Tekst druku sejmowego nr 2804

Druk nr 2804 Warszawa, 9 czerwca 2026 r.

SEJM

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

X kadencja Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących regulacji stanu prawnego niektórych dróg ogólnodostępnych.

Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Władysława Kurowskiego oraz pana posła Patryka Wichra. (-) Waldemar Andzel; (-) Dorota Arciszewska-Mielewczyk; (-) Iwona Ewa Arent; (-) Piotr Babinetz; (-) Barbara Bartuś; (-) Joanna Borowiak; (-) Lidia Burzyńska; (-) Kazimierz Bogusław Choma; (-) Tadeusz Chrzan; (-) Anna Ewa Cicholska; (-) Krzysztof Czarnecki; (-) Witold Wojciech Czarnecki; (-) Lidia Czechak; (-) Anna Gembicka; (-) Szymon Giżyński; (-) Kazimierz Gwiazdowski; (-) Czesław Hoc; (-) Michał Jach; (-) Henryk Kowalczyk; (-) Wioletta Maria Kulpa; (-) Władysław Kurowski; (-) Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk; (-) Joanna Lichocka; (-) Antoni Macierewicz; (-) Ewa Malik; (-) Jerzy Materna; (-) Anna Milczanowska; (-) Jan Mosiński; (-) Bogumiła Olbryś; (-) Jacek Osuch; (-) Anna Paluch; (-) Teresa Pamuła; (-) Grzegorz Piechowiak; (-) Piotr Polak; (-) Marcin Porzucek; (-) Zbigniew Rau; (-) Rafał Romanowski; (-) Urszula Rusecka; (-) Sławomir Skwarek; (-) Agnieszka Anna Soin; (-) Paweł Szrot; (-) Jacek Świat; (-) Krzysztof Tchórzewski; (-) Robert Telus; (-) Ryszard Terlecki; (-) Włodzimierz Tomaszewski; (-) Patryk Wicher; (-) Jarosław Wiesław Wieczorek; (-) Elżbieta Witek; (-) Agnieszka Wojciechowska van Heukelom; (-) Grzegorz Woźniak; (-) Tadeusz Woźniak; (-) Tomasz Zieliński.

Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Projekt

U S TAWA

z dnia … o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących regulacji stanu prawnego niektórych dróg ogólnodostępnych

Art. 1. W ustawie z dnia 13 lipca 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących regulacji stanu prawnego niektórych dróg ogólnodostępnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1722) w art. 9:

1) ust. 9 otrzymuje brzmienie:

„9. W przypadku gdy odszkodowanie dotyczy nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, gmina, która nabyła własność nieruchomości albo jej części na podstawie decyzji o nabyciu nieruchomości, wypłaca odszkodowanie osobie, która złożyła wniosek o wypłatę odszkodowania oraz wykazała przysługujące jej prawo własności, prawo użytkowania wieczystego albo ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości albo jej części objętej tą decyzją, albo wykazała następstwo prawne po takiej osobie.”;

2) po ust. 9 dodaje się ust. 9a–9f w brzmieniu:

„9a. Wniosek, o którym mowa w ust. 9, może zostać złożony w terminie 6 lat, licząc od końca roku budżetowego, w którym decyzja o nabyciu nieruchomości stała się ostateczna. 9b. Do wniosku, o którym mowa w ust. 9, dołącza się dokumenty potwierdzające prawo do nieruchomości albo jej części objętej decyzją o nabyciu nieruchomości, w szczególności odpis z księgi wieczystej, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, akt poświadczenia dziedziczenia, orzeczenie sądu, decyzję administracyjną albo inny dokument pozwalający na ustalenie osoby uprawnionej do otrzymania odszkodowania. 9c. Gmina zabezpiecza środki na wypłatę odszkodowania, o którym mowa w ust. 9, w budżecie roku następującego po roku budżetowym, w którym złożono kompletny wniosek o wypłatę odszkodowania. Wypłata odszkodowania następuje w tym roku budżetowym.

9d. Jeżeli możliwości finansowe gminy na to pozwalają, gmina może wypłacić odszkodowanie w roku budżetowym, w którym został złożony kompletny wniosek o wypłatę odszkodowania. Wypłata odszkodowania w tym trybie ma charakter fakultatywny. 9e. Do czasu złożenia kompletnego wniosku, o którym mowa w ust. 9, gmina nie jest obowiązana do zabezpieczania w budżecie środków na wypłatę odszkodowania dotyczącego nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. 9f. Po upływie terminu, o którym mowa w ust. 9a, prawo do złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania wygasa.”.

Art. 2. 1. Do odszkodowań dotyczących nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, w przypadku których decyzja o nabyciu nieruchomości stała się ostateczna przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a odszkodowanie nie zostało wypłacone, stosuje się art. 9 ust. 9-9f ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, termin, o którym mowa w art. 9 ust. 9a ustawy zmienianej w art. 1, liczy się od końca roku budżetowego, w którym decyzja o nabyciu nieruchomości stała się ostateczna.

3. Jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy osoba uprawniona złożyła wniosek o wypłatę odszkodowania i wykazała prawo do nieruchomości albo jej części, gmina zabezpiecza środki na wypłatę odszkodowania w budżecie roku następującego po roku wejścia w życie niniejszej ustawy, chyba że wypłata nastąpi wcześniej na podstawie art. 9 ust. 9d ustawy zmienianej w art. 1.

Art. 3. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

UZASAD NI E N I E

Projekt ustawy ma na celu doprecyzowanie zasad wypłaty odszkodowań w przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, których własność przeszła na gminę na podstawie ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących regulacji stanu prawnego niektórych dróg ogólnodostępnych.

Obecne brzmienie art. 9 ust. 9 nakłada na gminy obowiązek zabezpieczania środków w wysokości kwoty odszkodowania w budżetach uchwalanych przez kolejne lata budżetowe, nawet wtedy, gdy nie zgłasza się żadna osoba uprawniona do otrzymania odszkodowania. W praktyce oznacza to konieczność blokowania środków publicznych na potencjalne roszczenia, które bardzo często nie są dochodzone.

Z informacji i postulatów zgłaszanych przez jednostki samorządu terytorialnego wynika, że obecny mechanizm jest nadmiernie obciążający dla budżetów gmin. Gminy, po nabyciu własności fragmentów dróg ogólnodostępnych, muszą zabezpieczać środki odpowiadające potencjalnym roszczeniom odszkodowawczym, mimo że w wielu przypadkach stan prawny nieruchomości pozostaje nieuregulowany, osoby uprawnione nie są znane, a roszczenia nie są faktycznie zgłaszane.

Projektowana zmiana wprowadza bardziej racjonalny i elastyczny mechanizm. Odszkodowanie będzie wypłacane osobie, która złoży wniosek i wykaże swoje prawo do nieruchomości albo jej części. Rozwiązanie to pozwala na realizację prawa do odszkodowania przez osoby, które dopiero po wydaniu decyzji o nabyciu nieruchomości uregulowały swój stan prawny lub uzyskały dokumenty potwierdzające przysługujące im prawa. Dopiero złożenie kompletnego wniosku będzie powodowało po stronie gminy obowiązek zabezpieczenia środków na wypłatę odszkodowania w budżecie kolejnego roku budżetowego.

Jednocześnie projekt pozostawia gminie możliwość wcześniejszej wypłaty odszkodowania jeszcze w tym samym roku budżetowym, w którym wpłynął wniosek -jeżeli pozwala na to sytuacja finansowa gminy. Rozwiązanie to zachowuje ochronę praw osób uprawnionych, a jednocześnie umożliwia racjonalne planowanie wydatków publicznych nie zmuszając

samorządów do wieloletniego blokowania środków na roszczenia, które mogą nigdy nie zostać zgłoszone.

Projekt wprost wskazuje również, że do czasu złożenia kompletnego wniosku gmina nie jest obowiązana

do

zabezpieczania

środków

na

wypłatę

odszkodowania

dotyczącego

nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Przepis ten ma charakter porządkujący i ma na celu usunięcie wątpliwości interpretacyjnych dotyczących obowiązków finansowych jednostek samorządu terytorialnego.

Projekt nie pozbawia właścicieli ani ich następców prawnych prawa do odszkodowania.

Wprowadza jedynie zasadę, że wypłata następuje po wykazaniu prawa do nieruchomości oraz po złożeniu stosownego wniosku. Takie rozwiązanie porządkuje procedurę, zwiększa przewidywalność budżetową gmin i pozwala lepiej gospodarować środkami publicznymi.

Projekt zawiera również przepisy przejściowe odnoszące się do spraw, w których decyzje o nabyciu nieruchomości stały się ostateczne przed wejściem w życie ustawy, a odszkodowanie nie zostało dotychczas wypłacone. Celem tych regulacji jest objęcie nowych zasad także spraw pozostających w toku oraz zapewnienie osobom uprawnionym możliwości dochodzenia należnych im odszkodowań na jednolitych zasadach. Jednocześnie zagwarantowano gminom odpowiedni czas na uwzględnienie wynikających z tych przepisów zobowiązań w planowaniu budżetowym.

Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej.

WZÓR

DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR)

projektu ustawy

Informacja o projekcie

a) Tytuł projektu:

Projekt ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących regulacji stanu prawnego niektórych dróg ogólnodostępnych

b) Przedstawiciel wnioskodawcy:

Władysław Kurowski, Patryk Wicher

I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań.

Projekt ustawy ma na celu doprecyzowanie zasad wypłaty odszkodowań w przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, których własność przeszła na gminę na podstawie ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących regulacji stanu prawnego niektórych dróg ogólnodostępnych.

Obecne brzmienie art. 9 ust. 9 nakłada na gminy obowiązek zabezpieczania środków w wysokości kwoty odszkodowania w budżetach uchwalanych przez kolejne lata budżetowe, nawet wtedy, gdy nie zgłasza się żadna osoba uprawniona do otrzymania odszkodowania. W praktyce oznacza to konieczność blokowania środków publicznych na potencjalne roszczenia, które bardzo często nie są dochodzone.

Z informacji i postulatów zgłaszanych przez jednostki samorządu terytorialnego wynika, że obecny mechanizm jest nadmiernie obciążający dla budżetów gmin. Gminy, po nabyciu własności fragmentów dróg ogólnodostępnych, muszą zabezpieczać środki odpowiadające potencjalnym roszczeniom odszkodowawczym, mimo że w wielu przypadkach stan prawny nieruchomości pozostaje nieuregulowany, osoby uprawnione nie są znane, a roszczenia nie są faktycznie zgłaszane.

Projektowana zmiana wprowadza bardziej racjonalny i elastyczny mechanizm. Odszkodowanie będzie wypłacane osobie, która złoży wniosek i wykaże swoje prawo do nieruchomości albo jej części. Rozwiązanie to pozwala na realizację prawa do odszkodowania przez osoby, które dopiero po wydaniu decyzji o nabyciu nieruchomości uregulowały swój stan prawny lub uzyskały dokumenty

-2potwierdzające przysługujące im prawa. Dopiero złożenie kompletnego wniosku będzie powodowało po stronie gminy obowiązek zabezpieczenia środków na wypłatę odszkodowania w budżecie kolejnego roku budżetowego.

Jednocześnie projekt pozostawia gminie możliwość wcześniejszej wypłaty odszkodowania - jeszcze w tym samym roku budżetowym, w którym wpłynął wniosek -jeżeli pozwala na to sytuacja finansowa gminy. Rozwiązanie to zachowuje ochronę praw osób uprawnionych, a jednocześnie umożliwia racjonalne planowanie wydatków publicznych nie zmuszając samorządów do wieloletniego blokowania środków na roszczenia, które mogą nigdy nie zostać zgłoszone.

Projekt wprost wskazuje również, że do czasu złożenia kompletnego wniosku gmina nie jest obowiązana do zabezpieczania środków na wypłatę odszkodowania dotyczącego nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Przepis ten ma charakter porządkujący i ma na celu usunięcie wątpliwości interpretacyjnych dotyczących obowiązków finansowych jednostek samorządu terytorialnego.

Projekt nie pozbawia właścicieli ani ich następców prawnych prawa do odszkodowania. Wprowadza jedynie zasadę, że wypłata następuje po wykazaniu prawa do nieruchomości oraz po złożeniu stosownego wniosku. Takie rozwiązanie porządkuje procedurę, zwiększa przewidywalność budżetową gmin i pozwala lepiej gospodarować środkami publicznymi.

Projekt zawiera również przepisy przejściowe odnoszące się do spraw, w których decyzje o nabyciu nieruchomości stały się ostateczne przed wejściem w życie ustawy, a odszkodowanie nie zostało dotychczas wypłacone. Celem tych regulacji jest objęcie nowych zasad także spraw pozostających w toku oraz zapewnienie osobom uprawnionym możliwości dochodzenia należnych im odszkodowań na jednolitych zasadach. Jednocześnie zagwarantowano gminom odpowiedni czas na uwzględnienie wynikających z tych przepisów zobowiązań w planowaniu budżetowym.

[2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Nie Cel, który ma być osiągnięty za pomocą przedmiotowego projektu ustawy nie może być zrealizowany za pomocą innych środków niż zaproponowane w projekcie.

II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań?

a) Projekt jest spójny z dotychczasowymi regulacjami.

b) Projekt jest zgodny z Konstytucją RP, w tym z konstytucyjnym standardem ochrony prawa własności oraz prawa do słusznego odszkodowania wynikające z art. 21 ust. 2 i art. 64 Konstytucji RP.

c) Regulacja ma charakter doprecyzowujący i porządkujący obowiązujące rozwiązania prawne

d) Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej.

-3[4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań?

Projektowana ustawa będzie wywierała pozytywne skutki społeczne poprzez zwiększenie pewności prawnej osób, których nieruchomości zostały przejęte przez gminy na podstawie ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących regulacji stanu prawnego niektórych dróg ogólnodostępnych.

Wprowadzenie jednoznacznych zasad dochodzenia odszkodowania umożliwi osobom uprawnionym skuteczniejsze dochodzenie należnych im świadczeń. Projekt przyczyni się do zwiększenia przejrzystości działania organów gmin oraz poprawy relacji pomiędzy obywatelami a administracją publiczną.

Jasne określenie przesłanek uzyskania odszkodowania, wymaganych dokumentów oraz terminów składania wniosków ograniczy liczbę sporów i wątpliwości interpretacyjnych dotyczących sposobu realizacji uprawnień odszkodowawczych.

Skutkiem ustawy będzie również wzmocnienie poczucia bezpieczeństwa prawnego osób. Ustawa nie ogranicza istniejących praw do odszkodowania, lecz doprecyzowuje zasady ich realizacji.

[5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań?

Projekt nie wywołuje skutków gospodarczych, nie będzie wywierał bezpośredniego wpływu na działalność przedsiębiorców, poziom konkurencyjności gospodarki . Może wpływać korzystnie na obrót nieruchomościami poprzez zachęcanie właścicieli i ich następców prawnych do porządkowania stanu prawnego nieruchomości oraz ujawniania praw w odpowiednich rejestrach.

Projekt nie nakłada nowych obowiązków regulacyjnych na przedsiębiorców, nie powoduje wzrostu kosztów prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wymaga ponoszenia dodatkowych nakładów inwestycyjnych.

Projekt nie ma wpływu na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców.

[6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego?

Projekt ustawy nie wywołuje skutków finansowych dla budżetu państwa.

Ustawa nie tworzy nowych zobowiązań odszkodowawczych, lecz określa sposób realizacji zobowiązań.

Projekt ustawy może generować koszty dla budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Nie jest możliwe precyzyjne oszacowanie wysokości wydatków, które mogą zostać poniesione przez poszczególne gminy. Zależą one od: a) b) c) d)

liczby nieruchomości objętych decyzjami o nabyciu nieruchomości, liczby osób, które zgłoszą roszczenia odszkodowawcze, wartości ustalonych odszkodowań, stopnia uregulowania stanu prawnego nieruchomości.

-4[7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

Projekt ustawy nie wywołuje skutków finansowych dla budżetu państwa.

Ustawa nie tworzy nowych zobowiązań odszkodowawczych, lecz określa sposób realizacji zobowiązań.

Projekt ustawy może generować koszty dla budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Nie jest możliwe precyzyjne oszacowanie wysokości wydatków, które mogą zostać poniesione przez poszczególne gminy. Zależą one od: a) b) c) d)

liczby nieruchomości objętych decyzjami o nabyciu nieruchomości, liczby osób, które zgłoszą roszczenia odszkodowawcze, wartości ustalonych odszkodowań, stopnia uregulowania stanu prawnego nieruchomości.

[8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie

III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu

[9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie

[10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie

[11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie