Tekst druku sejmowego nr 2745

Druk nr 2745 Warszawa, 10 czerwca 2026 r.

SEJM

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

X kadencja Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw.

Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy Panią Poseł Wiolettę Marię Kulpę oraz Pana Posła Łukasza Schreibera. (-) Waldemar Andzel; (-) Dorota Arciszewska-Mielewczyk; (-) Iwona Ewa Arent; (-) Piotr Babinetz; (-) Barbara Bartuś; (-) Joanna Borowiak; (-) Lidia Burzyńska; (-) Kazimierz Bogusław Choma; (-) Dominika Chorosińska; (-) Tadeusz Chrzan; (-) Anna Ewa Cicholska; (-) Krzysztof Czarnecki; (-) Witold Wojciech Czarnecki; (-) Lidia Czechak; (-) Anna Gembicka; (-) Szymon Giżyński; (-) Mariusz Gosek; (-) Kazimierz Gwiazdowski; (-) Czesław Hoc; (-) Michał Jach; (-) Fryderyk Sylwester Kapinos; (-) Henryk Kowalczyk; () Wioletta Maria Kulpa; (-) Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk; (-) Joanna Lichocka; (-) Antoni Macierewicz; (-) Ewa Malik; (-) Jerzy Materna; (-) Anna Milczanowska; (-) Jan Mosiński; (-) Bogumiła Olbryś; (-) Jacek Osuch; (-) Anna Paluch; (-) Teresa Pamuła; (-) Piotr Polak; (-) Marcin Porzucek; (-) Zbigniew Rau; (-) Rafał Romanowski; (-) Urszula Rusecka; (-) Paweł Sałek; (-) Łukasz Schreiber; (-) Sławomir Skwarek; (-) Agnieszka Anna Soin; (-) Paweł Szrot; (-) Jacek Świat; (-) Krzysztof Tchórzewski; (-) Robert Telus; (-) Ryszard Terlecki; (-) Włodzimierz Tomaszewski; (-) Jarosław Wiesław Wieczorek; (-) Elżbieta Witek; (-) Agnieszka Wojciechowska van Heukelom; (-) Grzegorz Woźniak; (-) Tadeusz Woźniak; (-) Tomasz Zieliński.

Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Projekt

U S TAWA

z dnia … o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw

Art. 1. W ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r., poz. 1153) w art. 26 po ust. 2a dodaje się ust. 2b w brzmieniu:

„2b. Wójtem nie może być osoba skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe”.

Art. 2. W ustawie z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2025 r., poz. 1684) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 26 po ust. 2a dodaje się ust. 2b w brzmieniu:

„2b. Członkiem zarządu powiatu nie może być osoba skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe.”;

2) po art. 31c dodaje się art. 31d w brzmieniu:

„Art. 31d. W przypadku skazania członka zarządu powiatu prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe, rada powiatu w terminie 14 dni od dnia powzięcia informacji o uprawomocnieniu się wyroku stwierdza w drodze uchwały utratę funkcji przez członka zarządu powiatu.”.

Art. 3. W ustawie z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2025 r., poz. 581) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 31 po ust. 2a dodaje się ust. 2b w brzmieniu:

„2b. Członkiem zarządu województwa nie może być osoba skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe.”;

2) po art. 37 dodaje się art. 37a w brzmieniu:

„Art. 37a. W przypadku skazania członka zarządu województwa prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe, sejmik województwa w terminie 14 dni od dnia powzięcia informacji o uprawomocnieniu się wyroku stwierdza w drodze uchwały utratę funkcji członka zarządu województwa.”.

Art. 4. W ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2025 r., poz.

365) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 426 § 2 zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie:

„Do każdego zgłoszenia należy dołączyć pisemne oświadczenia kandydatów o wyrażeniu zgody na kandydowanie oraz informację z Krajowego Rejestru Karnego potwierdzającą posiadanie prawa wybieralności do danej rady.”;

2) w art. 479 § 2 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) pisemne oświadczenie kandydata o wyrażeniu zgody na kandydowanie oraz informację z Krajowego Rejestru Karnego potwierdzającą posiadanie prawa wybieralności; zgoda kandydata na kandydowanie w wyborach powinna zawierać dane: imię (imiona), nazwisko, nazwisko rodowe, imiona rodziców, datę i miejsce urodzenia, obywatelstwo oraz numer ewidencyjny PESEL kandydata, a także wskazanie jego przynależności do partii politycznej; zgodę na kandydowanie kandydat opatruje datą i własnoręcznym podpisem”.

Art. 5. Do przedterminowych i uzupełniających wyborów do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego przeprowadzanych w trakcie kadencji, w czasie której niniejsza ustawa weszła w życie, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 4 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Art. 6. Do przedterminowych wyborów wójta (burmistrza, prezydenta miasta) przeprowadzanych w trakcie kadencji, w czasie której niniejsza ustawa weszła w życie, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 4 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Art. 7. Do zmian w składzie zarządu powiatu oraz zarządu województwa przeprowadzanych w trakcie kadencji, w czasie której niniejsza ustawa weszła w życie, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2 i art. 3 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Art. 8. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

UZASAD NI E N I E

Celem proponowanej ustawy jest zapewnienie szczególnej transparentności, a także wysokich standardów etycznych i rękojmi prawidłowego wykonywania zadań publicznych.

Samorząd odpowiada na podstawowe potrzeby obywateli - edukacja, komunikacja, infrastruktura drogowa, kultura, sport. Obywatele w wyborach powszechnych wybierają swoich przedstawicieli na stanowiska wójta (prezydenta, burmistrza) oraz radnych gminnych, powiatowych i wojewódzkich, którzy reprezentują ich interesy i dbają o dobro wspólne.

W trosce o najwyższe standardy i poszanowanie prawa istotne jest, aby obywatele mieli pewność, że ich przedstawicielami są osoby, które mają nienaganną postawę względem prawa, a także etyczną i moralną.

Kandydat startujący w wyborach samorządowych, powinien cechować się nienagannym stosunkiem do prawa. Transparentność oraz uczciwość osób pełniących funkcje publiczne są fundamentem demokratycznego państwa. Obywatele, jako wyborcy powierzający danym kandydatom odpowiedzialność za sprawy publiczne, mają prawo oczekiwać od swoich reprezentantów wiarygodności, przestrzegania prawa oraz postawy budzącej społeczne zaufanie.

Mając na względzie przejrzystość życia publicznego fundamentalne jest, aby o porządek i ład społeczny dbały osoby z nieposzlakowaną opinią. W związku z tym za priorytetowe uznaje się, aby kandydaci na stanowiska wójta (prezydenta, burmistrza) oraz radnych na szczeblu gminnym, powiatowym i wojewódzkim legitymowali się informacją z Krajowego Rejestru Karnego potwierdzającą posiadanie prawa wybieralności, a nie jak dotychczas oświadczeniem. Do tej pory kandydaci kandydujący w wyborach do samorządu terytorialnego musieli składać jedynie pisemne oświadczenie o posiadaniu prawa wybieralności.

Oświadczenia te nie były w żaden sposób weryfikowane.

Kandydaci kandydujący w wyborach na Prezydenta RP, wyborach do Sejmu RP i Senatu RP, a także w wyborach do Parlamentu Europejskiego są zobowiązani do złożenia pisemnego oświadczenia o posiadaniu prawa wybieralności jednak oświadczenie to jest każdorazowo weryfikowane. Właściwa komisja wyborcza niezwłocznie występuje do Ministra

Sprawiedliwości z zapytaniem o udzielenie informacji z Krajowego Rejestru Karnego o kandydacie. W przypadku kandydatów kandydujących w wyborach samorządowych oświadczenia nie są sprawdzane. Skutkiem tego są niestety nieuczciwe praktyki i wykryte naruszenia. Osoby piastujące kluczowe stanowiska samorządowe, mimo wyroków, składały oświadczenia o niekaralność sygnowane własnym podpisem. W ten sposób dopuszczały się poświadczenia nieprawdy, a idąc dalej - postępowały niegodnie, kierując się interesem własnym, a nie troską o dobro obywateli.

Projekt ustawy wprowadza zatem zmianę Kodeksu wyborczego, polegającą na tym, aby każdy kandydat kandydujący w wyborach do samorządu terytorialnego był zobowiązany złożyć informację z Krajowego Rejestru Karnego potwierdzającą posiadanie prawa wybieralności.

Proponowana

regulacja

zakłada

także

doprecyzowanie,

że

osoba

skazana

prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe nie może być członkiem zarządu powiatu ani członkiem zarządu województwa. To szczególnie istotna zmiana ponieważ członkowie zarządu powiatu i województwa nie muszą pełnić funkcji radnych, nie muszą również podlegać przepisom ustawy o pracownikach samorządowych, co daje furtkę do nadużyć w tym zakresie.

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2015 r., sygn. akt II OSK 2276/15 „ustawodawca uznaje, że osoby, które dopuściły się czynu karalnego zagrożonego określonym rodzajem kary stają się niegodne piastowania funkcji w urzędach publicznych, a co za tym idzie tracą prawo wybieralności”. Art. 11 § 2 pkt 1 Kodeksu wyborczego mówi, że nie ma prawa wybieralności w wyborach osoba skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe. Radni samorządowi nie mogą być zatem osobami skazanymi prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe.

Projekt ustawy ma na celu wykluczenie z życia publicznego osób, które złamały prawo w sposób świadomy. Prawomocny wyrok skazujący za przestępstwo umyślne podważa zaufanie do tej osoby i dowodzi, że nie daje ona rękojmi uczciwego i zgodnego z prawem

sprawowania urzędu i nie powinna mieć wpływu na podejmowane decyzje administracyjne oraz dysponowanie środkami publicznymi.

Definicję osoby pełniącej funkcję publiczną odnajdujemy w prawie karnym. Zgodnie z art. 115 § 13 pkt 4 k.k. funkcjonariuszem publicznym jest osoba będąca pracownikiem administracji rządowej, innego organu państwowego lub samorządu terytorialnego, chyba że pełni wyłącznie czynności usługowe, a także inna osoba w zakresie, w którym uprawniona jest do wydawania decyzji administracyjnych. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza podejmowanie działań z poszanowaniem wyrażonych w niej wartości, w sposób który nie podważa zasad ustrojowych państwa.

Skazanie za przestępstwo umyślne godzi w autorytet samorządu i państwa. Samorząd jest tym miejscem, w którym mieszkańcy tworzą wspólnotę i samodzielnie decydują o jej kształcie. Dlatego tak ważne jest, aby powierzający władzę mieli pewność, że ich przedstawiciele są osobami o nienagannej postawie.

Projekt ustawy pozostaje bez wpływu na budżet państwa oraz budżety samorządu terytorialnego.

Projekt wywołuje pozytywne skutki prawne oraz społeczne.

Projekt nie ma wpływu na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców.

Projekt ustawy nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej.

WZÓR

DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR)

projektu ustawy

Informacja o projekcie

a) Tytuł projektu:

Projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw

b) Przedstawiciel wnioskodawcy:

Wioletta Kulpa i Łukasz Schreiber

I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań.

Projekt ustawy wprowadza zmianę Kodeksu wyborczego, polegającą na tym, aby każdy kandydat kandydujący w wyborach do samorządu terytorialnego był zobowiązany złożyć informację z Krajowego Rejestru Karnego potwierdzającą posiadanie prawa wybieralności.

Do tej pory kandydaci kandydujący w wyborach do samorządu terytorialnego musieli składać jedynie pisemne oświadczenie o posiadaniu prawa wybieralności. Oświadczenia te nie były w żaden sposób weryfikowane.

Proponowana regulacja zakłada także doprecyzowanie, że osoba skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe nie może być członkiem zarządu powiatu ani członkiem zarządu województwa. To szczególnie istotna zmiana ponieważ członkowie zarządu powiatu i województwa nie muszą pełnić funkcji radnych, nie muszą również podlegać przepisom ustawy o pracownikach samorządowych, co daje furtkę do nadużyć w tym zakresie.

Projekt ustawy ma na celu wykluczenie z życia publicznego osób, które złamały prawo w sposób świadomy.

-2-

[2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Nie Cel, który ma być osiągnięty za pomocą przedmiotowego projektu ustawy nie może być zrealizowany za pomocą innych środków niż zaproponowane w projekcie.

II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań?

a) Projekt jest spójny z dotychczasowymi regulacjami.

b) Projekt jest zgodny z Konstytucją RP, w tym z konstytucyjnym standardem ochrony wolności i praw.

c) Projekt jest zgodny z prawem międzynarodowym oraz prawem UE.

d) Projektowana ustawa weszłaby w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Projekt ustawy wprowadza zatem Kodeksu wyborczego, polegającą na tym, aby każdy kandydat kandydujący w wyborach do samorządu terytorialnego był zobowiązany złożyć informację z Krajowego Rejestru Karnego potwierdzającą posiadanie prawa wybieralności.

Do tej pory kandydaci kandydujący w wyborach do samorządu terytorialnego musieli składać jedynie pisemne oświadczenie o posiadaniu prawa wybieralności. Oświadczenia te nie były w żaden sposób weryfikowane.

Proponowana regulacja zakłada także doprecyzowanie, że osoba skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe nie może być członkiem zarządu powiatu ani członkiem zarządu województwa.

[4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań?

Projekt wywołuje pozytywne skutki społeczne. Celem proponowanej regulacji

jest

zapewnienie szczególnej transparentności, a także wysokich standardów etycznych i rękojmi prawidłowego wykonywania zadań publicznych. Projekt ustawy ma na celu wykluczenie z życia publicznego osób, które złamały prawo w sposób świadomy.

Prawomocny wyrok skazujący za przestępstwo umyślne podważa zaufanie do tej osoby i dowodzi, że nie daje ona rękojmi uczciwego i zgodnego z prawem sprawowania urzędu i nie powinna mieć wpływu na podejmowane decyzje administracyjne oraz dysponowanie środkami publicznymi. Skazanie za przestępstwo umyślne godzi w autorytet samorządu i

-3państwa. Samorząd jest tym miejscem, w którym mieszkańcy tworzą wspólnotę i samodzielnie decydują o jej kształcie. Dlatego tak ważne jest, aby powierzający władzę mieli pewność, że ich przedstawiciele są osobami o nienagannej postawie. Proponowane zapisy dają pewność obywatelom, że w wyborach samorządowych wybierają osoby, na których nie ciążą wyroki.

[5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań?

Projekt nie wywołuje skutków gospodarczych. Przyczynia się jedynie do zwiększenia transparentności życia publicznego.

Projekt nie ma wpływu na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców.

[6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego?

Projekt ustawy nie wywołuje skutków finansowych dla budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

Kandydaci kandydujący w wyborach samorządowych muszą jedynie przedstawić informację z Krajowego Rejestru Karnego, której koszt w wersji papierowej wynosi 30 zł. Kandydaci ponoszę te koszty samodzielnie.

[7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

Wejście w życie ustawy nie będzie miało wpływu na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego.

[8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie

-4III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu

[9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie

[10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie

[11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie