych przyczyn projektowany art. 18 ust. 1 przewiduje, że z ważnych powodów sąd zmieni kuratora, a w szczególności, jeżeli z powodu przeszkód faktycznych lub prawnych dotychczasowy kurator jest niezdolny do prowadzenia spraw albo dopuszcza się czynów lub zaniedbań, które naruszają dobro lub interes osoby wspieranej.

W celu zapewnienia ciągłości kurateli i ochrony interesów osoby wspieranej w sprawach pilnych obecny kurator jest obowiązany do prowadzenia takich spraw, chyba że sąd postanowi inaczej (ust. 2). Tym samym eliminuje się możliwy brak osoby uprawnionej do prowadzenia najważniejszych spraw osoby wspieranej. W ust. 3 uregulowano obowiązek niezwłocznego zwrotu nowemu kuratorowi majątku osoby wspieranej, którym zarządzał zmieniany kurator.

Przepisy art. 19–23 regulują instytucję kuratora reprezentującego. Kurator ten stanowi drugi stopień sądowego instrumentu wspieranego podejmowania decyzji. Kurator reprezentujący ingeruje bowiem w samodzielne korzystanie ze zdolności do czynności prawnych osoby, dla której został ustanowiony.

W art. 19 wprowadza się dwie możliwości działania kuratora reprezentującego. Sąd określa postanowieniem zakres i rodzaj spraw, przy których prowadzeniu czynności mogą być dokonywane: 1) przez kuratora w imieniu osoby wspieranej lub 2) przez osobę wspieraną za zgodą kuratora. Osoba wspierana zawsze będzie miała pełną zdolność do czynności prawnych, przy czym w wyjątkowych sytuacjach, czynności w jej imieniu będzie dokonywał kurator.

Rozwiązanie to dedykowane jest zatem osobom, które ze względu na swój stan potrzebują zastępstwa w podjęciu decyzji, bowiem nie są obiektywnie w stanie jej podjąć. Dotyczy to także wyrażania przez kuratora reprezentującego w imieniu osoby wspieranej zgody albo odmowy zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych. Pojęcie świadczeń zdrowotnych należy rozumieć zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2026 r. poz. 156).

Umowy

zawarte

przez

osobę

wspieraną,

dla

której

ustanowiono

kuratora

reprezentującego, pozostają bezskuteczne do czasu ich potwierdzenia przez kuratora. Przepis art.18 kodeksu cywilnego stosuje się (projektowany ust. 2). Natomiast jednostronne czynności prawne dokonane przez osobę wspieraną, która ma ustanowionego kuratora reprezentującego będą nieważne (art. 181kc). Należy jednocześnie podkreślić, że ustanowienie kuratora nie prowadzi do pozbawienia czy ograniczenia zdolności do czynności prawnych osoby 17

wspieranej. Celem tego instrumentu jest bowiem wsparcie w korzystaniu przez osobę wspieraną w jej zdolności do czynności prawnych.

Wyjątek od opisanych powyżej sankcji przewidziano w art. 19 ust. 3, zgodnie z którym sąd może ustanawiając kuratora reprezentującego określić, że osoba wspierana dokonuje samodzielnie czynności prawnych polegających na zaciągnięciu zobowiązania lub rozporządzeniu mieniem o wartości nieprzekraczającej określonej przez sąd kwoty. Regulacja w tym zakresie ma zagwarantować osobie wspieranej margines samodzielności. Stanowi także wyraz realizacji samostanowienia i korzystania ze zdolności do czynności prawnych, jako elementu niezależnego życia. Projektodawca celowo nie określił kwoty, jaką pozostawić można do samodzielnego rozporządzenia osoby wspieranej, gdyż będzie ona określona indywidualnie przez sąd jako pochodna faktycznej sytuacji materialnej i warunków osobistych osoby wspieranej.

W projektowanym art. 20 określono ogólną zasadę, że do dokonania czynności we wszelkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby i majątku osoby wspieranej, kurator reprezentujący powinien uzyskać uprzednie zezwolenie sądu. Projektowany przepis przewiduje przykładowy katalog czynności, które w szczególności wymagają takiej zgody. Katalog ten ma charakter otwarty, nie wyczerpuje zatem wszystkich możliwych czynności. Działania kuratora muszą podlegać kontroli sądowej tak, by zminimalizować ryzyko działania z pokrzywdzeniem osoby wspieranej. Dokonanie czynności prawnej przez kuratora bez wymaganej zgody sądu, skutkuje nieważnością takiej czynności (projektowany art. 191 k.c.).

Projektowany art. 21 reguluje sytuacje, w których kurator wspierający nie może reprezentować osoby, dla której został ustanowiony. Przepis ten stosuje się odpowiednio w postępowaniu przed sądem lub innym organem władzy publicznej (ust. 3). W razie wystąpienia okoliczności wyłączających możliwość reprezentacji osoby wspieranej przez kuratora sąd ustanawia kuratora ad hoc. Może on być ustanowiony do dokonania określonej czynności lub być kuratorem procesowym.

Zgodnie z projektowanym art. 22 nakłada się na kuratora reprezentującego upoważnionego do prowadzenia spraw o charakterze majątkowym obowiązek sporządzenia inwentarza majątku osoby wspieranej i przedstawienia go sądowi w ramach sprawowanego nadzoru. Z literalnego brzmienia przepisu wynika, że chodzi o sprawy majątkowe, a nie jedną sprawę. Kurator musi sporządzić wspomniany inwentarz niezwłocznie po jego ustanowieniu. Obowiązek ten aktualizuje się także w razie późniejszego nabycia majątku przez osobę wspieraną. W przypadku, gdyby majątek osoby wspieranej był oczywiście nieznaczny, sąd może zwolnić kuratora z tego obowiązku (ust. 2). 18

Dając wyraz dalszego zabezpieczenia majątku osoby wspieranej, stosownie do projektowanego art. 23, sąd może także zobowiązać kuratora reprezentującego do złożenia do depozytu sądowego kosztowności, papierów wartościowych i innych dokumentów należących do osoby wspieranej. Sąd może również zobowiązać kuratora reprezentującego do złożenia na rachunku płatniczym, w rozumieniu art. 2 pkt 25 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. z 2026 r. poz. 623), pieniędzy osoby wspieranej (ust. 2). Przedmioty te nie mogą być następnie odebrane bez zezwolenia sądu. Takie rozwiązanie znacząco przyczynia się do zabezpieczenia majątku osoby wspieranej przed ingerencją osób niepożądanych.

Kolejny, projektowany dział odnosi się do instytucji kuratora wspierającego. Kurator ten stanowi mniej inwazyjny środek wsparcia, tj. przeznaczony jest dla osób pełnoletnich, potrzebujących jedynie faktycznego wsparcia w prowadzeniu swoich spraw. Sposób i zakres wsparcia określa sąd ustanawiając kuratora (art. 24). Istnieje zatem szeroki wachlarz możliwości ukształtowania zakresu wsparcia udzielanego przez kuratora wspierającego, począwszy od pomocy w załatwieniu konkretnej sprawy (np. sprzedaży mieszkania), poprzez wsparcie w prowadzeniu spraw określonego rodzaju (np. prowadzenie spraw związanych z wykonywaniem umowy najmu określonego lokalu), aż po pomoc w prowadzeniu wszystkich spraw osoby wspieranej. W szczególności można ustanowić kuratora do wsparcia faktycznego analogicznego jak w przypadku umowy asysty prawnej (tj. czynnej obecności przy podejmowaniu czynności prawnych przez osobę wspieraną, wyjaśnienia znaczenia podejmowanych czynności prawnych oraz skutków oświadczenia woli, zgromadzenia i przekazania informacji mających istotne znaczenie dla prawidłowego dokonania czynności prawnej lub przekazania oświadczenia woli osoby wspieranej w jej obecności). Warto podkreślić, że pomimo ustanowienia kuratora wspierającego, to osoba, dla której go ustanowiono sama prowadzi swoje sprawy. Kurator wspierający nie może nigdy działać za osobę wspieraną. Kurator wspierający nie może być ustanowiony do podejmowania czynności z zakresu zastępstwa pośredniego lub bezpośredniego osoby wspieranej (ust. 2).

3. Zmiany w ustawie Kodeks cywilny (przesłanki materialne ustanowienia kuratora reprezentującego i kuratora wspierającego – art. 16–161 k.c., regulacja pełnomocnictwa rejestrowanego – art. 10910–10918 k.c.)

Przepisy kodeksu cywilnego dotyczące sądowej ochrony osób wymagających wsparcia w korzystaniu ze zdolności do czynności prawnych skonstruowano zgodnie ze standardami międzynarodowymi. Zgodnie z art. 12 Konwencji o Prawach Osób Niepełnosprawnych z dnia 19

13 grudnia 2006 r.26 (dalej: Konwencja) każda osoba z niepełnosprawnością, niezależnie od rodzaju i stopnia tej niepełnosprawności, ma być uznana jako podmiot praw i obowiązków oraz korzystać z takiej samej zdolności do czynności prawnej we wszystkich aspektach życia jak inne osoby. W dniach 31 marca – 11 kwietnia 2014 r. Komitet Praw Osób z Niepełnosprawnościami ONZ (dalej: Komitet) przyjął Ogólny Komentarz nr 1 w całości poświęcony interpretacji art. 12 Konwencji. Według Komitetu zdolność do czynności prawnych, a więc uznanie, że można podejmować samodzielne decyzje o znaczeniu prawnym, przysługuje każdej osobie przez sam fakt jej człowieczeństwa i nie można jej w tej zdolności ograniczać ani tym bardziej jej odbierać. Obowiązkiem każdego państwa jest według Komentarza zapewnienie wsparcia w korzystaniu z tej zdolności, przy czym wsparcie nie może w żaden sposób ograniczać osoby w jej samodzielności, ale stanowić dla niej pomoc – wystarczającą i konieczną – na tych etapach procesu decyzyjnego, na których jej potrzebuje.

Wsparcie ma być zindywidualizowane, dostosowane w swojej formie i nasileniu do danej osoby i co do zasady powinno być oparte na wyborze przez nią osoby lub podmiotu wspierającego. Należy przy tym respektować życzenie osoby z niepełnosprawnością do podejmowania wszelkich albo pojedynczych decyzji samodzielnie bez jakiegokolwiek wsparcia.

W projektowanym art. 12 k.c. utrzymano zasadę, że nie mają zdolności do czynności prawnych

osoby,

które

nie

ukończyły

lat

trzynastu.

uwagi

zastąpienie

ubezwłasnowolnienia instrumentami wspieranego podejmowania decyzji wykreślono jednocześnie z tego przepisu zasadę, że osoby ubezwłasnowolnione całkowicie nie mają zdolności

czynności

prawnych.

Powyższe

oznacza

likwidację

instytucji

ubezwłasnowolnienia (zarówno całkowitego jak i częściowego), jako ingerencji w zdolność do czynności prawnej osoby pełnoletniej.

W konsekwencji powyższych zmian konieczne stało się uchylenie art. 13 k.c.

W projektowanym art. 15 k.c. utrzymano regulację dotyczącą ograniczonej zdolności do czynności prawnych małoletnich. Małoletni, którzy ukończyli trzynaście lat, mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Konsekwencją ograniczenia zdolności do czynności prawnych jest zróżnicowanie możliwości samodzielnego dokonywania czynności. Wśród wszystkich czynności prawnych, które system prawa konstruuje, da się wyróżnić takie, których osoby o ograniczonej zdolności do czynności prawnych mogą dokonywać samodzielnie, takie, których dokonywanie przez te osoby nie jest w ogóle dopuszczalne, oraz takie, których

Dz. U. z 2012 r. poz. 1169 i z 2018 r. poz. 1217

dokonanie przez osobę o ograniczonej zdolności do czynności prawnych wymaga zgody jej przedstawiciela ustawowego.

Projektowany art. 16 k.c. reguluje sądowy instrument w postaci kuratora reprezentującego, który ma być ustanawiany dla osoby pełnoletniej potrzebującej wsparcia, jeśli w pewnym zakresie nie jest w stanie postrzegać lub oceniać rzeczywistości albo samodzielnie kierować swoim postępowaniem, a jest to konieczne dla ochrony jej praw lub interesów. Oznacza to, że taka ingerencja sądu jest możliwa w ściśle określonych przypadkach, gdy inne środki są niewystarczające do osiągnięcia celu jakim jest zapewnienie ochrony praw lub interesów osoby potrzebującej wsparcia. Kurator może być ustanowiony do załatwienia konkretnej sprawy, prowadzenia spraw określonego rodzaju, a w razie, gdy osoba potrzebuje wszechstronnego wsparcia, nawet do prowadzenia wszelkich spraw (§ 2 art. 16 k.c.).

Projektowana regulacja ma zapewnić korzystanie ze zdolności do czynności prawnych dostosowane do stanu zdrowia konkretnej osoby, przy uwzględnieniu faktu, że stan takiej osoby może się zmieniać, a zmiany te czasami mogą być dynamiczne. Projekt odchodzi od dotychczasowej,

sztywnej

regulacji

ustanowienia

opiekuna

prawnego

dla

osoby

ubezwłasnowolnionej całkowicie na czas nieokreślony. Wprowadzana regulacja wymusza okresową ocenę stanu osoby, dla której istnieje potrzeba ustanowienia kuratora reprezentującego i dostosowanie zakresu reprezentacji do jej aktualnego stanu zdrowia.

W projektowanym § 3 art. 16 k.c. uregulowano, że sąd określa rodzaj spraw, w których kurator może działać w imieniu osoby, dla której został ustanowiony lub w których ta osoba może działać za zgodą kuratora. Założeniem projektodawcy było pozostawienie osobie potrzebującej wsparcia możliwie najszerszego zakresu samodzielności. W praktyce oznaczać to powinno, że sąd każdorazowo, indywidualnie do potrzeb danej osoby, ustali zakres działania kuratora i określi rodzaj spraw dokonywanych przez osobę potrzebującą wsparcia za zgodą kuratora albo w jej imieniu.

W projektowanym § 4 art. 16 k.c. wskazano, że ze względu na szczególne okoliczności sąd może ustanowić więcej niż jednego kuratora reprezentującego o różnym zakresie działania.

Jeśli kuratorami mają być rodzice lub przysposabiający, sąd może zdecydować, że będą mieli ten sam zakres kompetencji. Zasadność ustanowienia kilku kuratorów może wynikać z ilości spraw, przy których wymagane jest wsparcie lub szczególna sytuacja osobista osoby potrzebującej wsparcia.

W projektowanym § 5 art. 16 k.c. uregulowano sytuację, kiedy sąd nie powołuje kuratora reprezentującego. Dzieje się to tylko wówczas, jeżeli interesy osoby są wystarczająco chronione w inny sposób. Dotyczy to sytuacji, gdy powstało umocowanie pełnomocnika 21

rejestrowanego bądź gdy dla wsparcia danej osoby wystarczające jest ustanowienie kuratora wspierającego. W wymienionych sytuacjach powołanie kuratora reprezentującego będzie zbędne, bowiem interesy osoby będą wystarczająco chronione za pośrednictwem innych instrumentów. Istotą projektowanej regulacji jest wskazanie jak powinien działać system wsparcia dla osoby, która w pewnym zakresie nie jest w stanie postrzegać lub oceniać rzeczywistości albo samodzielnie kierować swoim postępowaniem.

Projektowany art. 161 § 1 k.c. reguluje instytucję sądowego instrumentu w postaci kuratora wspierającego, który ma być ustanawiany dla osoby pełnoletniej w wypadku, gdy ochrona praw i interesów takiej osoby nie wymaga ustanowienia kuratora reprezentującego, a osoba ta potrzebuje faktycznego wsparcia w prowadzeniu jej spraw. Rolą kuratora wspierającego będzie wsparcie faktyczne osoby pełnoletniej w prowadzeniu przez nią jej spraw, oznacza to rolę zbliżoną do „asystencji”. W wypadku podejmowania przez osobę wspieraną czynności prawnych, rolą kuratora może być np. udzielenie mu pomocy w skontaktowaniu go z właściwym prawnikiem lub w zgromadzeniu odpowiednich dokumentów niezbędnych do dokonania określonej czynności prawnej.

W projektowanym § 2 art. 161 k.c. wskazano, że sąd ustanawiając kuratora reprezentującego może jednocześnie ustanowić go kuratorem wspierającym w innym określonym zakresie. W takich przypadkach do oceny sądu będzie należało ustalenie zakresu działania kuratora reprezentującego oraz wspierającego.

Projektowany art. 18 § 1 k.c. reguluje konsekwencje braku wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego albo kuratora reprezentującego na dokonanie czynności prawnych, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych albo osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem. Pomimo literalnego brzmienia art. 18 § 1 k.c. umowa zawarta przez osobę z ograniczoną zdolnością do czynności prawnych albo osobę, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego nie jest nieważna, lecz bezskuteczna. Twierdzenie o jej bezskuteczności wywodzi się z możliwości jej następczego potwierdzenia bądź przez przedstawiciela ustawowego albo sam podmiot czynności po uzyskaniu przez niego pełnoletności albo przez kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.

Projektowany przepis dotyczy jedynie umów, do których zawarcia wymagana jest zgoda przedstawiciela ustawowego albo kuratora reprezentującego. Przepis wyraźnie odróżnia zgodę wyrażoną przed złożeniem oświadczenia i potwierdzenie po jej zawarciu. Brak zgody oznacza zarówno wyraźną odmowę zgody, jak i sytuację, w której osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych albo osoba, która ma ustanowionego kuratora reprezentującego zawarła 22

umowę bez wiedzy przedstawiciela ustawowego czy kuratora reprezentującego, tj. nie prosząc o zgodę. Potwierdzenie może nastąpić w dowolnym czasie, chyba że druga strona umowy wyznaczy na to odpowiedni termin. Potwierdzenia może dokonać przedstawiciel ustawowy, kurator reprezentujący lub sam dokonujący czynności, jeśli uzyskał pełną zdolność do czynności prawnych albo po uchyleniu orzeczenia w przedmiocie ustanowienia kuratora reprezentującego bądź po upływie okresu na jaki został ustanowiony bądź po zmianie orzeczenia o sposobie reprezentacji, w zakresie którego mieściła się potwierdzana umowa (projektowany § 21 art. 18 k.c.).

Projektowany art. 18 § 3 k.c. reguluje, że druga strona umowy, nie może powoływać się na brak zgody jej przedstawiciela ustawowego bądź kuratora, może jednak wyznaczyć mu odpowiedni termin do potwierdzenia umowy i staje się wolna po bezskutecznym upływie tego terminu. Druga strona umowy chcąc uwolnić się od skutków prawnych danej umowy może wyznaczyć termin jej potwierdzenia przez przedstawiciela ustawowego lub kuratora reprezentującego, w przypadku jej potwierdzenia musi umowę wykonać i nie może żądać zwrotu już spełnionego świadczenia. Natomiast w przypadku braku potwierdzenia umowy w wyznaczonym terminie staje się ona wolna od zaciągniętych zobowiązań, ponieważ umowa staje się wtedy nieważna. Tak skonstruowany przepis chroni bezpieczeństwo obrotu poprzez uwzględnienie interesów drugiej strony czynności prawnej.

Projektowany art. 19 § 2 k.c. przewiduje sankcję nieważności dla jednostronnych czynności prawnych dokonanych przez osobę, która ma ustanowionego kuratora reprezentującego, a czynność ta obejmuje zakres działania kuratora reprezentującego, określonego przez sąd.

Projektowany art. 191 k.c. wprowadza sankcję nieważności dla czynności prawnych, które zostały dokonane przez przedstawiciela ustawowego albo kuratora reprezentującego bez wymaganego zezwolenia sądu.

Projektowany art. 20 k.c. reguluje, że osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych albo osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego może bez zgody przedstawiciela ustawowego albo kuratora reprezentującego zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego.

Projektowany art. 42 § 11 reguluje, że kuratorem nie może być osoba¸ która ma ustanowionego kuratora reprezentującego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.

W dotychczasowym art. 62 k.c. dokonano zmiany poprzez wykreślenie pojęcia „utracił zdolność do czynności prawnych”. Zmiana ta jest podyktowana wprowadzoną zasadą, że każda osoba uzyskuje pełną zdolność do czynności prawnych w chwili uzyskania pełnoletności i nie może jej utracić na skutek żadnego późniejszego zdarzenia prawnego. 23

Projekt przewiduje zmianę art. 82 k.c. W zdaniu pierwszym alternatywę rozłączną „albo” zastąpiono alternatywą łączną „lub”. Taka zmiana pozwoli na wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych. Dodatkowo, wykreślono zdanie drugie: „Dotyczy to w szczególności choroby

psychicznej,

niedorozwoju

umysłowego

albo

innego,

chociażby

nawet

przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych”. Zdanie to uległo wykreśleniu z uwagi na jego stygmatyzujący charakter oraz definicję „zaburzeń psychicznych”, która jest uregulowana w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2024 r. poz. 917 oraz z 2026 r. poz. 187). Według ustawy pojęcie zaburzeń psychicznych odnosi się do osoby: a) chorej psychicznie (wykazującej zaburzenia psychotyczne), b) upośledzonej umysłowo, c) wykazującej inne zakłócenia czynności psychicznych, które zgodnie ze stanem wiedzy medycznej zaliczane są do zaburzeń psychicznych, a osoba ta wymaga świadczeń zdrowotnych lub innych form pomocy i opieki niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym lub społecznym.

Zmiany dotyczące uzyskania pełnej zdolności do czynności prawnych z chwilą osiągnięcia pełnoletności i brak możliwości utraty tej zdolności poprzez orzeczenie ubezwłasnowolnienia, spowodowały konieczność zmiany innych przepisów k.c. Konsekwencją powyższego jest: zmiana § 2 w art. 1092 k.c., z którego wynika, że prokurentem może być pełnoletnia osoba fizyczna, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący albo umocowany pełnomocnik rejestrowany, a także w art. 1097 uchylenie § 4 oraz zmiana § 3. Z regulacji tej wynika, że prokura wygasa wraz ze śmiercią prokurenta, chwilą powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego dla prokurenta albo ustanowienia kuratora reprezentującego dla prokurenta.

Regulacja dotycząca pełnomocnictwa rejestrowanego wprowadzona została w projektowanych zmianach poprzez dodanie w księdze pierwszej w tytule IV w dziale VI po rozdziale III rozdziału IV pt. „Pełnomocnictwo rejestrowane”.

Dotychczasowe

regulacje

prawne

nie

przewidywały

możliwości

udzielenia

pełnomocnictwa rejestrowanego. Projekt stanowi novum w polskim porządku krajowym.

Projektowana regulacja przewiduje ukształtowanie pełnomocnictwa rejestrowanego jako jednostronnej czynności prawnej. Tak ukształtowane pełnomocnictwo rejestrowane wpisuje się w ogólny model pełnomocnictwa funkcjonujący w polskim porządku prawnym.

Zgodnie z ogólną koncepcją instytucji pełnomocnictwa w systemie prawa polskiego, wynikającą z treści art. 96 k.c.: „Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się 24

na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo)”.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano, że: „(…) udzielenie pełnomocnictwa nie jest umową, lecz jednostronną czynnością prawną. Zalicza się ją do czynności prawnych upoważniających, która sama przez się nie rodzi po stronie pełnomocnika obowiązku wykonania umocowania.”27. Podobnie, w innym orzeczeniu Sąd Najwyższy wskazał, że „czynność prawna mająca na celu udzielenie pełnomocnictwa innej osobie jest czynnością jednostronną, skierowaną do pełnomocnika.”28.

W systemie prawa polskiego instytucja pełnomocnictwa ma zawsze charakter jednostronnej czynności prawnej, co oczywiście nie wyklucza istnienia stosunku podstawowego (umowy) określającego zasady jego wykonywania.

Projektowana regulacja przewiduje, że osoba pełnoletnia, dla której nie ustanowiono kuratora reprezentującego, może udzielić pełnomocnictwa na wypadek, gdyby w przyszłości ze względu na stan zdrowia nie była w stanie samodzielnie kierować swoim postępowaniem (pełnomocnictwo rejestrowane) (art. 10910 § 1 k.c.). Zgodnie z projektowaną regulacją powstanie umocowania pełnomocnika rejestrowanego następuje z chwilą wpisu przez notariusza

protokołu

poświadczenia

pełnomocnictwa

rejestrowanego

Rejestrze

Pełnomocnictw, dokonywanego na zasadach określonych w przepisach odrębnych (art. 10910 § 5 k.c.). Przy czym projektodawca posługuje się wymiennie sformułowaniami „powstanie umocowania pełnomocnika rejestrowanego” i „umocowanie pełnomocnika rejestrowanego”.

Stosownie do treści projektowanego art. 10910 § 2 k.c. pełnomocnictwo rejestrowane obejmuje umocowanie do wszystkich czynności związanych z osobą i majątkiem mocodawcy, w tym do wyrażania w imieniu mocodawcy zgody albo odmowy zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych, a także do reprezentowania mocodawcy we wszystkich postępowaniach przed sądami, innymi organami władzy publicznej oraz sądami polubownymi. Wyjątek w tym zakresie stanowi umocowanie do głosowania w wyborach w imieniu mocodawcy. Pojęcie świadczeń zdrowotnych należy rozumieć zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej.

Innymi słowy, przewiduje się, że pełnomocnictwo rejestrowane będzie stanowiło upoważnienie do zajmowania się sprawami osobistymi i majątkowymi reprezentowanego.

Uprawnienia pełnomocnika rejestrowanego dotyczyć będą zarówno czynności o charakterze

27 28

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt II CSK 458/12, LEX nr 1324268.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 2018 r., sygn. akt I CSK 548/17, LEX nr 2555764.

prawnym, jak i faktycznym – takich, do których uprawniony byłby sam mocodawca, z wyjątkiem czynności prawnych, których dokonać może osobiście jedynie mocodawca.

Pełnomocnik rejestrowany będzie także umocowany do reprezentowania mocodawcy we wszystkich postępowaniach przed sądami, innymi organami władzy publicznej oraz sądami polubownymi. Zgodnie z projektowanymi przepisami w postępowaniu cywilnym osoba, dla której został umocowany pełnomocnik rejestrowany, będzie mogła podejmować czynności procesowe przez tego pełnomocnika (projektowany art. 66 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego). Odpowiednie regulacje przewiduje się m.in. w postępowaniu karnym (zob. projektowany art. 51 § 2 Kodeksu postępowania karnego oraz projektowany art. 76 § 3 Kodeksu postępowania

karnego)

oraz

postępowaniu

administracyjnym

przed

sądami

administracyjnymi (zob. projektowany art. 32a Kodeksu postępowania administracyjnego, projektowany art. 34a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Należy mieć na względzie, że konieczną przesłanką powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego jest zaistnienie takiego stanu zdrowia, który powoduje niemożność samodzielnego kierowania swoim postępowaniem przez mocodawcę. Konieczne jest zatem, aby

umocowany

pełnomocnik

rejestrowany

mógł

działać

mocodawcę

także

w postępowaniach przed sądami, innymi organami władzy publicznej oraz sądami polubownymi.

Projektowana regulacja nie przewiduje opłaty skarbowej od złożenia wypisu protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego w określonych postępowaniach sądowych albo postępowaniach przed organami publicznymi.

Ponadto projektowana regulacja przewiduje, że pełnomocnictwa rejestrowanego nie będzie można ograniczyć ze skutkiem wobec osób trzecich (art. 10910 § 3 k.c.). Proponowane rozwiązanie, wzorowane na regulacji dotyczącej instytucji prokury, wynika z zamierzenia projektodawcy pełnego zabezpieczenia interesów mocodawcy na wypadek, gdy ten nie będzie mógł samodzielnie kierować swoim postępowaniem. Istotne jest przy tym również ułatwienie, usprawnienie i zagwarantowanie pewności czynności prawnych podejmowanych przez osoby trzecie z umocowanym pełnomocnikiem rejestrowanym.

Umożliwienie ograniczenia zakresu pełnomocnictwa rejestrowanego względem osób trzecich, zgodnie z wolą mocodawcy, mogłoby doprowadzić do jego faktycznego ubezskutecznienia, z powodu np. zbyt wąskiego w stosunku do potrzeb mocodawcy określenia jego zakresu. W takim przypadku pełnomocnik mógłby występować sporadycznie albo w sprawach prostych. Istnieje ponadto ryzyko takiego sformułowania treści umocowania, że 26

problematyczne może się okazać odczytanie rzeczywistej woli mocodawcy, co z kolei może powodować praktyczne problemy przy podejmowaniu czynności przez umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.

Ustawowe określenie przedmiotowego zakresu pełnomocnictwa rejestrowanego ma na celu także ograniczenie konieczności ingerencji sądu w sferę wykonywania praw podmiotowych mandanta. Ograniczenie zakresu przedmiotowego pełnomocnictwa może prowadzić do sytuacji, w których, wobec braku ujęcia określonych spraw w pełnomocnictwie, ze względu na brak odpowiedniej przezorności ze strony mocodawcy, konieczna będzie ingerencja sądu w sferę wykonywania jego praw podmiotowych. Ograniczony zakres umocowania mógłby nie spełniać swej roli, jaką jest brak konieczności włączenia sądów w celu ustanowienia reprezentanta dla ochrony mocodawcy.

Istnieje wreszcie, pomimo uczestniczenia notariusza w procesie jego formułowania, ryzyko takiego sformułowania treści pełnomocnictwa, który uczyni zakres umocowania pełnomocnika na kanwie konkretnej sprawy problematycznym. W szczególności może zachodzić konieczność dokonywania wykładni pełnomocnictwa, w związku z wątpliwościami co do umocowania pełnomocnika rejestrowanego do dokonania danej czynności, co pociągałoby za sobą konieczność określenia organu właściwego dla dokonania tej wykładni, co komplikowałoby regulację i czyniło, w zamyśle podstawowy i niewymagający ingerencji sądu środek ochrony osoby dorosłej, skomplikowanym i nieoperatywnym. O ile w odniesieniu do czynności wymagających dochowania formy aktu notarialnego można założyć, że w przypadku odmowy dokonania czynności notarialnej wiążącej wykładni oświadczenia woli mandanta może dokonać sąd rozpoznający zażalenie na odmowę dokonania czynności, to możliwość ta odpadałaby przy czynnościach takiej formy niewymagających. Istnieje również ryzyko, że w przypadku sporu na tle czynności dokonanej przez pełnomocnika w formie aktu notarialnego, sąd rozpoznający spór mógłby dokonać wykładni odmiennej od tej przyjętej przez notariusza.

Również te względy przemawiają za ustawowym określeniem zakresu przedmiotowego umocowania pełnomocnika rejestrowanego.

Zgodnie z projektowanym art. 10910 § 4 k.c. oświadczenie mocodawcy jest składane osobiście w formie aktu notarialnego i podlega wpisowi w Rejestrze Pełnomocnictw, o którym mowa w ustawie z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2026 r. poz. 614). Z uwagi na swoją doniosłość, pełnomocnictwo rejestrowane powinno być sporządzone w formie aktu notarialnego. Przemawia za tym także bezpieczeństwo obrotu prawnego i konieczność zapewnienia właściwego poziomu merytorycznego sporządzanych dokumentów. Z tych samych względów, odwołanie pełnomocnictwa przez mocodawcę oraz zrzeczenie się 27

umocowania przez pełnomocnika powinno wymagać zachowania tej samej formy. Stosownie do treści proponowanego art. 10917 k.c. odwołanie oraz zrzeczenie pełnomocnictwa rejestrowanego wymagają formy aktu notarialnego i podlega wpisowi w Rejestrze Pełnomocnictw.

Specyfika wykonywanych przez pełnomocnika rejestrowanego uprawnień oraz stan świadomości reprezentowanego, przemawia za tym, aby pełnomocnikiem rejestrowanym mogła być ustanowiona wyłącznie osoba pełnoletnia, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący albo umocowany pełnomocnik rejestrowany, zaś udzielić pełnomocnictwa rejestrowanego mogła jedynie osoba pełnoletnia, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący (projektowany art. 10911 § 1 k.c. oraz projektowany art. 10910 § 1 k.c.).

Projektowany art. 10911 § 2 k.c. stanowi, że pełnomocnictwa rejestrowanego można udzielić tylko jednej osobie. Stosownie do treści proponowanego art. 10911 § 3 k.c. udzielając pełnomocnictwa

rejestrowanego

można

wskazać

inną

osobę

jako

pełnomocnika

rejestrowanego na wypadek, gdyby ustanowiony pełnomocnik nie mógł lub nie chciał być pełnomocnikiem (podstawiony pełnomocnik rejestrowany).

Przyjmuje się, że udzielenie pełnomocnictwa rejestrowanego jest czynnością osobistą, czego konsekwencją jest wdrożenie rozwiązania funkcjonującego już na gruncie prawa spadkowego, mianowicie w art. 944 § 2 k.c., i przyjęcie, że tak jak w przypadku sporządzenia testamentu, pełnomocnictwa rejestrowanego nie będzie można udzielić przez przedstawiciela. Niemniej jednak, udzielając pełnomocnictwa mocodawca będzie mógł wskazać inną osobę jako pełnomocnika rejestrowanego na wypadek, gdyby ustanowiony przez niego pełnomocnik nie mógł lub nie chciał wykonywać pełnomocnictwa (rejestrowany pełnomocnik podstawiony).

Zasadniczo jednak pełnomocnictwo rejestrowane będzie mogło być wykonywane tylko przez jedną osobę.

Proponuje się, aby pełnomocnictwo rejestrowane podlegało wpisowi do właściwego rejestru na zasadach określonych w przepisach odrębnych, tj. do Rejestru Pełnomocnictw (dalej: Rejestr) utworzonego i prowadzonego w systemie teleinformatycznym przez Krajową Radę Notarialną oraz było sporządzane przez notariusza przy udziale pełnomocnika rejestrowanego. W konsekwencji w projekcie przewidziano wprowadzenie stosownych

regulacji w ustawie z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie – o czym niżej (zob. Zmiany wprowadzane do ustawy – Prawo o notariacie).

Jak wskazano powyżej projekt przewiduje, że umocowanie pełnomocnika rejestrowanego powstanie z chwilą dokonania wpisu protokołu poświadczenia pełnomocnictwa w Rejestrze Pełnomocnictw. Notariusz sporządzi protokół poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego na wniosek pełnomocnika rejestrowanego i przy jego udziale, po złożeniu przez niego dwóch stosownych zaświadczeń lekarskich, z których wynikać będzie, że mocodawca znajduje się w stanie uniemożliwiającym samodzielne kierowanie swoim postępowaniem (projektowany art. 95zo Prawa o notariacie oraz projektowany art. 42a ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty). Rejestrowany pełnomocnik podstawiony będzie mógł natomiast wystąpić z wnioskiem o sporządzenie protokołu poświadczenia pełnomocnictwa, jeżeli umocowanie pełnomocnika rejestrowanego nie może powstać na skutek okoliczności, o których mowa w art. 10916 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny bądź wygasło (projektowany art. 95zo § 3 Prawa o notariacie).

czynności

podejmowanych

przez

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego zastosowanie znajdą przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.

Wspomniane przepisy regulują m.in. kwestie należytej staranności w działaniu, złożenia rachunku z prowadzonych czynności oraz zwrotu poniesionych kosztów i wydatków.

W przypadku wyrządzenia mocodawcy szkody przez pełnomocnika rejestrowanego możliwe będzie dochodzenie odszkodowania na zasadach ogólnych, tj. w zależności od rodzaju stosunku podstawowego z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, bądź z tytułu czynów niedozwolonych. Obowiązek zachowania przez prowadzącego cudze sprawy bez zlecenia należytej staranności odpowiada zasadzie ogólnej wykonywania zobowiązań. Pomimo że prowadzący cudze sprawy bez zlecenia podejmuje czynności z własnej inicjatywy i bez obowiązku w tym zakresie, to na skutek jego działań dochodzi do powstania stosunku obligacyjnego między nim a osobą, której sprawy prowadzi. Naruszenie obowiązku działania z należytą starannością stanowi podstawę pociągnięcia gestora do odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę na zasadach określonych w art. 471 i następnych k.c.

Dążąc do zapewnienia ochrony interesów mocodawcy po powstaniu umocowania pełnomocnika rejestrowanego, należy nałożyć na pełnomocnika rejestrowanego obowiązek uzyskania zezwolenia sądu w ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby i majątku 29

mocodawcy, w szczególności wyodrębnionych w odniesieniu do poszczególnych kategorii przedmiotów majątkowych z uwagi na ich znaczną wartość, gospodarcze znaczenie, a w odniesieniu do darowizn – ich nieodpłatny charakter. Czynność prawna dokonana bez wymaganego zezwolenia sądu skutkować będzie jej nieważnością. Zezwolenie sądu nadzorującego umocowanego pełnomocnika rejestrowanego nie będzie jednak wymagane, jeżeli przepis szczególny wymaga uzyskania orzeczenia sądu opiekuńczego, np. w przypadku, o którym mowa w art. 38 ust. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (zob. projektowany art. 10912 § 1–3 k.c.).

Ponadto, mając na celu ochronę interesów mocodawcy po powstaniu umocowania pełnomocnika rejestrowanego, w projektowanym art. 10913 § 1 k.c. przewiduje się, że pełnomocnik rejestrowany nie może: − być drugą stroną czynności prawnej, której dokonuje w imieniu mocodawcy, chyba że polega ona na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz mocodawcy, − reprezentować mocodawcy przy dokonywaniu czynności prawnej między mocodawcą a inną osobą, której jest kuratorem reprezentującym lub umocowanym pełnomocnikiem rejestrowanym albo innym reprezentantem, − reprezentować mocodawcy przy dokonywaniu czynności prawnej między mocodawcą a małżonkiem umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, osobą pozostającą z umocowanym pełnomocnikiem rejestrowanym we wspólnym pożyciu, jego zstępnymi, wstępnymi lub rodzeństwem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz mocodawcy.

Proponowany art. 10913 § 2 k.c. przewiduje ustanowienie przez sąd kuratora do dokonania czynności, o których mowa w § 1. Zgodnie z projektowanym art. 10913 § 3 k.c. przepis § 1 i 2 znajdzie odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed sądem, innym organem władzy publicznej oraz sądem polubownym.

W proponowanym brzmieniu, art. 10914 k.c. przewiduje, że z chwilą powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego wygasają pełnomocnictwa udzielone przez mocodawcę, obejmujące umocowanie do czynności wchodzących w zakres pełnomocnictwa rejestrowanego, z wyjątkiem pełnomocnictw w postępowaniach przed sądami, innymi organami władzy publicznej oraz sądami polubownymi, pełnomocnictw, w stosunku do których mocodawca zrzekł się odwołania lub niewygasających na wypadek śmierci mocodawcy, a także prokury. Zakłada się, że pełnomocnictwo rejestrowane, ze względu na szczególne zaufanie łączące mocodawcę z mandatariuszem, wynikające już z przesłanek jego udzielenia oraz zakresu umocowania powinno być wykonywane przez pełnomocnika osobiście. Podstawa ta 30

wyklucza możliwość udzielenia pełnomocnictwa w oparciu o przesłankę stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa (art. 106 in fine k.c.). W projektowanym art. 10915 k.c. przewiduje się jednak, że umocowany pełnomocnik rejestrowany może ustanowić dla mocodawcy innego pełnomocnika do dokonania poszczególnej czynności, jak również pełnomocnika procesowego. Z uwagi na ustawowy, szeroki zakres umocowania pełnomocnika, należy dopuścić możliwość incydentalnego powierzenia dokonania także poszczególnej czynności dalszemu pełnomocnikowi. Należy zauważyć, że umocowanie na podstawie pełnomocnictwa rejestrowanego może trwać przez długi czas. Dopuszczalne jest umocowanie osoby trzeciej do działania w incydentalnej, konkretnej sprawie – np. załatwienia sprawy urzędowej. Powyższe nie oznacza powierzenia prowadzenia spraw mocodawcy za pełnomocnika. W celu ochrony interesów mocodawcy projektodawca wprowadził instytucję nadzoru nad wykonywaniem pełnomocnictwa rejestrowanego, w tym konieczność udzielania przez umocowanego pełnomocnika rejestrowanego informacji, czy ustanowił dla mocodawcy innych pełnomocników.

Ustanowienie pełnomocnika na podstawie projektowanego art. 10915 k.c. nie wyłącza zastosowania

ustawowych

regulacji

dotyczących

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego, mających na celu ochronę interesów mocodawcy, przewidzianych np. w projektowanym art. 10912 k.c. (konieczność uzyskania przez umocowanego pełnomocnika rejestrowanego zgody na dokonanie określonych czynności w ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby i majątku mocodawcy) czy w projektowanym art. 10913 k.c. (regulacja dot. tzw.

„konfliktu interesów”).

Projektowana regulacja enumeratywnie wskazuje przypadki wygaśnięcia umocowania pełnomocnika rejestrowanego (projektowany art. 10916 § 3 k.c.). Umocowanie pełnomocnika rejestrowanego wygaśnie z chwilą: −

odwołania pełnomocnictwa rejestrowanego;

−

zrzeczenia się pełnomocnictwa rejestrowanego;

−

śmierci mocodawcy;

−

śmierci pełnomocnika;

−

ustanowienia dla pełnomocnika rejestrowanego kuratora reprezentującego;

−

powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego dla tego pełnomocnika.

Natomiast w przypadku, gdy ww. sytuacje zajdą po udzieleniu pełnomocnictwa rejestrowanego,

ale

przed

powstaniem

umocowania

pełnomocnika

rejestrowanego,

umocowanie nie będzie mogło powstać (projektowany art. 10916 § 1 k.c.). Umocowanie

pełnomocnika rejestrowanego wygaśnie nadto w przypadku uprawomocnienia się postanowienia sądu o zwolnieniu umocowanego pełnomocnika rejestrowanego (projektowany art. 10916 § 3 k.c.). Jednakże przewiduje się, że ogłoszenie upadłości mocodawcy nie spowoduje wygaśnięcia pełnomocnictwa rejestrowanego (projektowany art. 10916 § 4 k.c.). Przewiduje się, że ustanowienie kuratora reprezentującego dla mocodawcy nie wyłącza powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego. Po powstaniu umocowania kuratela wygasa (projektowany art. 10916 § 2 k.c.).

Przewidziany

przez

ustawodawcę

katalog

przesłanek

wygaśnięcia

umocowania

pełnomocnika rejestrowanego nie obejmuje przypadku odzyskania przez mocodawcę zdolności do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem. Stan zdrowia i jego tak poważne konsekwencje mogą mieć przemijający charakter i wówczas nie ma przeszkód, aby mocodawca odwołał pełnomocnictwo rejestrowane.

Projekt

przewiduje

szczegółowe

regulacje

dotyczące

wpisywania

Rejestru

Pełnomocnictw informacji o niepowstaniu albo wygaśnięciu umocowania pełnomocnika rejestrowanego (zob. projektowany art. 95zp pkt 8 oraz 95zs – Prawa o notariacie).

przypadku

zrzeczenia

się

wykonywania

pełnomocnictwa

rejestrowanego

po sporządzeniu protokołu poświadczenia pełnomocnictwa, projekt przewiduje, że notariusz zawiadamiać będzie pełnomocnika podstawionego (projektowany art. 95zn § 9 – Prawa o notariacie).

W celu pełnego zabezpieczenia interesów mocodawcy po powstaniu umocowania pełnomocnika rejestrowanego, projekt przewiduje sprawowanie przez sąd nadzoru nad pełnomocnikiem rejestrowanym (projektowany art. 5432 Kodeksu postępowania cywilnego), jak również, że sąd będzie mógł zwolnić umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, jeżeli jego działania lub zaniechania są sprzeczne z wolą mocodawcy, zagrażają jego interesom albo je naruszają (projektowany art. 10918 k.c.).

Projektowany art. 121 pkt 2 k.c. reguluje kolejną przeszkodę w dochodzeniu roszczenia powodującą zawieszenie biegu przedawnienia. Bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu co do roszczeń, które przysługują osobom dla których ustanowiono

opiekuna,

kuratora

reprezentującego

albo

umocowano

pełnomocnika

rejestrowanego przeciwko osobom sprawującym opiekę, kuratorom reprezentującym lub pełnomocnikom rejestrowanym – przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli albo istnienia umocowania. Jeżeli przeszkoda występuje w chwili, gdy bieg przedawnienia powinien się rozpocząć (w dniu wymagalności roszczenia), początek biegu przedawnienia następuje po ustaniu przeszkody. Jeżeli przeszkoda pojawia się w chwili, gdy przedawnienie 32

już biegnie, okres przedawnienia przedłuża się o czas trwania przeszkody, a po jej ustaniu biegnie dalej.

Z uwagi na wprowadzane zmiany i likwidację instytucji ubezwłasnowolnienia w art.122 k.c. dokonano zmiany § 3.

Wobec braku możliwości utraty zdolności do czynności prawnych poprzez orzeczenie ubezwłasnowolnienia zmieniono art. 467 pkt 2 k.c., art. 747 k.c. i 748 k.c.

Z tego samego względu zmianie uległ również art. 899 § 1 k.c., który dostosowano do proponowanych rozwiązań poprzez wykreślenie możliwości braku posiadania zdolności do czynności prawnych przez darczyńcę w przypadku przebaczenia obdarowanemu.

Z uwagi na uchylenie przepisów dotyczących ubezwłasnowolnienia, w porządku prawnym nie będzie pojęcia: „osoby ubezwłasnowolnionej”. Dodatkowo przepisy ustawy wprowadzają nową instytucję: pełnomocnika rejestrowanego. W konsekwencji, w art. 901 k.c. treść § 1 uległa zmianie poprzez zastąpienie pojęcia przedstawiciela osoby ubezwłasnowolnionej pojęciem umocowanego pełnomocnika rejestrowanego albo kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu działania tego kuratora określonego przez sąd.

Brak zdolności do czynności prawnych aktualnie odnosić się będzie wyłącznie do kryterium wieku. Konsekwencją powyższego stała się w art. 930 k.c. zmiana § 1 i uchylenie § 2, w art. 944 k.c. zmiana § 1.

W dotychczasowym brzmieniu art. 956 pkt 1 k.c. osoba pozbawiona pełnej zdolności do czynności prawnych nie mogła być świadkiem przy sporządzaniu testamentu. Z uwagi jednak na wprowadzane regulacje i brak możliwości utraty zdolności do czynności prawnych, konieczne stało się uzupełnienie katalogu przesłanek wyłączających zdolność do bycia świadkiem przy sporządzaniu testamentu o osoby, które z jakichkolwiek powodów znajdują się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli (art. 956 pkt 11 k.c.).

W art. 986 k.c., w zakresie przesłanek możliwości bycia wykonawcą testamentu, uzupełniono je o brak ustanowienia kuratora reprezentującego i umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.

Usunięcie instytucji ubezwłasnowolnienia z polskiego prawa wywołało także konieczność zmiana w art. 1010 k.c. § 1 i uchylenie w art. 1032 § 2 k.c. § 2.zamiany zdania drugiego.

4. Zmiany w ustawie – Kodeks rodzinny i opiekuńczy Zmiany w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym mają co do zasady charakter wynikowy 33

wobec reformy znoszącej instytucję ubezwłasnowolnienia i zastępującej ją modelem wspieranego podejmowania decyzji. Nowe regulacje nie pozbawiają małoletnich ochrony w sytuacji, gdy dla jednego z rodziców ustanowiono kuratora reprezentującego. Aktualnie, gdy następowało orzeczenie ubezwłasnowolnienia (zarówno całkowitego jak i częściowego), rodzic tracił z mocy prawa władzę rodzicielską nad swoimi dziećmi i na czas trwania ubezwłasnowolnienia nie mogła mu ona przysługiwać. Po wejściu w życie projektowanych przepisów osoba wspierana zawsze będzie miała pełną zdolność do czynności prawnych, a tym samym pełną władzę rodzicielską, pomimo ustanowienia dla niej kuratora reprezentującego.

Ingerencje w wykonywanie władzy rodzicielskiej będą odbywały się na dotychczasowych zasadach (np. na podstawie art. 100 lub 109 k.r.o.).

Projekt przewiduje regulację zobowiązującą sąd do zawiadomienia z urzędu właściwego sądu opiekuńczego, jeżeli osobie, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego przysługuje władza rodzicielska nad małoletnim dzieckiem lub jest ona opiekunem prawnym takiego dziecka (projektowany art. 60511 k.p.c.). Projektowane rozwiązanie z jednej strony zabezpiecza dobro małoletnich dzieci, z drugiej strony zapewnia poszanowanie godności rodziców i ich prawa do wychowywania dzieci.

W projektowanym art. 5. k.r.o. dostosowano do nowych przepisów regulację dotyczącą postępowania poprzedzającego zawarcie małżeństwa prowadzonego przez Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego. Zgodnie z projektowanym przepisem, odmowa przyjęcia oświadczeń nupturientów następuje, gdy kierownik urzędu stanu cywilnego dowie się o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie zamierzonego małżeństwa albo dowie się, iż osoba zamierzająca zawrzeć małżeństwo znajduje się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Spełnienie jednej z wyżej przytoczonych przesłanek skutkować będzie odmową przyjęcia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński lub wydania zaświadczenia zgodnie z art. 41 k.r.o. W razie wątpliwości kierownik urzędu stanu cywilnego może zwrócić się do sądu o rozstrzygnięcie czy małżeństwo może być zawarte.

Projektowana zasada odmowy przyjęcia oświadczeń nupturientów, w wyżej wymienionych przypadkach, jest istotna pod kątem przeciwdziałania zawieraniu małżeństw wadliwych.

Zobowiązanie kierownika urzędu stanu cywilnego do ,,zwrócenia się do sądu o rozstrzygnięcie’’ a contrario oznacza, iż nie prowadzi on samodzielnie postępowania dowodowego, mającego rozwiać wątpliwości dotyczące możliwości wydania oświadczenia nupturientom zgodnie z art. 41 k.r.o. Projektowany przepis realizuje konstytucyjne wartości

wyrażone w art. 18 Konstytucji Rzeczypospolitej29 w kontekście ochrony instytucji małżeństwa i opieki nad nią ze strony Rzeczypospolitej Polskiej.

W konsekwencji zmian dotyczących projektu likwidacji instytucji ubezwłasnowolnienia i zmiany jej na model wspieranego podejmowania decyzji, konieczne stało się uchylenie art. 11 i 12 k.r.o. Projektodawca zdecydował, że, co do zasady, osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, będzie mogła zawrzeć małżeństwo. Koncepcja ta pozostaje kompatybilna z założeniami ustawy i zapewnia należytą ochronę praw jednostki także w kontekście prawa do założenia rodziny.

W projektowanej ustawie uchylono art. 12 k.r.o., który posługiwał się pojęciami choroby psychicznej i niedorozwoju umysłowego, które należało uznać za stygmatyzujące.

Zmieniono jednocześnie katalog wad oświadczenia woli skutkujących możliwością unieważnienia małżeństwa (art. 151 k.r.o.), poprzez odniesienie się wprost do przesłanki regulującej wadę oświadczenia woli z art. 82 k.c.

W projektowanym art. 53 § 1 k.r.o. uregulowana została kwestia powstania rozdzielności majątkowej ex lege w razie ogłoszenia upadłości jednego z małżonków, powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowienia dla jednego z małżonków kuratora reprezentującego. W tym ostatnim przypadku sąd ustanawiający kuratora ma jednakże kompetencję do postanowienia o pozostawieniu pomiędzy małżonkami obwiązującego w ich małżeństwie ustroju majątkowego. Ustawa nie wskazuje przyczyn, dla których sąd może postanowić w ten sposób. Można zatem, dla przykładu wskazać, na okoliczność ustanowienia kuratora tylko do jednej czynności prawnej lub rodzajowo do czynności związanych z zarządem majątkiem osobistym małżonka. Projektowany § 2 z kolei wskazuje, że przymusowa rozdzielność majątkowa trwa przez czas istnienia jej przyczyny. Odpadnięcie okoliczności wskazanych w art. 53 § 1 k.r.o. powoduje ustanie ustroju przymusowego, a między małżonkami powstanie ustawowy ustrój majątkowy, uregulowany w art. 31 k.r.o. Należy jednak podkreślić, iż jest to ustrój ustawowy, nie przymusowy. Małżonkowie mogą go zatem zmodyfikować w drodze umowy majątkowej.

Zmieniony art. 64 § 1 k.r.o. reguluje kwestię wpływu powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowienia kuratora reprezentującego dla męża matki, na możliwość wytoczenia (w trakcie biegu terminu prekluzyjnego) powództwa o zaprzeczenie ojcostwa.

Przepis ten odnosi się expressis verbis do dwóch wyżej wymienionych stanów faktycznych i wyłącznie do nich znajdzie zastosowanie. Umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator

Dz. U. z 1997 r. nr 78 poz. 483, Dz. U. z 2006 r. nr 200 poz. 1471 i Dz. U. z 2009 r. nr 114 poz. 946.

reprezentujący może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa w zastępstwie za męża matki, w zakresie przyznanych praw i obowiązków, a więc przepis ten stanowi legitymację wymienionych podmiotów do działania w tym zakresie. Art. 64 k.r.o. wskazuje dwa nowe terminy zawite do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa. W pierwszym przypadku termin prekluzyjny wynosi rok od daty uruchomienia pełnomocnictwa rejestrowanego albo od daty ustanowienia kuratora reprezentującego. Natomiast w przypadku, gdy pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący dowiedział się, że dziecko nie pochodzi od męża matki, po upływie wyżej wskazanego terminu, może on wnieść powództwo o zaprzeczenie ojcostwa w ciągu roku od dnia, w którym dowiedział się o tej okoliczności. Projektowany art. 64 § 11 k.r.o. przewiduje natomiast, że termin, o którym mowa w § 1, ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania o zezwolenie kuratorowi reprezentującemu na wniesienie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa. Regulacja ta jest zasadna ze względu na procedurę wyrażania zgody sądowej i stosukowo niedługi, roczny termin trwania uprawnienia. Co więcej, sama możliwość wniesienia powództwa przez kuratora reprezentującego, któremu nie zostało wcześniej przyznane prawo wytoczenia tego powództwa, zależna jest od pozytywnej lub negatywnej decyzji sądu. W świetle przedstawionych zmian uchyla się § 2 art. 64 k.r.o. oraz wprowadza projektowany art. 641 k.r.o., który umożliwia mężowi matki wniesienie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa, o ile nie zrobił tego pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący, o ile możliwość wytoczenia takiego powództwa wynikała z zakresu jego działania, określonego przez sąd, po tym jak umocowanie pełnomocnika albo kuratora wygasło.

W takiej sytuacji zainteresowany – mąż matki, może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa w nowym terminie. Wskazuje go projektowany artykuł i wynosi on rok od dnia odwołania pełnomocnika rejestrowanego lub uchylenia postanowienia o ustanowieniu kuratora reprezentującego. Natomiast w momencie, gdy mąż matki dowiedział się, że dziecko nie pochodzi od niego, po upływie rocznego terminu, nowy termin wyniesie również rok, a jego bieg rozpocznie się od dnia, w którym dowiedział się on o tej okoliczności. Należy zatem przyjąć, że jeżeli dla męża matki został ustanowiony pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący, po rozpoczęciu biegu terminu z art. 63 obowiązującej ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, może on wytoczyć powództwo w ciągu roku od dnia odwołania pełnomocnika rejestrowanego lub uchylenia kuratora reprezentującego. Jeżeli jednak pełnomocnik rejestrowany lub kurator reprezentujący męża matki został ustanowiony przed dowiedzeniem się o braku pochodzenia dziecka od niego, może on wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa po uchyleniu umocowania w ciągu roku od dnia, w którym dowiedział się o tej okoliczności. 36

Projektowany art. 65 k.r.o. uzupełnia przewidzianą w art. 64 oraz art. 641 k.r.o. ochronę męża matki. Przepis ten odnosi się do sytuacji, w której mąż matki utracił zdolność do samodzielnego kierowania swym postępowaniem w trakcie biegu terminu z art. 63 k.r.o. i mimo istnienia podstaw nie został dla niego ustanowiony kurator reprezentujący. W takiej sytuacji mąż matki może wytoczyć powództwo w ciągu roku od dnia ustania tego stanu. Rozwiązanie to jest o tyle zasadne, iż stan wyłączający możliwość kierowania swym postępowaniem wyklucza możliwość prawnie relewantnego ,,dowiedzenia się’’ o braku pochodzenia dziecka od męża matki i rozpoczęcia biegu terminu zawitego z art. 63 k.r.o. Fakt zaktualizowania się po stronie męża matki wskazanych powyżej przesłanek w trakcie biegu terminu z art. 63 k.r.o. nie może skutkować wygaśnięciem uprawnień do wytoczenia powództwa, stąd regulacja z projektowanego art. 65 k.r.o. chroniąca interesy męża i jego prawo podmiotowe do wytoczenia powództwa pomimo zaistnienia okoliczności utrudniających skorzystanie ze tego prawa.

Należy podkreślić, że powyższe zmiany mają w zasadzie wyłącznie charakter wynikowy, dostosowujący istniejące już regulacje w zakresie prawa rodzinnego, do nowego reżimu prawnego.

Zmieniony art. 77 § 1 k.r.o. wprowadza warunki niezbędne do możliwości złożenia oświadczenia niezbędnego do uznania ojcostwa. Należy wskazać, iż przyjęta granica lat szesnastu jest tożsama z wiekem umożliwiającym kobiecie zawrzeć związek małżeński (art. 10

§ 2 k.c.). Warto także podkreślić, iż w tej kwestii zrezygnowano z konieczności uzyskania zgody przedstawiciela ustawowego na złożenie oświadczenia woli przez osobę niepełnoletnią.

Drugim kryterium jest działanie z dostatecznym rozeznaniem. Przesłanka ta powinna być oceniana indywidualnie. Kwestię tę szczegółowo reguluje dodany § 11 do omawianego przepisu jako lex specialis dla § 1. Reguluje on sytuację, w której istnieją wątpliwości co do spełnienia przesłanki działania z dostatecznym rozeznaniem przez osobę, która oświadczenie o uznaniu ojcostwa ma złożyć. Przepis ten legitymuje kierownika urzędu stanu cywilnego do zwrócenia się do sądu celem rozstrzygnięcia, czy takie oświadczenie może być złożone.

Zaprojektowana procedura umożliwia dokonanie indywidualnej i konkretnej oceny stanu psychofizycznego zainteresowanego, zważywszy na fakt, że użyte w przepisie sformułowanie „działania z dostatecznym rozeznaniem” jest nieostre i nierzadko wymaga dookreślenia przez sąd biorąc pod uwagę jednostkowe uwarunkowania. Projektowany przepis przyznaje również swoiste kompetencje kierownikowi urzędu stanu cywilnego, gdyż ten może zweryfikować istnienie przesłanek koniecznych do złożenia oświadczenia woli, a w przypadku wątpliwości co do nich zwraca się do sądu. Z kolei zmiana w § 2 ma jedynie charakter dostosowujący, bowiem po wejściu w życie projektowanej regulacji osoba niemająca pełnej zdolności do 37

czynności prawnych to każdorazowo wyłącznie osoba małoletnia. Zatem to małoletni będzie mógł złożyć oświadczenie niezbędne do uznania dziecka wyłącznie przed sądem opiekuńczym.

Zmiany w art. 94 § 1 i 96 § 2 maja charakter wynikowy i dostosowujący. W świetle wprowadzonych zmian uchyla się art. 108 k.r.o.

Zmiany w art. 1141, 116 i 148 k.r.o., mają jedynie charakter wynikowy, dostosowujący siatkę pojęciową do nowego stanu prawnego. Przy czym w art. 1141 k.r.o. dodaje się także § 11, który wprowadza zasadę, że przysposabiającym nie może być osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego, bowiem osoby te znajdują się w stanie wyłączającym możliwość złożenia świadomego i samodzielnego oświadczenia o przysposobieniu. Wyjątek w tym zakresie stanowi sytuacja przysposobienia przez jednego małżonka dziecka drugiego małżonka. Taka sytuacja często bowiem stanowi prawne usankcjonowanie i tak istniejącej pomiędzy przysposabiającym a przysposabianym więzi.

W świetle projektowanej regulacji uchyla się również art. 181 oraz art. 183 k.r.o. Należy jednocześnie podkreślić, że art. 183 k.r.o. nie może ostać się po wejściu w życie projektowanej regulacji. Na gruncie obowiązujących przepisów prawa, kurator z art. 183 k.r.o., jest instytucją dedykowaną osobom posiadającym pełną zdolność do czynności prawnych. Jeżeli stan takiej osoby uzasadniałby jej ubezwłasnowolnienie istnieje możliwość zastosowania tego środka. Po wejściu w życie projektowanej regulacji w zakresie zastąpienia instytucji ubezwłasnowolnienia modelem wspieranego podejmowania decyzji, każda osoba pełnoletnia posiadać będzie pełną zdolność do czynności prawnych. Instrumenty służące wsparciu w korzystaniu przez nią z tej zdolności zostały określone we wprowadzonej ustawie. Określa ona także tryb ich ustanawiania, który uznać należy za sformalizowany. Utrzymanie dotychczasowej regulacji w zakresie kuratora z art. 183 k.r.o. stwarzać może ryzyko obejścia bardziej restrykcyjnych przepisów w zakresie kuratora reprezentującego.

5. Zmiany w ustawie – Kodeks postępowania cywilnego Na gruncie przepisów prawa procesowego zdolność procesowa została powiązana z zakresem działania kuratora reprezentującego. Projektowana zmiana w art. 65 § 11 przewiduje, że osoba pełnoletnia nie ma zdolności procesowej w zakresie w jakim został ustanowiony kurator reprezentujący. Oznacza to, że osoba pełnoletnia, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego,

może

podejmować

czynności

procesowe

tylko

przez

kuratora

reprezentującego o ile wynika to z zakresu działania kuratora określonego przez sąd. W 38

pozostałych sprawach taka osoba będzie miała zdolność procesową. W konsekwencji dokonano zmiany w art. 66 § 2 w ten sposób, że dotychczasową treść oznaczono jako § 1 i dodano § 2, 3.

W projekcie przewiduje się, że osoba, dla której został umocowany pełnomocnik rejestrowany może podejmować czynności procesowe przez tego pełnomocnika (art. 66a).

Osoba pełnoletnia, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, może podejmować czynności procesowe tylko przez kuratora reprezentującego o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd. Jeżeli w toku postępowania okaże się, że zakres działania kuratora reprezentującego ustanowionego dla strony jest niewystarczający do ochrony jej praw i interesów, sąd może zawiadomić właściwy sąd o potrzebie zmiany zakresu działania kuratora o reprezentowanie strony w tym postępowaniu. W przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy osoba fizyczna nie ma możliwości działania, sąd orzekający może także z urzędu ustanowić dla niej kuratora, do którego stosuje się odpowiednio przepisy art. 69 k.p.c.

W art. 117 § 7 przewidziano możliwość, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, ustanowienia dla strony będącej osobą fizyczną z urzędu adwokata lub radcy prawnego.

Stanowi to kolejny krok w kierunku wprowadzenia europejskich standardów pomocy prawnej dla wszystkich osób, nie tylko tych, dla których może zostać ustanowiony kurator reprezentujący albo wspierający. Sformułowanie, „przypadek szczególnie uzasadniony” wskazuje, że przepis stanowi wyjątek od zasady, że pełnomocnik z urzędu jest ustanawiany na wniosek strony.

Ponadto w § 8 uregulowano, że jeżeli w ocenie pełnomocnika z urzędu osoba fizyczna, dla której został ustanowiony zgodnie z § 7, potrzebuje wsparcia (ustanowienia kuratora reprezentującego), o którym mowa w art. 16 § 1 kodeksu cywilnego, wówczas zawiadamia o tym właściwy sąd.

W projektowanym § 1 art. 133 uregulowano kwestie związane z doręczeniami pism procesowych. Jeżeli strona działa przez kuratora reprezentującego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, pisma doręcza się kuratorowi reprezentującemu albo umocowanemu pełnomocnikowi rejestrowanemu.

W projektowanym art. 1832 uregulowano przesłanki, które muszą być spełnione w celu objęcia funkcji mediatora. Mediatorem może być pełnoletnia osoba fizyczna, korzystająca z pełni praw publicznych, dla której nie ustanowiono kuratora reprezentującego ani nie umocowano pełnomocnika rejestrowanego.

Projektowany art. 306 ma na celu uzupełnienie treści przepisu po usunięciu z systemu prawa pojęcia „przedstawiciela ustawowego osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie”.

Zmiana w art. 4531 ma charakter wynikowy. Przepis w aktualnym brzmieniu odnosi się do nieubezwłasnowolnionych małoletnich powyżej 16. roku życia, w projektowanym brzmieniu odnosić się będzie do wszystkich małoletnich powyżej 16 lat.

Projektowana zmiana art. 5191 § 2, w którym uregulowane są wyjątki od ogólnej zasady braku dopuszczalności skargi kasacyjnej w postępowaniu nieprocesowym, zakłada dopuszczalność skargi kasacyjnej również od postanowień w przedmiocie ustanowienia i uchylenia kurateli reprezentującej oraz postanowień w przedmiocie zwolnienia umocowanego pełnomocnika rejestrowanego. Orzeczenia sądów w omawianym zakresie dotyczą podstawowych praw i wolności osób zainteresowanych. Wobec tego stronom i uczestnikom postępowania powinno przysługiwać prawo do złożenia skargi kasacyjnej. Takie rozwiązanie zagwarantuje osobom wspieranym odpowiednią ochronę ich praw w postępowaniu.

Zmiana w art. 596 ma na celu dostosowanie jego treści do nowej siatki pojęciowej.

Przesłankę „pełnej zdolności do czynności prawnych” zastąpiono pojęciem „pełnoletności”.

Projektowana regulacja przewiduje dodanie w części pierwszej w księdze drugiej w tytule II w dziale I po rozdziale 1 dodaje się rozdział 1a regulujący postępowanie w sprawach dotyczących pełnomocnictwa rejestrowanego.

Zgodnie z projektowanym art. 5431 w sprawach dotyczących pełnomocnictwa rejestrowanego właściwy będzie sąd miejsca zamieszkania mocodawcy, a w braku miejsca zamieszkania – miejsca jego pobytu.

Postępowania w sprawach dotyczących pełnomocnictwa rejestrowanego będą inicjowane w pierwszej instancji przed sądem rejonowym, wydziałem cywilnym.

Celem ochrony interesów mocodawcy projektowana regulacja przewiduje instytucję nadzoru nad umocowanym pełnomocnikiem rejestrowanym. Zgodnie z projektowanym art. 5432 § 1 nadzór nad umocowanym pełnomocnikiem rejestrowanym będzie sprawował sąd, o którym mowa w art. 5431. Nadzór nad pełnomocnikiem rejestrowanym będzie sprawowany przez właściwy sąd po powstaniu umocowania tego pełnomocnika. Projekt przewiduje, że notariusz będzie przesyłał do sądu, o którym mowa w art. 5431, wypis protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego oraz pouczał pełnomocnika rejestrowanego o treści art. 5432 (projektowany art. 95zo § 6 Prawa o notariacie). Sposób sprawowania przedmiotowego nadzoru uregulowano w projektowanym art. 5432, analogicznie do nadzoru sprawowanego nad kuratorem reprezentującym. Projektowana regulacja przewiduje zatem, że umocowany pełnomocnik rejestrowany będzie zobowiązany, w terminach oznaczonych przez sąd, składać sądowi sprawozdanie dotyczące mocodawcy. W § 3 art. 5432 określono, co zawiera sprawozdanie dotyczące mocodawcy. Ponadto umocowany pełnomocnik rejestrowany będzie 40

dołączał do sprawozdania dokumenty dotyczące ważniejszych czynności podjętych w ramach prowadzenia spraw, o których mowa w art. 10912 Kodeksu cywilnego. Jeżeli dochody z majątku nie przekraczają prawdopodobnych kosztów utrzymania mocodawcy, sąd będzie mógł zwolnić umocowanego pełnomocnika rejestrowanego z obowiązku przedstawiania rachunku z zarządu.

Z uwagi jednak na charakter instytucji pełnomocnictwa, nie przewidziano ingerencji w sposób wykonywania pełnomocnictwa poprzez umożliwienie sądowi nadzorującemu wydawania umocowanemu pełnomocnikowi rejestrowanemu wskazówek i poleceń.

Ponadto w projektowanym § 7 art. 5432 zawarto delegację ustawową dla Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia dotyczącego wzoru sprawozdania dotyczącego mocodawcy.

Celem zapewnienia ochrony interesów mocodawcy projekt zakłada możliwość wszczęcia z urzędu sprawy o zwolnienie umocowanego pełnomocnika rejestrowanego (projektowany art. 5435), tj. także w przypadku powzięcia przez sąd nadzorujący pełnomocnika rejestrowanego wątpliwości co do prawidłowości wykonywania tego rodzaju pełnomocnictwa.

W projektowanym art. 5434 przewidziano, że wniosek o ustanowienie kuratora do dokonania czynności, o których mowa w art. 10913 § 1–2 Kodeksu cywilnego, składa umocowany pełnomocnik rejestrowany. W przypadkach, o których mowa w art. 10913 § 3 Kodeksu cywilnego, sąd orzekający może orzec z urzędu.

Zgodnie z proponowanym art. 5435 § 1 o zwolnieniu umocowanego pełnomocnika rejestrowanego sąd będzie mógł orzec na wniosek lub z urzędu, jeżeli spełnione zostaną przesłanki, o których mowa w art. 10918 Kodeksu cywilnego.

Proponuje się, aby prawidłowość wykonywania pełnomocnictwa przez umocowanego pełnomocnika rejestrowanego mogła być weryfikowana przez sąd na wniosek każdego zainteresowanego bądź z urzędu, np. jeżeli sąd w toku prowadzenia nadzoru nad umocowanym pełnomocnikiem rejestrowanym bądź w ramach innej sprawy, poweźmie wątpliwość co do prawidłowości jego wykonywania.

Mając na względzie ochronę interesów mocodawcy, projekt przewiduje nałożenie na sąd obowiązku wydania orzeczenia co do meritum w terminie trzech miesięcy od dnia wniesienia wniosku bądź wszczęcia postępowania z urzędu (projektowany art. 5435 § 3). Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego przewidują analogiczne rozwiązania m.in. w odniesieniu do spraw o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką 41

prowadzonych na podstawie Konwencji haskiej z 1980 r. (art. 5691 § 2 k.p.c.) czy w sprawach o zobowiązanie osoby stosującej przemoc w rodzinie do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia lub zakazanie zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia (art. 5605 k.p.c.). Podobnie jak ww. postępowania, postępowanie o zwolnienie umocowanego pełnomocnika rejestrowanego ma na celu ochronę osoby mocodawcy przed niewłaściwym działaniem lub zaniechaniem umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, tj. sprzecznym z wolą mocodawcy, zagrażającym jego interesom albo je naruszającym. Dlatego zasadne wydaje się określenie terminu, w jakim sąd winien rozpoznać przedmiotową sprawę. Z tego względu, określono 3 miesięczny termin rozpoznania sprawy.

W celu zabezpieczenia interesów mocodawcy, przewiduje się, że sąd będzie mógł wydać postanowienie o zawieszeniu uprawnień umocowanego pełnomocnika rejestrowanego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o jego zwolnienie. Sąd będzie uprawniony do ustanowienia dla mocodawcy doradcy tymczasowego w przypadku zawieszenia umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, gdy uzna to za konieczne dla ochrony osoby mocodawcy lub jego majątku. O ustanowieniu doradcy tymczasowego sąd niezwłocznie zawiadamia sąd opiekuńczy, który prowadzić będzie nadzór nad działalnością doradcą. Doradcą tymczasowym w pierwszej kolejności powinien być ustanowiony podstawiony pełnomocnik rejestrowany, jeżeli taki został wyznaczony, a w dalszej kolejności małżonek, krewny lub inna osoba bliska, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie wzgląd na dobro mocodawcy. Jednocześnie, aby zapewnić udział wszystkim zainteresowanym, przewidziano, że przed ustanowieniem doradcy tymczasowego sąd powinien wysłuchać mocodawcę (przy odpowiednim stosowaniu art. 6055) oraz w miarę możności umocowanego pełnomocnika rejestrowanego. Ponadto projektowana regulacja przewiduje, że do doradcy tymczasowego odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy o kuratorze reprezentującym (projektowany art. 5436 § 1–5).

Na postanowienie dotyczące zawieszenia uprawnień umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, w tym z jednoczesnym ustanowieniem doradcy tymczasowego będzie przysługiwało zażalenie (projektowany art. 5436 § 6).

W celu zabezpieczenia interesów majątkowych uczestników obrotu, jak i samego mocodawcy czynności dokonane przez doradcę tymczasowego przed utratą mocy (zmianą/uchyleniem) postanowienia o zawieszeniu uprawnień umocowanego pełnomocnika i ustanowieniu doradcy tymczasowego pozostaną ważne. W zależności od okoliczności danej sprawy, zakres uprawnień doradcy tymczasowego będzie określany przez sąd. Postanowienie o ustanowieniu doradcy tymczasowego zasadniczo utraci moc z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania, chyba, że w toku tego postępowania zostanie ono zmienione albo 42

uchylone. Projekt przewiduje bowiem, że postanowienie o ustanowieniu doradcy tymczasowego będzie traciło moc z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania o zwolnienie umocowanego pełnomocnika rejestrowanego (projektowany art. 5436 § 8).

Zgodnie z projektowaną regulacją niezwłocznie po wydaniu postanowień, o których mowa w art. 5436 § 1 i 2, sąd orzekający będzie dokonywał wpisu informacji o zawieszeniu uprawnień umocowanego pełnomocnika rejestrowanego lub informacji o ustanowieniu doradcy tymczasowego do Rejestru Pełnomocnictw przez wprowadzenie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego informacji, o których mowa w art. 95zp pkt 10 i 11 ustawy z dnia 14 lutego 1991 – Prawo o notariacie. Celem tej regulacji jest ujawnienie podmiotom mającym dostęp do rejestru aktualnego sposobu reprezentacji mocodawcy. Obowiązek ten będzie również spoczywał na sądzie drugiej instancji, w razie gdy to ten sąd zastosuje środek zabezpieczenia.

Ten sam obowiązek spoczywać będzie na sądach w razie wydania postanowienia zmieniającego zakres środków zabezpieczenia, z którymi wiąże się zmiana sposobu reprezentacji.

Przewiduje się, że w postępowaniu o zwolnienie umocowanego pełnomocnika rejestrowanego zastosowanie znajdą przepisy dotyczące sporządzenia przez sąd odpisu apelacji i jej doręczenia, w sytuacji ich niedołączenia (art. 56010 k.p.c.), tygodniowy termin do wniesienia odpowiedzi na apelację (art. 56011 k.p.c.) oraz miesięczny termin rozpoznania apelacji przez sąd odwoławczy od przedstawienia akt sprawy przez sąd I instancji wraz z apelacją (art. 56012 k.p.c.) (projektowany art. 5437).

Celem zabezpieczenia interesów mocodawcy oraz zapewnienia bezpieczeństwa obrotu projekt przewiduje, że niezwłocznie po uprawomocnieniu się postanowienia o zwolnieniu umocowanego pełnomocnika rejestrowanego sąd orzekający będzie dokonywał wpisu informacji o zwolnieniu umocowanego pełnomocnika rejestrowanego do Rejestru Pełnomocnictw przez wprowadzenie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego informacji, o których mowa w art. 95zp pkt 8 lit. f ustawy z dnia 14 lutego 1991 – Prawo o notariacie. Niezwłocznie po wydaniu prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie o zwolnienie umocowanego pełnomocnika rejestrowanego sąd orzekający będzie dokonywał wpisu informacji o utracie mocy wydanego w tym postępowaniu postanowienia o ustanowieniu doradcy tymczasowego oraz postanowienia o ustaniu zawieszenia uprawnień umocowanego pełnomocnika rejestrowanego do Rejestru Pełnomocnictw przez wprowadzenie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego informacji, o których mowa w art. 95zp pkt 10 i 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 – Prawo o notariacie. O uprawomocnieniu postanowienia w przedmiocie

uwzględnienia

wniosku

zwolnienie

umocowanego

pełnomocnika

rejestrowanego sąd informuje podstawionego pełnomocnika rejestrowanego, jeżeli został ustanowiony (projektowany art. 5438).

Konsekwencją zmian dokonanych w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, tj. uchylenia art. 183 k.r.o. dotyczącego kuratora dla osoby niepełnosprawnej, jest uchylenie art. 600 k.p.c., który regulował postępowanie o ustanowienie kuratora dla osoby niepełnosprawnej. Regulacja ta stała się zbędna.

W art. 603 dodano § 21 zgodnie z którym, ustanawiając kuratora sąd rejestrowy ustala czy osoba, która ma zostać kuratorem, ma ustanowionego kuratora reprezentującego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.

Z uwagi na całkowitą likwidację instytucji ubezwłasnowolnienia w kodeksie cywilnym, w części pierwszej kodeksu postępowania cywilnego w księdze II w tytule II w dziale I uchylono

Rozdział 2 pt.: „Ubezwłasnowolnienie”.

Sprawy z zakresu kurateli dla osób pełnoletnich w projekcie uregulowano jako odrębne postępowanie w trybie nieprocesowym o szczególnie rozbudowanej i precyzyjnej regulacji w oddzielnym Rozdziale 4: „sprawy z zakresu kurateli dla osób pełnoletnich”.

Projektowany art. 6051 § 1 reguluje właściwość sądu w sprawach z zakresu kurateli dla osób pełnoletnich, stanowiąc, że jest to sąd opiekuńczy właściwy ze względu na miejsce pobytu osoby, której postępowanie dotyczy, a w braku miejsca pobytu – sąd miejsca jej zwykłego pobytu. Właściwość ta ma charakter wyłączny.

Projektowany art. 6051 § 2 reguluje kwestię wszczęcia postępowania z urzędu przez sąd w sprawach o ustanowienie kuratora reprezentującego, zmianę kuratora reprezentującego albo wspierającego, oraz o zmianę zakresu działania kuratora reprezentującego albo wspierającego lub o uchylenie kurateli.

Projektowany art. 6052 reguluje, że postanowienie sądu w przedmiocie kurateli dla osób pełnoletnich staje się skuteczne i wykonalne z chwilą uprawomocnienia się.

Projektowany art. 6053 określa katalog wnioskodawców w przedmiocie kurateli reprezentującej. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że nie można dokonywać wykładni rozszerzającej w zakresie podmiotów uprawnionych. W § 2 art. 6053 przewidziano sankcje za zgłoszenie wniosku w przedmiocie kurateli reprezentującej w złej wierze. Osoba taka podlega karze grzywny.

Art. 6054 zawiera krąg uczestników postępowania w przedmiocie kurateli reprezentującej.

Z § 2 art. 6054 wynika obowiązek sądu zawiadomienia o toczącym się postępowaniu małżonka osoby, której postępowanie dotyczy, a w miarę potrzeby osoby pozostającej z nią we wspólnym

gospodarstwie domowym. Mogą oni wziąć udział w każdym stanie sprawy do zamknięcia rozprawy w drugiej instancji.

W celu poszerzenia zakresu kontroli społecznej, w interesie osób z niepełnosprawnościami w projektowanym art. 6054 § 3 uregulowano podstawę wstąpienia do postępowania przedmiocie kurateli reprezentującej organizacji pozarządowych, do których zadań statutowych należy ochrona praw osób z niepełnosprawnością, osób niesamodzielnych lub seniorów udzielanie im wsparcia lub ochrona wolności i praw człowieka. Mogą oni wstąpić do postępowania w każdym stanie sprawy aż do zamknięcia rozprawy w drugiej instancji.

Projektowany art. 6055 § 1 reguluje obowiązek sądu wysłuchania każdej osoby, której dotyczy wniosek przedmiocie kurateli reprezentującej niezwłocznie po wszczęciu postępowania. Obowiązek ten zapewnia należytą ochronę interesów osoby potrzebującej wsparcia w zakresie prowadzonego postępowania, a jednocześnie pozwala na niezwłoczne podjęcie decyzji w sprawie ustanowienia doradcy tymczasowego. Zaniechanie tych czynności przez sąd powinno być wyjątkiem, a nie regułą, toteż sąd może je pominąć tylko wtedy, gdy ani w drodze pytań, ani też przy pomocy biegłego nie jest w stanie nawiązać z osobą, dla której ma być ustanowiony kurator reprezentujący, kontaktu słownego lub intelektualnego30. W przypadku osoby o złożonych potrzebach w komunikowaniu się, wysłuchanie przeprowadza się przy uwzględnieniu tych potrzeb. Według art. 6055 § 4 sąd może zlecić przed wysłuchaniem kuratorowi sądowemu przeprowadzenie wywiadu w celu ustalenia sposobu funkcjonowania osoby, dla której ma zostać ustanowiony kurator reprezentujący i sposobu skutecznej komunikacji z tą osobą, chyba że wystarczająca dla dokonania tych ustaleń jest dokumentacja dotycząca tej osoby będąca w posiadaniu sądu.

Przewidziane w projektowanym przepisie obligatoryjne wysłuchanie może odbyć się w obecności biegłego psychologa lub biegłego innej specjalności (projektowany art. 6055 § 3).

Obecność wskazanych osób będzie potrzebna np. w przypadkach, gdy wskazuje na to stan osoby wysłuchiwanej. W § 9 art. 6055 zawarto delegację ustawową dla Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia dotyczącego sposobu przygotowania wysłuchania osoby, której dotyczy postępowanie oraz warunków, w jakich powinno odbywać się wysłuchanie, mając na względzie konieczność zapewnienia swobody wypowiedzi i wsparcia potrzeb w komunikowaniu się wysłuchiwanej osoby.

Projektowany art. 6056 wprowadza regulację dotyczącą postępowania dowodowego w sprawach o ustanowienie kuratora reprezentującego. W postępowaniu tym sąd ustala w jakim 30

Por. post. SN z 5.3.1974 r., I CR 66/74, Legalis 17806.

zakresie osoba, której dotyczy postępowanie jest w stanie postrzegać lub oceniać rzeczywistość albo samodzielnie kierować swoim postępowaniem, jej sytuację osobistą i majątkową, a także rodzaj spraw, przy prowadzeniu których potrzebne jest wsparcie. Ponadto w postępowaniu tym ustala się, czy osoba ta może w dostateczny sposób samodzielnie chronić swoje prawa lub interesy oraz czy interesy tej osoby są wystarczająco chronione w inny sposób. Sąd powinien dokonać wszechstronnych ustaleń. W tym przypadku nie może ograniczyć się tylko do zdiagnozowania stanu na podstawie opinii biegłych lekarzy. Sąd ma obowiązek dokonać wszechstronnej analizy sytuacji życiowej osoby, której postępowanie dotyczy, z uwzględnieniem jej statusu materialnego, rodzinnego i zawodowego. Stosowanie przepisów o ustanowieniu kuratora reprezentującego wymaga jak najpełniejszego uwzględnienia woli osoby zainteresowanej. Ponadto w postępowaniu tym należy ustalić kwalifikacje osobiste kandydata na kuratora oraz spełnienie przez niego wymagań, o których mowa w art. 11 ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji (§ 2 art. 6056).

Instytucja ustanowienia kuratora reprezentującego nie powinna być wykorzystywana przez osoby bliskie osoby potrzebującej wsparcia w celu przejęcia zarządu jej majątkiem. Ustalenia w odniesieniu do sytuacji majątkowej osoby, której dotyczy wniosek o ustanowienie kuratora reprezentującego, powinny także umożliwiać skuteczny nadzór nad działaniami kuratora reprezentującego. Sąd może zobowiązać osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym z osobą, której dotyczy postępowanie, do złożenia wykazu majątku należącego do tej osoby oraz do złożenia przyrzeczenia. Przepisy art. 913 oraz art. 915–917 stosuje się odpowiednio. (§ 3 art. 6056).

Projektowany art. 6057 ma na celu ochronę praw i wolności osoby, której dotyczy postępowanie w przedmiocie kurateli reprezentującej, przed wydaniem orzeczenia nieopartego na solidnych, niebudzących wątpliwości przesłankach. Ustalenie stanu zdrowia psychicznego osoby, która w związku z tym, nie może chronić swoich praw lub interesów, wymaga wiadomości specjalnych z zakresu medycyny, zarówno co do ustalenia faktu ich istnienia, jak i co do stopnia nasilenia. Wobec osoby, dla której według wniosku kurator reprezentujący ma być ustanowiony z powodu zaburzeń psychicznych nałożono powinność wydania opinii przez biegłego lekarza psychiatrę lub neurologa, a w uzasadnionych wypadkach przez biegłego lekarza z zakresu innej specjalizacji. Pojęcie zaburzeń psychicznych należy rozumieć zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego. Z ustawy tej

wynika, że pojęcie zaburzeń psychicznych31 odnosi się do osoby: a) chorej psychicznie (wykazującej zaburzenia psychotyczne), b) upośledzonej umysłowo, c) wykazującej inne zakłócenia czynności psychicznych, które zgodnie ze stanem wiedzy medycznej zaliczane są do zaburzeń psychicznych, a osoba ta wymaga świadczeń zdrowotnych lub innych form pomocy i opieki niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym lub społecznym.

W innych przypadkach, gdy wynika to ze sposobu funkcjonowania danej osoby, opinia może być wydana przez biegłego psychologa, biegłego lekarza psychiatrę lub neurologa, a w razie stwierdzenia takiej potrzeby – przez biegłego innej specjalności (§ 2 art. 6057). Opinia obejmuje ocenę stanu zdrowia i funkcjonowania osoby, zdolności postrzegania lub oceny rzeczywistości albo możliwości samodzielnego kierowania swoim postępowaniem (§ 3 art. 6057).

Projektowany art. 6058 § 1 wprowadza regulacje dotyczącą doręczania pism sądowych, wezwania albo wysłuchania osoby, której dotyczy postępowanie w przedmiocie kurateli reprezentującej. Z uwagi na stan zdrowia tej osoby, ustalony w opiniach lekarzy wydanych po przeprowadzeniu badania, sąd może zaniechać doręczania pism sądowych, wezwania, a także wysłuchania osoby, której dotyczy postępowanie. Nie dotyczy to obligatoryjnego wysłuchania osoby, której dotyczy postępowanie niezwłocznie po jego wszczęciu. Decyzję w przedmiocie kwestii, o których mowa w § 1 projektowanego przepisu, na każdym etapie postępowania podejmuje sąd w formie postanowienia.

Projektowany art. 6059 wprowadza zasadę zgodnie z którą orzeczenie w przedmiocie kurateli reprezentującej zapada po przeprowadzeniu rozprawy. Orzeczenie sądu, które wiąże się z pewnym ograniczeniem praw i wolności obywatelskich, jest rozstrzygnięciem, które wymaga szczególnej ostrożności i wnikliwego rozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy.

Projektowany art. 60510 określa podstawowe elementy postanowienia w przedmiocie kurateli reprezentującej. Zgodnie z treścią tego przepisu postanowienie to powinno określać w szczególności: osobę kuratora reprezentującego; zakres i rodzaj spraw, przy prowadzeniu których czynności mogą być dokonywane: przez kuratora w imieniu osoby dla której ten kurator został ustanowiony lub przez tę osobę za zgodą kuratora; okres, na jaki ustanawia się

Przyjęte w ZdrPsychU określenia podmiotów przy pojęciu zaburzeń psychicznych są zgodne z klasyfikacją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) opracowaną w Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (zwaną Międzynarodową Klasyfikacją Chorób; ang. International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems; International Classification of Diseases, ICD), w której terminologię medyczną przedstawiono za pomocą odpowiednich kodów. Mają one ujednoznacznić rozpoznawanie chorób i schorzeń, a przez to ułatwić pracę lekarzom m.in. dzięki możliwości wpisywania kodów przy ich rozpoznaniu (A. Fiutak [w:] Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego. Komentarz, red. M. Balicki, A.

Fiutak, T. Gardocka, Legalis/el. 2024, art. 3, uw. 3.).

kuratora reprezentującego; terminy składania przez kuratora reprezentującego sprawozdań dotyczących osoby, dla której został ustanowiony. Postanowienie o ustanowieniu kuratora reprezentującego musi wyraźnie określać wyżej wskazane elementy. Ma to nie tylko formalne znaczenie, ale wywołuje daleko idące skutki w sferze prawnej osoby, której ustanowiono kuratora reprezentującego. W postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego sąd może orzec o możliwości dalszego wykonywania przez osobę, dla której ten kurator został ustanowiony zawodu albo czynności służbowych, uregulowanych w odrębnych przepisach, jeżeli przemawiają za tym stan tej osoby oraz charakter zawodu albo czynności służbowych. (§ 2).

W tym miejscu należy wyjaśnić, że projekt przewiduje rozwiązania w zakresie możliwości wykonywania zawodu i pełnienia funkcji regulowanych ustawowo przez osoby, dla których ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego.

Rozwiązania w tym zakresie opierają się na następujących założeniach:

1) Jeżeli nabycie prawa do zatrudnienia/wykonywania zawodu obecnie jest uzależnione od posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych wprowadzono przesłankę: pełnoletności – jako odpowiednik pełnej zdolności do czynności prawnych i dodatkowo dodano kryterium braku ustanowienia kuratora reprezentującego oraz braku umocowania pełnomocnika rejestrowanego.

2) Jeżeli utrata prawa do zatrudnienia/wykonywania zawodu obecnie wynika z utraty zdolności do czynności prawnych/ubezwłasnowolnienia, wprowadzono regulację, że utrata tego rodzaju prawa następuje w razie ustanowienia kuratora reprezentującego, chyba że sąd w postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego postanowi inaczej. Jednocześnie w projekcie dodano w Kodeksie postępowania cywilnego art. 60510 § 2 zgodnie z którym: W postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego sąd może orzec o możliwości dalszego wykonywania przez osobę wspieraną zawodu albo czynności służbowych, uregulowanych w odrębnych przepisach, jeżeli przemawiają za tym stan tej osoby oraz charakter zawodu albo czynności służbowych.

3) Odnośnie do instytucji zawieszenia prawa do wykonywania zawodu wprowadzono poniższe zasady: a. jeżeli ustawy przewidują procedurę zawieszenia prawa do wykonywania konkretnego zawodu, z uwagi na brak możliwości jego wykonywania ze względu na stan zdrowia, wówczas nie wprowadzono żadnych dodatkowych regulacji odnoszących się do powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego;

b. jeżeli ustawy przewidują procedurę zawieszenia prawa do wykonywania zawodu z innych przyczyn (takich jak np. podjęcie pracy w innym określonym zawodzie, wszczęcie postępowania o ubezwłasnowolnienie), projektodawca dokonał zmian przewidujących zawieszenie prawa do wykonywania zawodu także w przypadku powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego; c. jeżeli ustawy nie przewidują procedury zawieszenia prawa do wykonywania zawodu poza zawieszeniem jako karą dyscyplinarną, wprowadzenie mechanizmu zawieszenia uprawnień do wykonywania zawodu wiązałoby się z koniecznością dokonania w danej ustawie zmian

merytorycznych

niezwiązanych

bezpośrednio

likwidacją

instytucji

ubezwłasnowolnienia, zatem projektodawca takich zmian nie wprowadził.

4) W przypadku, gdy możliwość wykonywania funkcji regulowanych ustawowo jest uzależniona obecnie od posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych, wprowadzono przesłankę pełnoletności i dodatkowo dodano kryterium braku ustanowienia kuratora reprezentującego oraz braku umocowania pełnomocnika rejestrowanego. Powyższa zasada dotyczy zarówno możliwości objęcia funkcji, jak i jej dalszego wykonywania.

5) W przypadku osób wykonujących zawody regulowane lub prowadzących działalność zawodową w podmiotach lub na rzecz podmiotów funkcjonujących na rynku finansowym (podmioty podlegające nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego), dotychczasowy wymóg posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych został zastąpiony wymogiem pełnoletności. Dodatkowo dla ww. osób wprowadzono kryterium braku ustanowienia kuratora reprezentującego oraz kryterium braku umocowania pełnomocnika rejestrowanego. Ponadto powstanie

umocowania

pełnomocnika

rejestrowanego

ustanowienie

kuratora

reprezentującego – zgodnie z projektem – stanowi przesłankę wykreślenia danej osoby z rejestru bądź z listy osób wykonujących zawód regulowany, lub uniemożliwia dalsze wykonywanie działalności.

W postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego do wszelkich spraw sąd może orzec o pozbawieniu osoby, dla której ten kurator został ustanowiony, prawa wybierania w rozumieniu ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2025 r. poz. 365, z późn. zm.), jeżeli stan tej osoby wskazuje, że nie będzie ona mogła świadomie realizować tego prawa. Pozbawienie prawa wybierania skutkuje także pozbawieniem prawa udziału w referendum w rozumieniu ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (Dz.

U. z 2025 r. poz. 300). Pozbawienie prawa wybierania następuje na czas trwania kurateli reprezentującej. Uchylając kuratelę sąd uchyla także wydane postanowienie o pozbawieniu prawa wybierania (§ 3 i 4). 49

W § 5 uregulowano, w przypadku ustanowienia kuratora reprezentującego, że sąd sprawdza w Rejestrze Pełnomocnictw, czy osobie, dla której ten kurator został ustanowiony udzielono pełnomocnictwa rejestrowanego. Niezwłocznie po uprawomocnieniu się postanowienia o ustanowienia kuratora reprezentującego sąd dokonuje wpisu informacji o ustanowieniu kuratora dla pełnomocnika rejestrowanego do Rejestru Pełnomocnictw przez wprowadzenie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego informacji, o których mowa w ustawie z dnia 14 lutego 1991 – Prawo o notariacie.

Ponadto o uprawomocnieniu postanowienia o ustanowieniu kuratora reprezentującego dla osoby wspieranej, której udzielono pełnomocnictwa rejestrowanego, sąd informuje podstawionego pełnomocnika rejestrowanego, jeżeli został ustanowiony (§ 6 art. 60510).

Projektowany art. 60511 ma na celu zabezpieczenie sytuacji prawnej małoletniego dziecka, którego rodzic albo opiekun prawny ma ustanowionego kuratora reprezentującego. W takim przypadku sąd z urzędu zawiadamia właściwy sąd opiekuńczy.

Projektowany art. 60512 § 1 reguluje czynności, które sąd zobowiązany jest podjąć po uprawomocnieniu się orzeczenia w przedmiocie kurateli reprezentującej. Intencją przepisu jest przekazanie do określonych podmiotów informacji związanych z ustanowieniem kurateli reprezentującej, a istotnych z punktu widzenia działalności tych podmiotów. W odniesieniu do osób przebywających np. w domach pomocy społecznej, zakładach opiekuńczo-leczniczych odpis prawomocnego postanowienia w przedmiocie kurateli reprezentującej sąd przesyła do placówki, w której przebywa osoba, dla której ustanowiono kuratora (§ 1). W odniesieniu do osób ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym odpis prawomocnego postanowienia w przedmiocie kurateli reprezentującej sąd przesyła sądowi rejestrowemu (§ 2). W odniesieniu do osób wpisanych do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, sąd dokonuje zgłoszenia informacji w trybie i na zasadach określonych w przepisach odrębnych (§ 3).

Kurator reprezentujący ustanawiany będzie na czas oznaczony, co do zasady maksymalnie 5 lat, w wyjątkowych okolicznościach do 10 lat. W wielu przypadkach konieczne może okazać się ponowne jego ustanowienie. Z tych przyczyn projektowany art. 60513 nakłada na sąd obowiązek wszczęcia z urzędu postępowanie w przedmiocie ponownego ustanowienia kuratora reprezentującego najpóźniej na rok przed upływem okresu, na jaki ustanowiono kuratora w ostatnim prawomocnym postanowieniu, chyba że toczy się już postępowanie w tym przedmiocie. W toku kolejnego postępowania sąd będzie badał zasadność stosowania tego instrumentu wsparcia, a także zakres uprawnień kuratora. Postanowienie o ustanowieniu

kuratora reprezentującego na

kolejny okres

powinno

uwzględniać zmianę stanu

funkcjonowania i potrzeb danej osoby.

Projektowany art. 60514 reguluje kwestię wynagrodzenia kuratora reprezentującego, wprowadzając zasadę, że sprawowanie kurateli reprezentującej jest odpłatne. Zasada w tym zakresie pozostaje tożsama z zasadą odpłatności opieki wyrażoną w art. 162 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z projektowanym § 1 kuratorowi reprezentującemu przysługiwać będzie stosowne wynagrodzenie, chyba że nakład jego pracy pozostanie nieznaczny. Wynagrodzenie przyznawane będzie wyłącznie na wniosku kuratora, z tym, że jeden wniosek obejmować może wynagrodzenie należne za maksymalnie jeden rok pełnienia funkcji. Rozwiązanie w tym zakresie stanowi odpowiedź na postulaty Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, które wskazywały, że brak dookreślenia okresu sprawowania kurateli, za jaki wynagrodzenie może zostać jednorazowo przyznane powoduje duże trudności w planowaniu środków na ten cel. Zgodnie z projektowanym § 3 wynagrodzenia nie przyznaje się, jeżeli wykonywanie kurateli reprezentującej czyni zadość zasadom słuszności. W tym miejscu należy wskazać, korzystając z dorobku doktryny w zakresie opieki nad małoletnim, że podnoszono wątpliwości moralne co do modelu finansowania opieki prawnej ze środków małoletniego. Wskazywano na wątpliwości, co do zasadności obciążania małoletniego kosztami wynagrodzenia opiekuna, pomimo że małoletni znajduje się w trudnej sytuacji osobistej i majątkowej. Zastrzeżenia te musiały ustąpić przed względami praktycznymi, tj. występującymi w praktyce trudnościami w znalezieniu kandydata na opiekuna, który chciałby podjąć się tego obowiązku32. Tożsame wątpliwości można podnieść wobec obciążenia osoby dla której ustanowiono kuratora kosztami wynagrodzenia jej kuratora. Posługując się jednak przytoczoną powyżej argumentacją należy pozostać przy modelu finansowania kurateli reprezentującej analogicznym do opieki prawnej, tym bardziej, że we wprowadzanym modelu obowiązki kuratora oraz nakład jego pracy musi pozostawać znaczący. Uprawnienie kuratora do żądania wynagrodzenia nie jest formalnie skierowane przeciwko osobie, dla której został ustanowiony, jednakże wynagrodzenie pokrywane będzie co do zasady z dochodów lub majątku tej osoby. Dopiero w sytuacji, gdy osoba, która korzysta ze wsparcia kuratora reprezentującego, nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia kuratora bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wynagrodzenie pokrywane będzie pokrywane ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej (§ 4). W tym zakresie posłużono się przesłanką analogiczną jak w przypadku zwolnienia od kosztów sądowych w 32

P. Zakrzewski [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz aktualizowany, red. M. Fras, M. Habdas, LEX/el. 2023, art. 162, uw. 2.

postępowaniu cywilnym. W tym zakresie posiłkowo można zatem odwoływać się do dorobku doktryny. Sąd Najwyższy niejednokrotnie podkreślał, że zwolnienie od kosztów sądowych powinno być przyznawane w sytuacjach wyjątkowych oraz że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną nie mogą ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające może zwrócić się o pomoc państwa33.

Dodatkowo, w projektowanym art. 60515 przesądzono, że kuratorowi nie wolno używać we własnym interesie rzeczy i pieniędzy osoby, dla której został ustanowiony. Ponadto od sum pieniężnych zatrzymanych ponad potrzebę wynikającą z wykonywania kurateli kurator płaci osobie, dla której został ustanowiony odsetki ustawowe. Powyższe regulacje mają zapewnić ochronę majątku osoby wspieranej przez kuratora reprezentującego.

Obok kwestii wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora, kurator może domagać się także zwrotu nakładów i wydatków związanych z prowadzeniem spraw, co przesądza projektowany art. 60516. Przez wydatki rozumie się wszelkie poniesione przez kuratora środki pieniężne związane z należytym sprawowaniem funkcji. Za takie uznać trzeba środki konieczne, służące utrzymaniu osoby dla której został ustanowiony lub jej majątku w stanie niepogorszonym, a także wydatki użyteczne polepszające jego sytuację, z wyłączeniem jednak wydatków luksusowych. Jako przykład można wskazać koszty podatków, napraw, ubezpieczeń, usług, remontów. Nakłady oznaczają natomiast dobrowolne niepieniężne świadczenie poniesione przez kuratora w celu należytego sprawowania funkcji, np. koszty użytkowania własnego samochodu w celu wykonania kurateli, utracony czas i zarobek34. Do roszczeń z tego tytułu stosuje się odpowiednio przepisy art. 742 i 753 § 2 k.c.

Projektowany art. 60517 reguluje nadzór nad sprawowaniem funkcji kuratora, powierzając ten nadzór sądowi opiekuńczemu właściwemu według miejsca pobytu osoby, dla której ten kurator został ustanowiony. Intencją projektodawcy było nałożenie obowiązku nadzoru temu sądowi, który w praktyce pozostaje „najbliżej” miejsca faktycznego pobytu osoby, dla której ustanowiono kuratora oraz ma wiedzę w konkretnej sprawie na podstawie wcześniejszego 33

por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2010 r., II PZ 2/10, z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CZ 7/12, z dnia 17 maja 2012 r., I CZ 55/12, z dnia 14 stycznia 2016 r., IV CZ 72/15, i z dnia 16 marca 2016 r., IV CZ 102/15. 34 P. Zakrzewski [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz aktualizowany, red. M. Fras, M. Habdas, LEX/el. 2023, art. 163, uw. 2.

postępowania i posiadanych akt. Może w tym celu wyznaczyć termin posiedzenia i zobowiązać kuratora do osobistego stawiennictwa. Kurator zobowiązany jest w terminach oznaczonych przez sąd, składać sprawozdanie dotyczące osoby, dla której został ustanowiony. W § 3 określono, co zawiera sprawozdanie dotyczące osoby, dla której kurator został ustanowiony.

Ponadto kurator reprezentujący będzie dołączał do sprawozdania dokumenty dotyczące ważniejszych czynności podjętych w ramach prowadzenia spraw, o których mowa w art. 20 projektowanej ustawy. Jeżeli dochody z majątku nie przekraczają prawdopodobnych kosztów utrzymania osoby, dla której kurator został ustanowiony, sąd będzie mógł zwolnić kuratora z obowiązku przedstawiania rachunku z zarządu. Sąd może wymierzyć grzywnę kuratorowi, który nie wykonuje obowiązku złożenia sprawozdania. Jeżeli zarządzenie zostanie wykonane, grzywna jeszcze nieuiszczona może być umorzona (§ 6).

Minister Sprawiedliwości określi w drodze rozporządzenia wzór sprawozdania, mając na względzie konieczność zapewnienia prawidłowego toku nadzoru nad działalnością kuratora (§ 7). Wykonywanie nadzoru polegać ma na zaznajamianiu się na bieżąco z działalnością kuratora oraz w razie potrzeby sąd może udzielać kuratorowi wskazówek i poleceń (§ 8). W ramach prowadzonego nadzoru sąd może żądać od kuratora wyjaśnień we wszelkich sprawach należących do obowiązków i uprawnień kuratora oraz przedstawiania dokumentów związanych z prowadzeniem spraw osoby, dla której został ustanowiony (§ 9).

Projektowany art. 60518 wprowadza możliwość ustanowienia doradcy tymczasowego dla osoby, wobec której toczy się postępowanie w przedmiocie kurateli reprezentującej. Doradca tymczasowy jest osobą, która do czasu prawomocnego zakończenia postępowania, ma chronić interesy osoby, której dotyczy postępowanie. Dotyczy to sytuacji, gdy konieczne okaże się zapewnienie ochrony dla tej osoby lub jej mienia, w szczególności w przypadku, o którym mowa w art. 6058. Doradcę tymczasowego ustanawia się na wniosek lub z urzędu po wysłuchaniu osoby, której dotyczy postępowanie. Decydując o wyborze doradcy tymczasowego sąd stosuje odpowiednio art. 11 i 12 ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji (§ 3).

Zakres działania doradcy tymczasowego określa sąd w postanowieniu (§ 4). Do doradcy tymczasowego stosuje się odpowiednio przepisy o kuratorze reprezentującym, w tym w szczególności w zakresie nadzoru. Postanowienie o ustanowieniu doradcy tymczasowego staje się skuteczne z chwilą doręczenia go osobie, której dotyczy postępowanie. Wyjątkowo w przypadku określonym w art. 6058 postanowienie staje się skuteczne z chwilą wydania (§ 5).

Odpis prawomocnego postanowienia o ustanowieniu doradcy tymczasowego sąd przesyła do podmiotu, w którym przebywa osoba, dla której go ustanowiono (§ 6). 53

Projektowany art. 60519 reguluje sytuacje, kiedy postanowienie o ustanowieniu doradcy tymczasowego traci moc. Postanowienie to traci moc z chwilą, uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie, w którym ustanowiono doradcę tymczasowego. Ponadto przepis reguluje, kiedy sąd odwołuje doradcę tymczasowego. Ma to miejsce w sytuacji, kiedy ustała potrzeba dalszej ochrony osoby, której dotyczy postępowanie lub jej mienia. Na postanowienie w przedmiocie ustanowienia lub odwołania doradcy tymczasowego przysługuje zażalenie (art.

§ 3).

Projektowany art. 60520 reguluje główną zasadę postępowania w przedmiocie kurateli wspierającej. Do postępowania w przedmiocie kurateli wspierającej stosuje się odpowiednio przepisy oddziału dotyczącego postępowania w przedmiocie kurateli reprezentującej z wyłączeniem przepisów art. 6057, 6058, 60511, 60512 § 2 i § 3, 60513 i 60517, ze zmianami przewidzianymi w oddziale regulującym postępowanie w przedmiocie kurateli wspierającej.

W toku postępowania o ustanowienie kuratora wspierającego, z uwagi na charakter tego środka, nie ma zasadności odrębnego uregulowania zasad dopuszczania opinii biegłego, zastosowanie znajdą ogólne przepisy postępowania cywilnego, dotyczące przeprowadzania dowodów.

Z uwagi na fakt, że kuratora wspierającego ustanawia się dla osoby potrzebującej wsparcia, o którym mowa w art. 161 § 1 k.c., stan takiej osoby nigdy nie będzie uzasadniał zaniechania doręczenia pism sądowych, wezwania bądź wysłuchania osoby, której dotyczy postępowanie.

Brak jest także zasadności zawiadamiania sądu opiekuńczego o facie ustanowienia kuratora wspierającego, w sytuacji gdy osobie dla której został on ustanowiony przysługuje władza rodzicielska nad małoletnim dzieckiem albo jest on opiekunem prawnym dla takiego dziecka.

Stan ten osoby będzie bowiem umożliwiał samodzielne sprawowanie władzy rodzicielskiej i opieki.

W zakresie obowiązków informacyjnych sądu, określony w art. 60512 k.c., bezprzedmiotowe jest zastosowanie § 2 i § 3 w stosunku do kuratora wspierającego. Informacja ta nie jest ujawniana ani w KRS ani w CEIDG.

Brak jest uzasadnienia do wszczynania przez sąd z urzędu postępowania w przedmiocie kurateli wspierającej, tak jak ma to miejsce w przypadku kurateli reprezentującej. Osoba, dla której ustanowiono kuratora wspierającego może sama ponowić wniosek. Także kurator wspierający może zawiadomić o zasadności wszczęcia takiego postępowania. Nakładanie jednak na sąd obowiązku w tym zakresie jest nieuzasadnione.

Osoba, dla której ustanowiono kuratora wspierającego, znajduje się w stanie umożliwiającym samodzielną kontrolę działalności tego kuratora. Brak jest zatem podstaw do prowadzenia nadzoru sądowego nad takim kuratorem. 54

Sąd opiekuńczy ustanawia kuratora wspierającego na wniosek osoby potrzebującej wsparcia, o którym mowa w art. 161 § 1 k.c., a za zgodą tej osoby także z urzędu. Sąd może zdecydować o wszczęciu postępowania z urzędu na skutek zawiadomienia, złożonego w szczególności przez podmioty, o których mowa w art. 6053 § 1. Każdorazowo musi jednak, przed ustanowieniem kuratora, uzyskać zgodę osoby, dla której kurator ten ma zostać ustanowiony. Takie rozwiązanie wynika ze specyfiki środka wsparcia w postaci kuratora wspierającego. Ma on bowiem wyłącznie udzielać osobie, dla której został ustanowiony wsparcia faktycznego przy samodzielnym prowadzeniu spraw. Co za tym idzie, jeżeli osoba, dla której miałby zostać ustanowiony kurator wspierający nie widzi możliwości skorzystania z takiego wsparcia, ustanowienia kuratora byłoby nieuzasadnione.

Projektowany art. 60522 reguluje krąg uczestników postępowania w przedmiocie kurateli wspierającej. Uczestnikami są wyłącznie osoba, której dotyczy postępowania, kandydat na kuratora wspierającego, wskazany przez ta osobę albo wybrany przez sąd, o ile wyraził zgodę oraz kurator wspierający. Prawo wstąpienia do takiego postępowania przysługuje także organizacjom pozarządowym, do których zadań statutowych należy ochrona praw osób z niepełnosprawnością, osób niesamodzielnych lub seniorów, udzielanie im wsparcia lub ochrona wolności i praw człowieka. Mogą one wstąpić do postępowania w każdym stanie sprawy aż do zamknięcia rozprawy w drugiej instancji.

Projektowany art. 60523 reguluje przedmiot postępowania w sprawie kurateli wspierającej.

Nakłada na sąd obowiązek zakresu osoba, której dotyczy postępowanie, potrzebuje wsparcia faktycznego w prowadzeniu swoich spraw, jak również zbadania kwalifikacji osobistych kandydata na kuratora wspierającego oraz spełnienie przez niego wymagań, o których mowa w art. 11 ustawy z dnia …… o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji.

Art. 60524 przewiduje, że sąd może wydać postanowienie co do istoty sprawy także na posiedzeniu niejawnym. Możliwość wydawania postanowień na posiedzeniach niejawnych przyczyni się do szybszego prowadzenia postępowań przez sądy, co w konsekwencji będzie oznaczało lepszą ochronę interesów osób, których postępowanie dotyczy.

Projektowany art. 60525 określa, co w szczególności powinno zawierać postanowienie o ustanowieniu kuratora wspierającego, tj. osobę kuratora wspierającego, zakres i rodzaj spraw, przy prowadzeniu których kurator ten udziela faktycznego wsparcia w korzystaniu ze zdolności do czynności prawnych przez osobę, dla której zostaje ustanowiony; okres, na jaki ustanawia się kuratora wspierającego.

Projektowany art. 60526 dotyczy sytuacji, gdy w toku postępowania o ustanowienie kuratora wspierającego okaże się, że zachodzi potrzeba ustanowienia kuratora reprezentującego. W 55

takiej sytuacji sąd z urzędu przeprowadzi – zamiast postępowania o ustanowienie kuratora wspierającego – postępowanie o ustanowienie kuratora reprezentującego.

Zgodnie z projektowanym art. 60527 wynagrodzenie kuratora wspierającego oraz zwrot nakładów i wydatków związanych z należytym prowadzeniem spraw pokrywa się wyłącznie z dochodów lub majątku osoby, dla której został on ustanowiony. Regulacja w tym zakresie jest odmienna w stosunku do rozwiązania przyjętego w zakresie wynagrodzenia kuratora reprezentującego, wynagrodzenia kuratora wspierającego nie może być pokrywane ze środków publicznych.

Zmiany w art. 6261, 635 § 3 pkt 1, 6655 § 1 i 1170 § 1 mają wyłącznie charakter wynikowy.

Z uwagi na usunięcie instytucji ubezwłasnowolnienia z krajowego porządku prawnego dodatkowo uchyla się art. 11061. Jurysdykcja dla kurateli i opieki przewiduje zawsze jurysdykcję fakultatywną (art. 1107 k.p.c.).

6. Zmiany w ustawie kodeks postępowania administracyjnego Projektowana regulacja przewiduje, że osoba pełnoletnia, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, działa przez kuratora reprezentującego o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.

Ponadto w projekcie przewidziano, że jeżeli w toku postępowania okaże się, że zakres działania kuratora reprezentującego ustanowionego dla strony jest niewystarczający do ochrony jej praw i interesów, organ zawiadamia właściwy sąd o potrzebie zmiany zakresu działania kuratora o reprezentowanie osoby, dla której został ustanowiony w tym postępowaniu. Natomiast osoba, dla której został umocowany pełnomocnik rejestrowany, może działać przez tego pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Umocowany pełnomocnik rejestrowany dołącza do akt wypis protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego albo oświadczenie, że jest umocowanym pełnomocnikiem rejestrowanym.

Dodatkowo uregulowano, że pełnomocnikiem strony może być pełnoletnia osoba fizyczna, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący ani umocowany pełnomocnik rejestrowany.

Ponadto uregulowano kwestie związane z doręczeniami pism procesowych postępowaniu.

Jeżeli strona działa przez kuratora reprezentującego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, pisma doręcza się kuratorowi reprezentującemu albo umocowanemu pełnomocnikowi rejestrowanemu.

Ponadto w projekcie uregulowano przesłanki, które muszą być spełnione w celu objęcia funkcji mediatora. Mediatorem może być pełnoletnia osoba fizyczna korzystająca z pełni praw publicznych, dla której nie ustanowiono kuratora reprezentującego ani nie umocowano pełnomocnika rejestrowanego, w szczególności mediator wpisany na listę stałych mediatorów lub do wykazu instytucji i osób uprawnionych do prowadzenia postępowania mediacyjnego, prowadzonych przez prezesa sądu okręgowego, lub na listę prowadzoną przez organizację pozarządową lub uczelnię, o której informację przekazano prezesowi sądu okręgowego.

Ponadto dokonano zmian w zakresie przesłanek zawieszenia postępowania administracyjnego uwzględniając charakter nowych instytucji.

7. Zmiany w ustawach: Prawo o adwokaturze, o radcach prawnych, o licencji doradcy restrukturyzacyjnego, o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, o komornikach sądowych

Dokonano zmian w zakresie przesłanek umożliwiających wykonywanie zawodów prawniczych. Co do zasady osoba, która ma ustanowionego kuratora reprezentującego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, nie może rozpocząć wykonywania zawodu regulowanego wskazanymi ustawami. W przypadku ustanowienia kuratora reprezentującego dla osoby, która wykonuje taki zawód analiza w zakresie możliwości jego kontynuowania powinna mieć charakter zindywidualizowany w oparciu stan i możliwości tej osoby wraz charakter wykonywanego przez nią zawodu. Oceny takiej dokonuje sąd, w toku postepowania w przedmiocie kurateli reprezentującej. Powstanie umocowania pełnomocnika rejestrowanego nie może natomiast skutkować ex lege pozbawieniem prawa do wykonywania omawianych zawodów. Jeżeli pragmatyki zawodowe przewidują procedurę zawieszenia prawa do wykonywania zawodu również z innych przyczyn (takich jak np. podjęcie pracy w innym określonym zawodzie, wszczęcie postępowania o ubezwłasnowolnienie), projektodawca dokonał zmian przewidujących zawieszenie prawa do wykonywania zawodu także w przypadku powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego.

8. Zmiany w ustawie – Prawo spółdzielcze Zgodnie z projektowanymi zmianami osoby wspierane zawsze będą miały pełną zdolność do czynności prawnych, będą mogły być członkami spółdzielni, zgodnie z art. 15 § 2 Prawa

spółdzielczego. Projekt ustawy przewiduje zmianę art. 15 § 3a powołanej ustawy, poprzez wskazanie, że osoby, dla których ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego nie mogą być jedynie członkami organów spółdzielni. W walnym zgromadzeniu biorą one udział przez swoich umocowanych pełnomocników rejestrowanych albo przez ustanowionych dla nich kuratorów reprezentujących, o ile wynika to z zakresu ich działania określonego przez sąd.

9. Zmiany w ustawie – Prawo o stowarzyszeniach

W ustawie – Prawo o stowarzyszeniach przewidziano zmiany, które umożliwiają każdej osobie pełnoletniej, niepozbawionym praw publicznych, zrzeszanie się, w tym uczestnictwo w organie reprezentacji stowarzyszenia. Natomiast małoletni w wieku od 16 do 18 lat oraz osoby, dla których został ustanowiony kurator reprezentujący albo umocowany pełnomocnik rejestrowany, mogą należeć do stowarzyszeń i korzystać z czynnego i biernego prawa wyborczego, z tym, że w składzie zarządu stowarzyszenia większość muszą stanowić osoby pełnoletnie, dla których nie został ustanowiony kurator reprezentujący ani umocowany pełnomocnik rejestrowany

10. Zmiany w ustawie – Prawo o notariacie Wobec likwidacji instytucji ubezwłasnowolnienia, zastępowanej modelem wspieranego podejmowania decyzji zasadnym jest dostosowanie przepisów ustawy – Prawo o notariacie do wprowadzanych zmian. W związku z tym w projekcie ustawy m.in. określono dodatkowe przesłanki wykonywania zawodu notariusza lub zastępcy notarialnego, zawieszenia w czynnościach zawodowych notariusza.

Wprowadzane zmiany zostały również uwzględnione w art. 86, który w obecnym brzmieniu uniemożliwia dokonanie czynności notarialnej w przypadku wątpliwości co do zdolności do czynności prawnej strony czynności. W związku z tym w omawianym przepisie wskazano, że nie wolno notariuszowi dokonywać czynności notarialnej, jeżeli poweźmie wątpliwość, że strona czynności znajduje się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.

Projekt przewiduje także dodanie rozdziału 3d w Dziale II ustawy – Prawo o notariacie, poświęconego pełnomocnictwu rejestrowanemu (projektowane art. 95zm–95zt). Proponowane zmiany wynikają z wprowadzenia wymogu sporządzenia pełnomocnictwa rejestrowanego w formie aktu notarialnego oraz obowiązku jego rejestracji w Rejestrze Pełnomocnictw.

Utworzenie i prowadzenie Rejestru Pełnomocnictw w systemie teleinformatycznym oraz zapewnienie dostępu do tego systemu notariuszom oraz sądom w celu dokonywania wpisów ma zatem umożliwić rejestrację danych dotyczących pełnomocnictwa rejestrowanego oraz zdarzeń, które dotyczą umocowania pełnomocnika rejestrowanego. Informacje gromadzone w Rejestrze Pełnomocnictw mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa obrotu prawnego poprzez możliwość weryfikacji prawidłowego umocowania strony czynności prawnej. Powyższe ma usprawnić i gwarantować pewność czynności prawnych podejmowanych przez osoby trzecie z umocowanym pełnomocnikiem rejestrowanym.

Prowadzenie Rejestru – zgodnie z projektem – powierza się Krajowej Radzie Notarialnej.

Rada ta tworzy system teleinformatyczny w celu prowadzenia Rejestru oraz zapewnia dostęp do tego systemu notariuszom oraz sądom w celu dokonywania wpisów oraz realizacji ustawowych zadań. System teleinformatyczny umożliwiający prowadzenie Rejestru Pełnomocnictw jest systemem teleinformatycznym w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.

U. z 2025 r. poz. 1703 oraz z 2026 r. poz. 160).

W przypadku informacji pochodzących z postanowień sądowych wprowadzono możliwość dla sądów dokonywania samodzielnych wpisów w Rejestrze Pełnomocnictw, analogicznie do funkcjonującego już obecnie rozwiązania w Rejestrze Spadkowym (dotyczy art. 5436 § 10 i 11 i art. 5438 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, przypadku zwolnienia umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, o którym mowa w art. 10916 § 3 k.c. oraz art. 60510 § 5 Kodeksu postępowania cywilnego). Ponadto sąd będzie miał możliwość dokonania zmiany danych w przypadku uzyskania niebudzącej wątpliwości informacji uzasadniającej zmianę wpisu.

Notariusze oraz prezesi sądu lub osoby przez nich wyznaczone będą uzyskiwać dostęp do Rejestru Pełnomocnictw poprzez dane weryfikowane za pomocą kwalifikowanego certyfikatu podpisu elektronicznego.

Wpisy w Rejestrze Pełnomocnictw będą opatrywane kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

Projekt nakłada na Krajową Radę Notarialną obowiązek zapewnienia zgodności danych zgromadzonych w Rejestrze Pełnomocnictw ze stanem faktycznym w zakresie wynikającym z art. 10916 § 1 pkt 1–4 i 6 oraz § 3 Kodeksu cywilnego.

Projektowany art. 95zm przewiduje, że Krajowa Rada Notarialna jest także administratorem danych zgromadzonych w Rejestrze Pełnomocnictw, w tym jest administratorem danych osobowych w tym rejestrze w rozumieniu art. 4 pkt 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych). Krajowa Rada Notarialna jako administrator zapewnia ochronę danych zgromadzonych

Rejestrze

Pełnomocnictw

przed

nieuprawnionym

dostępem,

przetwarzaniem oraz zmianą lub utratą.

Projektowany art. 95zm § 7 nakłada na mocodawcę, pełnomocnika rejestrowanego, podstawionego

pełnomocnika

rejestrowanego

doradcę

tymczasowego

obowiązek

niezwłocznego zgłoszenia notariuszowi zmiany informacji, w zakresie imion, nazwiska, numeru PESEL, a w przypadku jego braku – daty i miejsca urodzenia oraz serii, numeru i daty ważności paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość; adresu do doręczeń, adresu do doręczeń elektronicznych. Przepis ma na celu zapewnienie aktualizacji danych dostępnych w Rejestrze.

Powyższa procedura będzie stosowana odpowiednio również do oświadczeń o zrzeczeniu się oraz o odwołaniu pełnomocnictwa rejestrowanego. Oświadczenia te będą składane w formie aktu notarialnego i będą skutkowały niemożnością powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego albo wygaśnięciem umocowania pełnomocnika rejestrowanego i będą odnotowywane w Rejestrze. Wpis w tym zakresie, podobnie jak wpisy pozostałych zdarzeń

powodujących

wygaśnięcie

umocowania

pełnomocnictwa

będzie

miał

charakter

deklaratoryjny. Celem zapewnienia bezpieczeństwa obrotu gospodarczego nałożono na notariusza sporządzającego akt notarialny, obejmujący oświadczenie mocodawcy o odwołaniu pełnomocnictwa lub oświadczenie pełnomocnika rejestrowanego o zrzeczeniu się pełnomocnictwa, obowiązek wpisu do Rejestru Pełnomocnictw danych w tym samym dniu, w którym nastąpi sporządzenie aktu notarialnego.

Projekt określa procedurę sporządzenia protokołu poświadczenia pełnomocnictwa. Podstawę sporządzenia takiego protokołu będą stanowiły dwa zaświadczenia lekarskie wydawane na podstawie art. 42a ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.

U. z 2026 r. poz. 37 i 203), zawierające orzeczenie, że pacjent, który udzielił pełnomocnictwa rejestrowanego, ze względu na stan zdrowia, nie jest w stanie samodzielnie kierować swoim postępowaniem, wystawione przez dwóch lekarzy nie wcześniej niż 3 miesiące przed sporządzeniem protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego. Termin ten jest niezbędny do zabezpieczenia interesów mocodawcy, bowiem umocowanie pełnomocnika rejestrowanego powinno nastąpić na podstawie jak najbardziej aktualnych zaświadczeń, jednocześnie w czasie umożliwiającym dopełnienie wszelkich niezbędnych formalności.

Notariusz będzie otrzymał za pośrednictwem systemu teleinformatycznego zawiadomienie o zarejestrowaniu protokołu poświadczenia pełnomocnictwa bądź o jego niezarejestrowaniu.

Informacja o wpisie protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego do Rejestru Pełnomocnictw zostanie przekazana także do sądu rejestrowego w przypadku, gdy dotyczyć będzie umocowania pełnomocnika rejestrowanego dla mocodawcy, będącego osobą, o której mowa w projektowanym art. 21e ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. W tym celu wymagana jest integracja pomiędzy Rejestrem Pełnomocnictw, a Krajowym Rejestrem Sądowym i weryfikacja mocodawcy za pomocą, imienia (imion), nazwiska i numeru PESEL bądź imienia (imion), nazwiska i daty urodzenia mocodawcy czy dane wskazanej osoby figurują w Krajowym Rejestrze Sądowym. Po wysłaniu informacji z Rejestru Pełnomocnictw dotyczącej imienia (imion) i nazwiska, numeru PESEL lub imienia (imion) i nazwiska i daty urodzenia wraz z informacją o wpisie protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego, system teleinformatyczny, o którym mowa w art. 3a ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, dokona automatycznej weryfikacji danych zgromadzonych w Krajowym 61

Rejestrze Sądowym i w przypadku pozytywnej weryfikacji przekaże informację do właściwego sądu rejestrowego, który podejmie czynności z urzędu.

Projekt w art. 95zp szczegółowo określa zakres zawartych w Rejestrze informacji. Dane zawarte w Rejestrze przetwarzane będą stosownie do wymogów art. 6 ust. 1 lit. c i e RODO w niezbędnym zakresie do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na Krajowej Radzie Notarialnej jako administratorze oraz wykonania przez Radę zadania realizowanego w interesie publicznym, którym jest prowadzenie rejestru publicznego. Projektowany zakres danych obejmuje dane niezbędne do jednoznacznej weryfikacji umocowania pełnomocnika rejestrowanego oraz dane kontaktowe adres do doręczeń lub adres do doręczeń elektronicznych niezbędne do umożliwienia kontaktu z pełnomocnikiem.

Założeniem projektowanej regulacji jest powszechny charakter Rejestru Pełnomocnictw.

Każdy kto zna numer PESEL mocodawcy będzie miał dostęp do informacji udostępnianych w Rejestrze Pełnomocnictw – na zasadach ogólnych – przewidzianych w projektowanym art. 95zr

§ 1–2 projekt ustawy, z zachowaniem zasady minimalizacji danych wynikających z przepisów dotyczących ochrony danych osobowych. Z zakresu informacji udostępnianych z Rejestru Pełnomocnictw wyłączono informacje dotyczące przyczyn z powodu których umocowanie nie powstało albo wygasło, o których mowa w art. 95zp pkt 8, ze względu na charakter tych informacji. Dostęp do tych informacji nie jest niezbędny dla osób trzecich do potwierdzenia umocowania pełnomocnika za pośrednictwem Rejestru. Dostęp do pełnego zakresu informacji z Rejestru Pełnomocnictw będzie natomiast posiadał sąd, celem umożliwienia weryfikacji informacji stanowiących przesłanki do niepowstania/wygaśnięcia umocowania.

Ponadto informacja o nr PESEL albo dacie i miejscu urodzenia albo innych danych umożliwiających podstawionego

identyfikację pełnomocnika

umocowanego rejestrowanego

pełnomocnika będzie

rejestrowanego

udostępniana

lub

każdemu

zainteresowanemu przez Krajową Radę Notarialną w drodze weryfikacji. Udostępnianie numeru PESEL, daty i miejsca urodzenia albo innych danych identyfikujących umożliwi w drodze weryfikacji porównanie przekazanych danych z danymi zawartymi w Rejestrze Pełnomocnictw. Wynikiem udostępniania danych w tym trybie będzie potwierdzenie zgodności przekazanych danych albo raport niezgodności danych. Powyższe rozwiązanie uwzględnia zasady celowości, adekwatności i proporcjonalności dotyczące danych osobowych, wynikające z przepisów szczególnych oraz umożliwia potwierdzenie jednoznacznej identyfikacji tych osób.

Projekt wprowadza również delegację ustawową do wydania rozporządzenia, określającego sposób uiszczania i wysokość opłat za wpisy dokonywane w Rejestrze. Zgodnie z projektem, do wydania rozporządzenia w tym przedmiocie zobowiązany jest Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Notarialnej. W powyższym zakresie projekt przewiduje rozwiązania analogiczne do przepisów tej ustawy, regulujących prowadzenie Rejestru Spadkowego oraz odnoszących się do aktów poświadczenia dziedziczenia, z uwzględnieniem specyfiki pełnomocnictw rejestrowanych.

W przypadku wpisów dokonywanych przez sąd przewiduje się, że wnioskodawca będzie uiszczał jedną, zryczałtowaną opłatę za wpisy dokonywane w Rejestrze niezależnie od ilości wpisów w nim dokonanych w ramach postępowania o zwolnienie pełnomocnika rejestrowanego. Do pisma, wraz z którym nie wniesiono opłaty, zastosowanie będą miały przepisy art. 130 oraz 1302 Kodeksu postępowania cywilnego. Do opłaty zastosowanie znajdą przepisy ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych dotyczące wydatków.

Uwzględniając natomiast, że projektowane przepisy dotyczące pełnomocnictwa rejestrowanego nie wprowadzają nowej formy czynności notarialnej, lecz przewidują formę aktu notarialnego dla udzielenia pełnomocnictwa rejestrowanego, odwołania takiego pełnomocnictwa oraz zrzeczenia się umocowania przez pełnomocnika, a kwestia przechowywania i archiwizacji aktów notarialnych została w pełni uregulowana w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 kwietnia 1991 r. w sprawie prowadzenia ksiąg notarialnych oraz przekazywania na przechowanie dokumentów sądom rejonowym, w ocenie projektodawcy, nie zachodzi konieczność dokonywania zmian w przedmiotowym rozporządzeniu.

Z uwagi na nałożony na Krajową Radę Notarialną obowiązek czuwania nad zgodnością danych zgromadzonych w Rejestrze ze stanem faktycznym projekt przewiduje integrację z rejestrem PESEL celem umożliwienia uzyskiwania informacji o śmierci mocodawcy lub pełnomocnika. Informacje te są ważne dla stwierdzenia możliwości powstania umocowania bądź jego wygaśnięcia. Integracja pomiędzy rejestrami zapewni aktualną wiedzę w tym zakresie.

Projekt zakłada integrację z rejestrem PESEL analogiczną do integracji przewidzianej w art. 23 ust. 6 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy. Integracja taka będzie możliwa, gdyż

w Rejestrze Pełnomocnictw będzie ujawniany numer PESEL, który jest daną referencyjną. W tym celu przy wprowadzaniu danych mocodawcy lub pełnomocnika do Rejestru Pełnomocnictw notariusz dokona potwierdzenia jego tożsamości w rejestrze PESEL poprzez weryfikację danych w zakresie imienia i nazwiska oraz numeru PESEL, a także potwierdzi brak w rejestrze PESEL informacji o zgonie osoby. Po dokonaniu wpisu system teleinformatyczny przekaże do rejestru PESEL informację o zamieszczeniu danych osoby, której tożsamość została potwierdzona celem umożliwienia przesłania z rejestru PESEL informacji o śmierci tej osoby, tj. dacie zgonu lub znalezieniu zwłok. Wprowadzone rozwiązania mają umożliwić aktualizacje danych w Rejestrze Pełnomocnictw dotyczących powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego bądź jego wygaśnięcia.

W przypadkach uzyskania informacji o zgonie pełnomocnika lub mocodawcy w inny sposób niż z rejestru PESEL, oraz po stwierdzeniu zaistnienia przesłanki, o których mowa w art. 10916 § 1 i 3 Kodeksu cywilnego, Prezes Krajowej Rady Notarialnej niezwłocznie poleca dokonanie odpowiedniego wpisu w Rejestrze Pełnomocnictw. Ponadto w przypadku wygaśnięcia umocowania dla pełnomocnika rejestrowanego Prezes Krajowej Rady Notarialnej niezwłocznie poleci notariuszowi wykreślenie danych tego pełnomocnika z Rejestru Pełnomocnictw. Wskazać należy, że dane wykreślonego pełnomocnika będą ujawniane jako dane archiwalne, zatem informacja o wykreślonym pełnomocniku będzie dostępna na zasadach ogólnych, co jest konieczne z uwagi na bezpieczeństwo obrotu prawnego.

Projektodawca w zakresie wydawania wypisów zarejestrowanego pełnomocnictwa rejestrowanego lub protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego w art. 95zt przewidział szczególną regulację udostępniania tych dokumentów na żądanie sądu, prokuratora, dyrektora izby administracji skarbowej oraz naczelnika urzędu skarbowego.

Powyższe jest podyktowane zakresem ustawowych zadań tych podmiotów, które pozwalają na przyznanie tego rodzaju uprawnienia. W pozostałych przypadkach wskazać należy, że pełnomocnictwo rejestrowane będzie sporządzane w formie aktu notarialnego zatem uzyskanie wypisu tego aktu notarialnego będzie uregulowane na zasadach określonych w art. 110 § 2 pr. not. Podobnie spisanie protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego, stosownie do treści art. 104 § 4 pr. not., wymaga formy aktu notarialnego w związku z powyższym także i w tym przypadku do wydawania wypisów zastosowanie znajdą ogólne zasady, o których mowa w art. 110 pr. o not. Pokreślić należy, że w obecnym stanie prawnym te same zasady dotyczą także innych pełnomocnictw udzielanych w formie aktu notarialnego.

11. Zmiany w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego Zmiany w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego wynikają z konieczności dostosowania obowiązujących przepisów prawa do wprowadzanych instytucji, w szczególności w zakresie kuratora reprezentującego i umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.

Pełnomocnictwo rejestrowane obejmuje z mocy prawa także umocowanie do wyrażania w imieniu mocodawcy zgody albo odmowy zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych, w tym także z zakresu ochrony zdrowia psychicznego. Natomiast w odniesieniu do kuratora reprezentującego, jego zakres umocowania w każdym przypadku zależy od decyzji sądu.

Zakres działania takiego kuratora może obejmować sprawy związane z ochroną zdrowia, w tym także zdrowia psychicznego, przy czym sentencja samego postanowienia może być różnie sformułowana (np. do wszystkich spraw osobistych i majątkowych, do wszelkich spraw, do spraw zdrowotnych, etc.).

W zakresie właściwości sądu, określonej w proj. art. 17 ustawy, należy wskazać, że kierownik podmiotu leczniczego udzielającego świadczenia zdrowotnego w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej w przypadku stwierdzenia, że przedstawiciel ustawowy, kurator reprezentujący, albo umocowany pełnomocnik rejestrowany osoby z zaburzeniami psychicznymi nie wykonuje należycie swoich obowiązków wobec tej osoby, ma obwiązek zawiadomić o tym fakcie właściwy sąd. W przypadku przedstawiciela ustawowego będzie to sąd właściwy ze względu na miejsce zamieszkania tego przedstawiciela, bowiem zgodnie z art. 26–27 k.c. miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. W odniesieniu do kuratora reprezentującego będzie to natomiast sąd opiekuńczy właściwy według miejsca pobytu osoby, dla której ustanowiono kuratora (nadzorujący pełnienie funkcji kuratora). W przypadku umocowanego pełnomocnika rejestrowanego będzie to natomiast sąd rejonowy wydział cywilny właściwy do sprawowania nadzoru nad tym pełnomocnikiem.

12. Zmiany w ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty Projekt przewiduje dodanie przepisów, określających tryb wydawania zaświadczenia lekarskiego w przedmiocie zdolności pacjenta, który udzielił pełnomocnictwa rejestrowanego, do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem (projektowany art. 42a). Podstawę do

sporządzenia przez notariusza protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego stanowić będą dwa zaświadczenia, o których mowa powyżej, wydane przez dwóch lekarzy.

Ponadto projekt reguluje kwestię odpłatności za wydanie tego zaświadczenia.

Jego wydanie poprzedzać może konsultacja z lekarzem psychiatrą, neurologiem lub innym lekarzem odpowiedniej specjalizacji lub psychologiem.

Dodatkowo, projektowany art. 42a ust. 5 zawiera delegację ustawową do wydania rozporządzenia, określającego wzór zaświadczenia. Rozporządzenie w powyższym zakresie wyda minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Izby Lekarskiej. Przedmiotowa regulacja ma na celu usprawnienie procesu wystawiania zaświadczeń i możliwe zminimalizowanie obciążenia osób je wydających w związku z dodatkowymi obowiązkami.

Ponadto z uwagi na regulacje zawarte w ustawie o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji dokonano zmian w zakresie przesłanek umożliwiających wykonywanie zawodów lekarza i lekarza dentysty oraz innych zmian wynikowych.

13. Zmiany w ustawie – Kodeks postępowania karnego Proponowane zmiany mają charakter wynikowy i są związane z koniecznością dostosowania rozwiązań procedury karnej do projektu ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania

decyzji,

której

zasadniczą

ideą

jest

rezygnacja

instytucji

ubezwłasnowolnienia. Zmiany dotyczą art. 51 k.p.k. oraz art. 76 k.p.k., gdzie de lege lata występuje pojęcie ubezwłasnowolnionego. Proponowane rozwiązania mają na celu określenie zakresu praw i obowiązków pokrzywdzonych, którzy mają ustanowionych kuratorów reprezentujących albo umocowanych pełnomocników rejestrowanych. Przyjęta konstrukcja zakłada, że prawa pokrzywdzonych w postępowaniu karnym będą wykonywane przez kuratora

– w przypadku, gdy dana osoba ma kuratora reprezentującego oraz że mogą być wykonywane przez pełnomocnika rejestrowanego – w przypadku powstania umocowania takiego pełnomocnika. Jednocześnie zachowano dotychczasową możliwość wykonywania praw pokrzywdzonego przez osobę sprawującą nad nim stałą pieczę. Analogiczne zmiany zostały wprowadzone w przypadku oskarżonego (art. 76 k.p.k.).

Dodanie § 2b do art. 51 k.p.k. ma na celu zapewnienie właściwej ochrony praw pokrzywdzonego w sytuacji, gdy to kurator albo pełnomocnik rejestrowany popełnił czyn zabroniony na szkodę osoby objętej kuratelą/na szkodę mocodawcy, ewentualnie gdy zachodzą okoliczności

wywołujące

wątpliwości,

bezstronności

kuratora

reprezentującego/pełnomocnika rejestrowanego.

14. Zmiany w ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym

Zmiana w ustawie z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (dalej ustawy o KRS) art. 21e i art. 46a ma umożliwić przekazywanie sądom rejestrowym z Rejestru Pełnomocnictw, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, informacji o informacje o wpisie protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego do Rejestru Pełnomocnictw w odniesieniu do osób wpisanych do Rejestru jako członkowie zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, likwidatorzy, prokurenci, kuratorzy oraz syndycy, nadzorcy sądowi, zarządcy przymusowi lub zarządcy w postępowaniu upadłościowym albo postępowaniu restrukturyzacyjnym. Zmiana ta koresponduje wprost z przepisami, w których projektodawca przesądził, że tylko osoby pełnoletnie, dla których nie został ustanowiony kurator reprezentujący albo umocowany pełnomocnik rejestrowany mogą być:

1) członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej albo likwidatorem (projektowany art. 18 § 1 w k.s.h.);

2) prokurentem (projektowany art. 1097 w k.c.);

3) kuratorem (projektowany art. 42 § 11 k.c. oraz art. 603 § 21 k.p.c.).

Po otrzymaniu takich informacji sąd wykreśli z Krajowego Rejestru Sądowego z urzędu, dane dotyczące tych osób. Podobnie w przypadku otrzymania przez sąd rejestrowy odpisu postanowienia o ustanowieniu kuratora reprezentującego sąd wykreśli z urzędu dane osób pełniących ww. funkcje w podmiotach zarejestrowanych w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Wprowadzona zmiana ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa obrotu gospodarczego. Zgodnie bowiem z przyjętym założeniem projektu, osoba korzystająca z instrumentów wsparcia w postaci kuratora reprezentującego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego nie będzie mogła pełnić ww. funkcji.

Jeżeli z przyczyn technicznych leżących po stronie Krajowej Rady Notarialnej nie będzie możliwe przekazanie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego informacji o wpisie protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego do Rejestru Pełnomocnictw, notariusz będzie przesyłał do właściwego sądu rejestrowego zawiadomienie o zarejestrowaniu 67

protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego ze wskazaniem numeru wpisu wraz z wypisem zarejestrowanego protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego.

15. Zmiany w ustawach: Prawo o ustroju sądów wojskowych, Prawo o ustroju sądów powszechnych, Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Prawo o prokuraturze oraz ustawie o Sądzie Najwyższym Ustawy ustrojowe regulują nie tylko wymogi przewidziane dla wykonywania zawodu sędziego i prokuratora, ale również innych zawodów i funkcji sprawowanych w wymiarze sprawiedliwości (m.in. referendarz sądowy, asystent sędziego, dyrektor sądu, ławnik).

Projekt przewiduje zatem rozwiązania w zakresie możliwości wykonywania zawodu i pełnienia funkcji regulowanych przez wskazane ustawy. Co do zasady, jeżeli nabycie prawa do zatrudnienia/wykonywania zawodu obecnie jest uzależnione od korzystania z pełni praw cywilnych wprowadzono przesłankę odpowiedniego wieku – jako odpowiednik pełni praw cywilnych i dodatkowo dodano kryterium braku ustanowienia kuratora reprezentującego oraz braku umocowania pełnomocnika rejestrowanego.

W przypadku sędziów, wobec których nieusuwalność z urzędu stanowi gwarancję konstytucyjną, proponuje się, by sąd dyscyplinarny będzie mógł zawiesić w czynnościach służbowych sędziego, przeciwko któremu wszczęto postępowanie dyscyplinarne lub postępowanie o ustanowienie kuratora reprezentującego albo w przypadku powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego dla sędziego, a także jeżeli wydaje uchwałę zezwalającą na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej.

16. Zmiany w ustawie – Kodeks spółek handlowych Konieczne stało się dokonanie odpowiedniej zmiany w art. 18 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych. Wskazana zmiana ma na celu stwierdzenie skutków

ustanowienia

kuratora

reprezentującego

albo

umocowania

pełnomocnika

rejestrowanego dla osoby pełniącej funkcje, o których mowa w tym przepisie (członka zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, likwidatora). W sytuacji takiej mandat tych osób wygaśnie ex lege. Z powyższego wynika, że osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego, nie może pełnić funkcji: członka zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej albo likwidatora, tzn. nie może zostać powołana do jej pełnienia.

Wpis wykreślający taką osobę z KRS, będzie miał charakter deklaratoryjny. 68

17. Zmiany w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Projektowana regulacja obejmuje zmianę wynikową w art. 26 § 1, zgodnie z którym zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność procesową) będą miały osoby pełnoletnie, osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 25. Ponadto projektowana zmiana w dodawanym art. 26

§ 1a przewiduje, że osoba pełnoletnia nie ma zdolności procesowej w zakresie w jakim został dla niej ustanowiony kurator reprezentujący. Oznacza to, że osoba pełnoletnia, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, może podejmować czynności procesowe tylko przez kuratora reprezentującego o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.

Projektodawca wyłącza zdolność procesową takiej osoby jedynie do zakresu i rodzaju spraw, co do których został ustanowiony kurator reprezentujący. W pozostałych sprawach osoba ta będzie miała zdolność procesową. W konsekwencji dokonano zmiany w art. 27 w ten sposób, że dotychczasową treść oznaczono jako § 1 i dodano § 2, 3. W przepisach tych uregulowano, że osoba pełnoletnia, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, może podejmować czynności procesowe tylko przez kuratora reprezentującego o ile wynika to z zakresu działania kuratora określonego przez sąd. Jeżeli w toku postępowania okaże się, że zakres działania kuratora reprezentującego ustanowionego dla strony jest niewystarczający do ochrony jej praw i interesów, sąd zawiadamia właściwy sąd o potrzebie zmiany zakresu działania kuratora o reprezentowanie osoby wspieranej w tym postępowaniu.

Zgodnie z regulacją dodawaną w art. 34 a, osoba dla której został umocowany pełnomocnik rejestrowany może podejmować czynności w postępowaniu przez tego pełnomocnika.

18. Zmiany w ustawie – Prawo upadłościowe

Celem projektowanych zmian jest zapewnienie w ramach postępowania upadłościowego efektywnej realizacji prawa do sądu osobie korzystającej z wsparcia w postaci kuratora reprezentującego albo tymczasowego kuratora reprezentującego. Dla takiej osoby w postępowaniu upadłościowym będzie on ustanawiany kuratorem, który będzie umocowany wyłącznie do reprezentowania tej osoby w ramach tego postępowania (zastępstwo w procesie).

Kurator taki nie będzie miał uprawnień do podejmowania decyzji w jakichkolwiek sprawach

majątkowych lub organizacyjnych dłużnika. Może jedynie zajmować stanowisko procesowe w ramach postępowania upadłościowego.

Projektowane rozwiązanie z jednej strony zapewni ochronę praw osoby korzystającej ze wsparcia w postaci kuratora reprezentującego albo tymczasowego kuratora reprezentującego, a z drugiej strony gwarantuje spójność prawa upadłościowego w zakresie ustanawiania kuratora do reprezentacji w postępowaniu upadłościowym, co w założeniu ma się przyczynić do maksymalnego przyspieszenia postępowania upadłościowego.

Z uwagi na to, że ogłoszenie upadłości nie będzie skutkowało wygaśnięciem pełnomocnictwa rejestrowanego, zasadnym jest uregulowanie wpływu ogłoszenia upadłości na treść pełnomocnictwa rejestrowanego w kontekście czynności pełnomocnika rejestrowanego, które dotyczą mienia wchodzącego w skład masy upadłości stosownie do art. 791 prawa upadłościowego.

Uwzględniając cel postępowania upadłościowego należy ograniczyć umocowanego pełnomocnika rejestrowanego w zakresie czynności dotyczących mienia wchodzącego w skład masy upadłości analogicznie do ograniczeń, które w tym zakresie nakłada ustawa na upadłego.

W związku z tym do umocowanego pełnomocnika rejestrowanego znajdą odpowiednie zastosowanie przepisy regulujące czynności upadłego dotyczące mienia wchodzącego w skład masy upadłości.

Podkreślić należy, że w postępowaniu o ogłoszenie upadłości i postępowaniu upadłościowym zastosowanie mają odpowiednio przepisy ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (art. 35 p.u. oraz art. 229 ust. 1 p.u.), a w konsekwencji także projektowany art. 66

§ 2 i 3 k.p.c. dotyczący zdolności procesowej oraz zdolności do czynności procesowych dłużnika.

Dodanie projektowanych przepisów spowoduje, że w każdej sytuacji ustanowienia dla dłużnika kuratora reprezentującego, dłużnik będzie w toku postępowania o ogłoszenie upadłości i postępowania upadłościowego reprezentowany z mocy prawa przez kuratora reprezentującego. Powyższe rozwiązanie uzasadnione jest skutkami i wagą postępowania upadłościowego, które zasadniczo wiąże się z utratą prawa do zarządu majątkiem przez dłużnika i jego likwidacją. Skoro zatem osoba wspierana wymaga pomocy we wskazanych przez sąd opiekuńczy sprawach, istnieje duże ryzyko, że w tak istotnej dla siebie sprawie również będzie wymagała wsparcia.

Uzasadnienie do projektowanych art. 38a i 40 ust. 3 p.u. jest analogiczne jak uzasadnienie do art. 791 p.u.

Z drugiej strony nie można a priori zakładać, że każda umowa asysty prawnej ma na celu uszczuplenie masy upadłości.

W związku z tym, w celu wyważenia interesów masy upadłości i interesów asystenta prawnego przyjęto rozwiązanie powództwa syndyka w przedmiocie obniżenia wynagrodzenia z tytułu umowy asysty prawnej. Należy podkreślić, że wartość którą jest ochrona interesów masy upadłości nie uzasadnia ograniczenia gwarancji procesowych asystenta prawnego. W konsekwencji ewentualny spór w przedmiocie jego wynagrodzenia powinien się toczyć z poszanowaniem wszelkich praw procesowych.

Jedną z dotychczasowych przesłanek wygaśnięcia funkcji syndyka była utrata pełnej zdolności do czynności prawnych. Przesłanka ta miała na celu wyeliminowanie sytuacji, że funkcje pozasądowego organu postępowania upadłościowego będzie pełniła osoba, która wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem. Przesłanka ta miała na celu zapewnienie prawidłowości postępowania upadłościowego. Z uwagi na to, że projekt zakłada, że każda osoba pełnoletnia będzie miała pełną zdolność do czynności prawnych, zasadna jest zmiana art. 170 ust. 4 prawa upadłościowego poprzez dodanie nowych przesłanek wygaśnięcia funkcji syndyka w miejsce dotychczasowej przesłanki, którą była utrata pełnej zdolności do czynności prawnych. Cel nowych przesłanek wygaśnięcia funkcji syndyka będzie taki sam jak dotychczasowej przesłanki, czyli zapewnienie prawidłowości postępowania upadłościowego.

19. Zmiany w ustawie o podatku od towarów i usług Projekt przewiduje zmianę w art. 96 ust. 7c ww. ustawy, zgodnie z którym osoba, która dokonała zgłoszenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1c ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, a w przypadku jej śmierci, ustanowienia

dla

niej

kuratora

reprezentującego

albo

umocowania

pełnomocnika

rejestrowanego – osoby, o których mowa w art. 14 ustawy o zarządzie sukcesyjnym, dokonujące czynności, o których mowa w art. 13 tej ustawy, są obowiązane do poinformowania naczelnika urzędu skarbowego o zaistnieniu zdarzeń, o których mowa w ust. 7b pkt 1 i 2,

niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia wystąpienia tych zdarzeń. Wprowadzana zmiana brzmienia art. 96 ust. 7c ustawy polegająca na zastąpieniu „ograniczenia lub utraty zdolności do czynności prawnych” stwierdzeniem „ustanowienia dla niej kuratora reprezentującego albo umocowania pełnomocnika rejestrowanego” wynika z konieczności dostosowania tego przepisu do rozwiązań przewidzianych projektowaną ustawą, zgodnie z którą osoby wspierane zawsze będą miały pełną zdolność do czynności prawnych.

20. Zmiany w ustawie o pomocy społecznej

Zmiany w ustawie o pomocy społecznej mają na celu dostosowanie obecnej siatki pojęciowej do rozwiązań przewidzianych w projekcie ustawy. W szczególności wskazać należy na projektowaną regulację związaną z wypłacaniem wynagrodzenia za sprawowanie kurateli reprezentującej, w miejsce dotychczasowych przepisów o wypłacie wynagrodzenia opiekunowi prawnemu osoby dorosłej. W zakresie wynagrodzenia za opiekę prawną dla małoletnich przepisy pozostają niezmienne.

21. Zmiany w ustawie o spółdzielniach socjalnych

Zmiana art. 4 ust. 1 ustawy wyraża zasadę, że spółdzielnię socjalną mogą założyć pełnoletnie osoby, o których mowa w art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o ekonomii społecznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 806), dla których nie został ustanowiony kurator reprezentujący ani umocowany pełnomocnik rejestrowany. Z kolei ustanowienie kuratora reprezentującego albo umocowanie pełnomocnika rejestrowanego nie będzie stanowiło przeszkody do bycia członkiem takiej spółdzielni.

22. Zmiany w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

Projektowane zmiany w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (dalej: uppiRPP) wynikają z potrzeby dostosowania tych przepisów do nomenklatury projektowanej ustawy i nadania stosownych uprawnień określonych w ustawie ustanowionemu kuratorowi reprezentującemu albo umocowanemu pełnomocnikowi rejestrowanemu, a wyjątkowo także ustanowionemu pełnomocnikowi rejestrowanemu, jeszcze przed powstaniem umocowania.

Wprowadzane zmiany mają na celu ochronę praw pacjentów, w tym prawa do poszanowania jego woli, intymności i godności. Zmiana art. 34 dotyczy możliwości pobytu w podmiocie leczniczym wraz z pacjentem, będącym osobą wspieraną – jego asystenta prawnego, kuratora wspierającego, kuratora reprezentującego czy umocowanego pełnomocnika rejestrowanego. Z kolei zmiany art. 67x czy 67zg dotyczą warunków, jakie muszą spełniać kandydaci na funkcję członka Zespołu do spraw Świadczeń z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych oraz członka Komisji Odwoławczej do spraw Świadczeń z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych. Projekt przewiduje, że członkiem Zespołu czy Komisji nie mogą być osoby, dla których ustanowiono kuratora reprezentującego albo które mają umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.

Projektowane regulacje przewidują nadto, że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych będzie udostępniał dokumentację medyczną również pełnomocnikowi rejestrowanemu, o którym mowa w art. 10911 k.c., także przed powstaniem umocowania – w zakresie niezbędnym do wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 42a ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty.

23. Zmiany w ustawie o dowodach osobistych W związku z tym, że osoba wspierana zawsze będzie miała pełną zdolność do czynności prawnych, w projektowanej zmianie ustawy o dowodach osobistych przewiduje się, że korzystanie przez pełnoletnią osobę z instrumentów wsparcia w postaci kuratora reprezentującego albo pełnomocnika rejestrowanego nie będzie skutkowało unieważnieniem dowodu osobistego tej osoby lub utratą możliwości korzystania z certyfikatu identyfikacji i uwierzytelnienia. Z kolei co do certyfikatu podpisu osobistego wykluczono możliwość jego posiadania przez osobę, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego. Zdecydowano się również na zmianę art. 24 ust. 2 poprzez umożliwienie złożenia przez umocowanego pełnomocnika rejestrowanego wniosku o wydanie dowodu osobistego. Poza tym wprowadzono 73

inne stosowne zmiany wynikowe w zakresie przepisów dotyczących zarówno wydania, jak i odbioru dowodu osobistego czy dokonywania zgłoszeń, o których mowa w ustawie.

24. Zmiany w ustawach: Kodeks wyborczy oraz o referendum ogólnokrajowym W związku z przyjętymi rozwiązaniami, w ustawie – Kodeks wyborczy wprowadzono, że w postanowieniu o ustanowienie kuratora reprezentującego do wszelkich spraw sąd będzie mógł orzec o pozbawieniu osoby, dla której ten kurator został ustanowiony prawa wybierania, jeżeli stan tej osoby wskazuje, że nie będzie ona mogła świadomie realizować z tego prawa.

Jednocześnie projekt zawiera regulację, zgodnie z którą pozbawienie prawa wybierania następuje na czas trwania kurateli reprezentującej. Sąd uchyli postanowienie o pozbawieniu prawa wybierania, jeśli uchyli kuratelę.

Sąd z urzędu dokona zawiadomienia gminy właściwej według miejsca zamieszkania osoby wspieranej o pozbawieniu danej osoby prawa wybierania, jak i uchyleniu tego postanowienia.

Obowiązki sądu w tym zakresie wynikają z Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie zawiadomienia gmin o osobach pozbawionych prawa wybierania (Dz. U. z 2023 r. poz. 1835).

Jednocześnie projektodawca przewidział, że pozbawienie danej osoby prawa wybierania skutkować będzie pozbawieniem prawa udziału w referendum w rozumieniu ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym.

25. Zmiany w ustawie – Prawo prywatne międzynarodowe W następstwie likwidacji instytucji ubezwłasnowolnienia zasadne stało się uchylenie art. 13, który w swej treści odnosił się wyłącznie do materialnoprawnej instytucji ubezwłasnowolnienia.

26. Zmiany w ustawie – Prawo restrukturyzacyjne Celem

przedmiotowych

zmian

jest

zapewnienie

prawidłowości

postępowania

restrukturyzacyjnego (porównaj uzasadnienie do zmiany w art. 170 prawa upadłościowego) oraz zapewnienie w ramach postępowania restrukturyzacyjnego efektywnej realizacji prawa do sądu osobie korzystającej ze wsparcia w postaci kuratora reprezentującego albo tymczasowego

kuratora reprezentującego (porównaj uzasadnienie do zmian w art. 261, 187 i 190 prawa upadłościowego).

27. Zmiany w ustawie o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej Projekt przewiduje m.in. że członkiem zarządu zakładu ubezpieczeń, członkiem zarządu zakładu reasekuracji, a w przypadku zakładu wykonującego działalność ubezpieczeniową lub reasekuracyjną w formie spółki europejskiej, w której przyjęto system monistyczny – członkiem rady administrującej, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 4–7 tej ustawy zgodnie ze zmienionym art. 48 ust. 1 pkt 1, jak również dyrektorem głównego oddziału zakładu reasekuracji lub zakładu ubezpieczeń albo zastępcą takiego dyrektora może być pełnoletnia osoba fizyczna, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący ani nie powstało umocowanie jej pełnomocnika rejestrowanego.

28. Zmiany w ustawie o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym Projekt przewiduje, że członkiem Rady Funduszu, członkiem Zarządu Funduszu zgodnie ze zmienionym art. 7 ust. 2 pkt 1 oraz 10 ust. 3 pkt 2 ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym może być osoba, która jest pełnoletnią osobą fizyczną, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący albo umocowany pełnomocnik rejestrowany.

W przypadku ustanowienia instrumentów wspieranego podejmowania decyzji w postaci kuratora reprezentującego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego Rada Funduszu odwołuje członka zarządu przed upływem kadencji

29. Zmiany w ustawie o fundacji rodzinnej

W związku z likwidacją instytucji ubezwłasnowolnienia, zastępowanej instrumentami wspieranego podejmowania decyzji, konieczne stało się dokonanie odpowiednich zmian w art. 11 i 57 ustawy o fundacji rodzinnej. Zgodnie ze zmienianym art. 11 ustawy o fundacji rodzinnej fundatorem fundacji rodzinnej może być wyłącznie pełnoletnia osoba fizyczna, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący albo umocowany pełnomocnik rejestrowany, która złożyła oświadczenie o ustanowieniu fundacji rodzinnej w akcie założycielskim albo testamencie. Projektodawca uznał bowiem, że skoro dla osoby pełnoletniej ustanowiony został kurator reprezentujący albo powstało umocowanie jej pełnomocnika rejestrowanego – znajduje 75

się ona w stanie uniemożliwiającym świadomie i swobodne złożenie oświadczenia niezbędnego do ustanowienia fundacji rodzinnej. Ponadto zgodnie ze zmienianym art. 57 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej do pełnienia funkcji członka zarządu może być powołana pełnoletnia osoba fizyczna, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący albo umocowany pełnomocnik rejestrowany. Z mocy art. 67 ustawy wymóg ten znajdzie odpowiednie zatasowanie także do członka rady nadzorczej fundacji rodzinnej. Zmiana w tym zakresie ma charakter wynikowy, analogicznie jak w przypadku pozostałych funkcji zarówno publicznych jak i w organach o charakterze samorządowym, gdzie brak jest możliwości sprawowania takiej funkcji przez osobę, która znajduje się w stanie wyłączającym możliwość samodzielnego prowadzenia swoich spraw.

30. Zmiany w ustawie o służbie zagranicznej Wprowadza się zmiany w ustawie z dnia 21 stycznia 2021 r. o służbie zagranicznej polegające na nadaniu brzmienia w art. 11 w ust. 1 pkt 2 (dot. kryteriów powołania Szefa Służby Zagranicznej), w art. 14 pkt 2 (dot. kryteriów zatrudnienia dyplomaty zawodowego), w art. 18 pkt 2 (dot. kryteriów zatrudnienia pracownika zagranicznego) i w art. 20 pkt 2 (dot. kryteriów zatrudnienia pracownika krajowego): „2) korzysta z pełni praw publicznych oraz nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Mimo, że z powyższymi kategoriami pracowników nawiązywany jest stosunek pracy (na podstawie mianowania albo powołania) zastosowanie wobec wymienionych wyżej członków służby zagranicznej kryterium braku kuratora reprezentującego lub umocowanego pełnomocnika rejestrowanego jest konieczne ze względu na fakt, że osoby te realizują swoje zadania co do zasady poza terytorium Polski (lub zobowiązani są do wykazywania gotowości do realizacji zadań poza granicami kraju), a charakter realizowanych przez nich zadań jest w istocie realizacją określonych funkcji, często opartych o pełnomocnictwa udzielane przez organy publiczne lub bezpośrednio wynikające z przepisów ustaw (reprezentowanie i ochrona interesów Rzeczypospolitej Polskiej, występowanie jako przedstawiciel najwyższych władz Rzeczypospolitej Polskiej lub działanie jako konsul).

31. Ponadto w projekcie dokonano zmian wynikowych w następujących ustawach: z dnia 20 lipca 1950 r. o zawodzie felczera, ustawę z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustawę z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, ustawę z

dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, ustawę z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, ustawę z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, ustawę z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe, ustawę z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ustawę z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, ustawę z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, ustawę z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, ustawę z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, ustawę z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, ustawę z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych, ustawę z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska, ustawę z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, ustawę z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, ustawę z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, ustawę z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, ustawę z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli, ustawę z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, ustawę z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym, ustawę z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, ustawę z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych, ustawę z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi, ustawę z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia, ustawę z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, ustawę z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ustawę z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury, ustawę z dnia 25 czerwca 1999 r. o Polskiej Organizacji Turystycznej, ustawę z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, ustawę z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka, ustawę z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych, ustawę z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji, ustawę z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe, ustawę z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych, ustawę z dnia 8 czerwca 2001 r. o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów, ustawę z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, ustawę z dnia 6 lipca 2001 r. o usługach detektywistycznych, ustawę z dnia 17 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych, ustawę z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne, ustawę z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, ustawę z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego, ustawę z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze, ustawę z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawę z dnia 28 77

marca 2003 r. o transporcie kolejowym, ustawę z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ustawę z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej, ustawę z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ustawę z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne, ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, ustawę z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, ustawę z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ustawę z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego, ustawę z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, ustawę z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, ustawę z dnia 15 kwietnia 2005 r. o nadzorze uzupełniającym nad instytucjami kredytowymi, zakładami ubezpieczeń, zakładami reasekuracji i firmami inwestycyjnymi wchodzącymi w skład konglomeratu finansowego, ustawę z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów, ustawę z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego, ustawę z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin, ustawę z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym, ustawę z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym, ustawę z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach

prowadzenia

polityki

rozwoju,

ustawę

dnia

lutego

2007

o ochronie konkurencji i konsumentów, ustawę z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, ustawę z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym, ustawę z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka, ustawę z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska, ustawę z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych, ustawę z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, ustawę z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, ustawę z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki, ustawę z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych, ustawę z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju, ustawę z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie, ustawę z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, ustawę z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach, ustawę z dnia 18 marca 2011 r. o Urzędzie 78

Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, ustawę z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, ustawę z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia, ustawę z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, ustawę z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, ustawę z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej, ustawę z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim, ustawę z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się, ustawę z dnia 31 sierpnia 2012 r. o Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich, ustawę z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, ustawę z dnia 14 marca 2014 r. o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych, ustawę z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków, ustawę z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego, ustawę z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny, ustawę z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych, ustawę z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, z dnia 25 czerwca 2015 r. o leczeniu niepłodności, ustawę z dnia 25 czerwca 2015 r. – Prawo konsularne, ustawę z dnia 24 lipca 2015 r. Prawo o zgromadzeniach, ustawę z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej, ustawę z dnia 5 sierpnia 2015 r. o opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów, ustawę z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, ustawę z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty, ustawę z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, ustawę z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, ustawę z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, ustawę z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, ustawę z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym, ustawę z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, ustawę z dnia 23 marca 2017 r.

o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad

pośrednikami kredytu hipotecznego i

agentami, ustawę z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie, ustawę z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, ustawę z dnia 7 lipca 2017 r. o Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej, ustawę z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej, ustawę z dnia 8 grudnia 2017 r. 79

o Służbie Ochrony Państwa, ustawę z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń, ustawę z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, ustawę z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy, ustawę z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi, ustawę z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych, ustawę z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw, ustawę z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, ustawę z dnia 20 lipca 2018 r. o Polskim Instytucie Ekonomicznym, ustawę z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości, ustawę z dnia 21 lutego 2019 r. o Agencji Badań Medycznych, ustawę z dnia 21 lutego 2019 r. o Sieci Badawczej Łukasiewicz, ustawę z dnia 13 czerwca 2019 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, ustawę z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, ustawę z dnia 30 sierpnia 2019 r. o Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15, ustawę z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych, ustawę z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty, ustawę z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych, ustawę z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawę z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego, ustawę z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021–2027, ustawę z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, z dnia 15 września 2022 r. o medycynie laboratoryjnej, ustawę z dnia 7 października 2022 r. o Instytucie Rozwoju Języka Polskiego im. świętego Maksymiliana Marii Kolbego, ustawę z dnia 1 grudnia 2022 r. o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych, ustawę z dnia 9 marca 2023 r. o Krajowej Sieci Onkologicznej, ustawę z dnia 14 kwietnia 2023 r. o Państwowej Komisji do spraw badania wpływów rosyjskich na bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2007–2022, ustawę z dnia 26 maja 2023 r. o pomocy państwa w oszczędzaniu na cele mieszkaniowe, ustawę z dnia 7 lipca 2023 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie Krajowego Centrum Przetwarzania Danych, ustawę z dnia 80

7 lipca 2023 r. o ogólnoeuropejskim indywidualnym produkcie emerytalnym, ustawę z dnia 17 sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych, ustawę z dnia 20 grudnia 2024 r. o Radzie Fiskalnej, ustawę z dnia 20 grudnia 2024 r. o podmiotach obsługujących kredyty i nabywcach kredytów, ustawę z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, ustawę z dnia 4 czerwca 2025 r. o Krajowej Sieci Kardiologicznej, ustawę z dnia 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów.

32. Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe

Dział 5 projektowanej ustawy zawiera przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe.

Od dnia wejścia w życie ustawy pełną zdolność do czynności prawnych będzie miała każda osoba pełnoletnia.

Z uwagi na takie uregulowanie kwestii oceny zdolności do czynności prawnych, w art. 215 przesądzono, że ważność czynności prawnych, dokonanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przez osoby niemające zdolności do czynności prawnych lub w tej zdolności ograniczone, ocenia się według przepisów dotychczasowych.

W kolejnych przepisach uregulowano sytuację osób, wobec których dotychczas zapadło już orzeczenie o ubezwłasnowolnieniu i ustanowiono dla nich opiekuna prawnego lub kuratora dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo.

W projektowanym art. 216 wprowadzono zasadę, że jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy sąd prawomocnie orzekł o ubezwłasnowolnieniu, w dniu wejścia w życie ustawy: (1) osoba ubezwłasnowolniona całkowicie staje się osobą tymczasowo wspieraną, a dotychczasowy opiekun prawny staje się z mocy prawa, do czasu rozstrzygnięcia w przedmiocie kurateli reprezentującej, na okres niedłuższy niż 5 lat, tymczasowym kuratorem reprezentującym do prowadzenia wszelkich spraw w imieniu osoby, dla której został ustanowiony, (2) osoba ubezwłasnowolniona częściowo staje się osobą tymczasowo wspieraną, a dotychczasowy kurator dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo staje się z mocy prawa, do czasu rozstrzygnięcia w przedmiocie kurateli reprezentującej, na okres niedłuższy niż 5 lat, tymczasowym kuratorem reprezentującym do prowadzenia spraw określonego rodzaju upoważnionym do wyrażania zgody na czynności prawne dokonywane przez osobę, dla której został ustanowiony, i w zakresie wynikającym z orzeczenia sądu o ustanowieniu kuratora dla osoby częściowo ubezwłasnowolnionej. Zgodnie bowiem z dotychczasowym brzmieniem art. 181 § 1 k.r.o., kurator osoby ubezwłasnowolnionej częściowo jest powołany do jej reprezentowania i do zarządu jej majątkiem tylko wtedy, gdy sąd opiekuńczy tak postanowi. 81

Tymczasowy kurator reprezentujący powinien zatem pozostać ustanowiony do udzielania wsparcia w takim zakresie, w jakim działał dotychczas. (2) Osoby tymczasowo wspierane nie mają prawa wybierania w rozumieniu ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy ani prawa udziału w referendum w rozumieniu ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym. W okresie pięciu lat od dnia wejścia w życie ustawy konieczne będzie zatem przeprowadzenie postępowań w przedmiocie kurateli reprezentującej, na podstawie nowych przepisów, w odniesieniu do wszystkich osób ubezwłasnowolnionych. Co do zasady zobowiązanym do złożenia wniosku o wszczęcie takiego postępowania będzie tymczasowy kurator reprezentujący. Wyjątkiem od tej zasady pozostają sytuacje, gdy w dniu wejścia w życie ustawy osobie wspieranej przysługuje władza rodzicielska nad małoletnim dzieckiem.

Wówczas sąd zobowiązany będzie do niezwłocznego wszczęcia postępowania, zaś o jego wszczęciu niezwłocznie zawiadomi właściwy sąd opiekuńczy. Przepis ten ma na celu zabezpieczenie interesów małoletnich dzieci, których dotychczas ubezwłasnowolnieni rodzice odzyskają władzę rodzicielską na skutek likwidacji instytucji ubezwłasnowolnienia. Projekt przewiduje także, że w sytuacji zaniechania złożenia wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie kurateli reprezentującej przez tymczasowego kuratora reprezentującego, w okresie 4 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, sąd wszcznie takie postępowanie z urzędu.

Ponadto odpis prawomocnego postanowienia wydanego w postępowaniach, w przedmiocie kurateli reprezentującej, sąd niezwłocznie prześle do sądu okręgowego, który wydał orzeczenie w przedmiocie ubezwłasnowolnienia osoby, której postanowienie dotyczy. Sąd okręgowy, niezwłocznie, w składzie jednoosobowym, uchyli uprzednio wydane postanowienie o ubezwłasnowolnieniu. Postanowienie będzie mogło zostać wydane na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z projektowanym art. 217 w sprawach, w których prawomocnie orzeczono o ubezwłasnowolnieniu i do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy nie wszczęto postępowania o ustanowienie opiekuna prawnego dla osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie lub kuratora dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo, sąd pierwszej instancji zawiadamia właściwy sąd o konieczności wszczęcia z urzędu postępowania o ustanowienie kuratora reprezentującego.

W projektowanym art. 218 ustawy wskazano, że do tymczasowego kuratora reprezentującego stosuje się odpowiednio przepisy o kuratorze reprezentującym. W szczególności odpowiednie zastosowanie znajdą zatem przepisy dotyczące nadzoru, wymaganych zgód oraz wynagrodzenia kuratora. Natomiast do osoby tymczasowo wspieranej stosuje się odpowiednio przepisy o osobie, która ma ustanowionego kuratora reprezentującego.

W projektowanym art. 219 uregulowano sytuację kuratorów dla osób niepełnosprawnych, ustanawianych dotychczas na podstawie art. 183 k.r.o. Przesądzono, że wymienieni kuratorzy 82

mogą dokonywać czynności zgodnie z dotychczasowym umocowaniem w okresie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

Projektowane przepisy w art. 220–223 regulują kwestie związane z postępowaniami sądowymi w przedmiocie ubezwłasnowolnienia lub ustanowienia opiekuna prawnego (lub kuratora dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo).

Postępowania o ubezwłasnowolnienie, zmianę lub uchylenie ubezwłasnowolnienia, będące w toku w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpoznaniu według przepisów niniejszej ustawy oraz ustaw zmienianych w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą jako sprawy o ustanowienie albo zmianę kuratora reprezentującego albo uchylenie kurateli. Odrębnie uregulowano postępowania będące w toku przed sądem drugiej instancji, które w dniu wejścia w życie ustawy podlegają rozpoznaniu przez sąd drugiej instancji dotychczas właściwy. Sąd apelacyjny rozpoznając apelację od postanowienia sądu okręgowego w przedmiocie ubezwłasnowolnienia, zmiany lub uchylenia ubezwłasnowolnienia wydanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, może zmienić zaskarżone postanowienie i ustanowić kuratora reprezentującego według przepisów nowej ustawy albo uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do rozpoznania sądowi właściwemu według tej ustawy.

Analogiczne rozwiązanie przyjęto w zakresie postępowania o ustanowienie, zmianę, zwolnienie opiekuna prawnego oraz o ustanowienie, zmianę lub zwolnienie kuratora dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo.

Sprawy w tym zakresie będące w toku w dniu wejścia w życie ustawy podlegają rozpoznaniu jako sprawy o ustanowienie, zmianę, zwolnienie kuratora reprezentującego. Rozpoznając apelację od wydanego przed dniem wejścia w życie ustawy postanowienia w przedmiocie ustanowienia, zmiany, zwolnienia opiekuna prawnego oraz w przedmiocie ustanowienia, zmiany lub zwolnienia kuratora dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo, sąd zmieniając zaskarżone orzeczenie ustanawia kuratora reprezentującego albo uchylając zaskarżone orzeczenie przekazuje sprawę do rozpoznania sądowi właściwemu. Sąd ten rozpoznaje sprawę według przepisów nowej ustawy.

W projektowanym art. 223 uregulowano kwestię postępowania ze skargami kasacyjnymi, wniesionymi od orzeczeń o ubezwłasnowolnieniu. Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną wniesioną od prawomocnego postanowienia w przedmiocie ubezwłasnowolnienia wydanego przed dniem wejścia w życie ustawy, jeżeli zaskarżone postanowienie odpowiada przepisom nowej ustawy, a w przeciwnym razie uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie sądu pierwszej instancji i sprawę przekazuje do rozpoznania sądowi właściwemu według nowej ustawy. Sąd ten rozpoznaje sprawę według przepisów nowej ustawy. 83

Proponuje się, aby ustawa weszła w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia (art. 226). W ocenie projektodawcy wejście w życie reformy poprzedzać powinna szeroko zakrojona kampania informacyjna adresowana zarówno do obywateli, w tym w szczególności środowisk osób z niepełnosprawnościami, jak również medyków czy prawników. Za zasadne należy także uznać przeprowadzenie szkoleń dla sędziów, kuratorów i asystentów sędziego, w celu ich przygotowania do rozpoznawania nowego rodzaju spraw. Ponadto okres ten wynika z konieczności utworzenia przez Krajową Radę Notarialną Rejestru Pełnomocnictw (wyjątek stanowi ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów (Dz. U. z 2026 r. poz. 187), która wchodzi w życie z dniem 18 maja 2028 r., w tym samym dniu powinna wejść w życie także nowelizacja ustawy wynikające ze zmian wprowadzonych niniejszą ustawą.

33. Informacje dodatkowe Zawarte w projekcie ustawy regulacje nie będą miały wpływu na działalność mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców. Projekt ustawy nie podlega obowiązkowi przedstawienia właściwym instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia.

Projekt ustawy nie podlega procedurze notyfikacji aktów prawnych określonej w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039, z późn. zm.).

Projekt nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej.

Brak jest możliwości podjęcia alternatywnych środków osiągnięcia celu projektowanej regulacji w stosunku do działań legislacyjnych.

Stosownie do art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677 oraz z 2026 r. poz. 160) oraz § 52 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806 oraz z 2025 r. poz. 408) projekt został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny.

Nazwa projektu Ustawa o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Ministerstwo Sprawiedliwości Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza Stanu lub Podsekretarza Stanu Pod względem merytorycznym:

Arkadiusz Myrcha – Sekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości

Data sporządzenia 8 maja 2026 r.

Źródło:

Inicjatywa własna Nr w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów:

UD80

Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu Opiekun merytoryczny i legislacyjny: dr hab. Przemysław Wołowski, Zastępca Dyrektora Departamentu Prawa Cywilnego i Gospodarczego tel. (22) 52-12-488; e-mail: drhab.Przemyslaw.Wolowski@ms.gov.pl

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

1. Jaki problem jest rozwiązywany?

Projekt ma na celu zastąpienie ubezwłasnowolnienia instrumentami wspieranego podejmowania decyzji. Potrzeba ta wynika z konieczności zapewnienia osobom potrzebującym wsparcia w prowadzeniu ich spraw oraz właściwej reprezentacji. Projektowane rozwiązania adresowane są do osób, które w pewnym zakresie nie są w stanie postrzegać lub oceniać rzeczywistości albo samodzielnie kierować swoim postępowaniem, a jest to konieczne dla ochrony ich praw lub interesów. Już sam termin „ubezwłasnowolnienie” ma charakter stygmatyzujący i pozbawiający daną osobę podmiotowości w obecnych warunkach społeczno-kulturowych.

Zgodnie z Konwencją Organizacji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzoną w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. (dalej: „Konwencja ONZ”) państwa są zobowiązane do zagwarantowania równego prawa osób z niepełnosprawnościami do posiadania i dziedziczenia własności, kontroli własnych spraw finansowych oraz do jednakowego dostępu do pożyczek bankowych, hipotecznych i innych form kredytów oraz zapewnienia, że osoby z niepełnosprawnościami nie będą samowolnie pozbawiane własności, jak również do wdrożenia zabezpieczeń, które zapewnią, że środki związane z korzystaniem ze zdolności do czynności prawnych będą respektowały prawa, wolę i preferencje osoby, będą wolne od konfliktu interesów i bezprawnych nacisków, będą proporcjonalne i dostosowane do sytuacji danej osoby, będą stosowane przez możliwie najkrótszy czas i będą podlegały regularnemu przeglądowi przez właściwe niezależne i bezstronne władze lub organ sądowy.

Polska, ratyfikując Konwencję ONZ, złożyła deklarację interpretacyjną umożliwiającą stosowanie krajowych przepisów dotyczących ubezwłasnowolnienia. Jednak Komitet ds. Praw Osób z Niepełnosprawnościami wezwał do wycofania tej deklaracji i uchylenia przepisów Kodeksu cywilnego i innych aktów prawnych zezwalających na pozbawienie osób z niepełnosprawnościami zdolności do czynności prawnych oraz zarekomendował ustanowienie procedury zmierzającej do przywrócenia pełnej zdolności do czynności prawnych wszystkim osobom z niepełnosprawnościami i ustanowienie mechanizmów wspieranego podejmowania decyzji.

Zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, ubezwłasnowolnienie, które pozbawia osobę autonomii decyzyjnej w sferze prawa cywilnego, rodzinnego, wyborczego oraz administracyjnego, przy jednoczesnym braku możliwości weryfikacji zasadności dalszego ubezwłasnowolnienia na wniosek osoby ubezwłasnowolnionej, jest niezgodne z Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzoną w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. Zalecenie nr R(99)4 Komitetu Ministrów Rady Europy z dnia 23 lutego 1999 r. również wskazuje, że środek ochrony nie powinien automatycznie pozbawiać zainteresowanej osoby prawa głosu, prawa do sporządzenia testamentu, prawa do wyrażenia zgody lub odmowy wyrażenia zgody na jakikolwiek zabieg w dziedzinie zdrowia ani prawa do podjęcia decyzji o charakterze osobistym w dowolnym momencie, gdy pozwala na to zdolność tej osoby do czynności prawnych.

Zgodnie z zaleceniem, nawet gdy reprezentacja jest konieczna, należy pozwolić osobie dorosłej na podejmowanie określonych czynności za zgodą przedstawiciela.

Także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 marca 2007 r. w sprawie K 28/05 wskazał, że instytucja ubezwłasnowolnienia w prawie polskim wymaga zmian, gdyż brak możliwości złożenia wniosku przez osobę ubezwłasnowolnioną o uchylenie lub zmianę orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu narusza jej godność, co nie może być uzasadniane ochroną innych dóbr.

W Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021–2030 przewidziano zastąpienie instytucji ubezwłasnowolnienia modelem wspieranego podejmowania decyzji do końca 2025 r.

Impulsem do prac nad instytucją pełnomocnictwa rejestrowanego w polskim porządku krajowym jest treść Zalecenia (2009) 11 Komitetu Ministrów Rady Europy w sprawie zasad dotyczących pełnomocnictwa rejestrowanego i dyspozycji na wypadek niezdolności do czynności prawnych, w którym stwierdzono, że liczba osób starszych w Europie stale rośnie ze względu na ogólną poprawę warunków życia, zmiany demograficzne i społeczne oraz postęp medyczny. Jednocześnie jednak liczba osób cierpiących na choroby takie jak demencja starcza lub choroba Alzheimera rośnie w całej Europie.

Określono, że celem zaprojektowanej regulacji jest uwzględnienie praw wszystkich obywateli, którzy na podstawie udzielonego pełnomocnictwa rejestrowanego mogą zabezpieczyć się na przyszłość przed ewentualnym upośledzeniem swoich zdolności fizycznych lub umysłowych.

W związku z tym, że na szczeblu europejskim zaistniała potrzeba wdrożenia jednolitego instrumentu, który stanowiłby wytyczne dla państw członkowskich w zakresie reformy prawa, pozwalającej na zabezpieczenie się przed przyszłą niepełnosprawnością, w przedmiotowym zaleceniu zaproponowano kierunki zmian, w myśl których: ➢ państwa powinny promować samostanowienie zdolnych osób dorosłych w przypadku ich przyszłej niepełnosprawności, za pomocą pełnomocnictw i dyspozycji na wypadek niezdolności do czynności prawnych; ➢ zgodnie z zasadami samostanowienia i pomocniczości państwa powinny rozważyć przyznanie tym metodom pierwszeństwa przed innymi środkami ochrony; ➢ państwa powinny rozważyć czy dopuszczalne jest, aby pełnomocnictwo rejestrowane obejmowało sprawy gospodarcze i finansowe, a także sprawy zdrowotne, sprawy dotyczące opieki społecznej i inne kwestie osobiste związane z osobą mocodawcy, oraz czy niektóra materia nie powinna zostać wyłączona; ➢ mocodawca może ustanowić pełnomocnikiem jakąkolwiek osobę, która w jej ocenie jest do tego odpowiednia; ➢ mocodawca może ustanowić więcej niż jednego pełnomocnika i może powołać ich do wspólnego, jednoczesnego, osobnego działania lub jako substytut; ➢ państwa mogą rozważyć wprowadzenie takich restrykcji, jakie uznają za konieczne dla ochrony mocodawcy; ➢ pełnomocnictwo rejestrowane powinno być sporządzone na piśmie; ➢ z wyjątkiem państw, w których istnieje ogólna zasada, dokument powinien wyraźnie wskazywać, że umocowanie wejdzie w życie lub pozostanie w mocy na wypadek niezdolności do czynności prawnych mandanta; ➢ państwa powinny rozważyć jakie inne przepisy lub mechanizmy będą niezbędne do zagwarantowania mocy prawnej dokumentu; ➢ mocodawca posiadający zdolność do czynności prawnych powinien mieć uprawnienie do odwołania pełnomocnictwa rejestrowanego w każdym czasie; ➢ państwa powinny uregulować sposób wejścia w życie pełnomocnictwa rejestrowanego w przypadku niezdolności do czynności prawnych mocodawcy; ➢ państwa powinny rozważyć, jak należy stwierdzić niezdolność do czynności prawnych i za pomocą jakich dowodów należy to wykazywać; ➢ państwa powinny rozważyć wdrożenie systemu certyfikacji, rejestracji, rejestracji i/ lub notyfikacji w chwili udzielenia pełnomocnictwa, odwołania i wejścia w życia lub zakończenia; ➢ wejście w życie pełnomocnictwa rejestrowanego nie może wpływać na zdolność prawną mandanta; ➢ pełnomocnik działa na podstawie udzielonego pełnomocnictwa rejestrowanego i w interesie mandanta; ➢ pełnomocnik, w miarę możliwości, informuje i konsultuje z mandantem dokonywane czynności w sprawach bieżących.

Pełnomocnik, w miarę możliwości, ustala i bierze pod uwagę przeszłe oraz obecne życzenia oraz opinie mocodawcy oraz traktuje je z poszanowaniem; ➢ sprawy gospodarcze i finansowe mocodawcy, na ile jest to możliwe, są oddzielone od spraw pełnomocnika; ➢ pełnomocnik prowadzi odpowiednią dokumentację w celu wykazania prawidłowego wykonywania swojego umocowania; ➢ państwa powinny rozważyć uregulowanie kwestii konfliktu interesów między mocodawcą a pełnomocnikiem; ➢ państwa powinny rozważyć w jakich okolicznościach pełnomocnictwo rejestrowane traci moc. Kiedy pełnomocnictwo rejestrowane traci moc w części lub w całości, uprawniony organ powinien rozważyć, jakie środki ochrony prawnej należy podjąć.

Odpowiadając na te wyzwania, zaprojektowano instytucję pełnomocnictwa rejestrowanego, w świetle którego samostanowienie pełni zasadniczą rolę dla poszanowania człowieka i godności każdej istoty ludzkiej. Dotychczasowe doświadczenia w stosowaniu tej instytucji przez inne kraje na całym świecie wskazują, że pełnomocnictwo rejestrowane jest preferowaną alternatywą dla orzeczeń sądowych w sprawie reprezentacji osoby, która utraciła zdolność do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem.

Zgodnie z opublikowanym przez Główny Urząd Statystyczny raportem „Sytuacja osób starszych w Polsce w 2022 r.”, w ostatnich latach w Polsce zaobserwować można nasilający się proces starzenia się społeczeństwa. Udział osób starszych w populacji mieszkańców Polski systematycznie rośnie.

Udział osób w wieku 60 lat i więcej w liczbie ludności ogółem. Stan na dzień 31 grudnia 2022 roku.

W końcu 2022 r. liczba ludności Polski wyniosła 37 766,3 tys. osób i była o 141,4 tys. niższa niż w 2021 r. Obserwowane były także dalsze zmiany w strukturze wieku, wynikające z postępującego procesu starzenia się ludności. W 2022 r., podobnie jak w latach poprzednich, nastąpił wzrost liczby mieszkańców Polski w wieku 60 lat i więcej. Na koniec roku populacja osób starszych wyniosła 9 797,7 tys. i w stosunku do roku poprzedniego zwiększyła się o 0,7%. Od 2006 r. obserwuje się stały wzrost udziału osób starszych w populacji Polski. W 2005 r. udział ten wyniósł 17,2%, a w 2022 r. ukształtował się na poziomie 25,9%.

Ludność według płci i wieku w 2022 r. oraz prognoza na 2040 r. i 2060 r.

Według prognozy GUS, liczba ludności w wieku 60 lat i więcej w Polsce w roku 2030 wzrośnie do poziomu 10,3 mln, a w 2060 r. wyniesie 11,9 mln.

Coraz więcej seniorów nie jest w stanie samodzielnie zatroszczyć się o swoje codzienne życiowe sprawy i majątek.

Sytuacja ta dotyczy nie tylko osób starszych. Zwiększa się liczba osób samotnych, bez rodziny bądź będących w trudnych relacjach rodzinnych oraz osób, których najbliżsi mieszkają w innym mieście lub poza granicami kraju.

Małżeństwa w latach 2016 – 2022 1 uwzględniające wyniki przeliczenia danych po Narodowym Spisie Ludności i Mieszkań 2021. rok małżeństwa małżeństwa rozwiązane Różnica między małżeństwa zawarte ogółem (przez śmierć małżeństwami zawartymi istniejące (w tys.) współmałżonka albo rozwód) i rozwiązanymi 2016 2017

193 455 192 576

213 235 222 677

-20 573 -30 757

8 961,3 8 930,6

Na podstawie https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/struktura-ludnosci,16,1.html – tabela: „Małżeństwa zawarte w latach 1970 - 2022” (dostęp na dzień 23.05.2024 r.).

2018 2019 2020 2021 2022

192 443 183 371 145 045 168 324 155 817

224 373 225 674 241 847 268 843 230 878

-32 140 -42 328 -96 879

- 100 877

- 75 488 8 722,4

8 898,4 8 856,1 8 759,2 8 797,9

W 2022 r. zarejestrowano 155,8 tys. nowych związków małżeńskich. W końcu 2022 r. w Polsce istniało 8722 tys. małżeństw, czyli o ponad 75 tys. mniej niż rok wcześniej.

Natomiast odnosząc się do osób z niepełnosprawnościami, poniżej przedstawiona jest liczba osób z niepełnosprawnością w liczbach bezwzględnych w latach 2011 i 2021 (dane ze spisu powszechnego).

Wyniki spisu ludności w 2021 r.2 wykazały, że liczba osób niepełnosprawnych wyniosła 5 447 548 osób, co stanowiło 14,3% ogólnej populacji Polski. W porównaniu do wyników NSP 2011 r. liczba osób z niepełnosprawnościami zwiększyła się o 750 501, tj. o 16,0% (w 2011 r. – 4 697 048).

Biorąc pod uwagę podział osób niepełnosprawnych na podstawowe kategorie to według wyników NSP 2021, wśród ogółu osób niepełnosprawnych – podobnie jak w 2011 r. – dominowały osoby posiadające prawne orzeczenie potwierdzające niepełnoprawność (niepełnosprawni prawnie), których liczba wyniosła 3 471 193 (63,7%). W porównaniu do 2011 r. nastąpił wzrost liczebności tej grupy osób niepełnoprawnych o 10,8%.

W okresie międzyspisowym zwiększyła się również liczba osób niepełnosprawnych tylko biologicznie (tzn. nieposiadających prawnego orzeczenia stwierdzającego niepełnosprawność, natomiast deklarujących odczuwanie ograniczenia sprawności z 1 565 591 w 2011 r. do 1 976 355 w 2021 r., tj. o 26,2%.

Roczna liczba spraw w sądach powszechnych dotyczących ubezwłasnowolnienia i ustanowienia doradcy tymczasowego3 Rok Liczba spraw Orzeczono Orzeczono Ustanowienie wpływających ubezwłasnowolnienie ubezwłasnowolnienie doradcy dotyczących całkowite częściowe tymczasowego ubezwłasnowolnienia 2016 13979 8641 829 556 2017 14691 8751 764 652 2018 15521 9177 841 788 2019 16310 9423 698 883 2020 12816 7322 512 703 2021 15337 8688 598 893 2022 14961 9321 580 925 2023 16329 9403 602 1107 Wzrosła liczba spraw wpływających do sądów powszechnych dotyczących ubezwłasnowolnienia. Liczba ustanowionych doradców tymczasowych w 2023 r. była około dwukrotnie wyższa niż w roku 2016. 2

Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021 Ludność. Stan i struktura demograficzno-społeczna w świetle wyników

NSP 2021.

3 Sprawozdania statystyczne Ministerstwa Sprawiedliwości MS-S1o z lat 2016-2023.

Mając na uwadze powyższe dane, społeczeństwo potrzebuje narzędzi, za pomocą których będzie mogło samo decydować o swoich sprawach osobistych i majątkowych, w szczególności poprzez wybór osoby, która będzie działała w imieniu ludzi, którzy z różnych przyczyn sami nie będą w stanie tego czynić. Potrzeba wprowadzenia odpowiednich rozwiązań w tym zakresie jest szeroko sygnalizowana również przez środowisko prawnicze4.

2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt Przepisy ogólne Ustawa reguluje instrumenty wspieranego podejmowania decyzji asystenta prawnego, kuratora reprezentującego, kuratora wspierającego oraz pełnomocnika rejestrowanego, które mają na celu umożliwienie osobom pełnoletnim korzystanie ze zdolności do czynności prawnych w sposób zgodny z ich wolą, potrzebami, interesami, przy ustalaniu których uwzględnia się również wcześniej wyrażane poglądy.

Umowa asysty prawnej Projekt określa essentialia negotii umowy asysty prawnej zawieranej między asystentem prawnym a osobą wspieraną, przy czym istotą zobowiązania jest udzielenie osobie potrzebującej wsparcia, zlecającej asystę faktycznego wsparcia w korzystaniu ze zdolności do czynności prawnych przy prowadzeniu jej własnych spraw określonych w treści umowy.

Projekt zawiera przykłady czynności, które może obejmować umowa, m.in. czynna obecność przy podejmowaniu czynności prawnych przez osobę zlecającą asystę czy przekazanie oświadczenia woli osoby wspieranej w jej obecności.

Asysta prawna nie może jednakże obejmować czynności z zakresu zastępstwa pośredniego lub bezpośredniego osoby wspieranej. Umowa zawierana będzie w formie pisemnej pod rygorem nieważności, w celu zabezpieczenia interesów stron. Osoba wspierana będzie mogła zawrzeć umowę z więcej niż jednym asystentem prawnym. Asystent będzie miał obowiązek każdorazowego uzyskiwania zgody osoby wspieranej na powierzenie wykonywania umowy osobie trzeciej.

Asysta wygaśnie w razie śmierci osoby wspieranej, asystenta prawnego albo korzystania przez asystenta prawnego z instrumentów wspieranego podejmowania decyzji. Do umowy asysty prawnej będzie stosować się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Kurator wspierający i reprezentujący Ustanawiając kuratora, sąd będzie określał, w jakim zakresie osoba potrzebująca wsparcia jest w stanie postrzegać lub oceniać rzeczywistość albo samodzielnie kierować swoim postępowaniem, jej sytuację osobistą i majątkową oraz rodzaj spraw, przy prowadzeniu których wymagane jest wsparcie. Projekt określa warunki stawiane kandydatowi na kuratora, zarówno pozytywne, jak i negatywne, których spełnienie będzie oceniał sąd w toku postępowania w przedmiocie kurateli reprezentującej.

Kurator, wykonując powierzone mu przez sąd zadania, będzie budował więź zaufania z osobą wspieraną oraz dążył do włączenia jej w życie społeczne w sposób zgodny z jej preferencjami i poglądami, do poszanowania prawa tej osoby do kształtowania swego życia według własnego uznania oraz do najpełniejszego wykorzystania możliwości jej rehabilitacji lub leczenia.

W zależności od sytuacji i potrzeb osoby potrzebującej wsparcia sąd będzie mógł ustanowić dla niej kuratora wspierającego lub reprezentującego, przy czym kurator wspierający będzie ustanawiany dla osoby potrzebującej jedynie faktycznego wsparcia w prowadzeniu jej spraw.

W zakresie kuratora reprezentującego sąd określa postanowieniem zakres i rodzaj spraw, przy prowadzeniu których czynności mogą być dokonywane:

1) przez kuratora w imieniu osoby wspieranej lub

2) przez osobę wspieraną za zgodą kuratora.

Jeżeli osoba wspierana, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego do działania w imieniu osoby wspieranej, dokona samodzielnie czynności prawnej, kurator może potwierdzić tę czynność, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.

Projekt przewiduje katalog czynności, na dokonanie których wymagana jest zgoda sądu. Ponadto reguluje sytuację, w której z uwagi na potencjalny konflikt interesów kurator reprezentujący nie może reprezentować osoby wspieranej.

Kodeks cywilny

Stowarzyszenie Adwokackie Defensor Iuris, #pełnosprawniwprawie: osoba mająca zostać ubezwłasnowolniona, https://defensoriuris.pl/pelnosprawniwprawie-osoba-majaca-zostac-ubezwlasnowolniona/ [dostęp: 27.11.2024].

Projektowany art. 12 przewiduje, iż osoby, które nie ukończyły lat 13 nie będą miały zdolności do czynności prawnych, a zgodnie z art. 15 małoletni, którzy ukończyli lat 13 będą mieli ograniczoną zdolność do czynności prawnej. Uchylony zostanie natomiast art. 13 Kodeksu cywilnego.

Kurator reprezentujący będzie ustanawiany dla osoby pełnoletniej potrzebującej wsparcia, w zakresie w jakim nie jest ona w stanie postrzegać lub oceniać rzeczywistości albo samodzielnie kierować swoim postępowaniem, jeżeli jest to konieczne dla ochrony jej praw lub interesów. Kurator ten będzie mógł być ustanowiony dla osoby, która potrzebuje wsparcia w prowadzeniu wszelkich spraw, spraw określonego rodzaju albo konkretnej sprawy. Sąd określi zakres i rodzaj spraw, które mogą być dokonywane za zgodą kuratora albo które kurator może ich dokonywać w imieniu osoby, dla której zostanie ustanowiony. Projekt ma na celu odejście od dotychczasowego modelu ubezwłasnowolnienia na czas nieokreślony i zastąpienie go okresową oceną stanu zdrowia osoby wspieranej przez kuratora reprezentującego, uwzględniając, że może się on cały czas zmieniać. Sąd nie będzie ustanawiał kuratora reprezentującego, jeśli interesy osoby potrzebującej wsparcia będą wystarczająco chronione w inny sposób w szczególności, gdy powstało umocowanie pełnomocnika rejestrowanego takiej osoby.

Natomiast kurator wspierający będzie ustanawiany w celu faktycznego wsparcia osoby dorosłej w prowadzeniu jej spraw, jeśli nie wymaga ona ustanowienia kuratora reprezentującego. Sąd, ustanawiając kuratora reprezentującego, będzie mógł ustanowić go kuratorem wspierającym, w innym określonym zakresie.

Uregulowano konsekwencje braku wymaganej zgody kuratora reprezentującego na dokonanie czynności prawnych przez osobę, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego. Umowa taka nie będzie nieważna, lecz bezskuteczna, będzie bowiem istniała możliwość jej następczego potwierdzenia przez kuratora reprezentującego. Jedynie jednostronna czynność prawna dokonana przez osobę, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego bez zgody tego kuratora będzie nieważna.

Z art. 82 wykreślone zostanie zdanie drugie. Zdanie to uległo wykreśleniu z uwagi na jego stygmatyzujący charakter oraz definicję „zaburzeń psychicznych”, która jest uregulowana w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego. Według ustawy pojęcie zaburzeń psychicznych odnosi się do osoby: a) chorej psychicznie (wykazującej zaburzenia psychotyczne), b) upośledzonej umysłowo, c) wykazującej inne zakłócenia czynności psychicznych, które zgodnie ze stanem wiedzy medycznej zaliczane są do zaburzeń psychicznych, a osoba ta wymaga świadczeń zdrowotnych lub innych form pomocy i opieki niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym lub społecznym. uregulowanego w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego. W zdaniu pierwszym art. 82 alternatywę rozłączną zastąpiono alternatywą łączną „lub” w celu wyeliminowania wątpliwości interpretacyjnych.

Na skutek wyeliminowania z porządku prawnego pojęcia „ubezwłasnowolnienia” i pozostawienia zasady, że pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności, dokonano zmian wynikowych w innych przepisach kodeksu cywilnego. Po wejściu w życie ustawy, brak zdolności do czynności prawnych aktualnie odnosić się będzie wyłącznie do kryterium wieku.

Pełnomocnictwo rejestrowane Projekt zakłada możliwość udzielenia przez osobę pełnoletnią, dla której nie ustanowiono kuratora reprezentującego, pełnomocnictwa na wypadek, gdyby w przyszłości ze względu na stan zdrowia nie była w stanie samodzielnie kierować swoim postępowaniem. W przypadku ustanowienia pełnomocnika rejestrowanego, to sam zainteresowany zabezpiecza i reguluje swoje sprawy osobiste oraz majątkowe na wypadek mogącej powstać w przyszłości niemożności kierowania swoim postępowaniem. Jednakże, aby instytucja ta nie była wykorzystywana na szkodę mocodawcy i nie zagrażała pewności obrotu prawnego, wymaga szczególnej regulacji prawnej.

Projekt przewiduje, że: −

pełnomocnictwo rejestrowane obejmuje umocowanie do wszystkich czynności związanych z osobą i majątkiem mocodawcy, w tym do wyrażania w imieniu mocodawcy zgody albo odmowy zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych, a także do reprezentowania mocodawcy we wszystkich postępowaniach przed sądami, innymi organami władzy publicznej oraz sądami polubownymi;

−

pełnomocnictwa nie można będzie ograniczyć ze skutkiem wobec osób trzecich.

Proponowane rozwiązanie, wzorowane na regulacji dotyczącej instytucji prokury, wynika z zamierzenia projektodawcy pełnego zabezpieczenia interesów mocodawcy na wypadek, gdy ten nie będzie mógł samodzielnie kierować swoim postępowaniem. Istotne jest przy tym również ułatwienie, usprawnienie i zagwarantowanie pewności czynności prawnych podejmowanych przez osoby trzecie z umocowanym pełnomocnikiem rejestrowanym.

rzeczywistej woli mocodawcy, co z kolei rodzić będzie praktyczne problemy przy podejmowaniu czynności przez umocowanego pełnomocnika rejestrowanego. Ustawowe określenie przedmiotowego zakresu pełnomocnictwa rejestrowanego ma na celu także ograniczenie konieczności ingerencji sądu w sferę wykonywania praw podmiotowych mandanta. Ograniczenie zakresu przedmiotowego pełnomocnictwa może prowadzić do sytuacji, w których, wobec braku ujęcia określonych spraw w pełnomocnictwie, ze względu na brak odpowiedniej przezorności ze strony mocodawcy, konieczna będzie ingerencja sądu w sferę wykonywania jego praw podmiotowych. Ograniczony zakres umocowania mógłby nie spełniać swej roli, jaką jest brak konieczności włączenia sądów w celu ustanowienia reprezentanta dla ochrony mocodawcy. Istnieje, pomimo uczestniczenia notariusza w procesie jego formułowania, ryzyko takiego sformułowania treści pełnomocnictwa, który uczyni zakres umocowania pełnomocnika na kanwie konkretnej sprawy problematycznym.

W szczególności może zachodzić konieczność dokonywania wykładni pełnomocnictwa, w związku z wątpliwościami co do umocowania pełnomocnika rejestrowanego do dokonania danej czynności, co pociągałoby za sobą konieczność określenia organu właściwego dla dokonania tej wykładni, co komplikowałoby regulację i czyniło, w zamyśle podstawowy i niewymagający ingerencji sądu środek ochrony osoby dorosłej, skomplikowanym i nieoperatywnym. O ile w odniesieniu do czynności wymagających dochowania formy aktu notarialnego można założyć, że w przypadku odmowy dokonania czynności notarialnej wiążącej wykładni oświadczenia woli mandanta może dokonać sąd rozpoznający zażalenie na odmowę dokonania czynności, to możliwość ta odpadałaby przy czynnościach takiej formy niewymagających. Istnieje również ryzyko, że w przypadku sporu na tle czynności dokonanej przez pełnomocnika w formie aktu notarialnego, sąd rozpoznający spór mógłby dokonać wykładni odmiennej od tej przyjętej przez notariusza. Również te względy przemawiają za ustawowym określeniem zakresu przedmiotowego umocowania pełnomocnika rejestrowanego.

Specyfika wykonywanych przez pełnomocnika rejestrowanego uprawnień oraz stan świadomości reprezentowanego, przemawia za tym, aby pełnomocnikiem rejestrowanym mogła być wyłącznie osoba pełnoletnia, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący albo umocowany pełnomocnik rejestrowany, zaś udzielić pełnomocnictwa rejestrowanego mogła jedynie osoba pełnoletnia, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący.

Udzielenie pełnomocnictwa rejestrowanego nie spowoduje utraty zdolności do czynności prawnych. Dla zachowania prostoty instytucji zasadne jest, aby pełnomocnictwo rejestrowane było wykonywane jednoosobowo. Pozwoli to niewątpliwie uniknąć ewentualnych sytuacji konfliktowych między pełnomocnikami w zakresie reprezentacji interesów mocodawcy. Przyjmuje się, że udzielenie pełnomocnictwa rejestrowanego jest czynnością osobistą, czego konsekwencją jest wdrożenie rozwiązania funkcjonującego już na gruncie prawa spadkowego, mianowicie w art. 944 § 2 k.c., i przyjęcie, że tak jak w przypadku sporządzenia testamentu, pełnomocnictwa rejestrowanego nie będzie można udzielić przez przedstawiciela.

Udzielając pełnomocnictwa, mocodawca będzie mógł natomiast wskazać inną osobę jako pełnomocnika rejestrowanego na wypadek, gdyby ustanowiony przez niego pełnomocnik nie mógł lub nie chciał wykonywać pełnomocnictwa (podstawiony pełnomocnik rejestrowany). Niezależnie od tego pełnomocnictwo rejestrowane będzie mogło być wykonywane tylko przez jedną osobę.

Z uwagi na swoją doniosłość, pełnomocnictwo rejestrowane powinno być sporządzone w formie aktu notarialnego.

Przemawia za tym także bezpieczeństwo obrotu prawnego i konieczność zapewnienia właściwego poziomu merytorycznego sporządzanych dokumentów. Z tych samych względów, odwołanie pełnomocnictwa przez mocodawcę oraz zrzeczenie się umocowania przez pełnomocnika powinno wymagać zachowania tej samej formy.

Zgodnie z projektowaną regulacją pełnomocnictwo rejestrowane będzie sporządzane przez notariusza przy udziale osoby, której jest ono udzielane.

Proponuje się, aby pełnomocnictwo rejestrowane podlegało wpisowi do właściwego rejestru – tj. do Rejestru Pełnomocnictw (dalej: „Rejestr”) – na zasadach określonych w przepisach odrębnych. Utworzenie i prowadzenie w systemie teleinformatycznym Rejestru powierzono Krajowej Radzie Notarialnej. W konsekwencji w projekcie przewidziano wprowadzenie stosownych regulacji w ustawie z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie – o czym niżej (zmiany wprowadzane do ustawy – Prawo o notariacie).

Projekt przewiduje, że umocowanie pełnomocnika rejestrowanego powstanie z chwilą dokonania wpisu protokołu poświadczenia pełnomocnictwa w Rejestrze.

Na wniosek ustanowionego pełnomocnika rejestrowanego i przy jego udziale notariusz sporządzi protokół poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego. Podstawę sporządzenia protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego stanowić będą dwa zaświadczenia, o których mowa w projektowanym art. 42a ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, zawierające orzeczenie, że pacjent, który udzielił pełnomocnictwa rejestrowanego, ze względu na stan zdrowia, nie jest w stanie samodzielnie kierować swoim postępowaniem, wystawione przez dwóch lekarzy niewcześniej niż 3 miesiące przed sporządzeniem protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego.

Projektowana regulacja przewiduje dodanie do ww. ustawy art. 42a ust. 1–2 zgodnie z którym lekarz specjalista w dziedzinie psychiatrii lub neurologii może wydać pełnomocnikowi rejestrowanemu, o którym mowa w art. 109 11 § 1–4 Kodeksu cywilnego zaświadczenie w przedmiocie zdolności do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem przez pacjenta, który udzielił pełnomocnictwa rejestrowanego. Jeżeli lekarz specjalista w dziedzinie psychiatrii lub neurologii uzna to za celowe, wydanie zaświadczenia może poprzedzać konsultacja z lekarzem specjalistą w dziedzinie psychiatrii,

neurologii lub innym lekarzem odpowiedniej specjalizacji lub psychologiem. Zaświadczenie podpisują wówczas wszystkie osoby biorące udział w konsultacji.

Podstawiony pełnomocnik rejestrowany będzie mógł wystąpić z wnioskiem o sporządzenie protokołu poświadczenia pełnomocnictwa, jeżeli umocowanie pełnomocnika rejestrowanego nie może powstać na skutek okoliczności, o których mowa w projektowanym art. 10916 k.c., bądź wygasło. W przypadku wystąpienia z żądaniem przez podstawionego pełnomocnika rejestrowanego, do protokołu poświadczenia pełnomocnictwa notariusz będzie załączał dokumenty urzędowe wskazujące na wygaśnięcie lub brak powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego, jeżeli okoliczność ta nie wynika z informacji wpisanych do Rejestru.

Pomiędzy mocodawcą oraz pełnomocnikiem rejestrowanym może istnieć wewnętrzny stosunek podstawowy regulujący zasady wykonywania pełnomocnictwa. W przypadku braku unormowania stosunku podstawowego pomiędzy mocodawcą oraz pełnomocnikiem rejestrowanym, do czynności podejmowanych przez pełnomocnika rejestrowanego zastosowanie znajdą przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia. Wspomniane przepisy regulują m.in. kwestię należytej staranności w działaniu, złożenia rachunku z prowadzonych czynności oraz zwrotu poniesionych kosztów i wydatków.

Dążąc do zapewnienia ochrony interesów mocodawcy, należało nałożyć na umocowanego pełnomocnika rejestrowanego obowiązek uzyskania zezwolenia sądu w ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby i majątku mocodawcy, w szczególności wyodrębnionych w odniesieniu do poszczególnych kategorii przedmiotów majątkowych z uwagi na ich znaczną wartość, gospodarcze znaczenie, a w odniesieniu do darowizn – ich nieodpłatny charakter. Czynność prawna dokonana bez wymaganego zezwolenia sądu skutkować będzie jej nieważnością. Zezwolenie sądu nadzorującego umocowanego pełnomocnika rejestrowanego nie będzie jednak wymagane, jeżeli przepis szczególny wymaga uzyskania orzeczenia sądu opiekuńczego, np. w przypadku, o którym mowa w art. 38 ust. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (zob. projektowany art. 10912 § 1–3 k.c.).

Zakłada się, że pełnomocnictwo rejestrowane, ze względu na szczególne zaufanie łączące mocodawcę z mandatariuszem, wynikające już z przesłanek jego udzielenia oraz zakresu umocowania powinno być wykonywane przez pełnomocnika osobiście. Podstawa ta wyklucza możliwość udzielenia pełnomocnictwa w oparciu o przesłankę stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa (art. 106 in fine k.c.). Dążąc do ujednoznacznienia sytuacji pełnomocnika rejestrowanego oraz jednocześnie do uelastycznienia sposobów wykonywania pełnomocnictwa, w projektowanym art. 10915 k.c. umocowanemu pełnomocnikowi rejestrowanemu przyznane zostało uprawnienie do ustanowienia dla mocodawcy innego pełnomocnika do dokonania poszczególnej czynności oraz pełnomocnika procesowego. Ustanowienie pełnomocnika na podstawie projektowanego art. 10915 k.c. nie wyłącza zastosowania ustawowych regulacji dotyczących pełnomocnika rejestrowanego, mających na celu ochronę interesów mocodawcy, przewidzianych np. w projektowanych art. 10912 i 10913 k.c.

Projektowany art. 10916 § 3 k.c. wskazuje przypadki wygaśnięcia umocowania. Umocowanie pełnomocnika rejestrowanego wygaśnie z chwilą:

1) odwołania pełnomocnictwa rejestrowanego;

2) zrzeczenia się wykonywania pełnomocnictwa rejestrowanego;

3) śmierci mocodawcy;

4) śmierci pełnomocnika;

5) ustanowienia dla pełnomocnika rejestrowanego kuratora reprezentującego;

6) powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego dla tego pełnomocnika.

Ponadto umocowanie pełnomocnika rejestrowanego wygaśnie w przypadku uprawomocnienia się postanowienia sądu o zwolnieniu umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.

Natomiast umocowanie pełnomocnika rejestrowanego nie może powstać w przypadkach, o których mowa w punktach 1–6.

Jednakże przewiduje się, że ogłoszenie upadłości mocodawcy nie spowoduje wygaśnięcia pełnomocnictwa rejestrowanego.

Przewidziany przez ustawodawcę katalog przesłanek wygaśnięcia umocowania pełnomocnika rejestrowanego nie obejmuje przypadku odzyskania przez mocodawcę zdolności do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem. Stan zdrowia i jego tak poważne konsekwencje mogą mieć przemijający charakter i wówczas nie ma przeszkód, aby mocodawca odwołał pełnomocnictwo rejestrowane.

W celu pełnego zabezpieczenia interesów mocodawcy po powstaniu umocowania pełnomocnika rejestrowanego, projekt przewiduje sprawowanie przez sąd nadzoru nad umocowanym pełnomocnikiem rejestrowanym (projektowany art. 5432 Kodeksu postępowania cywilnego), jak również, że sąd będzie mógł zwolnić umocowanego pełnomocnika

rejestrowanego, jeżeli jego działania lub zaniechania są sprzeczne z wolą mocodawcy, zagrażają jego interesom albo je naruszają (projektowany art. 10918 k.c.).

Kodeks rodzinny i opiekuńczy Zmiany w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym mają charakter wynikowy.

W związku z likwidacją instytucji ubezwłasnowolnienia i przejścia na model wspieranego podejmowania decyzji, zniesiono zakaz zawarcia małżeństwa przez osobę ubezwłasnowolnioną. Nie wprowadza się też takiego zakazu w stosunku do osób, dla których ustanowiono kuratora reprezentującego, przy czym jednocześnie uzupełniono przesłankę unieważnienia małżeństwa, wskazując, że można żądać unieważnienia małżeństwa, jeśli zostało zawarte przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.

Kierownik urzędu stanu cywilnego, który dowiedział się o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie zamierzonego małżeństwa albo dowiedział się, że osoba zamierzająca zawrzeć małżeństwo znajduje się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, odmówi przyjęcia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński lub wydania zaświadczenia potrzebnego do zawarcia małżeństwa, a w razie wątpliwości zwróci się do sądu o rozstrzygnięcie czy małżeństwo może być zawarte. Usunięto pojęcia choroby psychicznej i niedorozwoju umysłowego, mające charakter stygmatyzujący. Żądanie unieważnienia małżeństwa z tej przyczyny nie będzie możliwe po upływie sześciu miesięcy od ustania stanu wyłączającego świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, a w każdym wypadku po upływie lat trzech od zawarcia małżeństwa.

Projekt reguluje kwestię rozdzielności majątkowej w razie ogłoszenia upadłości jednego z małżonków, powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego albo ustanowienia dla jednego z małżonków kuratora reprezentującego, jednak w tym ostatnim przypadku sąd będzie mógł postanowić o pozostawieniu pomiędzy małżonkami obwiązującego w ich małżeństwie ustroju majątkowego. Przymusowa rozdzielność majątkowa będzie trwała przez czas istnienia jej przyczyny.

Pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący będzie mógł wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa w zastępstwie męża matki, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd. Mąż matki będzie mógł wnieść powództwo o zaprzeczenie ojcostwa, o ile nie zrobił tego jego umocowany pełnomocnik rejestrowany albo kurator reprezentujący, jeżeli jego umocowanie wygasło. Jeżeli mąż matki utracił zdolność do samodzielnego kierowania swym postępowaniem i mimo istnienia podstaw nie został dla niego ustanowiony kurator reprezentujący, mąż matki będzie mógł wytoczyć powództwo, w ciągu roku od dnia ustania stanu wyłączającego samodzielne kierowanie swym postępowaniem.

Oświadczenie konieczne do uznania ojcostwa będzie mogła złożyć osoba, która ukończyła szesnaście lat i działa z dostatecznym rozeznaniem. Jeśli powstaną wątpliwości dotyczące działania z dostatecznym rozeznaniem, kierownik urzędu stanu cywilnego będzie mógł zwrócić się do sądu w celu rozstrzygnięcia czy oświadczenie może być złożone.

Przesłanką konieczną do przysposobienia będzie wymóg zgody rodziców dziecka na jego przysposobienie, która zostanie wyrażona przed orzeczeniem o przysposobieniu. Nie będzie ona jednak wymagana w sytuacji pozbawienia władzy rodzicielskiej, gdy rodzice przysposabianego pozostają nieznani (gdy ojcostwo i macierzyństwo nie wynikają z aktu urodzenia dziecka) lub porozumienie z nimi napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.

Kodeks postępowania cywilnego Zgodnie z projektem osoba pełnoletnia, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego nie będzie miała zdolności procesowej w zakresie w jakim został ustanowiony kurator reprezentujący. Będzie mogła podejmować czynności procesowe tylko przez kuratora reprezentującego, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd. Projekt wprowadza możliwość ustanawiania dla strony z urzędu adwokata lub radcy prawnego w wypadkach szczególnie uzasadnionych.

Ponadto uregulowano przesłanki konieczne do spełnienia dla kandydata na mediatora.

Z art. 306 k.p.c. usunięto pojęcie przedstawiciela ustawowego osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie oraz dodano pojęcia: „ustanowionego kuratora reprezentującego, umocowanego pełnomocnika rejestrowanego”.

Projektowana regulacja przewiduje dodanie w części pierwszej w księdze drugiej w tytule II w dziale I w rozdziale 1 oddziału 4 regulującego postępowanie w sprawach dotyczących pełnomocnictwa rejestrowanego.

Zgodnie z projektowanym art. 5431 k.p.c. w sprawach dotyczących pełnomocnictwa rejestrowanego właściwy będzie sąd miejsca zamieszkania mocodawcy, a w braku miejsca zamieszkania – miejsca jego pobytu. Postępowania w sprawach dotyczących pełnomocnictwa rejestrowanego będą inicjowane w pierwszej instancji przed sądem rejonowym.

rejestrowanego oraz pouczał pełnomocnika rejestrowanego o treści art. 543 2 k.p.c. (projektowany art. 95zo § 6 Prawa o notariacie). Sposób sprawowania przedmiotowego nadzoru uregulowano w projektowanym art. 5432 § 1–6 k.p.c., analogicznie do nadzoru sprawowanego nad kuratorem reprezentującym. Z uwagi jednak na charakter instytucji pełnomocnictwa, nie przewidziano ingerencji w sposób wykonywania pełnomocnictwa poprzez umożliwienie sądowi nadzorującemu wydawanie umocowanemu pełnomocnikowi rejestrowanemu wskazówek i poleceń. Celem zapewnienia ochrony interesów mocodawcy projekt zakłada możliwość wszczęcia z urzędu sprawy o zwolnienie umocowanego pełnomocnika rejestrowanego (projektowany art. 5435 k.p.c.), tj. także w przypadku powzięcia przez sąd nadzorujący umocowanego pełnomocnika rejestrowanego wątpliwości co do prawidłowości wykonywania tego rodzaju pełnomocnictwa.

Proponowana regulacja przewiduje, że wniosek o wydanie zezwolenia na dokonanie czynności w sprawach mocodawcy, o których mowa w art. 10912 § 1 Kodeksu cywilnego, składa umocowany pełnomocnik rejestrowany (projektowany art. 5433). W projektowanym art. 5434 k.p.c. przewidziano, że wniosek o ustanowienie kuratora do dokonania czynności, o których mowa w art. 10913 § 1–2 Kodeksu cywilnego, składa umocowany pełnomocnik rejestrowany. W przypadkach, o których mowa w art. 10913 § 2 Kodeksu cywilnego, sąd orzekający może orzec z urzędu.

Zgodnie z proponowanym art. 5435 § 1 k.p.c. o zwolnieniu umocowanego pełnomocnika rejestrowanego sąd będzie mógł orzec na wniosek lub z urzędu, jeżeli spełnione zostaną przesłanki, o których mowa w art. 109 18 Kodeksu cywilnego.

Proponuje się, aby prawidłowość wykonywania pełnomocnictwa przez umocowanego rejestrowanego mogła być weryfikowana przez sąd na wniosek każdego zainteresowanego bądź z urzędu, np. jeżeli sąd w toku prowadzenia nadzoru nad umocowanym pełnomocnikiem rejestrowanym bądź w ramach innej sprawy, poweźmie wątpliwość co do prawidłowości jego wykonywania. Mając na względzie ochronę interesów mocodawcy, projekt przewiduje nałożenie na sąd obowiązku wydania orzeczenia co do meritum w terminie 3 miesięcy od dnia wniesienia wniosku bądź wszczęcia postępowania z urzędu (projektowany art. 5435 § 3 k.p.c.). Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego przewidują analogiczne rozwiązania m.in. w odniesieniu do spraw o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką prowadzonych na podstawie Konwencji haskiej z 1980 r. (art. 5691 § 2 k.p.c.) czy w sprawach o zobowiązanie osoby stosującej przemoc w rodzinie do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia lub zakazanie zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia (art. 560 5 k.p.c.).

Podobnie jak ww. postępowania, postępowanie o zwolnienie umocowanego pełnomocnika rejestrowanego ma na celu ochronę osoby mocodawcy przed niewłaściwym działaniem, niezgodnym z zakresem udzielonego pełnomocnictwa.

Dlatego zasadne wydaje się określenie terminu, w jakim sąd winien rozpoznać przedmiotową sprawę. Z tego względu, określono 3-miesięczny termin rozpoznania sprawy. W celu zabezpieczenia interesów mocodawcy, przewiduje się, że sąd będzie mógł wydać postanowienie o zawieszeniu uprawnień umocowanego pełnomocnika rejestrowanego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Sąd będzie uprawniony do ustanowienia dla mocodawcy doradcy tymczasowego w przypadku zawieszenia uprawnień umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, gdy uzna to za konieczne dla ochrony osoby mocodawcy lub jego majątku. Doradcą tymczasowym w pierwszej kolejności powinien być rejestrowany pełnomocnik podstawiony, jeżeli taki został wyznaczony, a w dalszej kolejności małżonek, krewny lub inna osoba bliska, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie wzgląd na dobro mocodawcy, którego dotyczy wniosek. Jednocześnie, aby zapewnić udział wszystkim zainteresowanym, przewidziano, że przed ustanowieniem doradcy tymczasowego sąd powinien wysłuchać mocodawcę (przy odpowiednim stosowaniu art. 6055 k.p.c.) oraz w miarę możności umocowanego pełnomocnika rejestrowanego. Ponadto projektowana regulacja przewiduje, że do doradcy tymczasowego odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy o kuratorze reprezentującym (projektowany art. 5436 § 1–5 k.p.c.).

W celu zabezpieczenia interesów majątkowych uczestników obrotu, jak i samego mocodawcy czynności dokonane przez doradcę tymczasowego przed utratą mocy (zmianą/uchyleniem) postanowienia o zawieszeniu uprawnień pełnomocnika i ustanowieniu doradcy tymczasowego pozostaną ważne. W zależności od okoliczności danej sprawy, zakres uprawnień doradcy tymczasowego będzie określany przez sąd. Do doradcy tymczasowego zastosowanie znajdą odpowiednio przepisy o kuratorze reprezentującym (projektowany art. 5436 § 3 oraz § 7 k.p.c.).

Postanowienie o zawieszeniu uprawnień umocowanego pełnomocnika rejestrowanego oraz postanowienie o ustanowieniu doradcy tymczasowego tracą moc z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania o zwolnienie umocowanego pełnomocnika rejestrowanego (projektowany art. 5436 § 8 k.p.c.).

Zgodnie z projektowaną regulacją niezwłocznie po wydaniu postanowień, o których mowa w art. 5436 § 1 i 2 k.p.c., sąd orzekający będzie dokonywał wpisu informacji o zawieszeniu uprawnień umocowanego pełnomocnika rejestrowanego lub informacji o ustanowieniu doradcy tymczasowego do Rejestru Pełnomocnictw poprzez wprowadzenie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego danych, o których mowa w art. 95zp pkt 10–11 ustawy z dnia 14 lutego 1991

– Prawo o notariacie. Celem tej regulacji jest ujawnienie podmiotom mającym dostęp do Rejestru aktualnego sposobu reprezentacji mocodawcy. Obowiązek ten będzie również spoczywał na sądzie drugiej instancji, w razie, gdy to ten sąd zastosuje środek zabezpieczenia. Oznacza to, że w zależności od stadium postępowania, w którym uprawnienia pełnomocnika zostały zawieszone, sądy obu instancji będą zobligowane do dokonania wpisu określonych informacji do Rejestru Pełnomocnictw. Ten sam obowiązek spoczywać będzie na sądach w razie wydania postanowienia zmieniającego zakres środków zabezpieczenia, z którymi wiąże się zmiana sposobu reprezentacji. Czynności prawne dokonane przez

umocowanego pełnomocnika rejestrowanego z naruszeniem reguł reprezentacji, określonych w postanowieniu sądu po wpisaniu tego postanowienia w Rejestrze będą nieważne (projektowany art. 5436 § 10–12 k.p.c.).

Przewiduje się, że w postępowaniu o zwolnienie umocowanego pełnomocnika rejestrowanego zastosowanie znajdą przepisy dotyczące sporządzenia przez sąd odpisu apelacji i jej doręczenia, w sytuacji ich niedołączenia (art. 560 10 k.p.c.), tygodniowy termin do wniesienia odpowiedzi na apelację (art. 56011 k.p.c.) oraz miesięczny termin rozpoznania apelacji przez sąd odwoławczy od przedstawienia akt sprawy przez sąd I instancji wraz z apelacją (art. 56012 k.p.c.) (projektowany art. 5437 k.p.c.).

Celem zabezpieczenia interesów mocodawcy oraz zapewnienia bezpieczeństwa obrotu projekt przewiduje, że niezwłocznie po uprawomocnieniu się postanowienia o zwolnieniu umocowanego pełnomocnika rejestrowanego sąd orzekający będzie dokonywał wpisu informacji o zwolnieniu umocowanego pełnomocnika rejestrowanego do Rejestru Pełnomocnictw poprzez wprowadzenie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego danych, o których mowa w art. 95zp pkt 8 lit. f ustawy z dnia 14 lutego 1991 – Prawo o notariacie. Niezwłocznie po wydaniu prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie o zwolnienie umocowanego pełnomocnika rejestrowanego sąd orzekający będzie dokonywał wpisu informacji o utracie mocy wydanego w tym postępowaniu postanowienia o ustanowieniu doradcy tymczasowego do Rejestru Pełnomocnictw poprzez wprowadzenie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego danych, o których mowa w art. 95zp pkt 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 – Prawo o notariacie. O uprawomocnieniu postanowienia w przedmiocie uwzględnienia wniosku o zwolnienie umocowanego pełnomocnika rejestrowanego sąd informuje pełnomocnika podstawionego, jeżeli został ustanowiony (projektowany art. 5438 k.p.c.).

Z uwagi na likwidację instytucji ubezwłasnowolnienia, uchylony został w Kodeksie postępowania cywilnego w księdze II w tytule II w dziale I Rozdział 2 pt.: „Ubezwłasnowolnienie”. Dodany został natomiast w części pierwszej w księdze drugiej w tytule II w dziale II Rozdział 4 „Sprawy z zakresu kurateli dla osób pełnoletnich”.

Projekt reguluje właściwość sądu w sprawach w przedmiocie kurateli dla osób pełnoletnich. Będzie to sąd właściwy ze względu na miejsce o pobytu osoby, której dotyczy postępowanie, a w braku miejsca zwykłego pobytu – sąd miejsca jej zwykłego pobytu.

Sąd będzie mógł wszcząć z urzędu postępowanie o ustanowienie kuratora reprezentującego, o zmianę kuratora wspierającego lub reprezentującego, oraz o zmianę zakresu działania kuratora reprezentującego albo o uchylenie kurateli.

Określony został także katalog wnioskodawców w sprawie o ustanowienie kuratora wspierającego lub reprezentującego.

Wskazano, że wniosek o ustanowienie kuratora reprezentującego można zgłosić na rok przed dojściem do pełnoletności osoby potrzebującej wsparcia.

W projekcie zawarty jest krąg uczestników postępowania o ustanowienie kuratora wspierającego lub reprezentującego.

Ich udział nie jest uzależniony ani od treści wniosków osoby wszczynającej postępowanie, ani też od czynności sądu dokonywanych z urzędu. Sąd ma obowiązek zawiadomić o toczącym się postępowaniu małżonka osoby, której postępowanie dotyczy, a w miarę potrzeby osobę pozostającą z nią we wspólnym gospodarstwie domowym.

Organizacje pozarządowe, do których zadań statutowych należy ochrona praw osób z niepełnosprawnością, osób niesamodzielnych lub seniorów i udzielanie im wsparcia lub ochrona wolności i praw człowieka, będą mogły wstąpić do postępowania w przedmiocie kurateli reprezentującej do zamknięcia rozprawy w drugiej instancji.

Sąd będzie miał obowiązek wysłuchania każdej osoby, której dotyczy wniosek o ustanowienie kuratora reprezentującego niezwłocznie po wszczęciu postępowania. Przed wysłuchaniem sąd może zlecić kuratorowi sądowemu przeprowadzenie wywiadu w celu ustalenia sposobu funkcjonowania osoby, dla której ma zostać ustanowiony kurator reprezentujący, chyba że wystarczająca dla dokonania tych ustaleń jest dokumentacja dotycząca tej osoby będąca w posiadaniu sądu.

Projekt przewiduje możliwość powołania biegłego, gdy stan zdrowia osoby wysłuchiwanej wskazuje, że ich obecność będzie potrzebna.

W przypadku braku możliwości porozumienia się z osobą, której dotyczy postępowanie będzie to stwierdzane w protokole po wysłuchaniu osób uczestniczących w posiedzeniu. Minister Sprawiedliwości określi w drodze rozporządzenia sposób przygotowania wysłuchania osoby, której dotyczy postępowanie o ustanowienie kuratora reprezentującego.

W postępowaniu dowodowym sąd będzie ustalał w jakim zakresie osoba, której dotyczy postępowanie jest w stanie postrzegać lub oceniać rzeczywistość albo samodzielnie kierować swoim postępowaniem, jej sytuację osobistą i majątkową, a także rodzaj spraw, przy prowadzeniu których potrzebne jest wsparcie. Ponadto w postępowaniu tym ustala się, czy osoba ta może w dostateczny sposób samodzielnie chronić swoje prawa lub interesy oraz czy interesy tej osoby są wystarczająco chronione w inny sposób. Sąd powinien dokonać wszechstronnych ustaleń. W tym przypadku nie może ograniczyć się tylko do zdiagnozowania stanu na podstawie opinii biegłych lekarzy. Sąd ma obowiązek dokonać wszechstronnej analizy sytuacji życiowej osoby, której postępowanie dotyczy, z uwzględnieniem jej statusu materialnego, rodzinnego i zawodowego. Stosowanie przepisów o ustanowieniu kuratora reprezentującego wymaga jak najpełniejszego uwzględnienia woli osoby zainteresowanej.

Osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym z osobą, której dotyczy postępowanie, będą mogły zostać zobowiązane przez sąd do złożenia wykazu majątku należącego do tej osoby oraz do złożenia przyrzeczenia. Ma to na celu uniemożliwienie wykorzystania instytucji kuratora reprezentującego do przejęcia zarządu nad majątkiem osoby potrzebującej wsparcia.

Ustanowienie kuratora reprezentującego z powodu zaburzeń psychicznych będzie wymagało uprzedniego zbadania przez lekarza psychiatrę lub neurologa, a w uzasadnionych przypadkach z zakresu innej specjalizacji. Opinia powinna obejmować ocenę stanu zdrowia i funkcjonowania osoby, zdolności postrzegania i oceny rzeczywistości lub możliwości samodzielnego kierowania swoim postępowaniem.

Sąd będzie mógł zaniechać doręczenia pism sądowych, wezwania bądź wysłuchania osoby, której dotyczy postępowanie o ustanowienie kuratora reprezentującego, jeżeli uzna to za niecelowe ze względu na stan zdrowia tej osoby. Nie dotyczy to obligatoryjnego wysłuchania osoby, której dotyczy postępowanie niezwłocznie po jego wszczęciu.

Orzeczenie w przedmiocie ustanowienia kuratora reprezentującego będzie zapadało po przeprowadzeniu rozprawy.

Projekt wymienia przykładowe elementy jakie powinno zawierać postanowienie o ustanowieniu kuratora wspierającego lub reprezentującego.

W przypadku ustanowienia kuratora reprezentującego, sąd sprawdza w Rejestrze Pełnomocnictw, czy osobie wspieranej udzielono pełnomocnictwa rejestrowanego. Ponadto niezwłocznie po uprawomocnieniu się postanowienia o ustanowienia kuratora reprezentującego sąd dokonuje wpisu informacji o ustanowieniu kuratora dla pełnomocnika rejestrowanego do Rejestru Pełnomocnictw. W celu zabezpieczenia sytuacji prawnej małoletniego dziecka, którego rodzic albo opiekun prawny ma ustanowionego kuratora reprezentującego, sąd z urzędu zawiadomi o tym właściwy sąd opiekuńczy.

Projekt szczegółowo reguluje zasady przyznawania wynagrodzenia dla kuratora oraz kwestie związane z nadzorem.

Sprawowanie kurateli reprezentującej będzie odpłatne i pokrywane z dochodów lub majątku osoby wspieranej, a jeżeli nie ma ona odpowiednich dochodów lub majątku, ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej.

Wynagrodzenie nie będzie przyznawane, gdy nakład pracy kuratora jest nieznaczny oraz gdy wykonywanie obowiązków kuratora czyni zadość zasadom słuszności, chyba że nakład pracy kuratora jest znaczny, a obowiązki wykonywane są prawidłowo. wynagrodzenie pokrywane będzie co do zasady z dochodów lub majątku tej osoby. Dopiero w sytuacji, gdy osoba, która korzysta ze wsparcia kuratora reprezentującego, nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia kuratora bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wynagrodzenie pokrywane będzie pokrywane ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej (projektowany art. 60514 § 4 k.p.c.). W tym zakresie posłużono się przesłanką analogiczną jak w przypadku zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym. W tym zakresie posiłkowo można zatem odwoływać się do dorobku doktryny. Sąd Najwyższy niejednokrotnie podkreślał, że zwolnienie od kosztów sądowych powinno być przyznawane w sytuacjach wyjątkowych oraz że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną nie mogą ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2010 r., II PZ 2/10, z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CZ 7/12, z dnia 17 maja 2012 r., I CZ 55/12, z dnia 14 stycznia 2016 r., IV CZ 72/15 i z dnia 16 marca 2016 r., IV CZ 102/15.). Kurator nie będzie mógł używać we własnym interesie pieniędzy i rzeczy osoby wspieranej, a od sum pieniężnych zatrzymanych ponad potrzeby wynikające z wykonywania kurateli powinien płacić osobie wspieranej odsetki ustawowe. Kurator będzie mógł domagać się zwrotu nakładów i wydatków związanych z prowadzeniem spraw.

Projekt przewiduje, że kurator może żądać od osoby wspieranej zwrotu nakładów i wydatków związanych z należytym prowadzeniem spraw. Do roszczeń z tego tytułu stosuje się odpowiednio przepisy art. 742 i art. 753 § 2 k.c. Projekt reguluje nadzór nad kuratorem, który będzie sprawowany przez sąd właściwy ze względu na miejsce pobytu osoby wspieranej. Sąd będzie mógł żądać od kuratora wyjaśnień we wszelkich sprawach w zakresie działania kuratora oraz przedstawiania dokumentów związanych z prowadzeniem spraw, a kurator będzie zobowiązany składać sądowi sprawozdania, których wzór określi w rozporządzeniu Minister Sprawiedliwości.

Wprowadzona zostanie możliwość ustanowienia doradcy tymczasowego, który ma do czasu prawomocnego zakończenia postępowania chronić interesy osoby potrzebującej wsparcia.

Do postępowania w przedmiocie kurateli wspierającej będą stosowane odpowiednio przepisy oddziału dotyczącego postępowania w przedmiocie kurateli reprezentującej ze zmianami przewidzianymi w oddziale regulującym postępowanie w przedmiocie kurateli wspierającej, wynikającymi ze specyfiki tego rodzaju kurateli. Sąd będzie mógł wydać postanowienie co do istoty sprawy na posiedzeniu niejawnym w celu szybszego prowadzenia postępowań przez sądy, co w konsekwencji będzie oznaczało lepszą ochronę interesów osób potrzebujących wsparcia. Postępowanie w przedmiocie kurateli wspierającej będzie mniej sformalizowane, odstąpiono także od nadzoru sądu nad pełnieniem funkcji tego kuratora. Ponadto wynagrodzenie kuratora wspierającego nie będzie mogło być pokrywane ze środków publicznych.

Konsekwencją uchylenia art. 183 k.r.o. dotyczącego kuratora dla osoby niepełnosprawnej jest konieczność uchylenia art. 600 k.p.c. Z uwagi na likwidację instytucji ubezwłasnowolnienia i zastąpienie jej modelem wspieranego podejmowania decyzji uchylono art. 11061 k.p.c.

Prawo o adwokaturze, o radcach prawnych, o licencji doradcy restrukturyzacyjnego, o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, o komornikach sądowych Dokonano zmian w zakresie przesłanek umożliwiających wykonywanie zawodów prawniczych. Co do zasady osoba, która ma ustanowionego kuratora reprezentującego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, nie może rozpocząć wykonywania zawodu regulowanego wskazanymi ustawami. W przypadku ustanowienia kuratora reprezentującego dla osoby, która wykonuje taki zawód analiza w zakresie możliwości jego kontynuowania powinna mieć charakter zindywidualizowany w oparciu stan i możliwości tej osoby wraz charakter wykonywanego przez nią zawodu. Oceny takiej dokonuje sąd, w toku postepowania w przedmiocie kurateli reprezentującej. Powstanie umocowania pełnomocnika rejestrowanego nie może natomiast skutkować ex lege pozbawieniem prawa do wykonywania omawianych zawodów.

Jeżeli pragmatyki zawodowe przewidują procedurę zawieszenia prawa do wykonywania zawodu również z innych przyczyn (takich jak np. podjęcie pracy w innym określonym zawodzie, wszczęcie postępowania o ubezwłasnowolnienie), projektodawca dokonał zmian przewidujących zawieszenie prawa do wykonywania zawodu także w przypadku powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego.

Prawo spółdzielcze Zgodnie z projektowanymi zmianami osoby wspierane zawsze będą miały pełną zdolność do czynności prawnych, będą mogły być członkami spółdzielni, zgodnie z art. 15 § 2 Prawa spółdzielczego. Projekt ustawy przewiduje zmianę art. 15 § 3a powołanej ustawy, poprzez wskazanie, że osoby, dla których ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego nie mogą być jedynie członkami organów spółdzielni. W walnym zgromadzeniu biorą one udział przez swoich umocowanych pełnomocników rejestrowanych albo przez ustanowionych dla nich kuratorów reprezentujących, o ile wynika to z zakresu ich działania określonego przez sąd.

Prawo o stowarzyszeniach W ustawie – Prawo o stowarzyszeniach przewidziano zmiany, które umożliwiają każdej osobie pełnoletniej, niepozbawionym praw publicznych, zrzeszanie się, w tym uczestnictwo w organie reprezentacji stowarzyszenia.

Natomiast małoletni w wieku od 16 do 18 lat oraz osoby, dla których został ustanowiony kurator reprezentujący albo umocowany pełnomocnik rejestrowany, mogą należeć do stowarzyszeń i korzystać z czynnego i biernego prawa wyborczego, z tym, że w składzie zarządu stowarzyszenia większość muszą stanowić osoby pełnoletnie, dla których nie został ustanowiony kurator reprezentujący ani umocowany pełnomocnik rejestrowany Prawo o notariacie Wobec likwidacji instytucji ubezwłasnowolnienia, zastępowanej modelem wspieranego podejmowania decyzji zasadnym jest dostosowanie przepisów ustawy – Prawo o notariacie do wprowadzanych zmian. W związku z tym w projekcie ustawy m.in. określono dodatkowe przesłanki wykonywania zawodu notariusza lub zastępcy notarialnego, zawieszenia w czynnościach zawodowych notariusza.

Prowadzenie Rejestru – zgodnie z projektem – powierza się Krajowej Radzie Notarialnej. Rada ta tworzy system teleinformatyczny w celu prowadzenia Rejestru oraz zapewnia dostęp do tego systemu notariuszom oraz sądom w celu dokonywania wpisów oraz realizacji ustawowych zadań.

Wpisy w Rejestrze Pełnomocnictw będą opatrywane kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

Projektowane przepisy określają procedurę sporządzenia pełnomocnictwa rejestrowanego oraz sposób jego wpisu do Rejestru. Na etapie wpisu pełnomocnictwa rejestrowanego do Rejestru mogą ujawnić się zdarzenia powodujące niemożność zarejestrowania takiego pełnomocnictwa. Zdarzeniem takim może być okoliczność, że mocodawca udzielił już pełnomocnictwa rejestrowanego. Okoliczność tę system winien stwierdzić na podstawie danych zamieszczonych w tym systemie. Zakłada się, że takie informacje jak fakt ustanowienia pełnomocnictwa rejestrowanego będzie weryfikowany automatycznie przez system poprzez przetworzenie danych, które w nim zostały zamieszczone. Informacja o zarejestrowaniu bądź nie pełnomocnictwa rejestrowanego będzie przekazywana przez system. Powyższa procedura będzie stosowana odpowiednio również do oświadczeń o zrzeczeniu się oraz o odwołaniu pełnomocnictwa rejestrowanego. Oświadczenia te będą składane w formie aktu notarialnego i będą skutkowały niemożnością powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego albo wygaśnięciem umocowania pełnomocnika rejestrowanego i będą odnotowywane w Rejestrze. Wpis w tym zakresie, podobnie jak wpisy pozostałych zdarzeń powodujących wygaśnięcie umocowania pełnomocnictwa będzie miał charakter deklaratoryjny. Celem zapewnienia bezpieczeństwa obrotu gospodarczego nałożono na notariusza sporządzającego akt notarialny, obejmujący oświadczenie mocodawcy o odwołaniu pełnomocnictwa lub oświadczenie pełnomocnika rejestrowanego o zrzeczeniu się pełnomocnictwa, obowiązek wpisu do Rejestru Pełnomocnictw danych w tym samym dniu, w którym nastąpi sporządzenie aktu notarialnego.

Zgodnie z projektowaną regulacją powstanie umocowania pełnomocnika rejestrowanego będzie następowało z chwilą wpisu przez notariusza protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego w Rejestrze Pełnomocnictw (projektowany art. 10910 § 5 Kodeksu cywilnego). Projekt określa procedurę sporządzenia protokołu poświadczenia pełnomocnictwa. Podstawę sporządzenia takiego protokołu będą stanowiły dwa zaświadczenia lekarskie wydawane na podstawie art. 42a ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, zawierające orzeczenie, że pacjent, który udzielił pełnomocnictwa rejestrowanego, ze względu na stan zdrowia, nie jest w stanie samodzielnie kierować swoim postępowaniem, wystawione przez dwóch lekarzy nie wcześniej niż 3 miesiące przed sporządzeniem protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego. Termin ten jest niezbędny do zabezpieczenia interesów mocodawcy, bowiem umocowanie pełnomocnika rejestrowanego powinno nastąpić na podstawie jak najbardziej aktualnych zaświadczeń, jednocześnie w czasie umożliwiającym dopełnienie wszelkich niezbędnych formalności.

Notariusz będzie otrzymał za pośrednictwem systemu teleinformatycznego zawiadomienie o zarejestrowaniu protokołu poświadczenia pełnomocnictwa bądź o jego niezarejestrowaniu. Informacja o wpisie protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego do Rejestru Pełnomocnictw zostanie przekazana także do sądu rejestrowego w przypadku, gdy dotyczyć będzie umocowania pełnomocnika rejestrowanego dla mocodawcy, będącego osobą, o której mowa w projektowanym art. 21e ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. W tym celu wymagana jest integracja pomiędzy Rejestrem Pełnomocnictw, a Krajowym Rejestrem Sądowym i weryfikacja mocodawcy za pomocą, imienia (imion), nazwiska i numeru PESEL bądź imienia (imion), nazwiska i daty urodzenia mocodawcy czy dane wskazanej osoby figurują w Krajowym Rejestrze Sądowym. Po wysłaniu informacji z Rejestru Pełnomocnictw dotyczącej imienia (imion) i nazwiska, numeru PESEL lub imienia (imion) i nazwiska i daty urodzenia wraz z informacją o wpisie protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego, system teleinformatyczny, o którym mowa w art. 3a ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, dokona automatycznej weryfikacji danych zgromadzonych w Krajowym Rejestrze Sądowym i w przypadku pozytywnej weryfikacji przekaże informację do właściwego sądu rejestrowego, który podejmie czynności z urzędu.

Założeniem projektowanej regulacji jest powszechny charakter Rejestru Pełnomocnictw. Każdy kto zna numer PESEL mocodawcy będzie miał dostęp do informacji udostępnianych w Rejestrze Pełnomocnictw – na zasadach ogólnych – przewidzianych w projektowanym art. 95zr § 1–2, z zachowaniem zasady minimalizacji danych wynikających z przepisów dotyczących ochrony danych osobowych. Z zakresu informacji udostępnianych z Rejestru Pełnomocnictw wyłączono informacje dotyczące przyczyn z powodu których umocowanie nie powstało albo wygasło, o których mowa w art. 95zp pkt 8, ze względu na charakter tych informacji. Dostęp do tych informacji nie jest niezbędny dla osób trzecich do potwierdzenia umocowania pełnomocnika za pośrednictwem Rejestru. Dostęp do pełnego zakresu informacji z Rejestru

Pełnomocnictw będzie natomiast posiadał sąd, celem umożliwienia weryfikacji informacji stanowiących przesłanki do niepowstania/wygaśnięcia umocowania Projekt zakłada integrację z rejestrem PESEL analogiczną do integracji przewidzianej w art. 23 ust. 6 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy.

Integracja taka będzie możliwa, gdyż w Rejestrze Pełnomocnictw będzie ujawniany numer PESEL, który jest daną referencyjną. W tym celu przy wprowadzaniu danych mocodawcy lub pełnomocnika do Rejestru Pełnomocnictw notariusz dokona potwierdzenia jego tożsamości w rejestrze PESEL poprzez weryfikację danych w zakresie imienia i nazwiska oraz numeru PESEL, a także potwierdzi brak w rejestrze PESEL informacji o zgonie osoby. Po dokonaniu wpisu system teleinformatyczny przekaże do rejestru PESEL informację o zamieszczeniu danych osoby, której tożsamość została potwierdzona celem umożliwienia przesłania z rejestru PESEL informacji o śmierci tej osoby, tj. dacie zgonu lub znalezieniu zwłok. Wprowadzone rozwiązania mają umożliwić aktualizacje danych w Rejestrze Pełnomocnictw dotyczących powstania umocowania pełnomocnika rejestrowanego bądź jego wygaśnięcia.

Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego Zmiany w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego wynikają z konieczności dostosowania obowiązujących przepisów prawa do wprowadzanych instytucji, w szczególności w zakresie kuratora reprezentującego i umocowanego pełnomocnika rejestrowanego. Pełnomocnictwo rejestrowane obejmuje z mocy prawa także umocowanie do wyrażania w imieniu mocodawcy zgody albo odmowy zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych, w tym także z zakresu ochrony zdrowia psychicznego. Natomiast w odniesieniu do kuratora reprezentującego, jego zakres umocowania w każdym przypadku zależy od decyzji sądu. Zakres działania takiego kuratora może obejmować sprawy związane z ochroną zdrowia, w tym także zdrowia psychicznego, przy czym sentencja samego postanowienia może być różnie sformułowana (np. do wszystkich spraw osobistych i majątkowych, do wszelkich spraw, do spraw zdrowotnych, etc.).

Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty Projekt przewiduje dodanie przepisów, określających tryb wydawania zaświadczenia lekarskiego w przedmiocie zdolności pacjenta, który udzielił pełnomocnictwa rejestrowanego, do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem (projektowany art. 42a). Podstawę do sporządzenia przez notariusza protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego stanowić będą dwa zaświadczenia, o których mowa powyżej, wydane przez dwóch lekarzy. Ponadto projekt reguluje kwestię odpłatności za wydanie tego zaświadczenia.

Proponuje się, aby zaświadczenie w przedmiocie zdolności pacjenta do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem wydawane było przez lekarza specjalistę w dziedzinie psychiatrii lub neurologii na wniosek osoby, której udzielono pełnomocnictwa rejestrowanego. Jego wydanie poprzedzać może konsultacja z lekarzem psychiatrą, neurologiem lub innym lekarzem odpowiedniej specjalizacji lub psychologiem.

Kodeks postępowania karnego Proponowane zmiany mają charakter wynikowy i są związane z koniecznością dostosowania rozwiązań procedury karnej do projektu ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji, której zasadniczą ideą jest rezygnacja z instytucji ubezwłasnowolnienia. Zmiany dotyczą art. 51 k.p.k. oraz art. 76 k.p.k., gdzie de lege lata występuje pojęcie ubezwłasnowolnionego. Proponowane rozwiązania mają na celu określenie zakresu praw i obowiązków pokrzywdzonych, którzy mają ustanowionych kuratorów reprezentujących albo umocowanych pełnomocników rejestrowanych. Przyjęta konstrukcja zakłada, że prawa pokrzywdzonych w postępowaniu karnym będą wykonywane przez kuratora – w przypadku, gdy dana osoba ma kuratora reprezentującego oraz że mogą być wykonywane przez pełnomocnika rejestrowanego – w przypadku powstania umocowania takiego pełnomocnika. Jednocześnie zachowano dotychczasową możliwość wykonywania praw pokrzywdzonego przez osobę sprawującą nad nim stałą pieczę. Analogiczne zmiany zostały wprowadzone w przypadku oskarżonego (art. 76 k.p.k.).

Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym Zmiana w ustawie z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (dalej: ustawa o KRS) art. 21e i art. 46a ma umożliwić przekazywanie sądom rejestrowym z Rejestru Pełnomocnictw, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, informacji o informacje o wpisie protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego do Rejestru Pełnomocnictw w odniesieniu do osób wpisanych do Rejestru jako członkowie zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, likwidatorzy, prokurenci, kuratorzy oraz syndycy, nadzorcy sądowi, zarządcy przymusowi lub zarządcy w postępowaniu upadłościowym albo postępowaniu restrukturyzacyjnym. Zmiana ta koresponduje wprost z przepisami, w których projektodawca przesądził, że tylko osoby pełnoletnie, dla których nie został ustanowiony kurator reprezentujący albo umocowany pełnomocnik rejestrowany mogą być: 1)

członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej albo likwidatorem (projektowany art. 18 § 1 w k.s.h.);

prokurentem (projektowany art. 1097 w k.c.);

kuratorem (projektowany art. 42 § 11 k.c. oraz art. 603 § 21 k.p.c.).

Po otrzymaniu takich informacji sąd wykreśli z Krajowego Rejestru Sądowego z urzędu, dane dotyczące tych osób.

Podobnie w przypadku otrzymania przez sąd rejestrowy odpisu postanowienia o ustanowieniu kuratora reprezentującego sąd wykreśli z urzędu dane osób pełniących ww. funkcje w podmiotach zarejestrowanych w Krajowym Rejestrze Sądowym. Wprowadzona zmiana ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa obrotu gospodarczego. Zgodnie bowiem z przyjętym założeniem projektu, osoba korzystająca z instrumentów wsparcia w postaci kuratora reprezentującego albo umocowanego pełnomocnika rejestrowanego nie będzie mogła pełnić ww. funkcji.

Prawo o ustroju sądów wojskowych, Prawo o ustroju sądów powszechnych, Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Prawo o prokuraturze, ustawa o Sądzie Najwyższym Ustawy ustrojowe regulują nie tylko wymogi przewidziane dla wykonywania zawodu sędziego i prokuratora, ale również innych zawodów i funkcji sprawowanych w wymiarze sprawiedliwości (m.in. referendarz sądowy, asystent sędziego, dyrektor sądu, ławnik).

Kodeks spółek handlowych Konieczne stało się dokonanie odpowiedniej zmiany w art. 18 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych. Wskazana zmiana ma na celu stwierdzenie skutków ustanowienia kuratora reprezentującego albo umocowania pełnomocnika rejestrowanego dla osoby pełniącej funkcje, o których mowa w tym przepisie (członka zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, likwidatora). W sytuacji takiej mandat tych osób wygaśnie ex lege. Z powyższego wynika, że osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego albo umocowano pełnomocnika rejestrowanego, nie może pełnić funkcji: członka zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej albo likwidatora, tzn. nie może zostać powołana do jej pełnienia. Wpis wykreślający taką osobę z KRS, będzie miał charakter deklaratoryjny.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Projektowana regulacja obejmuje zmianę wynikową w art. 26 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność procesową) będą miały osoby pełnoletnie, osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 25. Ponadto projektowana zmiana w dodawanym art. 26 § 1a p.p.s.a. przewiduje, że osoba pełnoletnia nie ma zdolności procesowej w zakresie w jakim został dla niej ustanowiony kurator reprezentujący. Oznacza to, że osoba pełnoletnia, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, może podejmować czynności procesowe tylko przez kuratora reprezentującego o ile wynika to z zakresu

jego działania określonego przez sąd. Projektodawca wyłącza zdolność procesową takiej osoby jedynie do zakresu i rodzaju spraw, co do których został ustanowiony kurator reprezentujący. W pozostałych sprawach osoba ta będzie miała zdolność procesową. W konsekwencji dokonano zmiany w art. 27 p.p.s.a. w ten sposób, że dotychczasową treść oznaczono jako § 1 i dodano § 2, 3. W przepisach tych uregulowano, że osoba pełnoletnia, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, może podejmować czynności procesowe tylko przez kuratora reprezentującego o ile wynika to z zakresu działania kuratora określonego przez sąd. Jeżeli w toku postępowania okaże się, że zakres działania kuratora reprezentującego ustanowionego dla strony jest niewystarczający do ochrony jej praw i interesów, sąd zawiadamia właściwy sąd o potrzebie zmiany zakresu działania kuratora o reprezentowanie osoby wspieranej w tym postępowaniu.

Zgodnie z regulacją dodawaną w art. 34a p.p.s.a, osoba dla której został umocowany pełnomocnik rejestrowany może podejmować czynności w postępowaniu przez tego pełnomocnika.

Ustawa Prawo Upadłościowe Celem projektowanych zmian jest zapewnienie w ramach postępowania upadłościowego efektywnej realizacji prawa do sądu osobie korzystającej z wsparcia w postaci kuratora reprezentującego albo tymczasowego kuratora reprezentującego.

Dla takiej osoby w postępowaniu upadłościowym będzie on ustanawiany kuratorem, który będzie umocowany wyłącznie do reprezentowania tej osoby w ramach tego postępowania (zastępstwo w procesie). Kurator taki nie będzie miał uprawnień do podejmowania decyzji w jakichkolwiek sprawach majątkowych lub organizacyjnych dłużnika. Może jedynie zajmować stanowisko procesowe w ramach postępowania upadłościowego.

Uwzględniając cel postępowania upadłościowego, należy ograniczyć umocowanego pełnomocnika rejestrowanego w zakresie czynności dotyczących mienia wchodzącego w skład masy upadłości analogicznie do ograniczeń, które w tym zakresie nakłada ustawa na upadłego. W związku z tym do umocowanego pełnomocnika rejestrowanego znajdą odpowiednie zastosowanie przepisy regulujące czynności upadłego dotyczące mienia wchodzącego w skład masy upadłości.

Uzasadnienie do projektowanych art. 38a i 40 ust. 3 p.u. jest analogiczne jak uzasadnienie do art. 79a p.u.

W zakresie dodanego ust. 4 w art. 102 p.u. należy wskazać, że ratio legis ust. 4 sprowadza się do ochrony masy upadłości, a w konsekwencji wierzycieli upadłościowych przed nadużyciem instytucji asystenta prawnego w postaci wyprowadzenia majątku z masy upadłości. Z drugiej strony nie można a priori zakładać, że każda umowa asysty prawnej ma na celu uszczuplenie masy upadłości.

W konsekwencji ewentualny spór w przedmiocie jego wynagrodzenia powinien się toczyć z poszanowaniem wszelkich praw procesowych.

Jedną z dotychczasowych przesłanek wygaśnięcia funkcji syndyka była utrata pełnej zdolności do czynności prawnych.

Przesłanka ta miała na celu wyeliminowanie sytuacji, że funkcje pozasądowego organu postępowania upadłościowego

będzie pełniła osoba, która wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem. Przesłanka ta miała na celu zapewnienie prawidłowości postępowania upadłościowego. Z uwagi na to, że projekt zakłada, że każda osoba pełnoletnia będzie miała pełną zdolność do czynności prawnych, zasadna jest zmiana art. 170 ust. 4 prawa upadłościowego poprzez dodanie nowych przesłanek wygaśnięcia funkcji syndyka w miejsce dotychczasowej przesłanki, którą była utrata pełnej zdolności do czynności prawnych. Cel nowych przesłanek wygaśnięcia funkcji syndyka będzie taki sam jak dotychczasowej przesłanki, czyli zapewnienie prawidłowości postępowania upadłościowego.

Ustawa o pomocy społecznej Zmiany w ustawie o pomocy społecznej mają na celu dostosowanie obecnej siatki pojęciowej do rozwiązań przewidzianych w projekcie ustawy. W szczególności wskazać należy na projektowaną regulację związaną z wypłacaniem wynagrodzenia za sprawowanie kurateli reprezentującej, w miejsce dotychczasowych przepisów o wypłacie wynagrodzenia opiekunowi prawnemu osoby dorosłej. W zakresie wynagrodzenia za opiekę prawną dla małoletnich przepisy pozostają niezmienne.

Ustawa o spółdzielniach socjalnych Zmiana art. 4 ust. 1 ustawy wyraża zasadę, że spółdzielnię socjalną mogą założyć pełnoletnie osoby, o których mowa w art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o ekonomii społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 113 i 1635), dla których nie został ustanowiony kurator reprezentujący ani umocowany pełnomocnik rejestrowany. Z kolei ustanowienie kuratora reprezentującego albo umocowanie pełnomocnika rejestrowanego nie będzie stanowiło przeszkody do bycia członkiem takiej spółdzielni.

Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta Projektowane zmiany w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (dalej: uppiRPP) wynikają z potrzeby dostosowania tych przepisów do nomenklatury projektowanej ustawy i nadania stosownych uprawnień określonych w ustawie ustanowionemu kuratorowi reprezentującemu albo umocowanemu pełnomocnikowi rejestrowanemu, a wyjątkowo także ustanowionemu pełnomocnikowi rejestrowanemu, jeszcze przed powstaniem umocowania.

Przede wszystkim uzupełniono pojęcie osoby bliskiej o kuratora reprezentującego i umocowanego pełnomocnika rejestrowanego (art. 3 ust. 1 pkt 2 uppiRPP), mając na względzie szeroki zakres umocowania tych osób i opierając się na założeniu, że w istocie będą to osoby pozostające w tak bliskim kontakcie z osobą wspieraną, że powinny im przysługiwać uprawnienia przewidziane w uppiRPP dla osób bliskich. W przepisach, gdzie ustawa przewidywała określone uprawnienia dla przedstawicieli ustawowych pacjenta, przypisano je również kuratorowi reprezentującemu oraz umocowanemu pełnomocnikowi rejestrowanemu. Wprowadzane zmiany mają na celu ochronę praw pacjentów, w tym prawa do poszanowania jego woli, intymności i godności. Zmiana art. 34 dotyczy możliwości pobytu w podmiocie leczniczym wraz z pacjentem, będącym osobą wspieraną – jego asystenta prawnego, kuratora wspierającego, kuratora reprezentującego czy umocowanego pełnomocnika rejestrowanego. Z kolei zmiany art. 67x czy 67zg dotyczą warunków, jakie muszą spełniać kandydaci na funkcję członka Zespołu do spraw Świadczeń z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych oraz członka Komisji Odwoławczej do spraw Świadczeń z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych. Projekt przewiduje, że członkiem Zespołu czy Komisji nie mogą być osoby, dla których ustanowiono kuratora reprezentującego albo które mają umocowanego pełnomocnika rejestrowanego.

Ustawa o dowodach osobistych W związku z tym, że osoba wspierana zawsze będzie miała pełną zdolność do czynności prawnych, w projektowanej zmianie ustawy o dowodach osobistych przewiduje się, że korzystanie przez pełnoletnią osobę z instrumentów wsparcia w postaci kuratora reprezentującego albo pełnomocnika rejestrowanego nie będzie skutkowało unieważnieniem dowodu osobistego tej osoby lub utratą możliwości korzystania z certyfikatu identyfikacji i uwierzytelnienia. Z kolei co do certyfikatu podpisu osobistego wykluczono możliwość jego posiadania przez osobę, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego. Zdecydowano się również na zmianę art. 24 ust. 2 poprzez umożliwienie złożenia przez umocowanego pełnomocnika rejestrowanego wniosku o wydanie dowodu osobistego. Poza tym wprowadzono inne stosowne zmiany wynikowe w zakresie przepisów dotyczących zarówno wydania, jak i odbioru dowodu osobistego czy dokonywania zgłoszeń, o których mowa w ustawie.

Ustawa Kodeks wyborczy W związku z przyjętymi rozwiązaniami, w ustawie – Kodeks wyborczy wprowadzono, że w postanowieniu o ustanowienie kuratora reprezentującego do wszelkich spraw sąd będzie mógł orzec o pozbawieniu osoby, dla której ten kurator został ustanowiony prawa wybierania, jeżeli stan tej osoby wskazuje, że nie będzie ona mogła świadomie realizować z tego prawa.

Ustawa Prawo prywatne międzynarodowe W następstwie likwidacji instytucji ubezwłasnowolnienia zasadne stało się uchylenie art. 13, który w swej treści odnosił się wyłącznie do materialnoprawnej instytucji ubezwłasnowolnienia.

Ustawa Prawo Restrukturyzacyjne Celem przedmiotowych zmian jest zapewnienie prawidłowości postępowania restrukturyzacyjnego (porównaj uzasadnienie do zmiany w art. 170 prawa upadłościowego) oraz zapewnienie w ramach postępowania restrukturyzacyjnego efektywnej realizacji prawa do sądu osobie korzystającej ze wsparcia w postaci kuratora reprezentującego albo tymczasowego kuratora reprezentującego (porównaj uzasadnienie do zmian w art. 261, 187 i 190 prawa upadłościowego).

Ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej Projekt przewiduje m.in. że członkiem zarządu zakładu ubezpieczeń, członkiem zarządu zakładu reasekuracji, a w przypadku zakładu wykonującego działalność ubezpieczeniową lub reasekuracyjną w formie spółki europejskiej, w której przyjęto system monistyczny – członkiem rady administrującej, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 4–7 tej ustawy zgodnie ze zmienionym art. 48 ust. 1 pkt 1, jak również dyrektorem głównego oddziału zakładu reasekuracji lub zakładu ubezpieczeń albo zastępcą takiego dyrektora może być pełnoletnia osoba fizyczna, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący ani nie powstało umocowanie jej pełnomocnika rejestrowanego.

Ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym Projekt przewiduje, że członkiem Rady Funduszu, członkiem Zarządu Funduszu zgodnie ze zmienionym art. 7 ust. 2 pkt 1 oraz 10 ust. 3 pkt 2 ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym może być osoba, która jest pełnoletnią osobą fizyczną, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący albo umocowany pełnomocnik rejestrowany.

Ustawa o fundacji rodzinnej W związku z likwidacją instytucji ubezwłasnowolnienia, zastępowanej instrumentami wspieranego podejmowania decyzji, konieczne stało się dokonanie odpowiednich zmian w art. 11 i 57 ustawy o fundacji rodzinnej. Zgodnie ze zmienianym art. 11 ustawy o fundacji rodzinnej fundatorem fundacji rodzinnej może być wyłącznie pełnoletnia osoba fizyczna, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący albo umocowany pełnomocnik rejestrowany, która złożyła oświadczenie o ustanowieniu fundacji rodzinnej w akcie założycielskim albo testamencie. Projektodawca uznał bowiem, że skoro dla osoby pełnoletniej ustanowiony został kurator reprezentujący albo powstało umocowanie jej pełnomocnika rejestrowanego – znajduje się ona w stanie uniemożliwiającym świadomie i swobodne złożenie oświadczenia niezbędnego do ustanowienia fundacji rodzinnej. Ponadto zgodnie ze zmienianym art. 57 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej do pełnienia funkcji członka zarządu może być powołana pełnoletnia osoba fizyczna, dla której nie został ustanowiony kurator reprezentujący albo umocowany pełnomocnik rejestrowany. Z mocy art. 67 ustawy wymóg ten znajdzie odpowiednie zatasowanie także do członka rady nadzorczej fundacji rodzinnej. Zmiana w tym zakresie ma charakter wynikowy, analogicznie jak w przypadku pozostałych funkcji zarówno publicznych jak i w organach o charakterze samorządowym, gdzie brak jest możliwości sprawowania takiej funkcji przez osobę, która znajduje się w stanie wyłączającym możliwość samodzielnego prowadzenia swoich spraw.

Ustawa o służbie zagranicznej Wprowadza się zmiany w ustawie z dnia 21 stycznia 2021 r. o służbie zagranicznej polegające na nadaniu brzmienia w art. 11 w ust. 1 pkt 2 (dot. kryteriów powołania Szefa Służby Zagranicznej), w art. 14 pkt 2 (dot. kryteriów zatrudnienia dyplomaty zawodowego), w art. 18 pkt 2 (dot. kryteriów zatrudnienia pracownika zagranicznego) i w art. 20 pkt 2 (dot. kryteriów zatrudnienia pracownika krajowego): „2) korzysta z pełni praw publicznych oraz nie ma ustanowionego kuratora reprezentującego ani umocowanego pełnomocnika rejestrowanego;”.

Ponadto w projekcie dokonano zmian wynikowych obejmujących następujące ustawy: ustawę z dnia 20 lipca 1950 r. o zawodzie felczera, ustawę z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustawę z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, ustawę z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, ustawę z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, ustawę z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, ustawę z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe, ustawę z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ustawę z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, ustawę z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, ustawę z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, ustawę z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, ustawę z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, ustawę z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych, ustawę z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska, ustawę z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, ustawę z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, ustawę z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, ustawę z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, ustawę z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli, ustawę z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, ustawę z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym, ustawę z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, ustawę z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych, ustawę z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi, ustawę z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia, ustawę z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, ustawę z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ustawę z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury, ustawę z dnia 25 czerwca 1999 r. o Polskiej Organizacji Turystycznej, ustawę z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, ustawę z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka, ustawę z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych, ustawę z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji, ustawę z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe, ustawę z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych, ustawę z dnia 8 czerwca 2001 r. o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów, ustawę z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, ustawę z dnia 6 lipca 2001 r. o usługach detektywistycznych, ustawę z dnia 17 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych, ustawę z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne, ustawę z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, ustawę z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego, ustawę z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze, ustawę z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawę z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, ustawę z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ustawę z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej, ustawę z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ustawę z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne, ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, ustawę z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, ustawę z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ustawę z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego, ustawę z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, ustawę z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, ustawę z dnia 15 kwietnia 2005 r. o nadzorze uzupełniającym nad instytucjami kredytowymi, zakładami ubezpieczeń, zakładami reasekuracji i firmami inwestycyjnymi wchodzącymi w skład konglomeratu finansowego, ustawę z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów, ustawę z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego, ustawę z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin, ustawę z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym, ustawę z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym, ustawę z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, ustawę z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, ustawę z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, ustawę z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym, ustawę z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka, ustawę z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska, ustawę z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych, ustawę z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, ustawę z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, ustawę z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki, ustawę z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych, ustawę z

dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju, ustawę z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie, ustawę z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, ustawę z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach, ustawę z dnia 18 marca 2011 r. o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, ustawę z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, ustawę z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia, ustawę z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, ustawę z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, ustawę z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej, ustawę z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim, ustawę z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się, ustawę z dnia 31 sierpnia 2012 r. o Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich, ustawę z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, ustawę z dnia 14 marca 2014 r. o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych, ustawę z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków, ustawę z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego, ustawę z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny, ustawę z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych, ustawę z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, z dnia 25 czerwca 2015 r. o leczeniu niepłodności, ustawę z dnia 25 czerwca 2015 r. – Prawo konsularne, ustawę z dnia 24 lipca 2015 r. Prawo o zgromadzeniach, ustawę z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej, ustawę z dnia 5 sierpnia 2015 r. o opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów, ustawę z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, ustawę z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty, ustawę z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, ustawę z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, ustawę z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, ustawę z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, ustawę z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym, ustawę z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, ustawę z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami, ustawę z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie, ustawę z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, ustawę z dnia 7 lipca 2017 r. o Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej, ustawę z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej, ustawę z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa, ustawę z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń, ustawę z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, ustawę z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy, ustawę z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi, ustawę z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych, ustawę z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw, ustawę z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, ustawę z dnia 20 lipca 2018 r. o Polskim Instytucie Ekonomicznym, ustawę z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości, ustawę z dnia 21 lutego 2019 r. o Agencji Badań Medycznych, ustawę z dnia 21 lutego 2019 r. o Sieci Badawczej Łukasiewicz, ustawę z dnia 13 czerwca 2019 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, ustawę z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, ustawę z dnia 30 sierpnia 2019 r. o Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15, ustawę z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych, ustawę z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty, ustawę z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych, ustawę z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawę z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego, ustawę z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021–2027, ustawę z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, z dnia 15 września 2022 r. o medycynie laboratoryjnej, ustawę z dnia 7 października 2022 r. o Instytucie Rozwoju Języka Polskiego im. świętego Maksymiliana Marii Kolbego, ustawę z dnia 1 grudnia 2022 r. o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych, ustawę z dnia 9 marca 2023 r. o Krajowej Sieci Onkologicznej, ustawę z dnia 14 kwietnia 2023 r. o Państwowej Komisji do spraw badania wpływów rosyjskich na bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2007–2022, ustawę z dnia 26 maja 2023 r. o pomocy państwa w oszczędzaniu na cele mieszkaniowe, ustawę z dnia 7 lipca 2023 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie Krajowego Centrum Przetwarzania Danych, ustawę z dnia 7 lipca 2023 r. o ogólnoeuropejskim indywidualnym produkcie emerytalnym, ustawę z dnia 17 sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych, ustawę z dnia 20 grudnia 2024 r. o Radzie Fiskalnej, ustawę z dnia 20 grudnia 2024 r. o podmiotach obsługujących kredyty i nabywcach kredytów, ustawę z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, ustawę z dnia 4 czerwca 2025 r. o Krajowej Sieci Kardiologicznej, ustawę z dnia 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów.

Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe Każda osoba pełnoletnia będzie miała pełną zdolność do czynności prawnych od wejścia w życie przepisów ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji.

Ważność czynności prawnych, dokonanych przed dniem wejścia w życie ustawy przez osoby niemające zdolności do czynności prawnych lub w tej zdolności ograniczone, ocenia się według przepisów dotychczasowych.

Wprowadzono zasadę, że jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy sąd prawomocnie orzekł o ubezwłasnowolnieniu, w dniu wejścia w życie ustawy: (1) osoba ubezwłasnowolniona całkowicie staje się osobą tymczasowo wspieraną, a dotychczasowy opiekun prawny staje się z mocy prawa, do czasu rozstrzygnięcia w przedmiocie kurateli reprezentującej, na okres niedłuższy niż 5 lat, tymczasowym kuratorem reprezentującym do prowadzenia wszelkich spraw w imieniu osoby, dla której został ustanowiony, (2) osoba ubezwłasnowolniona częściowo staje się osobą tymczasowo wspieraną, a dotychczasowy kurator dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo staje się z mocy prawa, do czasu rozstrzygnięcia w przedmiocie kurateli reprezentującej, na okres niedłuższy niż 5 lat, tymczasowym kuratorem reprezentującym do prowadzenia spraw określonego rodzaju upoważnionym do wyrażania zgody na czynności prawne dokonywane przez osobę, dla której został ustanowiony, i w zakresie wynikającym z orzeczenia sądu o ustanowieniu kuratora dla osoby częściowo ubezwłasnowolnionej. Zgodnie bowiem z dotychczasowym brzmieniem art. 181 § 1 k.r.o., kurator osoby ubezwłasnowolnionej częściowo jest powołany do jej reprezentowania i do zarządu jej majątkiem tylko wtedy, gdy sąd opiekuńczy tak postanowi. Tymczasowy kurator reprezentujący powinien zatem pozostać ustanowiony do udzielania wsparcia w takim zakresie, w jakim działał dotychczas. (3) Osoby tymczasowo wspierane nie mają prawa wybierania w rozumieniu ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy ani prawa udziału w referendum w rozumieniu ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym. W okresie pięciu lat od dnia wejścia w życie ustawy konieczne będzie zatem przeprowadzenie postępowań w przedmiocie kurateli reprezentującej, na podstawie nowych przepisów, w odniesieniu do wszystkich osób ubezwłasnowolnionych. Co do zasady zobowiązanym do złożenia wniosku o wszczęcie takiego postępowania będzie tymczasowy kurator reprezentujący. Wyjątkiem od tej zasady pozostają sytuacje, gdy w dniu wejścia w życie ustawy osobie wspieranej przysługuje władza rodzicielska nad małoletnim dzieckiem. Wówczas sąd zobowiązany będzie do niezwłocznego wszczęcia postępowania, zaś o jego wszczęciu niezwłocznie zawiadomi właściwy sąd opiekuńczy. Przepis ten ma na celu zabezpieczenie interesów małoletnich dzieci, których dotychczas ubezwłasnowolnieni rodzice odzyskają władzę rodzicielską na skutek likwidacji instytucji ubezwłasnowolnienia. Projekt przewiduje także, że w sytuacji zaniechania złożenia wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie kurateli reprezentującej przez tymczasowego kuratora reprezentującego, w okresie 4 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, sąd wszcznie takie postępowanie z urzędu.

Proponuje się, aby ustawa weszła w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia (art. 223). W ocenie projektodawcy wejście w życie reformy poprzedzać powinna szeroko zakrojona kampania informacyjna adresowana zarówno do obywateli, w tym w szczególności środowisk osób z niepełnosprawnościami, jak również medyków czy prawników. Za zasadne należy także uznać przeprowadzenie szkoleń dla sędziów, kuratorów i asystentów sędziego, w celu ich przygotowania do rozpoznawania nowego rodzaju spraw. Ponadto okres ten wynika z konieczności utworzenia przez Krajową Radę Notarialną Rejestru Pełnomocnictw. Wyjątek stanowi ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów (Dz. U. z 2026 r. poz. 187), która wchodzi w życie z dniem 18 maja 2028 r., w tym samym dniu powinna wejść w życie także nowelizacja ustawy wynikające ze zmian wprowadzonych niniejszą ustawą.

3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE?

Irlandia5 Model oceny zdolności prawnej w prawie irlandzkim Obowiązująca od października 2016 r. ustawa o wspomaganym podejmowaniu decyzji, Assisted Decision Making (Capacity)

Act 2015 (dalej: ADMCA), zmieniła dotychczasowy model oceny zdolności prawnej w prawie irlandzkim. Ustawa uchyliła obowiązujące wcześniej przepisy dotyczące zdolności zawarte w ustawie Lunacy Regulations (Ireland) Act 1871, która opierała ocenę zdolności prawnej na modelu statusowym (lub diagnostycznym) utożsamiającym pewne rodzaje niepełnosprawności lub upośledzeń z utratą zdolności do czynności prawnych i stąd będącym przedmiotem krytyki ze względu na swój patriarchiczny charakter oraz tendencję do dyskryminacji.

Punktem wyjścia przyjętym w ustawie z 2015 r. jest domniemanie zdolności decyzyjnej. Celem ustawy jest dążenie do maksymalizacji praw wszystkich osób pełnoletnich, niezależnie od wieku, stopnia niepełnosprawności czy postawionej diagnozy. W konsekwencji decyzje dotyczące spraw prywatnych, majątku, jak i innych kategorii spraw mają być podejmowane przez osoby niepełnosprawne osobiście, a w razie potrzeby wsparte pomocniczymi środkami ochrony prawnej.

Przepisy ustawy mają zastosowanie do decyzji o charakterze zdrowotnym i społecznym, w zakresie opieki w szpitalach, domach opieki i środowiskach społecznych. Ponadto ustawa obejmuje swoim zakresem decyzje o większej wadze i bardziej 5

Rovers D. S., Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych osób z zaburzeniami psychicznymi oraz mechanizmy ochrony praw tych osób – analiza systemów i rozwiązań prawnych funkcjonujących w państwach-stronach KPON, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, 2021.

złożonym charakterze: dotyczące zarządzania finansami, wyboru miejsca zamieszkania czy zgody na hospitalizację i leczenie.

Środki związane z korzystaniem ze zdolności prawnej W przypadku osób, których zdolność decyzyjna jest ograniczona, ustawa ADMCA określa ramy ustaleń dotyczących wspomagania decyzji, z różnymi poziomami wsparcia ze strony osób trzecich. Celem modelu wspomaganego podejmowania decyzji jest, aby osoby niepełnosprawne miały dostęp do pomocy w podejmowaniu decyzji i, w konsekwencji, mogły funkcjonować na równych zasadach z pozostałymi członkami społeczeństwa. Ustawa wymienia trzy podstawowe instytucje wspomaganego podejmowania decyzji:

1) asystenta podejmowania decyzji Osoba dorosła, która dostrzega, że jej zdolność decyzyjna jest lub może wkrótce stać się ograniczona, może wyznaczyć asystenta decyzyjnego – zazwyczaj członka rodziny lub opiekuna – na mocy umowy o pomocy w podejmowaniu decyzji.

Celem umowy zawartej z asystentem decyzyjnym jest wsparcie w dostępie do informacji lub w zrozumieniu, podjęciu i wyrażeniu decyzji. Rolą asystenta jest: 1) pomoc osobie zgłaszającej się w uzyskaniu odpowiednich informacji, 2) doradztwo osobie niepełnosprawnej obejmujące wyjaśnianie stosownych informacji i pomoc w rozważaniach dotyczących podjęcia odpowiedniej decyzji, 3) ustalenie woli i preferencji osoby niepełnosprawnej w sprawie będącej przedmiotem decyzji i pomoc osobie w ich komunikacji, 4) pomoc osobie niepełnosprawnej w podjęciu i wyrażeniu odpowiedniej decyzji oraz 5) podjęcie starań w celu zapewnienia, że stosowne decyzje osoby niepełnosprawnej zostaną wdrożone (art. 14 cz. 3 ADMCA);

2) osoby współdecydującej Każda osoba dorosła, która uważa, że jej zdolności decyzyjne są lub mogą stać się ograniczone, może wyznaczyć odpowiednią osobę trzecią, aby wspólnie z nią podejmować decyzje. Decyzje te mogą dotyczyć spraw osobistych, opieki zdrowotnej lub majątku i związanych z nim spraw finansowych – a także wszystkich kategorii jednocześnie (art. 17 cz. 4 ADMCA). Powołanie osoby współdecydującej następuje w dwojaki sposób. Pierwsza opcja to wyznaczenie przez osobę niepełnosprawną zaufanego członka rodziny lub przyjaciela do sprawowania funkcji osoby współdecydującej.

Wyznaczenie to następuje na podstawie umowy o współdecydowaniu. Drugą podstawą powołania osoby współdecydującej jest orzeczenie sądu. W tym przypadku wniosek o ustanowienie środka ochrony może złożyć dowolna osoba. W przeciwieństwie do instytucji asystenta podejmowania decyzji w modelu współdecydowania odpowiedzialność za decyzję spoczywa wspólnie na osobie niepełnosprawnej oraz współdecydującym. W konsekwencji decyzja podjęta w inny sposób niż wspólnie przez osobę niepełnosprawną i współdecydującego jest bezwzględnie nieważna;

3) przedstawiciela decydującego W przypadku osób, które nie są w stanie podjąć decyzji nawet z pomocą asystenta lub osoby współdecydującej, ustawa o wspomaganym podejmowaniu decyzji przewiduje możliwość ustanowienia przedstawiciela decydującego na mocy orzeczenia sądu. Przedstawiciel decydujący podejmuje decyzje w imieniu osoby niepełnosprawnej, co sprawia, że instytucja ta stanowi de facto przykład środka opartego na modelu zastępczego podejmowania decyzji.

Rolą przedstawiciela decydującego jest ustalenie woli i preferencji osoby niepełnosprawnej, której dotyczy lub ma dotyczyć decyzja. Podobnie jak w przypadku innych środków wsparcia w podejmowaniu decyzji ustawa przewiduje różne ograniczenia dotyczące przedstawicieli organów decyzyjnych (art. 44 cz. 5 ADMCA). Dla przykładu, przedstawiciel decydujący podlega warunkom wszelkich wcześniejszych prawnie wiążących oświadczeń woli wydanych przez odpowiednią osobę. Dodatkowo przedstawiciel decydujący nie może podejmować działań mających na celu ograniczenie samostanowienia osoby niepełnosprawnej, chyba że: (a) osoba niepełnosprawna nie jest zdolna do zajęcia się daną sprawą lub przedstawiciel decyzyjny oceni, że dana osoba nie ma takiej zdolności, b) przedstawiciel decyzyjny ma uzasadnione przekonanie, że konieczne jest wykonanie tej czynności, aby zapobiec wystąpieniu nieuchronnego ryzyka poważnej krzywdy dla tej osoby lub osób trzecich, oraz c) czyn jest odpowiedzią proporcjonalną do prawdopodobieństwa powstania szkody oraz rozmiaru ewentualnej szkody.

Ponadto w ustawie uregulowano możliwość sporządzenia pełnomocnictwa rejestrowanego oraz oświadczenia woli. Zgodnie z ustawą o pełnomocnictwach z 1996 r. (ang. Powers of Attorney Act 1996) osoba może sporządzić pełnomocnictwo rejestrowane ustanawiające pełnomocnika do podejmowania decyzji w jej imieniu w sprawach majątkowych i finansowych, lub dobrobytu osobistego, lub ich kombinacji. Ustawa o wspomaganym podejmowaniu decyzji z 2015 r. rozszerza te uprawnienia o sprawy związane z opieką zdrowotną i wymaga od pełnomocników przestrzegania zasad ogólnych przewidzianych w ustawie ADMCA. Ustawa o wspomaganym podejmowaniu decyzji stanowi także podstawę prawną dla sporządzenia oświadczenia woli pro futuro dotyczącego opieki zdrowotnej.

Niderlandy2 Zgodnie z Kodeksem cywilnym, pełnoletnie osoby niepełnosprawne, podobnie jak inne osoby pełnoletnie, posiadają jednakowe prawo i zdolność do podejmowania czynności prawnych we wszystkich aspektach życia. W konsekwencji osoby niepełnosprawne mają więc prawo do posiadania dóbr materialnych oraz do ich dziedziczenia, do zarządzania w kwestiach finansowych ich dotyczących oraz prawo do zaciągania pożyczek bankowych i hipotecznych. Zakres zdolności do wykonywania tych praw może jednak zostać zmieniony orzeczeniem sądu, jeżeliby ten wprowadził środki ochrony

cywilnoprawnej. Niderlandzkie prawo przewiduje trzy podstawowe środki ochrony prawnej dla osób pełnoletnich: opiekę administracyjną (art. 1:431–449 BW), mentoring (art. 1:451–462 BW) oraz kuratelę (art. 1:378–391 BW).

Kuratela Rozdz. 16 ks. 1 niderlandzkiego Kodeksu cywilnego reguluje najdalej idącą formę ochrony cywilnoprawnej dla osób, które z określonego powodu nie są w stanie w pełni samodzielnie reprezentować swoich interesów pomimo osiągnięcia pełnoletności – kuratelę. Instytucja ta ma charakter ochrony zarówno majątkowej, jak i niemajątkowej.

Kuratela ma na celu przede wszystkim ochronę i reprezentację osób dorosłych, które ze względu na stan fizyczny lub psychiczny albo nałóg nadużywania alkoholu lub narkotyków nie są w stanie samodzielnie dbać o swoje (finansowe i inne) interesy lub mogą zagrażać bezpieczeństwu własnemu lub innych. Koniecznym jest, aby odpowiedniej reprezentacji tych interesów nie można było osiągnąć za pomocą bardziej adekwatnego i zarazem mniej inwazyjnego środka ochrony.

Obowiązki kuratora są tożsame z obowiązkami opiekuna wypełnianymi wobec osoby małoletniej. Kurator ma zatem daleko idące uprawnienia w zakresie ochrony zarówno majątku, jak i samej osoby niepełnosprawnej. Osoba poddana pod kuratelę co do zasady traci zdolność prawną.

Ustanowienie kurateli następuje w formie orzeczenia sądowego wydanego przez sędziego sądu rejonowego i zostaje podane do wiadomości publicznej przez publikację. Wniosek może złożyć małżonek, zarejestrowany partner (lub inna osoba towarzysząca życiu), jego krewni w linii prostej i osoby z linii bocznej do czwartego stopnia, opiekun osoby zainteresowanej lub prokurator. Zastosowane środki nie mogą wykraczać poza to, co w danej sytuacji jest niezbędne, i powinny pozostawać w proporcji do ograniczeń dotyczących zainteresowanego.

Opieka administracyjna Instytucja opieki administracyjnej, uregulowana w rozdz. 19 ks. 1 niderlandzkiego Kodeksu cywilnego, stanowi ochronę cywilnoprawną o charakterze wyłącznie majątkowym. Ma ona na celu zapewnienie ochrony osobom dorosłym, które ze względu na stan fizyczny i/lub psychiczny nie są w stanie samodzielnie wykonywać swoich praw majątkowych. Wraz z nowelizacją przepisów o środkach ochrony cywilnoprawnej z dnia 1 stycznia 2014 r. rozszerzono podstawę prawną do ustanowienia opieki administracyjnej o marnotrawstwo (nid.verkwisting) oraz „posiadanie problematycznych długów” (nid. het hebben van problematische schulden) przez osoby dorosłe, które z tych przyczyn nie są w stanie właściwie reprezentować i strzec swoich interesów majątkowych. W razie ustanowienia opieki administracyjnej osoba nią objęta nie traci zdolności do czynności prawnych, lecz nie może już samodzielnie rozporządzać mieniem oddanym pod zarząd opiekuna administracyjnego. Opiekę administracyjną nad oznaczoną rzeczą lub większą częścią majątku osoby dorosłej ustanawia sąd rejonowy, do którego kompetencji należy także wyznaczenie opiekuna administracyjnego.

Mentoring Mentoring, uregulowany w rozdz. 20 ks. 1 niderlandzkiego Kodeksu cywilnego, stanowi ochronę o charakterze wyłącznie niemajątkowym. Ten ostatni z omawianych środków ochrony cywilnoprawnej nakładany jest na osobę dorosłą, jeżeli z powodu swojej niepełnosprawności psychicznej lub fizycznej chwilowo lub przez dłuższy okres nie jest ona w stanie reprezentować swoich interesów niemajątkowych lub podjęcie ich reprezentacji jest utrudnione. Mentor odpowiada za czynności w zakresie opieki, pielęgnacji, leczenia i nadzoru osoby niepełnosprawnej. Pełni on również rolę doradcy, mediatora i strażnika interesów niemajątkowych takiej osoby. W trakcie trwania mentoringu osoba nim objęta nie jest upoważniona do dokonywania czynności prawnych w sprawach dotyczących jej opieki, pielęgnacji, leczenia i nadzoru. Ze względu na niemajątkowy charakter tej instytucji mentorowi nie przysługują natomiast kompetencje w zakresie zarządzania i zbywania administrowanych aktywów. Mentoring ustanawiany jest na mocy orzeczenia sądu rejonowego.

Dotychczasowe doświadczenia w stosowaniu instytucji pełnomocnictwa opiekuńczego przez inne kraje na całym świecie wskazują, że pełnomocnictwo rejestrowane jest preferowaną alternatywą dla orzeczeń sądowych w sprawie reprezentacji osoby, która utraciła zdolność do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem.

Definicja legalna "pełnomocnictwa rejestrowanego" została po raz pierwszy wprowadzona w krajach anglojęzycznych i występuje w całej Australii, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych Ameryki. Pierwszym aktem prawnym opartym na zaleceniu nr R (99) 4 była szkocka ustawa o osobach dorosłych z niezdolnością do czynności prawnych (Szkocja) z 2000 r. W Anglii i Walii ustawodawstwo z 1985 r. zostało zastąpione ustawą o zdolnościach umysłowych z 2005 r. uzupełnioną instrumentem ustawowym nr 253 z 2007 r. w sprawie trwałych pełnomocnictw, trwałych pełnomocnictw i przepisów dotyczących opiekunów publicznych.

W Niemczech w lipcu 2005 r. weszła w życie druga ustawa o zmianie opieki (Dz. U. z 2005 r., część 1,1073) mająca na celu wzmocnienie samostanowienia osób niezdolnych do ochrony własnych interesów. Jego głównym narzędziem są pełnomocnictwa stałe, zwane Vorsorgevollmacht. Centralny Rejestr Pełnomocnictw Prewencyjnych prowadzi niemiecki notariat. Wpisy mogą być sprawdzane drogą elektroniczną. Rejestracja w systemie nie jest obligatoryjna, a zgłoszeniu podlega jedynie fakt istnienia danego dokumentu pełnomocnictwa, dane pełnomocnika i jego dane kontaktowe oraz miejsce przechowywania oryginału pełnomocnictwa. Alternatywnym rozwiązaniem dla obywateli niemieckich jest złożenie pełnomocnictwa prewencyjnego w depozycie w sądzie opiekuńczym, choć zdecydowana większość pełnomocnictw jest zarejestrowana w rejestrze prowadzonym przez niemiecki notariat.

W Austrii ustawa o opiece z 1984 r. została zmieniona przez Sachwalterrechts – Änderungsgesetz 2006, która weszła w życie w dniu 1 lipca 2007 r. (Dz. U. z 2006 r., część I nr 92, art. 284 f, 284 g i 284 h kodeksu cywilnego) i wprowadza pełnomocnictwa rejestrowane, zwane Vorsorgevollmacht. Umożliwia ono osobom dorosłym decydowanie o osobie opiekuna powołanego dla nich w razie utraty zdolności do samodzielnego działania poprzez złożenie oświadczenia o odpowiedniej treści. Sąd przy ustalaniu opiekuna na przyszłość nie jest jednak związany oświadczeniem osoby dorosłej o ewentualnym opiekunie. Musi jednak wziąć je pod uwagę przy wydawaniu decyzji.

W Finlandii w kwietniu 2007 r. parlament uchwalił Lagom interessevakningsfullmakt (ustawa nr 648/2007) o pełnomocnictwach, która weszła w życie w dniu 1 listopada 2007 r.

We Francji LOI no 2007-308 du 5 mars 2007 portant réforme de la protection juridique des majeurs oraz art. 477–494 kodeksu cywilnego wprowadziły nową formę ochrony prawnej osób pełnoletnich, w tym pełnomocnictwa rejestrowane.6 W Szwajcarii zmiana szwajcarskiego kodeksu cywilnego (Protection de l'adulte, droit des personnes et droit de la filiation) z dnia 19 grudnia 2008 r. przewiduje nowe instrumenty prawne mające na celu samostanowienie w przypadku niezdolności do czynności prawnych.

System prawny Anglii i Walii zna instytucję Pełnomocnictwa Stałego (ang. Lasting Powers of Attorney), które jest udzielane przez mocodawcę na wypadek późniejszej utraty przez mocodawcę czynności prawnych z powodu wypadku czy choroby.

Pełnomocnictwo to dzieli się na te dotyczące finansów i nieruchomości mocodawcy, a także na pełnomocnictwo obejmujące kwestie leczenia i opieki socjalnej mocodawcy. Pełnomocnictwa może udzielić osoba posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. W celu uzyskania mocy prawnej, pełnomocnictwo musi zostać zarejestrowane w Urzędzie Opiekuna Publicznego (ang. Office of the Public Guardian) pod sankcją nieważności umocowania.

4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie Stworzenie możliwości zabezpieczenia i regulacji spraw osobistych i majątkowych na wypadek zdarzeń losowych.

Obywatele ok. 38 mln Dane GUS Lepsza ochrona praw jednostki, autonomii oraz suwerenności decydowania o ważnych sprawach osobistych.

Zniesienie instytucji ubezwłasnowolnienia i zastąpienie jej modelem wspieranego podejmowania decyzji.

Osoby Sprawozdania statystyczne ok. 10 tys. ubezwłasnowolnione Ministerstwa Sprawiedliwości rocznie Pełna zdolność do czynności prawnych. całkowicie lub częściowo MS-S1o z lat 2016–2023

Kuratorzy wspierający Kuratorzy reprezentujący Asystenci prawni

Wielkość trudna do oszacowania

Biegli z zakresu medycyny

Wielkość trudna do oszacowania

Notariusze

Krajowa Rada Notarialna

Zapewnienie ochrony w okresie przejściowym po wejściu w życie projektowanej ustawy.

Ustanowienie przepisów dotyczących ustanawiania, funkcjonowania i odwoływania kuratorów wspierających, kuratorów reprezentujących i asystentów prawnych;

Przeprowadzanie badania oraz wydawanie opinii na wniosek sądu;

Wydawanie w formie aktu notarialnego pełnomocnictw rejestrowanych.

3 932 (stan na 31.10.2022)

Ministerstwo Sprawiedliwości

Informacja ogólnodostępna

Obowiązek rejestrowania pełnomocnictw rejestrowanych w Rejestrze prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną.

Krajowa Rada Notarialna utworzy system teleinformatyczny w celu prowadzenia Rejestru, zapewni także notariuszom i sądom dostęp do tego systemu w celu dokonywania

https://www.legifrance.gouv.fr/codes/section_lc/LEGITEXT000006070721/LEGISCTA000006150112/#LEGISCTA0000061501 12/.

Prezes Krajowej Rady Notarialnej

Informacja ogólnodostępna

wpisów oraz ochronę danych zgromadzonych w Rejestrze przed nieuprawnionym dostępem, przetwarzaniem oraz zmianą lub utratą. Dane weryfikowane za pomocą kwalifikowanego certyfikatu podpisu elektronicznego zapewniają notariuszowi dostęp do Rejestru Pełnomocnictw .

Wydanie opinii w kwestii opracowania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości określającego sposób uiszczania i wysokość opłat za wpisy dokonywane w Rejestrze.

Dokonywanie wszelkich działań mające na celu zapewnienie zgodności danych zgromadzonych w Rejestrze ze stanem faktycznym.

Sąd może orzec o zwolnieniu umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, jeżeli jego działania lub zaniechania są sprzeczne z wolą mocodawcy, zagrażają jego interesom albo je naruszają.

Dostęp do Rejestru posiadać będą wyłącznie notariusze oraz sądy.

Prawidłowość wykonywania pełnomocnictwa przez pełnomocnika rejestrowanego będzie mogła być weryfikowana przez sąd na wniosek każdego zainteresowanego bądź z urzędu.

Nałożenie na sąd obowiązku wydania orzeczenia co do meritum w terminie 3 miesięcy od dnia wniesienia wniosku bądź wszczęcia postępowania z urzędu.

Sądy powszechne

11 SA 47 SO

319 SR

Ministerstwo Sprawiedliwości

Sąd orzekający będzie uprawniony do ustanowienia dla mocodawcy doradcy tymczasowego w przypadku ograniczenia uprawnień pełnomocnika rejestrowanego, gdy uzna to za konieczne dla ochrony jego osoby lub mienia.

Rozpoznawanie będących w toku postępowań o ubezwłasnowolnienie jako sprawy o ustanowienie, zmianę, uchylenie kuratora reprezentującego, a postępowań o ustanowienie, zmianę, zwolnienie opiekuna prawnego oraz o ustanowienie, zmianę lub zwolnienie kuratora dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo jako sprawy o ustanowienie, zmianę, zwolnienie kuratora reprezentującego.

Obowiązek zawiadomienia właściwego sądu o konieczności wszczęcia z urzędu sprawy o ustanowenie kuratora reprezentującego.

Obowiązek wszczęcia z urzędu, postępowania o ustanowienie kuratora reprezentującego we wszystkich sprawach, w których prawomocnie orzeczono o ubezwłasnowolnieniu przed wejściem w życie ustawy.

Minister Sprawiedliwości

Informacja ogólnodostępna

Minister właściwy do spraw zdrowia

Informacja ogólnodostępna

Naczelna Izba Lekarska

Informacja ogólnodostępna

Urzędy stanu cywilnego

2255 urzędów

Portal dane.gov.pl

131 043 podmioty (stan na 31 stycznia 2025 r.)

Główny Urząd Statystyczny, Miesięczna informacja o podmiotach gospodarki narodowej w rejestrze REGON styczeń 2025.

Instytucje finansowe

Obowiązek wydania nowego rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Notarialnej, określającego sposób uiszczania i wysokość opłat za wpisy dokonywane w Rejestrze oraz jego niedochodowy charakter i niezbędny rozwój.

Konieczność wydania w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia rozporządzenia po zasięgnięciu opinii Naczelnej Izby Lekarskiej, które ustali szczegółowy tryb wydawania zaświadczeń, ich wzór oraz sposób ich rejestrowania i przetwarzania.

Obowiązek wydania nowych rozporządzeń, o których mowa w projektowanych: art. 543(2) § 4 k.p.c., art. 605(5) § 5 k.p.c., art. 605 (17) § 4 k.p.c.

Konieczność wydania w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości rozporządzenia po zasięgnięciu opinii Naczelnej Izby Lekarskiej, które ustali szczegółowy tryb wydawania zaświadczeń, ich wzór oraz sposób ich rejestrowania i przetwarzania.

Wydanie opinii w kwestii opracowania rozporządzenia ministra właściwego do spraw zdrowia wydawanego w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości określającego szczegółowy tryb wydawania zaświadczeń, ich wzór oraz sposób ich rejestrowania i przetwarzania.

Umożliwienie zawierania małżeństw przez osoby dotychczas ubezwłasnowolnione.

Zwracanie się do sądów w razie wątpliwości czy małżeństwo może być zawarte lub czy oświadczenie o uznaniu ojcostwa może być złożone.

Projekt zmienia działanie instytucji finansowych wobec osób, które wymagają wsparcia w podejmowaniu decyzji.

Dostosowanie wewnętrznych przepisów do obsługi tej grupy osób, w tym uwzględnienie instytucji: kuratora wspierającego i reprezentującego

5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji Projekt zostanie udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra Sprawiedliwości stosownie do wymogów art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.) oraz zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów(M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn. zm.) – w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji.

W ramach konsultacji publicznych projekt zostanie przedstawiony następującym podmiotom:

1. sądom powszechnym (wszystkich szczebli);

2. Naczelnej Radzie Adwokackiej;

3. Krajowej Izbie Radców Prawnych;

4. Krajowej Radzie Notarialnej;

5. Naczelnej Radzie Lekarskiej;

6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. 47. 48. 49. 50. 51. 52. 53. 54. 55. 56. 57. 58. 59. 60.

Centralnemu Instytutowi Analiz Polityczno-Prawnych;

Stowarzyszeniu Centrum Aktywności Społecznej „Pryzmat”;

Fundacji Court Watch Polska;

Fundacji na Rzecz Bezpiecznego Obrotu Prawnego;

Stowarzyszeniu Notariuszy Rzeczypospolitej Polskiej;

Stowarzyszeniu Sędziów Polskich Iustitia;

Stowarzyszeniu Sędziów THEMIS;

Stowarzyszeniu Absolwentów i Aplikantów Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury Votum;

Stowarzyszeniu Sędziów Rodzinnych w Polsce;

Stowarzyszeniu Sędziów Rodzinnych Pro Familia;

Stowarzyszeniu Amnesty International;

Państwowemu Funduszowi Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych;

Polskiemu Stowarzyszeniu na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną;

Fundacji im. Królowej Polski św. Jadwigi;

Polskiemu Związkowi Niewidomych;

Polskiemu Związkowi Głuchych;

Polskiemu Forum Osób z Niepełnosprawnościami;

Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka;

Fundacji „Godność Pacjenta”;

Fundacji Mir;

Fundacji Polska Bez Barier;

Fundacji Pomocy Wzajemnej „Barka”;

Fundacji Szansa – Jesteśmy Razem;

Fundacji TUS;

Fundacji Synapsis;

Izbie Pracodawców Polskich;

Izbie Przemysłowo-Handlowej w Polsce;

Kongresowi Polskiego Biznesu;

Krajowej Izbie Gospodarczej;

Krajowej Izbie Gospodarki Morskiej;

Krajowej Radzie Spółdzielczej;

Ogólnopolskiej Federacji Przedsiębiorców i Pracodawców Przedsiębiorcy.pl;

Polskiej Organizacji Franczyzodawców;

Polskiej Radzie Biznesu;

Stowarzyszeniu Samozatrudnieni;

UNICORN Europejskiej Unii Małych i Średnich Przedsiębiorstw;

Związkowi Liderów Sektora Usług Biznesowych ABSL;

Związkowi Pracodawców Klastry Polskie;

Krajowemu Związkowi Banków Spółdzielczych;

Polskiej Izbie Brokerów Ubezpieczeniowych i Reasekuracyjnych;

Polskiej Izby Ubezpieczeń;

Związkowi Banków Polskich;

Ogólnopolskiemu Związkowi Pracodawców Zakładów Aktywności Zawodowej i Innych Przedsiębiorstw Społecznych;

Fundacji Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych;

Polskiej Fundacji Przedsiębiorczości;

Polskiemu Związkowi Emerytów Rencistów i Inwalidów;

Stowarzyszeniu Klubu Seniora „Pogodna Jesień”;

Stowarzyszeniu Klub Seniora „Nadzieja”;

Stowarzyszeniu Na Rzecz Wspierania Aktywności Seniorów „AS”;

Dziełu Odbudowy Miłości, Fundacja D.O.M.;

Fundacji Instytut Badań nad Demokracją i Przedsiębiorstwem Prywatnym;

Fundacji Widziani;

Krakowskiej Fundacji Hamlet;

Instytutowi Emerytalnemu;

Caritas Polska;

61. 62. 63. 64. 65. 66. 67. 68. 69. 70. 71. 72. 73. 74. 75.

Fundacji Instytut Polityki Senioralnej;

Koalicji „Na pomoc niesamodzielnym” Związek Stowarzyszeń”;

Stowarzyszeniu Instytucji Niezależnego Życia;

Fundacji Ogólnopolskie Porozumienie Uniwersytetów Trzeciego Wieku;

Ogólnopolskiej Federacji Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku;

Stowarzyszeniu Obywatelski Parlament Seniorów;

Ogólnopolskiemu Porozumieniu Współpracy Rad Seniorów;

Fundacji Avalon;

Stowarzyszeniu Polski Instytut Spraw Niepełnosprawnych;

Stowarzyszeniu na Rzecz Osób Niepełnosprawnych RAZEM;

Fundacji im. Nikoli Tesli;

Krajowej Radzie Komorniczej;

Ogólnopolskie stowarzyszenie organizatorów i menadżerów pomocy społecznej i ochrony zdrowia;

Ogólnopolskie stowarzyszenie dyrektorów samorządów domów pomocy społecznej;

Ogólnopolskie forum domów pomocy społecznej prowadzonych na zlecenie.

W celu zaopiniowania projekt zostanie przekazany:

1. Prokuratorowi Krajowemu;

2. Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej;

3. Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów;

4. Prezesowi Urzędu Ochrony Danych Osobowych;

5. Krajowej Radzie Sądownictwa;

6. Sądowi Najwyższemu;

7. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu;

8. Radzie Legislacyjnej;

9. Rzecznikowi Praw Obywatelskich;

10. Rzecznikowi Praw Dziecka;

11. Rzecznikowi Praw Pacjenta;

12. Związkowi Pracodawców Business Centre Club;

13. Federacji Przedsiębiorców Polskich;

14. Konfederacji Lewiatan;

15. Polskiemu Towarzystwu Gospodarczemu;

16. Pracodawcom Rzeczypospolitej Polskiej;

17. Związkowi Przedsiębiorców i Pracodawców;

18. Związkowi Rzemiosła Polskiego;

19. Forum Związków Zawodowych;

20. NSZZ „Solidarność”;

21. Ogólnopolskiemu Porozumieniu Związków Zawodowych;

22. Radzie Dialogu Społecznego;

23. Instytutowi Wymiaru Sprawiedliwości;

24. Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego;

25. Komisji Nadzoru Finansowego;

26. Krajowej Radzie Kuratorów.

Proponuje się wyznaczenie 30 dniowego terminu na zgłaszanie uwag do projektu, celem zapewnienia wszystkim wskazanym wyżej podmiotom realnej możliwości zapoznania się z projektem i zgłoszenia do niego ewentualnych uwag.

Prognozuje się ukończenie ponownych konsultacji publicznych i opiniowania w terminie do końca II kw. 2025 r.

Wyniki ponownych konsultacji publicznych i opiniowania zostaną przedstawione w Raporcie z konsultacji publicznych i opiniowania.

6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z 2025 r.)

Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0

Dochody ogółem

1 0

2 0

3 0

4 0

5 0

6 0

8 0

9 0

10 0

Łącznie (0–10) 0

budżet państwa

JST

ZUS

NFZ

FP, FS

0,59

JST

ZUS

NFZ

FP, FS

Wydatki ogółem budżet państwa

Saldo ogółem

-0,59

budżet państwa

-0,59

JST

ZUS

NFZ

FP, FS

-0,59 -0,59

Zmiany związane z dostosowaniem systemu CEIDG do przepisów w zakresie likwidacji ubezwłasnowolnienia i zmiany w ustanowieniu kurateli (nowy kurator wspierający i reprezentujący) oraz w zakresie pełnomocnictw rejestrowanych zostaną zrealizowane z dodatkowych środków zabezpieczonych na realizację zadania w części 20 – Gospodarka.

Źródła finansowania

Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń

Koszty wykonania integracji systemów eKRS z Rejestrem Pełnomocnictw w celu realizacji zapisu projektowanego art. 21e ustawy o KRS powinny zostać sfinansowane z budżetu państwa (cz.15, dział 755, rozdział 75502 oraz cz. 37 dział 755, rozdział 75501). Koszt tej modyfikacji zostanie zrealizowany w ramach posiadanych środków, zatem bez potrzeby ich zwiększania zarówno w roku wejścia w życie rozwiązań jak i w latach następnych.

Zwiększenie etatyzacji Projekt ingeruje w zapisy kodeksu cywilnego, kodeksu postępowania cywilnego, ustawy – Prawo o notariacie, co wpłynie na bieżące oraz przyszłe obciążenia sądownictwa powszechnego.

Wprowadzenie nowych rozwiązań (nowy rozdział w k.p.c. – Rozdział 1a Sprawy z zakresu kurateli wspierającej i reprezentującej) spowoduje wzrost liczby dodatkowych spraw trafiających do sądów rejonowych. Będzie to dodatkowy wpływ wynikający z innego umiejscowienia rzeczowego spraw dotyczących nowo tworzonych instytucji opartych na modelu wspieranego podejmowania decyzji.

Ministerstwo Sprawiedliwości zastrzega sobie prawo wystąpienia z wnioskiem o nowe etaty na podstawie analizy ex post dokonanej po pierwszym roku funkcjonowania nowych regulacji.

Kwestie organizacyjne – ewidencja spraw Projektowana zmiana spowoduje konieczność zmiany przepisów zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz. Urz. Min. Sprawiedl. poz. 138, ze zm.), jednak zmiany te będą dotyczyły kwestii organizacyjnych związanych z ewidencją spraw i nie spowodują wzrostu kosztów wprowadzenia regulacji.

Szkolenia KSSIP Mając na uwadze zakres projektowanych regulacji, zajdzie potrzeba przeprowadzenia szkoleń w przedmiotowym zakresie, co również będzie generowało koszty. W założeniach harmonogramu działalności szkoleniowej KSSiP na rok 2025 i po omówieniu tych założeń na posiedzeniu Rady Programowej w dniach 16–17 maja 2024 r., tematyka ujęta w założeniach wpisuje się w projektowane zmiany wskazane w ustawie o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, co powinno skutkować brakiem wpływu w sposób znaczący na

ewentualne skutki finansowe w zakresie przeprowadzenia szkoleń planowanych do realizacji w 2025 r., o ile fundusze na te szkolenia będą zbliżone do funduszy z roku bieżącego, po uwzględnieniu ewentualnej inflacji i wzrostu cen za usługi.

Ustanowienie adwokata, radcy prawnego z urzędu lub powołanie biegłego Projektowana zmiana przepisów art. 117 k.p.c. wprowadzająca w § 7 możliwość ustanowienia przez sąd z urzędu dla osoby fizycznej – w przypadkach szczególnie uzasadnionych – adwokata lub radcy prawnego może spowodować skutki finansowe dla części 15 budżetu państwa Sądy powszechne związane ze wzrostem kosztów postępowań sądowych w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu osobom wskazanym w ww. przepisach.

Wzrost wydatków może zostać spowodowany również koniecznością wypłacenia wynagrodzeń biegłym powoływanym przez sąd (np. dla biegłego psychologa lub biegłego innej specjalności w związku z obecnością podczas wysłuchania osoby, której dotyczy postępowanie o ustanowienie kuratora reprezentującego, jak również dla biegłego psychologa, biegłego lekarza psychiatry lub neurologa lub przez biegłego innej specjalności z tytułu opinii wydanej wobec osoby, dla której według wniosku kurator reprezentujący/wspierający ma być ustanowiony).

Systemy teleinformatyczne Zmiany związane z dostosowaniem systemu CEIDG będą kosztować budżet Ministerstwa Rozwoju i Technologii, szacunkowo, minimum: − − − − −

zmiany formularza (kurator/opiekun): 30–40 tys. zł, zmiany w powołaniu pełnomocnictwo rejestrowane (integracja z Krajową Radą Notarialną): 50–60 tys. zł, zmiany w zaświadczeniach – nowe dane na zaświadczeniu: 20 tys. zł, zmiany w API HD/wyszukiwarka: 30–40 tys. zł, integracja z rejestrem PESEL w zakresie weryfikacji zgonu pełnomocnika rejestrowanego (wytworzenie nowych procesów): 30 tys. zł.

Razem szacunkowe koszty związane z dostosowaniem systemu CEIDG wyniosą ok. 190 tys. zł.

Informacja o wpisie protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego do Rejestru Pełnomocnictw zostanie przekazana także do sądu rejestrowego w przypadku gdy dotyczyć będzie umocowania pełnomocnika rejestrowanego dla mocodawcy, będącego osobą, o której mowa w projektowanym art. 21e ustawy o KRS, tj.:

1) wpisaną do rejestru przedsiębiorców, o których mowa w art. 18 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych lub osobą wpisaną jako prokurent;

2) wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego jako kurator albo syndyk, nadzorca sądowy, zarządca przymusowy lub zarządca w postępowaniu upadłościowym albo postępowaniu restrukturyzacyjnym.

W tym celu wymagana jest integracja pomiędzy Rejestrem Pełnomocnictw, a Krajowym Rejestrem Sądowym i weryfikacja po numerze PESEL mocodawcy bądź imieniu i nazwisku oraz dacie urodzenia mocodawcy czy dane wskazanej osoby figurują w Krajowym Rejestrze Sądowym. Po wysłaniu informacji z Rejestru Pełnomocnictw dotyczącej imienia i nazwiska, numeru PESEL lub daty urodzenia wraz z informacją o wpisie protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego, system teleinformatyczny, o którym mowa w art. 3a ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, przeszuka dane zgromadzone w Krajowym Rejestrze Sądowym i przypadku pozytywnej weryfikacji przekaże informację do właściwego sądu rejestrowego, który podejmie czynności z urzędu.

Szacunkowy koszt wykonania integracji systemów eKRS z Rejestrem Pełnomocnictw w celu realizacji zapisu projektowanego art. 21e ustawy o KRS wynosi ok. 400 tys. zł.

Szczegółowe koszty będą możliwe do przedstawienia po formalnym zleceniu realizacji prac Wykonawcy systemu oraz po dostarczeniu przez Krajową Radę Notarialną specyfikacji technicznej niezbędnej do integracji z systemem teleinformatycznym, który powstanie do prowadzenia Rejestru Pełnomocnictw.

Koszty te powinny zostać sfinansowane z budżetu państwa (cz.15, dział 755, rozdział 75502 oraz cz. 37 dział 755, rozdział 75501). Koszt tej modyfikacji zostanie zrealizowany w ramach

posiadanych środków, zatem bez potrzeby ich zwiększania zarówno w roku wejścia w życie rozwiązań jak i w latach następnych.

Wynagrodzenia dla kuratorów osób wspieranych Według szacunków w Polsce jest ponad 100 tysięcy osób ubezwłasnowolnionych, a 6,6% osób w Polsce żyje w skrajnym ubóstwie.

Szacunkowa liczba osób ubezwłasnowolnionych żyjących w skrajnym ubóstwie – 6600 Wynagrodzenie za sprawowanie opieki – nie większe niż 1/10 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres poprzedzający dzień przyznania wynagrodzenia. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale 2024 r. – 8548,85 zł. Maksymalna wysokość wynagrodzenia za sprawowanie opieki – 854,89 zł miesięcznie Łączne szacowane roczne wydatki na wynagrodzenia kuratorów, jeśli ich wynagrodzenia będą identyczne jak za sprawowanie opieki – 6 7707 288 zł 854,89 zł*12*6600 = 67 707 288 zł Liczba gmin w Polsce – 2479.

Średnie szacowane wydatki na gminę rocznie wynoszą zatem ok. – 67 707 288 zł/2479 = 27 312,34 zł.

Należy mieć na uwadze, że równolegle wprowadzana zostaje instytucja pełnomocnictwa rejestrowanego, która z założenia służyć ma zmniejszeniu liczby ustanawianych kuratorów reprezentujących w odniesieniu do liczby spraw o ubezwłasnowolnienie rozpoznawanych na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów prawa. W odniesieniu do osób obecnie ubezwłasnowolnianych częściowo należy wskazać, że nie wszystkie te osoby wymagać będą ustanowienia kuratora reprezentującego (być może w niektórych przypadkach wystarczające pozostaną inne instrumenty wspieranego podejmowania decyzji), natomiast w odniesieniu do tych, dla których kurator taki będzie ustanowiony – mając na uwadze treść projektowanego art. 60514 § 1 i 3 k.p.c. – nakład pracy takich kuratorów nie zawsze będzie uzasadniał przyznanie wynagrodzenia. Ponadto projektodawca uwzględnił uwagę MRPiPS i ograniczył możliwość składania wniosku o wynagrodzenie kuratora – do wynagrodzenia za okres jednego roku.

Ponadto zaostrzono przesłankę dopuszczalności przyznania wynagrodzenia kuratora reprezentującego ze środków publicznych – do sytuacji, w której osoba wspierana nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia kuratora bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy nadmienić, że powyższe zmiany powinny ograniczyć wydatki z tytułu wynagrodzenia kuratora pokrywane ze środków publicznych.

Projektodawca przeprowadzi analizę ex post i ustali na ile projektowane regulacja faktycznie wpłynęła na zwiększenie wydatków ze środków publicznych na ten cel.

7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian W ujęciu pieniężnym (w mln zł, ceny stałe z 2025 r.)

W ujęciu niepieniężnym

duże przedsiębiorstwa sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe

0 0

Łącznie (0–10) 0 0

duże przedsiębiorstwa

Projekt zmienia działanie instytucji finansowych wobec osób, które wymagają wsparcia w podejmowaniu decyzji. Dostosowanie wewnętrznych przepisów do obsługi tej grupy osób, w tym uwzględnienie instytucji: kuratora wspierającego i reprezentującego

sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw

Przedmiotowy projekt nie określa zasad podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej, w związku z czym odstąpiono od analiz i oceny przewidywanych skutków społecznogospodarczych, wskazanych w art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480).

rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe, w tym osoby z niepełnosprawnością i starsze

Projekt wpłynie na obywateli, zwłaszcza na osoby z niepełnosprawnością, poprzez likwidację instytucji ubezwłasnowolnienia całkowitego i zastąpienie jej modelem wspieranego podejmowania decyzji, co ma zwiększyć ochronę tych osób.

Osoby z niepełnosprawnością lub osoby chcące zabezpieczyć swoją przyszłość na wypadek niemożności decydowania o swoim losie, mogą zawczasu udzielić pełnomocnictwa rejestrowanego, co pozwoli na zwiększenie poczucia bezpieczeństwa wśród obywateli.

Likwidacja instytucji ubezwłasnowolnienia wpłynie na osoby ubezwłasnowolnione całkowicie lub częściowo przed wejściem w życie projektowanej ustawy. Przywrócona zostanie im pełna zdolność do czynności prawnych i będą mogły ubiegać się o pomoc w ramach projektowanego modelu wspomaganego podejmowania decyzji.

Wpłynie to także na bezpieczeństwo obrotu gospodarczego, zwłaszcza w okresie przejściowym.

Podstawowym założeniem reformy, jest odejście od opiekuńczego podejścia do osób z niepełnosprawnościami i wprowadzenie rozwiązań umożliwiających maksymalne poszanowanie woli, a w konsekwencji godności każdego obywatela.

Wynika to zarówno z konieczności zagwarantowania wszystkim pełnoletnim obywatelom prawa do samostanowienia i decydowania o wyborze reprezentanta na wypadek utraty zdolności do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem, jak również z aktualnej sytuacji demograficznej, społecznej i prawnej w Polsce, wymagającej wdrożenia nowej instytucji prawnej ułatwiającej funkcjonowanie osób z niepełnosprawnościami w różnych obszarach życia, m.in. załatwianie spraw bieżących oraz dokonywanie czynności prawnych za pośrednictwem wybranej przez siebie osoby fizycznej.

Projekt przewiduje także możliwość udzielenia przez osobę pełnoletnią, dla której nie ustanowiono kuratora reprezentującego, pełnomocnictwa na wypadek, gdyby w przyszłości ze względu na stan zdrowia nie była w stanie samodzielnie kierować swoim postępowaniem. Pełnomocnictwo rejestrowane będzie obejmowało umocowanie do wszystkich czynności związanych z osobą i majątkiem mocodawcy (zakres umocowania określony ustawowo). W przypadku ustanowienia pełnomocnika rejestrowanego, to sam zainteresowany zabezpiecza i reguluje swoje sprawy osobiste oraz majątkowe na wypadek mogącej powstać w przyszłości niepełnosprawności.

Mając na celu zapewnienie ochrony interesów mocodawcy, należy nałożyć na pełnomocnika rejestrowanego obowiązek uzyskania zezwolenia sądu na dokonanie określonego rodzaju czynności.

Projekt szczegółowo reguluje zasady przyznawania wynagrodzenia dla kuratora oraz kwestie związane z nadzorem.

Sprawowanie kurateli będzie odpłatne i pokrywane z dochodów lub majątku osoby wspieranej, a jeżeli nie ma ona odpowiednich dochodów lub majątku, ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej. Wynagrodzenie nie będzie przyznawane, gdy nakład pracy kuratora jest nieznaczny oraz gdy wykonywanie obowiązków kuratora czyni zadość zasadom słuszności, chyba że nakład pracy kuratora jest znaczny, a obowiązki wykonywane są prawidłowo. Rozwiązanie to ma na celu uniknięcie problemów ze znalezieniem kandydata na kuratora, który chciałby pełnić ten obowiązek. Kurator nie będzie mógł używać we własnym interesie pieniędzy i rzeczy osoby wspieranej, a od sum

pieniężnych zatrzymanych ponad potrzeby wynikającą z wykonywania kurateli powinien płacić osobie wspieranej odsetki ustawowe. Kurator będzie mógł domagać się zwrotu nakładów i wydatków związanych z prowadzeniem spraw.

Projektowana instytucja kuratora wspierającego i reprezentującego jest elastyczna, pozostawiająca sądowi dużą przestrzeń do ukształtowania stosunków między kuratorem a osobą wspieraną, tak by optymalnie zabezpieczyć interesy osoby wspieranej bez nadmiernego ograniczania jej podstawowych praw.

W związku z likwidacją instytucji ubezwłasnowolnienia i przejścia na model wspieranego podejmowania decyzji, zniesiono zakaz zawarcia małżeństwa przez osobę ubezwłasnowolnioną.

Niemierzalne Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń

Proponuje się, aby pełnomocnictwo rejestrowane podlegało wpisowi do właściwego rejestru na zasadach określonych w ustawie – Prawo o notariacie , tj. do Rejestru Pełnomocnictw (dalej: Rejestr) utworzonego i prowadzonego w systemie informatycznym przez Krajową Radę Notarialną. Rada ta zapewni dostęp do tego systemu notariuszom oraz sądom w celu dokonywania wpisów oraz realizacji ustawowych zadań.

System teleinformatyczny umożliwiający prowadzenie Rejestru będzie systemem teleinformatycznym w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1557, z późn. zm.). Realizując ustawowy obowiązek stworzenia Rejestru Pełnomocnictw odpowiadającego wyżej wymienionym założeniom, Krajowa Rada Notarialna w piśmie z dnia 12 marca 2025 r., znak 04/329/25, oszacowała koszty budowy oraz utrzymania i rozwoju Rejestru Pełnomocnictw na kwotę 700 000 zł netto rocznie, na które składają się zarówno: − koszty wyposażenia technicznego części serwerowej systemu wraz z oprogramowaniem i licencjami oraz ich cyklicznej modernizacji/wymiany, − koszty projektowe, nadzoru autorskiego, nadzoru administratorów, a także − koszty funkcjonowania infolinii pomocowej (koszty wynagrodzeń, stanowisk pracy, pomieszczeń, eksploatacyjne, itp.), − koszty funkcjonowania działu księgowości i rozliczeń (koszty wynagrodzeń, stanowisk pracy, pomieszczeń, eksploatacyjne, itp.), − koszt nadzoru merytorycznego, szkoleń, prac konserwacyjnych i rozwojowych, − koszt nadzoru związanego z ochroną danych osobowych, − pozostałe koszty (w tym koszty delegacji oraz nieprzewidziane wydatki).

System ten będzie współpracować z systemami zewnętrznymi w następującym zakresie: − przekazywania z Rejestru informacji o wpisie protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego zostanie przekazana do sądu rejestrowego w odniesieniu do osób wpisanych w Krajowym Rejestrze Sądowym jako członkowie rady nadzorczej, reprezentanci, pełnomocnicy w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, fundacji lub stowarzyszeniu (wymiana danych z systemem KRS w trybie teletransmisji); − potwierdzenia tożsamości, informacji o śmierci lub zgonie osób zarejestrowanych w Rejestrze (wymiana danych z rejestrem PESEL w trybie teletransmisji).

Koszty utworzenia, konserwacji oraz administracji systemu, ponosić będzie KRN. Zgodnie z treścią pisma KRN z dnia 11.03.2025 r., znak L.dz. 04/328/25, koszty te obejmują pozycje: koszt zakupu serwerów, macierzy dyskowych i osprzętu sieciowego (oraz okresowa naprawa i wymiana), prace montażowe, instalacyjne, koszt napraw sprzętu po okresie gwarancyjnym oraz jego okresowej wymiany, koszt kolokacji warstwy fizycznej systemu, koszt łączy światłowodowych, koszt niezbędnych licencji zewnętrznych, certyfikatów itp., koszt projektu, implementacji, testów (funkcjonalnych, wydajności, bezpieczeństwa) dokumentacji, nadzoru autorskiego oprogramowania, prac rozwojowych, koszt organizacji i utrzymania niezbędnych kopii bezpieczeństwa, koszt energii elektrycznej niezbędnej do zasilania i chłodzenia, koszty osobowe nadzoru merytorycznego, technicznego, koszt cyberbezpieczeństwa, fizycznej ochrony systemów oraz zgromadzonych w nim danych.

Przyjmując, że szacowana ilość pełnomocnictw rejestrowanych w danym roku nie przekroczy 50 000 (biorąc pod uwagę, liczbę wniosków o ubezwłasnowolnienie i wydawanych orzeczeń w sprawie ubezwłasnowolnienia – ok. 10 000 rocznie, na chwilę obecną można przypuszczać, że w Rejestrze będzie ok. 10 000–15 000 w pierwszym roku i w miarę wzrostu świadomości społecznej liczba ta będzie wzrastać w kolejnych latach do ok. 50 000) to koszty

utworzenia/utrzymania systemu (przez wykonawcę/administratora technicznego), które zawierają: rozłożone w czasie koszty utworzenia systemu, koszty bieżącego utrzymania, koszty naprawy, niezbędnej modernizacji i rozwoju systemu będą wynosiły ok 30 000 zł netto /miesiąc.

Dodatkowo mogą się pojawić nieprzewidziane na tym etapie koszty związane z organizacją danych z rejestrem PESEL.

Przyjęty na potrzeby analogicznych rozwiązań (tj. dokonywania przez notariuszy i sądy wpisów do Rejestru Spadkowego) system opłat zakładający mikro-opłatę w wysokości 5 zł za umieszczenie wpisu w Rejestrze Spadkowym, pobierany w przypadku Rejestru od strony czynności notarialnej lub wnioskodawcy wnoszącego pismo wszczynające postępowanie o wydanie orzeczenia podlegającego wpisowi do Rejestru, pokrywa koszty związane z utworzeniem tego Rejestru, jego utrzymaniem, niedochodowym charakterem oraz niezbędnym rozwojem (projektowany art. 95zr § 7 ustawy Prawo o notariacie).

Wskazany system opłat zapewni zwrot kosztów utworzenia Rejestru, które poniesione zostaną przez Krajową Radę Notarialną przed wejściem w życie projektowanych regulacji, a następnie jego utrzymanie i niezbędny rozwój.

Wobec powyższego zasadnym jest utrzymanie wskazanych wyżej rozwiązań systemowych, które sprawdziły się na etapie tworzenia i prowadzenia przez Krajową Radę Notarialną innych Rejestrów (np. Rejestru Spadkowego lub Centralnego Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych).

8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu nie dotyczy tak Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie wymaganymi nie przez UE (szczegóły w odwróconej tabeli zgodności). nie dotyczy zmniejszenie liczby dokumentów zmniejszenie liczby procedur skrócenie czasu na załatwienie sprawy inne:

zwiększenie liczby dokumentów zwiększenie liczby procedur wydłużenie czasu na załatwienie sprawy inne:

Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich elektronizacji.

tak nie nie dotyczy

Komentarz:

Projekt przewiduje zwiększenie liczby dokumentów i procedur. Z jednej strony zlikwidowana zostanie instytucja ubezwłasnowolnienia, z drugiej strony zostaną wprowadzone liczne nowe procedury i dokumenty związane z wprowadzeniem modelu wspieranego podejmowania decyzji takie jak:

1. Instytucja kuratora wspierającego (ustanawianego dla osób wymagających lżejszej formy wsparcia tj. wsparcia faktycznego w prowadzeniu wszelkich spraw, spraw określonego rodzaju albo doraźnej pomocy w załatwieniu konkretnej sprawy) i kuratora reprezentującego (ustanawianego dla osoby pełnoletniej potrzebującej wsparcia w zakresie, w jakim nie jest w stanie postrzegać i oceniać rzeczywistości lub samodzielnie kierować swoim postępowaniem, jeżeli jest to konieczne dla ochrony jej praw lub interesów) – kurator będzie wyznaczany na oznaczony czas, nie dłuższy niż 5–10 lat.

2. Umowa asysty prawnej – projekt określa essentialia negotii umowy zawieranej między asystentem prawnym a osobą potrzebującą wsparcia. Istotą zobowiązania będzie udzielenie osobie wsparcia faktycznego w wykonywaniu zdolności do czynności prawnych przy prowadzeniu określonych w umowie własnych spraw osoby wspieranej.

Umowa zawierana będzie w formie pisemnej pod rygorem nieważności, w celu zabezpieczenia interesów stron.

3. Pełnomocnictwo rejestrowane – projekt zakłada możliwość udzielenia przez osobę pełnoletnią, dla której nie ustanowiono kuratora reprezentującego, pełnomocnictwa na wypadek, gdyby w przyszłości ze względu na stan zdrowia nie była w stanie samodzielnie kierować swoim postępowaniem. Pełnomocnictwo rejestrowane będzie obejmowało umocowanie do wszystkich czynności związanych z osobą i majątkiem mocodawcy (zakres umocowania określony ustawowo). Udzielenie pełnomocnictwa rejestrowanego nie spowoduje utraty zdolności do czynności prawnych. Oświadczenie mocodawcy o udzieleniu pełnomocnictwa rejestrowanego będzie składane osobiście w formie aktu notarialnego i będzie podlegało wpisowi w Rejestrze Pełnomocnictw. Powstanie umocowania pełnomocnika rejestrowanego będzie następowało z chwilą wpisu przez notariusza protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego w Rejestrze Pełnomocnictw, dokonywanego na zasadach określonych w przepisach odrębnych. Proponuje się, aby pełnomocnictwo rejestrowane oraz protokół poświadczenia pełnomocnictwa podlegały wpisowi do właściwego rejestru na zasadach określonych w przepisach odrębnych, tj. do Rejestru utworzonego i prowadzonego w systemie informatycznym przez Krajową Radę

Notarialną. Na umocowanego pełnomocnika rejestrowanego nałożony będzie obowiązek uzyskania zezwolenia sądu na dokonanie określonego rodzaju czynności. Projekt ustanawia również katalog przesłanek wygaśnięcia umocowania pełnomocnika rejestrowanego.

4. Prowadzenie Rejestru powierzone zostanie Krajowej Radzie Notarialnej, która tworzy system teleinformatyczny w celu prowadzenia Rejestru, zapewnia notariuszom oraz sądom dostęp do tego systemu w celu realizacji zadań ustawowych oraz ochronę danych zgromadzonych w Rejestrze przed nieuprawnionym dostępem, przetwarzaniem oraz zmianą lub utratą.

5. Minister Sprawiedliwości zostaje zobowiązany do wydania, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Notarialnej, rozporządzenia określającego sposób uiszczania i wysokość opłat za wpisy dokonywane w Rejestrze.

6. Notariusz na żądanie sądu lub prokuratora, będzie przesyłał wypis zarejestrowanego pełnomocnictwa rejestrowanego lub wypis protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego.

7. W ustawie o zawodach lekarza i dentysty dodaje się przepisy określające tryb wydawania zaświadczenia lekarskiego w przedmiocie zdolności pacjenta do kierowania swoim postępowaniem.

8. Minister właściwy do spraw zdrowia zobowiązany zostaje do wydania, w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości oraz po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej, rozporządzenia, określającego wzór zaświadczenia w przedmiocie zdolności pacjenta do kierowania swoim postępowaniem.

9. Wpływ na rynek pracy Wpływ na rynek pracy (ewentualna potrzeba zwiększenia etatyzacji w sądach powszechnych) będzie możliwy do oceny dopiero po wejściu w życie ustawy.

10. Wpływ na pozostałe obszary środowisko naturalne demografia informatyzacja sytuacja i rozwój regionalny mienie państwowe zdrowie sądy powszechne, administracyjne lub inne: prawa człowieka wojskowe Projekt wpłynie na zdrowie i prawa człowieka poprzez zwiększenie ochrony osób wymagających wsparcia w Omówienie podejmowaniu decyzji w sprawach osobistych, zdrowotnych i majątkowych. Wpłynie także na informatyzację wpływu poprzez stworzenie Rejestru oraz na sądy powszechne poprzez likwidację instytucji ubezwłasnowolnienia oraz wprowadzenie nowych instytucji i postępowań związanych z modelem wspieranego podejmowania decyzji.

11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Ustawa wchodzi w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia.

12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane?

Przeprowadzenie ewaluacji efektów projektowanej ustawy będzie mogło nastąpić po upływie roku od wejścia w życie projektowanej ustawy. Ewaluacja zostanie przeprowadzona między innymi w oparciu o:

1) Roczną liczbę spraw wpływających i załatwionych w sądach powszechnych, dotyczących kurateli reprezentującej i wspierającej oraz spraw z zakresu pełnomocnictwa rejestrowanego;

2) Średni czas trwania postępowań sądowych dotyczących ustanowienia kurateli wspierającej i reprezentującej oraz spraw z zakresu pełnomocnictwa rejestrowanego;

3) Roczną liczbę ustanowionych pełnomocnictw rejestrowanych, kuratorów reprezentujących oraz wspierających;

4) Potrzeby etatowe sądów powszechnych;

5) Liczbę ustanowionych pełnomocników na podstawie art. 117 § 7 k.p.c.

13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.)

Raport z konsultacji publicznych i opiniowania projektu ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji (UD80)

1. Informacje ogólne Celem projektowanej ustawy, która aktualnie przyjęła nazwę projekt ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji, jest wprowadzenie do systemu prawa następujących instrumentów wspieranego podejmowania decyzji:

a) asystenta prawnego,

b) kuratora wspierającego,

c) kuratora reprezentującego oraz

d) pełnomocnika rejestrowanego, a tym samym likwidacja instytucji ubezwłasnowolnienia.

Przepisy projektowanej ustawy dotyczą wsparcia i reprezentacji osób pełnoletnich. Na poziomie powszechnym prawa osób z niepełnosprawnościami zostały uregulowane w Konwencji ONZ z dnia 13 grudnia 2006 r. – o prawach osób niepełnosprawnych1. Konwencja ONZ potwierdza podmiotowość osób z niepełnosprawnościami. Kluczowe znaczenie w kontekście projektowanych przepisów ma art. 12 ust. 3 Konwencji ONZ, z którego wynika zobowiązanie państw-stron do podjęcia odpowiednich środków w celu zapewnienia osobom z niepełnosprawnościami dostępu do wsparcia, którego mogą potrzebować przy korzystaniu ze zdolności do czynności prawnych2.

W tym miejscu wspomnieć należy, że pierwszym projektem ustawy, nad którym pracowała Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego, która wznowiła działalność w maju 2024 r.3, był projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych 1 2

Dz. U. z 2012 r. poz. 1169, z późn. zm.

Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego wznowiła działalność w dniu 14 maja 2024 roku, w którym Prezes Rady Ministrów Donald Tusk, na wniosek Ministra Sprawiedliwości Adama Bodnara, po zasięgnięciu opinii profesora Marka Safjana – Przewodniczącego Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego, powołał członków Komisji.

ustaw, którego celem była realizacja art. 12 Konwencji ONZ z dnia 13 grudnia 2006 r. – o prawach osób niepełnosprawnych, poprzez zastąpienie instytucji ubezwłasnowolnienia modelem wspieranego podejmowania decyzji. Projekt ten został przygotowany przez zespół międzyresortowy4, a następnie przekazany do prac Komisji, która zaopiniowała, przedstawiła uwagi oraz propozycje zmian do projektu.

2. Przebieg konsultacji publicznych i opiniowania Projekt (nr w Wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów: UD80) – po zakończeniu prac przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Cywilnego i Zespół do spraw opracowania propozycji rozwiązań normatywnych w zakresie zastąpienia instytucji ubezwłasnowolnienia modelem wspieranego podejmowania decyzji – został skierowany przez Ministra Sprawiedliwości do konsultacji publicznych (z 30-dniowym terminem na odpowiedź) i opiniowania (z 30-dniowym terminem na odpowiedź; w przypadku związków zawodowych, organizacji pracodawców i Rady Dialogu Społecznego również z 30-dniowym terminem na odpowiedź) w dniu 12 grudnia 2024 r.

Projekt ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji UD80 został również skierowany do zaopiniowania przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego. Na posiedzeniu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego w dniu 30 lipca 2025 r. wydano opinię pozytywną o przedmiotowym projekcie.

W ramach tego etapu prac legislacyjnych projekt przekazano następującym podmiotom:

Konsultacje publiczne:

1. Naczelna Rada Adwokacka;

2. Krajowa Izba Radców Prawnych;

3. Krajowa Rada Notarialna;

4. Krajowa Rada Komornicza;

5. Naczelna Rada Lekarska;

Zarządzeniem nr 243 Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 lipca 2023 r. (M.P. poz. 650) utworzony został Zespół do spraw opracowania propozycji rozwiązań normatywnych w zakresie zastąpienia instytucji ubezwłasnowolnienia modelem wspieranego podejmowania decyzji. Zespół został zniesiony z uwagi na finalizację prac nad projektem ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji w ramach Ministerstwa Sprawiedliwości w postaci projektu i decyzję Kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości o wyjściu z projektem na zewnątrz, cel Zespołu został osiągnięty.

6. Centralny Instytut Analiz Polityczno-Prawnych;

7. Stowarzyszenie Centrum Aktywności Społecznej „Pryzmat”;

8. Fundacja Court Watch Polska;

9. Fundacja Instytut Prawa Ustrojowego;

10. Fundacja na Rzecz Bezpiecznego Obrotu Prawnego;

11. Stowarzyszenie Notariuszy Rzeczypospolitej Polskiej;

12. Stowarzyszenie Sędziów Polskich Iustitia;

13. Stowarzyszenie Sędziów THEMIS;

14. Stowarzyszenie Absolwentów i Aplikantów Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury Votum;

15. Stowarzyszenie Sędziów Rodzinnych w Polsce;

16. Stowarzyszenie Sędziów Rodzinnych Pro Familia;

17. Stowarzyszenie Amnesty International;

18. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych;

19. Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną;

20. Fundacja im. Królowej Polski św. Jadwigi;

21. Polski Związek Niewidomych;

22. Polski Związek Głuchych;

23. Polskie Forum Osób z Niepełnosprawnościami;

24. Helsińska Fundacja Praw Człowieka;

25. Fundacja „Godność Pacjenta”;

26. Fundacja Mir;

27. Fundacja Polska Bez Barier;

28. Fundacja Pomocy Wzajemnej „Barka”;

29. Fundacja Szansa – Jesteśmy Razem;

30. Fundacja TUS;

31. Fundacja Synapsis;

32. Izba Pracodawców Polskich;

33. Izba Przemysłowo-Handlowa w Polsce;

34. Kongres Polskiego Biznesu;

35. Krajowa Izba Gospodarcza; 3

36. Krajowa Izba Gospodarki Morskiej;

37. Krajowa Rada Spółdzielcza;

38. Ogólnopolska Federacja Przedsiębiorców i Pracodawców Przedsiębiorcy.pl;

39. Polska Organizacja Franczyzodawców;

40. Polska Rada Biznesu;

41. Stowarzyszenie Samozatrudnieni;

42. UNICORN Europejska Unia Małych i Średnich Przedsiębiorstw;

43. Związek Liderów Sektora Usług Biznesowych ABSL;

44. Związek Pracodawców Klastry Polskie;

45. Krajowy Związek Banków Spółdzielczych;

46. Polska Izba Brokerów Ubezpieczeniowych i Reasekuracyjnych;

47. Polska Izba Ubezpieczeń;

48. Związek Banków Polskich;

49. Ogólnopolski Związek Pracodawców Zakładów Aktywności Zawodowej i Innych Przedsiębiorstw Społecznych;

50. Fundacja Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych;

51. Polska Fundacja Przedsiębiorczości;

52. Polski Związek Emerytów Rencistów i Inwalidów;

53. Stowarzyszenie Klubu Seniora „Pogodna Jesień”;

54. Stowarzyszenie Klubu Seniora „Nadzieja”;

55. Stowarzyszenie Na Rzecz Wspierania Aktywności Seniorów „AS”;

56. Dzieł Odbudowy Miłości, Fundacja D.O.M.;

57. Fundacja Instytut Badań nad Demokracją i Przedsiębiorstwem Prywatnym;

58. Fundacja Widziani;

59. Krakowska Fundacja Hamlet;

60. Instytut Emerytalny;

61. Caritas Polska;

62. Fundacja Instytut Polityki Senioralnej;

63. Koalicja „Na pomoc niesamodzielnym” Związek Stowarzyszeń”;

64. Stowarzyszenie Instytucji Niezależnego Życia;

65. Fundacja Ogólnopolskie Porozumienie Uniwersytetów Trzeciego Wieku; 4

66. Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku;

67. Stowarzyszenie Obywatelski Parlament Seniorów;

68. Ogólnopolskie Porozumienie Współpracy Rad Seniorów;

69. Fundacja Avalon;

70. Stowarzyszenie Polski Instytut Spraw Niepełnosprawnych;

71. Stowarzyszenie na Rzecz Osób Niepełnosprawnych RAZEM;

72. Fundacja im. Nikoli Tesli;

73. sądom powszechnym (wszystkich szczebli).

Opiniowanie:

1. Prokurator Krajowy;

2. Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej;

3. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów;

4. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych;

5. Krajowa Rada Sądownictwa;

6. Sąd Najwyższy;

7. Naczelny Sąd Administracyjny;

8. Rada Legislacyjna;

9. Rzecznik Praw Obywatelskich;

10. Rzecznik Praw Dziecka;

11. Rzecznik Praw Pacjenta;

12. Związek Pracodawców Business Centre Club;

13. Federacja Przedsiębiorców Polskich;

14. Konfederacja Lewiatan;

15. Polskie Towarzystwo Gospodarcze;

16. Pracodawcy Rzeczypospolitej Polskiej;

Źródło: Kancelaria Sejmu RP, plik druku nr 2645. Odczyt automatyczny z 2026-08-05.

Wróć do przebiegu prac nad projektem

Treść druku

SEJM

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

U S T AWA

DZIAŁ 1

DZIAŁ 2

DZIAŁ 3

DZIAŁ 4

PESEL.

CEIDG.”.

PESEL,

DZIAŁ 5

UZASADNIENIE

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

NSP 2021.

11 SA 47 SO

JST

ZUS

NFZ

FP, FS

JST

ZUS

NFZ

FP, FS

JST

ZUS

NFZ

FP, FS