Art. 271. Przesłanki nieważności

Można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności:

1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia;

2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.

Komentarz do Art. 271.

Przepis określa, kiedy można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności. Wskazuje dwa rodzaje sytuacji, które mogą uzasadniać takie żądanie.

Po pierwsze, chodzi o nieprawidłowości dotyczące składu sądu. Podstawą wznowienia jest udział osoby nieuprawnionej albo orzekanie przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy, jeżeli strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się jego wyłączenia. Znaczenie ma więc zarówno charakter uchybienia, jak i to, czy strona miała wcześniej możliwość wystąpienia z żądaniem wyłączenia.

Po drugie, wznowienie może być żądane, gdy strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, nie była należycie reprezentowana albo wskutek naruszenia przepisów prawa została pozbawiona możności działania. Przepis przewiduje jednak ograniczenia. Żądanie jest niedopuszczalne, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała. Nie można go również oprzeć na braku należytej reprezentacji, jeżeli ten brak został wcześniej podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.

Regulacja wiąże zatem możliwość wznowienia z poważnymi wadami dotyczącymi składu sądu lub udziału strony w postępowaniu, ale jednocześnie uwzględnia późniejsze ustąpienie przeszkody, wcześniejsze podniesienie zarzutu oraz potwierdzenie czynności procesowych. W praktyce przepis wyznacza zamknięty, opisany w nim zakres sytuacji, w których takie żądanie może zostać zgłoszone.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 143.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 270.Art. 272.