Art. 21. Obowiązki sędziego

Sędzia powinien zawiadomić sąd o zachodzącej podstawie swojego wyłączenia i wstrzymać się od udziału w sprawie.

Komentarz do Art. 21.

Przepis określa sposób postępowania sędziego w sytuacji, gdy zachodzi podstawa jego wyłączenia od udziału w sprawie. Nakłada na sędziego dwa powiązane obowiązki: powinien zawiadomić o tej podstawie sąd oraz wstrzymać się od udziału w sprawie.

Obowiązek zawiadomienia oznacza konieczność przekazania sądowi informacji o okoliczności, która stanowi podstawę wyłączenia. Przepis nie wskazuje szczególnej formy ani treści takiego zawiadomienia. Nie określa też, w jaki sposób sąd ma następnie postąpić z otrzymaną informacją. Z jego treści wynika natomiast, że sąd powinien zostać powiadomiony o podstawie wyłączenia, a sędzia nie powinien w tym czasie uczestniczyć w sprawie.

Użycie słowa „powinien” wskazuje, że zawiadomienie i wstrzymanie się od udziału nie są pozostawione swobodnej decyzji sędziego. Obowiązki te aktualizują się w razie „zachodzącej podstawy swojego wyłączenia”, a więc wtedy, gdy istnieje okoliczność uzasadniająca wyłączenie konkretnego sędziego. Przepis nie wymienia takich okoliczności, lecz koncentruje się na reakcji sędziego po ich zaistnieniu.

Znaczenie praktyczne regulacji polega na tym, że sąd otrzymuje informację o podstawie wyłączenia, a sędzia powstrzymuje się od dalszego udziału w sprawie. Dzięki temu oba wymagane działania są podejmowane równocześnie: informacja trafia do sądu, a sędzia nie uczestniczy w sprawie, której dotyczy wskazana podstawa wyłączenia.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 143.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 20.Art. 22.