Tekst druku sejmowego nr 2701

Druk nr 2701 Warszawa, 27 maja 2026 r.

SEJM

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

X kadencja Komisja Polityki Społecznej i Rodziny

Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu Komisja Polityki Społecznej i Rodziny wnosi projekt ustawy:

- o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Do reprezentowania stanowiska Komisji w pracach nad projektem ustawy została upoważniona poseł Katarzyna Ueberhan .

Przewodnicząca Komisji (-) Katarzyna Ueberhan

Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

U S T AWA

z dnia ……. 2026 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Art. 1. W ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, 1301, 1665, 1746 oraz z 2026 r. poz. 26) wprowadza się następujące zmiany: 1)

uchyla się art. 47a i art. 47b;

2)

po art. 68g dodaje się art. 68h–68j w brzmieniu:

„Art. 68h. 1. W celu realizacji programów, o których mowa w art. 47 ust. 1 pkt 4, Fundusz może nieodpłatnie przekazywać na rzecz osób niepełnosprawnych oraz rodzin, których

członkami

są

osoby

niepełnosprawne,

sprzęt,

urządzenia,

pojazdy,

oprogramowanie oraz inne wyroby, w tym medyczne, służące zwiększaniu, utrzymaniu lub poprawie możliwości funkcjonalnych osób niepełnosprawnych, udostępnione Funduszowi w ramach rezerwy strategicznej na podstawie art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o rezerwach strategicznych (Dz. U.)..

2. Prezes

Zarządu

Funduszu

dokonuje

likwidacji

udostępnionej

rezerwy

strategicznej, o której mowa w ust. 1, w drodze decyzji. Do decyzji Prezesa Zarządu Funduszu dotyczącej udostępnionej rezerwy strategicznej nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.

3. Decyzję, o której mowa w ust. 2, Prezes Zarządu Funduszu wydaje z urzędu albo na wniosek Agencji, za zgodą ministra właściwego do spraw wewnętrznych albo na wniosek tego ministra.

4. Decyzja, o której mowa w ust. 2, zawiera co najmniej: 1)

określenie asortymentu likwidowanej rezerwy strategicznej, o której mowa w ust. 1, i jego ilości oraz wartości księgowej,

2)

wskazanie przyczyny likwidacji rezerwy strategicznej, o której mowa w ust. 1;

3)

warunki i sposób likwidacji rezerwy strategicznej, o której mowa w ust. 1, poprzez przekazanie asortymentu likwidowanej rezerwy strategicznej na rzecz osób wskazanych w ust. 1;

4)

określenie terminu wykonania decyzji.

–2– 5.

Prezes Zarządu Funduszu zawiadamia ministra właściwego do spraw

wewnętrznych o zamiarze wydania decyzji, o której mowa w ust. 2.

6. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, o którym mowa w ust. 5, ma prawo złożyć, w formie pisemnej, sprzeciw do Prezesa Zarządu Funduszu. W razie zgłoszenia sprzeciwu, decyzji o której mowa w ust. 2 nie wydaje się.

7. Fundusz, działając w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie decyzji, o której mowa w ust. 2,

przekazuje nieodpłatnie osobom wskazanym w ust. 1,

udostępniony asortyment, o którym mowa w tej decyzji, stosując odpowiednio art. 47 ust. 1 pkt 4.

8. Przekazanie asortymentu następuje na podstawie umowy o nieodpłatnym przekazaniu, zawartej przez Fundusz działający w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, w formie pisemnej.

9. W przypadku nieodpłatnego przekazania asortymentu zlikwidowanej rezerwy strategicznej w sposób wskazany w ust. 8, nie pobiera się danin publicznych od żadnego z podmiotów będących stronami umowy.

10. Wartość przekazywanego asortymentu ustala się według jego wartości księgowej, przez którą rozumie się wartość początkową brutto pomniejszoną o odpisy amortyzacyjne.

11. Przed przekazaniem asortymentu Fundusz na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 4 i art. 47a ust. 2 finansuje dokonywane przez Agencję niezbędne i ekonomicznie uzasadnione nakłady, polegające w szczególności na przeglądach, przechowywaniu oraz koniecznych naprawach.

Art. 68i. 1. W okresie do dnia 31 grudnia 2028 r. minister właściwy do spraw wewnętrznych może dokonać likwidacji zwróconego przez Fundusz asortymentu rezerwy strategicznej, poprzez utylizację lub nieodpłatne przekazanie państwowym jednostkom organizacyjnym, jednostkom samorządu terytorialnego lub utworzonym przez nie jednostkom organizacyjnym, samodzielnym publicznym zakładom opieki zdrowotnej, jak również organizacjom pozarządowym i podmiotom wymienionym w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w szczególności działającym na rzecz osób niepełnosprawnych, na realizację celów statutowych tych podmiotów, niebędących działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, biorąc pod uwagę ich

–3– potrzeby oraz przydatność przekazywanego asortymentu do realizacji zadań ustawowych i statutowych tych podmiotów.

2. Likwidacji, o której mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw wewnętrznych dokonuje w drodze decyzji na wniosek Prezesa Zarządu Funduszu lub Agencji. Do decyzji przepisy art. 7 oraz art. 25 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o rezerwach strategicznych stosuje się odpowiednio. 3 Wykonując decyzję, o której mowa w ust. 2, Agencja: 1)

poddaje utylizacji asortyment lub

2)

dokonuje jego nieodpłatnego przekazania podmiotom wskazanym w ust. 1 na podstawie umowy, określając szczegółowe warunki przekazania tego asortymentu.

5. W przypadku, o którym mowa w ust. 3 pkt 2, od podmiotów, o których mowa w

ust. 1, nie pobiera się danin publicznych, z wyjątkiem podatku akcyzowego, podatku od towarów i usług oraz należności celnych.

Art. 68j. Do asortymentu rezerwy strategicznej przekazanego na podstawie art. 68h i art. 68i nie stosuje się przepisów rozdziału 5 ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o rezerwach strategicznych oraz przepisów wydanych na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz. U.), chyba że ustawa stanowi inaczej.”.

Art. 2. Przepisy art. 68h–68j ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się do dnia 31 grudnia 2028 r.

Art. 3. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia z wyjątkiem art. 1 pkt 1, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2029 r.". .

–4– Uzasadnienie Dotychczasowa regulacja prawna w zakresie możliwości wypożyczania technologii wspomagających osobom z niepełnosprawnościami oraz członkom ich rodzin nie przyniosła oczekiwanych rezultatów, dlatego też konieczne jest wprowadzenie przepisów prawa, które umożliwiłyby skuteczne rozdysponowanie technologii wspomagających do osób ze szczególnymi potrzebami.

Dotychczasowe doświadczenia wskazują, że funkcjonowanie ogólnopolskiej wypożyczalni generowało bardzo wysokie koszty, niewspółmierne do efektów. Zakupione technologie w większości nie nadają się do wypożyczenia. Dotyczy to w szczególności sprzętu osobistego użytku, jak aparaty słuchowe lub sprzętu o zbyt niskiej wartości, dla którego koszt obsługi logistycznej jest niewspółmiernie wysoki, jak wózki ręczne.

W takiej sytuacji, w większości przypadków optymalnym rozwiązaniem będzie przekazanie zakupionego sprzętu bezpośrednio osobom ze szczególnymi potrzebami lub poprzez organizacje społeczne lub jednostki samorządu terytorialnego, które będą mogły efektywnie rozdysponować zakupione technologie. W efekcie rozdysponowania sprzętu Skarb Państwa znacząco ograniczy nieracjonalne wydatki ponoszone na utrzymywanie wypożyczalni.

Wartość sprzętu zakupionego w ramach rezerwy strategicznej wyniosła 95 587 575,80 zł.

Mając na uwadze skalę i znaczenie zrealizowanych zakupów, a także fakt, że technologie te stanowią majątek Skarbu Państwa, konieczne jest wdrożenie rozwiązań legislacyjnych umożliwiających ich maksymalne i racjonalne wykorzystanie.

Na dzień 31 grudnia 2025 r. całkowity koszt utrzymania wypożyczalni wyniósł 7 325 975,67 zł, z czego aż 1 892 472,62 zł stanowiły wydatki na magazynowanie.

Dodatkowo proces dostosowania i montażu wielu technologii okazał się ekonomicznie nieuzasadniony. Przykładowo przy wózkach ręcznych, których cena zakupu wynosiła od 792,96 zł do 15 655,91 zł brutto, koszt dostosowania pojedynczego egzemplarza wynosił 1 353,00 zł brutto. W przypadku wszystkich zakupionych wózków ręcznych o łącznej wartości 7 829 035,45 zł oznaczałoby to koszt dostosowania na poziomie 2 461 107,00 zł, czyli aż 31,44% ich ceny zakupu.

Powyższe wydatki trudno uznać za efektywne i oszczędne, zwłaszcza w kontekście bardzo niskiego stopnia wykorzystania zasobów wypożyczalni. Do końca grudnia 2025 r. z jej usług skorzystało 1964 beneficjentów, którzy wypożyczyli jedynie 2717 sprzętów, spośród 14 555 dostępnych.

Przedstawione dane potwierdzają, że dotychczasowy model funkcjonowania wypożyczalni

–5– był nieefektywny zarówno pod względem kosztów, jak i praktycznego wykorzystania.

Dodatkowo, część udostępnianych technologii w ogóle nie spełniała warunków umożliwiających ich wielokrotne wypożyczanie. Dotyczyło to m.in. urządzeń wyposażonych w jednorazowe kody dostępu, które uniemożliwiały ich ponowne wykorzystanie w systemie rotacyjnym, a także sprzętu medycznego wymagającego indywidualnego dopasowania i przeznaczonego do stałego, osobistego użytku (takiego jak aparaty słuchowe).

Tym bardziej zasadne jest podjęcie działań legislacyjnych, które umożliwią racjonalne zagospodarowanie posiadanego majątku Skarbu Państwa i lepsze dostosowanie mechanizmów dystrybucji sprzętu, do rzeczywistych potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

Racjonalnym i zgodnym z interesem publicznym rozwiązaniem jest docelowe przekazanie asortymentu zakupionego w ramach rezerwy strategicznej, bezpośrednio osobom ze szczególnymi potrzebami, ponieważ technologie wspomagające są im niezbędne do codziennego funkcjonowania oraz utrzymania samodzielności. Formuła wypożyczania nie odpowiada specyfice tych urządzeń ani realnym potrzebom ich użytkowników, dla których stały dostęp do technologii wspomagających jest kluczowy.

Brak przepisów umożliwiających przekazanie asortymentu na własność beneficjentom, powoduje ryzyko niewykorzystania ich pełnego potencjału oraz ogranicza możliwość trwałego wsparcia osób, które wymagają takich rozwiązań w sposób ciągły. Stanowi to wyzwanie w kontekście realizacji celu publicznego, jakim jest przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu i technologicznemu oraz wzmacnianie samodzielności osób ze szczególnymi potrzebami. Powyższe uzasadni dodatkowo koszty poniesione dotychczas na dostosowanie sprzętów, z których aktualnie korzystają osoby z niepełnosprawnościami.

Celem projektowanych art. 68h - 68j jest stworzenie odrębnej, szczególnej podstawy prawnej umożliwiającej Państwowemu Funduszowi Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), nieodpłatne przekazywanie osobom z niepełnosprawnościami oraz rodzinom, których członkami są osoby z niepełnosprawnościami, środków materialnych i niematerialnych pochodzących z rezerw strategicznych, udostępnionych Funduszowi w celu realizacji programów, o których mowa w art. 47 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 47a.

Nowe przepisy w sposób jednoznaczny określają tryb likwidacji rezerwy strategicznej udostępnionej Funduszowi, zasady nieodpłatnego przekazywania asortymentu z tej rezerwy oraz udział Ministra właściwego do spraw wewnętrznych i PFRON w procesie.

Wprowadzenie regulacji jest konieczne z uwagi na to, że obowiązujące przepisy dotyczące rezerw strategicznych nie przewidują szczególnej procedury ich kierowania bezpośrednio do

–6– osób z niepełnosprawnością.

Projektowane rozwiązanie w zakresie art. 68i umożliwia jednocześnie ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych oraz Agencji nieodpłatne przekazanie zwróconych przez Fundusz asortymentów rezerwy strategicznej, podmiotom wskazanym w ust. 2 tego artykułu.

Przeprowadzona analiza skuteczności i zasadności dotychczasowego modelu wypożyczania wykazała, że zakładane cele nie zostały osiągnięte, a jego dalsze funkcjonowanie nie znajdowało uzasadnienia w świetle stwierdzonej niskiej efektywności oraz nadmiernych kosztów realizacji.

Wskazać należy, że znaczną część asortymentu stanowią wyroby medyczne, które zgodnie obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie nie mogą być przekazywane osobom potrzebującym, w sytuacji choćby minimalnych wątpliwości, co do ich sprawności, bowiem wiązałoby się to z ryzykiem wyrządzenia szkody. W przypadku dystrybucji niesprawnych wyrobów medycznych, odpowiedzialność obejmuje również dystrybutorów, którzy są zobowiązani do sprawdzenia zgodności wyrobów z wymogami MDR przed ich wprowadzeniem na rynek.

Kierując się misją Funduszu, polegającą na wspieraniu osób z niepełnosprawnościami oraz mając na względzie konieczność zabezpieczenia właściwego stanu technicznego przekazywanego sprzętu, Fundusz w myśl projektowanych przepisów będzie finansować niezbędne i ekonomicznie uzasadnione nakłady ponoszone przez Agencję. W ramach powyższych wydatków prowadzone mogą być przeglądy oraz konieczne naprawy, tak aby do osób wymagających wsparcia trafił sprzęt w pełni sprawny i gotowy do użytkowania.

Wydatkowanie środków na ten cel pozostaje więc zasadne, celowe i gospodarne – pozwala maksymalnie wykorzystać likwidowany asortyment, zapewnić jego pełną funkcjonalność oraz dostarczyć osobom ze szczególnymi potrzebami, w tym z niepełnosprawnościami sprzęt, który realnie poprawi ich komfort życia i zwiększy możliwości uczestnictwa w społeczeństwie.

Projekt zakłada, że ustawa wejdzie w życie dzień po dniu jej ogłoszenia. Przepisy mają jednak charakter epizodyczny i dlatego po ich zastosowaniu zasadne wydaje się ich uchylenie. Mając na względzie opisane w uzasadnieniu doświadczenia w pracy wypożyczalni założono, że w okresie do 31 grudnia 2028 r. możliwa będzie likwidacja rezerwy, a następnie rozdysponowanie sprzętu osobom ze szczególnymi potrzebami. Po tym czasie wskazane

–7– przepisy art. 47a i 47b, jak również 68h - 68j staną się zbędne, co oznacza, że należy je usunąć z porządku prawnego.

Przewidziany w ustawie okres obowiązywania przepisów do 31 grudnia 2028 r. wydaje się wystarczający do osiągnięcia celów ustawy.

Rozwiązanie nie generuje dodatkowych kosztów dla budżetu państwa, gdyż opiera się na wykorzystaniu rezerwy strategicznej udostępnionej Funduszowi.

Celem ustawy jest zagospodarowanie pozyskanego przez Skarb Państwa mienia i uniknięcie dalszych kosztów jego magazynowania, a w razie potrzeby kosztów jego utylizacji, które musiałyby zostać poniesione, jeśli projektowane przepisy nie weszłyby w życie.

Koszty związane z przeglądami i naprawą sprzętu, w tym koszty wymiany akumulatorów wózków i skuterów elektrycznych i napędów do wózków ręcznych zostaną sfinansowane przez PFRON. Jeśli w wyniku przeglądów okaże się, że sprzęt nie nadaje się do wykorzystania, wówczas będzie podlegał utylizacji. Pozostały sprzęt zostanie po ewentualnych naprawach przekazany osobom potrzebującym. Wyłączenie obowiązku uiszczania danin publicznych nie wpływa negatywnie na dochody państwa, ponieważ dotyczy czynności nieodpłatnych i wąskiej grupy odbiorców.

Analizując skutki finansowe projektowanej ustawy trzeba zauważyć, że w okresie od 2023 r. do dnia 31.12.2025 r. z tytułu prowadzenia wypożyczalni PFRON wydatkował łącznie kwotę 7.325.975,67 zł brutto, na którą składają się koszty usługi logistycznej realizowanej przez RARS, obejmującej w szczególności przechowywanie technologii, a ponadto ubezpieczenie, transport, montaż i dostosowanie do potrzeb beneficjentów i koszty administracyjne.

Wejście w życie projektowanej ustawy pozwoliłoby na zatrzymanie tych wydatków, które w przeciwnym razie będą z czasem rosły, bowiem koszty obsługi starzejących się technologii będą również z czasem wzrastały.

Według stanu na dzień 31.12.2025 r., po uwzględnieniu amortyzacji, wartość księgowa technologii wynosiła 22.637.908,55 złotych netto. Wartość ta nie uwzględnia technologii, które w dniu zakupu kosztowały do 10 tysięcy złotych - te technologie zostały w całości zamortyzowane. Przy takich samych założeniach, wartość tych technologii na dzień 31.12.2026 r. wyniesie 14.405.941,38 złotych netto.

Przekazanie technologii osobom fizycznym i organizacjom oznaczać będzie zatem zmniejszenie wartości majątku należącego do Skarbu Państwa.

Dodatkowo, część technologii wymagać będzie w szczególności przeglądów i napraw, a ponadto dalszego magazynowania i ubezpieczenia. Szacuje się, że koszty PFRON związane z

–8– tymi działaniami wyniosą w latach 2027 i 2028 łącznie 18.133.687,69 złotych brutto.

Trzeba jednak zauważyć, że dalsze prowadzenie wypożyczalni oznaczałoby, że koszty te byłyby jeszcze znacząco wyższe. Dodatkowo prowadzenie wypożyczalni wymagałoby bowiem ponoszenia kosztów związanych z kolejnymi naprawami zużywającego się wciąż sprzętu, coraz wyższych kosztów obsługi administracyjnej i logistyki posiadanych technologii, a także nieustannie ponoszonych kosztów magazynowania, które pozostawałyby na wysokim poziomie, bez perspektywy na ich ograniczenie.

W ostatecznym rozrachunku, efektem projektowanej ustawy będzie bardziej efektywne wykorzystanie zakupionego majątku i zmniejszenie przyszłych wydatków po stronie budżetu państwa i PFRON.

Projekt nie przewiduje wydania aktów wykonawczych.

Projekt nie był poddany konsultacjom, o których mowa w art. 34 ust. 3 Regulaminu Sejmu RP.

Przedkładany projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Zawarte w projekcie regulacje nie mają wpływu na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców.

Projekt ustawy nie wymaga przedłożenia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia.

Projekt nie podlega procedurze notyfikacji.

DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR)

projektu ustawy

Informacja o projekcie

a) Tytuł projektu: o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

b) Przedstawiciel wnioskodawcy:

Katarzyna Ueberhan

I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań.

Dotychczasowa regulacja prawna w zakresie możliwości wypożyczania technologii wspomagających osobom z niepełnosprawnościami oraz członkom ich rodzin nie przyniosła oczekiwanych rezultatów, dlatego też konieczne jest wprowadzenie przepisów prawa, które umożliwiłyby skuteczne rozdysponowanie technologii wspomagających do osób ze szczególnymi potrzebami.

Dotychczasowe doświadczenia wskazują, że funkcjonowanie ogólnopolskiej wypożyczalni generowało bardzo wysokie koszty, niewspółmierne do efektów. Zakupione technologie w większości nie nadają się do wypożyczenia. Dotyczy to w szczególności sprzętu osobistego użytku, jak aparaty słuchowe lub sprzętu o zbyt niskiej wartości, dla którego koszt obsługi logistycznej jest niewspółmiernie wysoki, jak wózki ręczne.

W takiej sytuacji, w większości przypadków optymalnym rozwiązaniem będzie przekazanie zakupionego sprzętu bezpośrednio osobom ze szczególnymi potrzebami lub poprzez organizacje społeczne lub jednostki samorządu terytorialnego, które będą mogły efektywnie rozdysponować zakupione technologie. W efekcie rozdysponowania sprzętu Skarb Państwa znacząco ograniczy nieracjonalne wydatki ponoszone na utrzymywanie wypożyczalni. Wartość sprzętu zakupionego w ramach rezerwy strategicznej wyniosła 95 587 575,80 zł. Mając na uwadze skalę i znaczenie zrealizowanych zakupów, a także fakt, że technologie te stanowią majątek Skarbu Państwa, konieczne jest wdrożenie rozwiązań legislacyjnych umożliwiających ich maksymalne i racjonalne wykorzystanie.

Na dzień 31 grudnia 2025 r. całkowity koszt utrzymania wypożyczalni wyniósł 7 325 975,67 zł, z czego aż 1 892 472,62 zł stanowiły wydatki na magazynowanie.

Dodatkowo proces dostosowania i montażu wielu technologii okazał się ekonomicznie nieuzasadniony. Przykładowo przy wózkach ręcznych, których cena zakupu wynosiła od 792,96 zł do 15 655,91 zł brutto, koszt dostosowania pojedynczego egzemplarza wynosił 1 353,00 zł brutto.

W przypadku wszystkich zakupionych wózków ręcznych o łącznej wartości 7 829 035,45 zł oznaczałoby to koszt dostosowania na poziomie 2 461 107,00 zł, czyli aż 31,44% ich ceny zakupu.

Powyższe wydatki trudno uznać za efektywne i oszczędne, zwłaszcza w kontekście bardzo niskiego stopnia wykorzystania zasobów wypożyczalni. Do końca grudnia 2025 r. z jej usług skorzystało 1964 beneficjentów, którzy wypożyczyli jedynie 2717 sprzętów, spośród 14 555 dostępnych.

-2Przedstawione dane potwierdzają, że dotychczasowy model funkcjonowania wypożyczalni był nieefektywny zarówno pod względem kosztów, jak i praktycznego wykorzystania. Dodatkowo, część udostępnianych technologii w ogóle nie spełniała warunków umożliwiających ich wielokrotne wypożyczanie. Dotyczyło to m.in. urządzeń wyposażonych w jednorazowe kody dostępu, które uniemożliwiały ich ponowne wykorzystanie w systemie rotacyjnym, a także sprzętu medycznego wymagającego indywidualnego dopasowania i przeznaczonego do stałego, osobistego użytku (takiego jak aparaty słuchowe).

Tym bardziej zasadne jest podjęcie działań legislacyjnych, które umożliwią racjonalne zagospodarowanie posiadanego majątku Skarbu Państwa i lepsze dostosowanie mechanizmów dystrybucji sprzętu, do rzeczywistych potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

Racjonalnym i zgodnym z interesem publicznym rozwiązaniem jest docelowe przekazanie asortymentu zakupionego w ramach rezerwy strategicznej, bezpośrednio osobom ze szczególnymi potrzebami, ponieważ technologie wspomagające są im niezbędne do codziennego funkcjonowania oraz utrzymania samodzielności. Formuła wypożyczania nie odpowiada specyfice tych urządzeń ani realnym potrzebom ich użytkowników, dla których stały dostęp do technologii wspomagających jest kluczowy.

Brak przepisów umożliwiających przekazanie asortymentu na własność beneficjentom, powoduje ryzyko niewykorzystania ich pełnego potencjału oraz ogranicza możliwość trwałego wsparcia osób, które wymagają takich rozwiązań w sposób ciągły. Stanowi to wyzwanie w kontekście realizacji celu publicznego, jakim jest przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu i technologicznemu oraz wzmacnianie samodzielności osób ze szczególnymi potrzebami. Powyższe uzasadnia dodatkowo koszty poniesione dotychczas na dostosowanie sprzętów, z których aktualnie korzystają osoby z niepełnosprawnościami.

Celem projektowanych przepisów jest stworzenie odrębnej, szczególnej podstawy prawnej umożliwiającej Państwowemu Funduszowi Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), nieodpłatne przekazywanie osobom z niepełnosprawnościami oraz rodzinom, których członkami są osoby z niepełnosprawnościami, środków materialnych i niematerialnych pochodzących z rezerw strategicznych, udostępnionych Funduszowi w celu realizacji programów, o których mowa w art. 47 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 47a.

Nowe przepisy w sposób jednoznaczny określają tryb likwidacji rezerwy strategicznej udostępnionej Funduszowi, zasady nieodpłatnego przekazywania asortymentu z tej rezerwy oraz udział Ministra właściwego do spraw wewnętrznych i PFRON w procesie. Wprowadzenie regulacji jest konieczne z uwagi na to, że obowiązujące przepisy dotyczące rezerw strategicznych nie przewidują szczególnej procedury ich kierowania bezpośrednio do osób z niepełnosprawnością.

Projektowane rozwiązanie umożliwia jednocześnie ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych oraz Agencji nieodpłatne przekazanie zwróconych przez Fundusz asortymentów rezerwy strategicznej, podmiotom wskazanym w tych przepisach.

Przeprowadzona analiza skuteczności i zasadności dotychczasowego modelu wypożyczania wykazała, że zakładane cele nie zostały osiągnięte, a jego dalsze funkcjonowanie nie znajdowało uzasadnienia w świetle stwierdzonej niskiej efektywności oraz nadmiernych kosztów realizacji.

Wskazać należy, że znaczną część asortymentu stanowią wyroby medyczne, które zgodnie obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie nie mogą być przekazywane osobom potrzebującym, w sytuacji choćby minimalnych wątpliwości, co do ich sprawności, bowiem wiązałoby się to z ryzykiem wyrządzenia szkody. W przypadku dystrybucji niesprawnych wyrobów medycznych, odpowiedzialność obejmuje również dystrybutorów, którzy są zobowiązani do sprawdzenia zgodności wyrobów z wymogami MDR przed ich wprowadzeniem na rynek.

Celem ustawy jest zagospodarowanie pozyskanego przez Skarb Państwa mienia i uniknięcie dalszych kosztów jego magazynowania, a w razie potrzeby kosztów jego utylizacji, które musiałyby zostać poniesione, jeśli projektowane przepisy nie weszłyby w życie.

-3[2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne?  Tak  Nie Alternatywnym rozwiązaniem jest dalsze prowadzenie wypożyczalni sprzętu zakupionego przez RARS, ale sprzęt jest niedostosowany do potrzeb osób potrzebujących, a koszty jego wypożyczania w wielu przypadkach przekraczają wartość tego sprzętu. Jak wskazano powyżej, model funkcjonowania wypożyczalni byłby jednak nieefektywny zarówno pod względem kosztów, jak i praktycznego wykorzystania.

Dodatkowo, część udostępnianych technologii w ogóle nie spełniała warunków umożliwiających ich wielokrotne wypożyczanie. Dotyczyło to m.in. urządzeń wyposażonych w jednorazowe kody dostępu, które uniemożliwiały ich ponowne wykorzystanie w systemie rotacyjnym, a także sprzętu medycznego wymagającego indywidualnego dopasowania i przeznaczonego do stałego, osobistego użytku (takiego jak aparaty słuchowe).

II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań?

Projektowane przepisy mają charakter epizodyczny i ich celem jest wprowadzenie prawnych możliwości efektywnego zagospodarowania sprzętu zakupionego w celu prowadzenia centralnej wypożyczalni.

Ustawa wprowadza przepisy epizodyczne tj. 68h – 68j.

Zgodnie z projektem, przepisy te mają obowiązywać do 31 grudnia 2028 r. W tym samym dniu mają zostać uchylone przepisy art. 47a i 47b ustawy.

Rozwiązanie przywraca spójność analizowanej ustawy, także jest zgodne z Konstytucją RP, w tym z konstytucyjnym standardem ochrony wolności i praw.

Jest również zgodne z prawem międzynarodowym i prawem UE.

[4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań?

Mając na uwadze obowiązek wspierania osób z niepełnosprawnościami oraz konieczność zabezpieczenia właściwego stanu technicznego przekazywanego sprzętu, Fundusz w myśl projektowanych przepisów będzie finansować niezbędne i ekonomicznie uzasadnione nakłady ponoszone przez Agencję. W ramach powyższych wydatków prowadzone mogą być przeglądy oraz konieczne naprawy, tak aby do osób wymagających wsparcia trafił sprzęt w pełni sprawny i gotowy do użytkowania.

Pozwoli to maksymalnie wykorzystać zakupiony asortyment, zapewnić jego pełną funkcjonalność oraz dostarczyć osobom ze szczególnymi potrzebami, w tym z niepełnosprawnościami sprzęt, który realnie poprawi ich komfort życia i zwiększy możliwości uczestnictwa w społeczeństwie.

Założono, że możliwa będzie likwidacja rezerwy i w ślad za tym rozdysponowanie sprzętu osobom ze szczególnymi potrzebami. Nastąpi to w okresie do 31 grudnia 2028 r. Po tym czasie wskazane przepisy art. 47a i 47b, jak również 68h - 68j staną się zbędne, co oznacza, że należy je usunąć z porządku prawnego.

Przewidziany w ustawie okres obowiązywania przepisów do 31 grudnia 2028 r. wydaje się wystarczający do osiągnięcia celów ustawy.

-4[5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań?

Projekt dotyczy majątku należącego do Skarbu Państwa i efektywne wykorzystanie wcześniej zakupionego przez Państwo mienia. Celem ustawy jest zagospodarowanie pozyskanego przez Skarb Państwa mienia i uniknięcie dalszych kosztów jego magazynowania, a w razie potrzeby kosztów jego utylizacji, które musiałyby zostać poniesione, jeśli projektowane przepisy nie weszłyby w życie.

Koszty związane z przeglądami i naprawą sprzętu, w tym koszty wymiany akumulatorów wózków i skuterów elektrycznych i napędów do wózków ręcznych zostaną sfinansowane przez PFRON. Jeśli w wyniku przeglądów okaże się, że sprzęt nie nadaje się do wykorzystania, wówczas będzie podlegał utylizacji. Pozostały sprzęt zostanie po ewentualnych naprawach przekazany osobom potrzebującym.

Wyłączenie obowiązku uiszczania danin publicznych nie wpływa negatywnie na dochody państwa, ponieważ dotyczy czynności nieodpłatnych i wąskiej grupy odbiorców.

Analizując skutki finansowe projektowanej ustawy trzeba zauważyć, że w okresie od 2023 r. do dnia 31.12.2025 r. z tytułu prowadzenia wypożyczalni PFRON wydatkował łącznie kwotę 7.325.975,67 zł brutto, na którą składają się koszty usługi logistycznej realizowanej przez RARS, obejmującej w szczególności przechowywanie technologii, a ponadto ubezpieczenie, transport, montaż i dostosowanie do potrzeb beneficjentów i koszty administracyjne.

Wejście w życie projektowanej ustawy pozwoliłoby na zatrzymanie tych wydatków, które w przeciwnym razie będą z czasem rosły, bowiem koszty obsługi starzejących się technologii będą również z czasem wzrastały.

Według stanu na dzień 31.12.2025 r., po uwzględnieniu amortyzacji, wartość księgowa technologii wynosiła 22.637.908,55 złotych netto. Wartość ta nie uwzględnia technologii, które w dniu zakupu kosztowały do 10 tysięcy złotych - te technologie zostały w całości zamortyzowane. Przy takich samych założeniach, wartość tych technologii na dzień 31.12.2026 r. wyniesie 14.405.941,38 złotych netto.

Przekazanie technologii osobom fizycznym i organizacjom oznaczać będzie zatem zmniejszenie wartości majątku należącego do Skarbu Państwa.

Dodatkowo, część technologii wymagać będzie w szczególności przeglądów i napraw, a ponadto dalszego magazynowania i ubezpieczenia. Szacuje się, że koszty PFRON związane z tymi działaniami wyniosą w latach 2027 i 2028 łącznie 18.133.687,69 złotych brutto.

Trzeba jednak zauważyć, że dalsze prowadzenie wypożyczalni oznaczałoby, że koszty te byłyby jeszcze znacząco wyższe. Dodatkowo prowadzenie wypożyczalni wymagałoby bowiem ponoszenia kosztów związanych z kolejnymi naprawami zużywającego się wciąż sprzętu, coraz wyższych kosztów obsługi administracyjnej i logistyki posiadanych technologii, a także nieustannie ponoszonych kosztów magazynowania, które pozostawałyby na wysokim poziomie, bez perspektywy na ich ograniczenie.

W ostatecznym rozrachunku, efektem projektowanej ustawy będzie bardziej efektywne wykorzystanie zakupionego majątku i zmniejszenie przyszłych wydatków po stronie budżetu państwa i PFRON.

[6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego?

Wartość technologii (która w zakupie kosztowała powyżej 10 tys. złotych) kształtuje się następująco:

- wg stanu na dzień 31.12.2025 r. - 22 637 908,55 zł netto

- wg stanu na dzień 31.12.2026 r. szacunkowo będzie to - 14 405 941,38 zł netto.

Zmniejszenie wartości księgowej wynika z amortyzacji.

-5Aktualnie ponoszone koszty za usługę logistyczną realizowaną przez RARS wynoszą: okres 2023 r. – 31.12.2025 r. 7 325 975,67 zł brutto okres 2023 r. – 28.02.2026 r. 7 784 857,88 zł brutto w tym:

a) Przechowywanie technologii: okres 2023 r. – 31.12.2025 r. 1 892 472,62 zł okres 2023 r. – 28.02.2026 r. 2 061 311,11 zł

b) Ubezpieczenie technologii w podziale na:

Ubezpieczenie mienia od wszystkich ryzyk - płatność jednorazowa okres 2023 r. – 31.12.2025 r. 157 288,54 zł okres 2023 r. – 28.02.2026 r. 187 574,96 zł

c) Ubezpieczenie mienia w transporcie krajowym - płatność jednorazowa okres 2023 r. – 31.12.2025 r. 73 853,51 zł okres 2023 r. – 28.02.2026 r. 115 465,64 zł

d) Transport technologii: okres 2023 r. – 31.12.2025 r. 578 969,54 zł okres 2023 r. – 28.02.2026 r. 627 333,14 zł

e) Montaż/dostosowanie i szkolenie Beneficjentów okres 2023 r. – 31.12.2025 r. 1 521 814,20 zł okres 2023 r. – 28.02.2026 r. 1 661 376,15 zł

f) Koszty administracyjne okres 2023 r. – 31.12.2025 r. 472 774,61 zł okres 2023 r. – 28.02.2026 r. 491 913,06 zł Koszty, które będą musiały być poniesione w celu doprowadzenia posiadanego sprzętu do pełnej sprawności (szacunki):

a) Wózki elektryczne, skutery elektryczne oraz napędy elektryczne łącznie - zakup, wymiana oraz serwis w zakresie wózków, skuterów i napędów elektrycznych 8 689 800,00 zł

b) Pozostałe technologie łącznie szacowna wartość przeglądu pozostałych technologii 6 141 100,00 zł

c) Szacowany koszt naprawy technologii znajdujących się aktualnie u Beneficjentów Szacowana wartość naprawy technologii przy założeniu zwrotu na poziomie 20 % 320 915,00 zł Szacowana wartość naprawy technologii przy założeniu zwrotu na poziomie 30 % 481 372,50 zł Dalsze koszty do poniesienia w przypadku wejścia w życie ustawy – koszty ponoszone przez PFRON

a) Szacowany koszt przechowywania technologii na magazynie czerwiec 2026 79 918,09 zł lipiec 26 53 278,73 zł sierpień 26 50 348,40 zł wrzesień 26 47 579,23 zł październik 26 44 962,38 zł listopad 26 42 489,45 zł grudzień 26 40 152,53 zł

-6styczeń 27 37 944,14 zł luty 27 35 857,21 zł marzec 27 33 885,06 zł kwiecień 27 32 021,39 zł maj 2027 30 260,21 zł czerwiec 27 28 595,90 zł lipiec 27 27 023,12 zł sierpień 27 25 536,85 zł wrzesień 27 24 132,32 zł październik 27 22 805,05 zł listopad 27 21 550,77 zł grudzień 27 20 365,48 zł styczeń 28 19 245,38 zł luty 2028 18 186,88 zł marzec 28 17 186,60 zł kwiecień 28 16 241,34 zł maj 2028 15 348,06 zł czerwiec 28 14 503,92 zł lipiec 28 13 706,21 zł sierpień 28 12 952,36 zł wrzesień 28 12 239,98 zł październik 28 11 566,79 zł listopad 28 10 930,61 zł grudzień 28 10 329,43 zł Sumarycznie szacowany koszt za przechowywanie technologii 1 110 898,12 zł

b) Ubezpieczenie technologii w latach 2027 oraz 2028 Koszt rocznego ubezpieczenia 31 000,00 zł Koszt ubezpieczenia za okres dwóch lat 62 000,00 zł

PODSUMOWANIE:

Sumaryczne, szacowane koszty związane z zamknięciem wypożyczalni i wydaniem sprzętu osobom, które go potrzebują, po uwzględnieniu ryzyka inflacji, jak również rezerwy na dodatkowe wydatki związane z organizacją całego procesu nie przekroczy kwoty 18 133 687,69 zł Wydatki zostaną poniesione ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, na zasadach określonych w programie Rady Nadzorczej i zgodnie z zasadami ustawy.

Należy przy tym zauważyć, że większość tych kosztów musiałaby być poniesiona również w przypadku, gdy wypożyczalnia nadal by funkcjonowała, ale w takim scenariuszu wydatki by dodatkowo rosły, z uwagi na konieczność ponoszenia coraz wyższych kosztów napraw, ciągle rosnące koszty logistyczne, a finalnie również koszty utylizacji sprzętu.

Całkowity efekt finansowy ustawy z punktu widzenia wydatków ponoszonych przez PFRON jest zatem korzystny, bowiem w długiej perspektywie generuje oszczędności.

[7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

Projekt nie pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

-7[8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej?  Nie Tak, ponieważ:  określa plan przyznania lub zmiany pomocy państwa (art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej);  zawiera przepisy techniczne (dyrektywa (UE) 1535/2015);  dotyczy dziedziny podlegającej kompetencji Europejskiego Banku Centralnego (art. 127 ust. 4 tiret drugie TfUE);  ma zastosowanie do usług świadczonych przez usługodawców (dyrektywa 2006/123/WE);  dotyczy innych niż wymienione wyżej dziedzin objętych procedurą notyfikacyjną.

Projekt nie podlega procedurze notyfikacyjnej.

III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu [9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)?  Nie  Tak Projekt ustawy nie określa zasad podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej.

[10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)?  Nie  Tak Projekt ustawy nie wpływa na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców.

[11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)?  Nie  Tak Projekt ustawy nie zawiera przepisów regulacyjnych lub przepisów określających wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (Dz. U. z 2023 r. poz. 334).