Art. 243. Wniosek o przyznanie prawa pomocy

§ 1. Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych.

§ 2. (uchylony)

Komentarz do Art. 243.

Przepis określa podstawowe zasady występowania o prawo pomocy. Zgodnie z § 1 może ono zostać przyznane stronie wyłącznie na jej wniosek. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy wymaga aktywności strony, a sam przepis nie przewiduje przyznania go z urzędu.

Wniosek może zostać złożony w dwóch momentach: przed wszczęciem postępowania albo w toku postępowania. Regulacja obejmuje więc zarówno sytuację, w której postępowanie nie zostało jeszcze rozpoczęte, jak i etap już prowadzonego postępowania. Przepis nie uzależnia możliwości złożenia wniosku od tego, czy postępowanie zostało wszczęte, lecz wyraźnie wskazuje oba dopuszczalne momenty jego wniesienia.

Istotnym elementem regulacji jest zwolnienie wniosku z opłat sądowych. Strona składająca taki wniosek nie ponosi opłaty za jego złożenie. Ułatwia to formalne wystąpienie o prawo pomocy, ponieważ samo złożenie wniosku nie powoduje obowiązku uiszczenia opłaty sądowej.

W praktyce przepis wyznacza zatem trzy podstawowe reguły: prawo pomocy jest przyznawane na wniosek strony, wniosek można złożyć przed rozpoczęciem postępowania lub w jego trakcie, a jego złożenie jest wolne od opłat sądowych. § 2 został uchylony, dlatego nie zawiera obecnie dodatkowej regulacji dotyczącej prawa pomocy.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 143.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 242.Art. 244.