Art. 42. Jawność postępowania sądowego i wydawanie wyroków

§ 1. Sądy wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 2. Sądy rozpoznają i rozstrzygają sprawy w postępowaniu jawnym.

§ 3. Rozpoznanie sprawy w postępowaniu niejawnym lub wyłączenie jawności postępowania jest dopuszczalne jedynie na podstawie przepisów ustaw.

Komentarz do Art. 42.

Przepis określa podstawowe zasady dotyczące wydawania wyroków oraz jawności postępowania przed sądami. Zgodnie z § 1 wyroki są wydawane w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że sądowe rozstrzygnięcie ma charakter formalny i jest wydawane w ramach działania sądu jako organu państwa.

§ 2 ustanawia zasadę, że sądy rozpoznają i rozstrzygają sprawy w postępowaniu jawnym. Jawność obejmuje zarówno rozpoznawanie sprawy, jak i jej rozstrzyganie. Przepis wskazuje więc, że sprawy są co do zasady prowadzone w sposób jawny, a nie w postępowaniu niejawnym.

Od tej zasady można odstąpić wyłącznie w sytuacjach przewidzianych w ustawach. § 3 wymienia dwie formy takiego odstąpienia: rozpoznanie sprawy w postępowaniu niejawnym albo wyłączenie jawności postępowania. W obu przypadkach konieczna jest podstawa ustawowa. Samo uznanie przez sąd, że sprawa powinna być rozpoznawana bez udziału jawności, nie wystarcza, jeżeli nie opiera się na przepisie ustawy.

Praktyczne znaczenie regulacji polega na połączeniu dwóch zasad. Z jednej strony wyrok jest wydawany w imieniu państwa, z drugiej, postępowanie przed sądem powinno być jawne. Ograniczenie jawności nie stanowi rozwiązania domyślnego, lecz wyjątek dopuszczalny tylko wtedy, gdy przewidują go przepisy ustaw.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt wydany przez SEJM, Dziennik Ustaw z 2001 r. poz. 1070.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 41e.Art. 42a.