Sygn. akt XI GC 833/25
UZASADNIENIE
w sprawie rozpoznanej w postępowaniu uproszczonym (w.p.s. poniżej 4000 zł),
z pominięciem przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych
Pozwem z dnia 23 września 2025 r. K. J. i L. J. wnieśli przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w V. o zapłatę solidarnie na ich rzecz kwoty 3416,93 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu w (...) do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu. Powodowie dochodzą zwrotu poniesionych kosztów windykacji w związku z wyegzekwowaniem od pozwanej należności z tytułu zaległych faktur.
W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu.
W toku procesu strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.
Na uzasadnienie żądania pozwu powodowie wskazali, iż pozwana dokonała od powodów zakupu towarów, nie regulując ceny, mimo skierowanych wezwań do zapłaty. W związku z zaistniałą sytuacją, powodowie skorzystali z usług (...) spółki jawnej, która prowadziła działania windykacyjne i doprowadziła do odzyskania wierzytelności za należnym jej wynagrodzeniem. Powodowie wystawili na rzecz pozwanej notę obciążeniową na kwotę na kwotę 3416,93 zł z tytułu poniesionych kosztów windykacji, której pozwana nie uregulowała mimo wezwań do zapłaty.
Podstawę roszczenia powodów stanowi art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych przewidujący zwrot, w uzasadnionej wysokości, poniesionych kosztów odzyskiwania należności przewyższających kwotę rekompensaty określonej w ust. 1 przywołanego przepisu. Przyznanie wierzycielowi stałej kwoty rekompensaty (stanowiącej równowartość kwoty od 40 do 100 euro, w zależności od wartości zadłużenia) nie oznacza, że wierzyciel ten nie może żądać zwrotu dodatkowych kosztów, jakie poniósł w związku z dochodzeniem zapłaty. Oprócz stałej kwoty, o której mowa w art. 10 ust. 1, wierzyciel jest uprawniony do uzyskania od dłużnika rozsądnej rekompensaty za wszelkie koszty odzyskiwania należności przekraczające tę stałą kwotę, poniesione z powodu opóźnień w płatnościach dłużnika. Chodzi o koszty poniesione między innymi w związku ze skorzystaniem z usług prawnika lub firmy windykacyjnej. Rekompensata musi być rozsądna, nie może pokrywać części kosztów, które zostały już uwzględnione w ryczałtowej kwocie ani kosztów, które okazują się nadmiernie wygórowane w świetle ogółu okoliczności danej sprawy. Dla oceny owej rozsądności kosztów kluczowe znaczenie przypisać należy zachowaniu stron transakcji handlowej jeszcze przed zleceniem windykacji. Istotne będzie ustalenie, czy wierzyciel podjął próbę samodzielnego odzyskania należności. Obciążenie dłużnika, który spełnia swoje świadczenie po terminie, kosztami podjętych przeciwko niemu działań zmierzających do spowodowania, by wykonał ciążące na nim zobowiązanie, nie może następować automatycznie, na podstawie samych tylko rachunków wystawionych przez podmiot, który podejmował czynności windykacyjne. Każdorazowo konieczne jest ustalenie, czy czynności te rzeczywiście miały celowy charakter.
W przedmiotowej sprawie ustalono, że pozwana (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w V. nabyła od powodów w ramach prowadzonej przez nich spółki cywilnej (...) towary, z tytuły czego powodowie wystawili na rzecz pozwanej szereg faktur VAT:
- dnia 5 grudnia 2024 r. fakturę VAT nr (...) na kwotę 556,94 euro z terminem płatności do dnia 19 grudnia 2024 r.;
- dnia 11 grudnia 2024 r. fakturę VAT nr (...) na kwotę 9909,24 zł z terminem płatności do dnia 25 grudnia 2024 r.;
- dnia 11 grudnia 2024 r. fakturę VAT nr (...) na kwotę 9131,11 zł z terminem płatności do dnia 25 grudnia 2024 r.,
jednak żadnej z nich pozwana nie opłaciła w terminie, mimo dwutygodniowych terminów płatności wynikających z faktur oraz kierowanych przez powodów wezwań o zapłatę zaległych faktur.
Ustalono, iż powodowie w celu wyegzekwowania należności skorzystali ostatecznie z usług spółki windykacyjnej Ł. (...), która za pomocą wezwań wysyłanych drogą pocztową, elektroniczną, sms-ową, a także podejmowanych prób rozmów telefonicznych z pozwaną, wyegzekwowała należności. Zdaniem powodów pozwana uregulowała należności dzięki działaniom windykacyjnym spółki (...), powodowie zaś zapłacili ww. spółce windykacyjnej prowizję w wysokości 16% od każdej wyegzekwowanej należności i z tego tytułu dochodzą zapłaty od pozwanej kwoty objętą żądaniem pozwu.
Sprzeciwiając się żądaniu pozwu, pozwana zakwestionowała, aby powodowie faktycznie ponieśli jakiekolwiek koszty związane z dochodzeniem wierzytelności. Nadto pozwana zakwestionowała ilość czynności podejmowanych przez firmę windykującą, stanowiących podstawę do wystawienia faktury VAT. Finalnie pozwana podniosła, iż niniejsze powództwo stanowi nadużycie prawa, obciążając pozwaną kolejnymi kosztami, mimo dobrowolnego spełnienia roszczenia.
Przedmiotem sporu zatem było, czy powodowie ponieśli koszty z tytułu zleconej windykacji oraz czy wysokość poniesionych przez powodów kosztów windykacji była uzasadniona. Bezspornym pozostawał przy tym fakt, że pozwana pozostawała w opóźnieniu w opłaceniu kolejnych faktur wystawianych przez powodów, przy czym suma zaległości wynosiła 19.369 zł oraz 568,48 euro, nie licząc odsetek. Sąd dał wiarę powódce, że powódka początkowo samodzielnie wzywała pozwaną spółkę do zapłaty, kierując m.in. wezwania na wszystkie dostępne adresy mailowe pozwanej spółki i jej pracowników, jednak bezskutecznie. Potwierdza to m.in. korespondencja e-mail na początku 2025 roku jak na k. 105- 120 akt sprawy. Wskazać należy, że pozwana ignorowała wezwania powodów o zapłatę, nie tłumaczyła, dlaczego popadła w zwłokę w regulowaniu swoich zobowiązań.
Wobec znacznej kwoty zadłużenia w takiej sytuacji była również zagrożona płynność finansowa powodów, którzy prowadzą małą, rodzinną firmę. Dlatego z uwagi na niemożność samodzielnego wyegzekwowania należności powodowie skorzystali z usług firmy windykacyjnej, z którą wcześniej współpracowali. Powodowie mieli słuszne podstawy, by obawiać się o utratę własnej płynności finansowej, w szczególności na skutek ryzyka ogłoszenia upadłości pozwanej spółki, w sytuacji gdy jej kontrahent, wzywany do zapłaty w ogóle nie reaguje na wezwania i pozostaje w zwłoce w płatności kwoty ogółem kilkudziesięciu tysięcy złotych w przeliczeniu na walutę polską. Odnosząc się do zarzutów strony pozwanej jakoby (...) spółka jawna wysłała do niej jedynie jedno wezwanie do zapłaty, należy wskazać, że z zestawienia czynności, których podejmowała się spółka (...) wynika, że spółka wysyłała wezwania do zapłaty drogą pocztową i e-mailową (zob. wezwanie do zapłaty jak na k. 16- 19; korespondencja e-mail k. 20 – 21), nadto wykonywała szereg telefonów do pozwanej, których pozwana albo nie odbierała, albo telefon był zajęty. Raport z tych czynności jak na k. 22-24 potwierdza szereg czynności windykacyjnych podejmowanych przez spółkę (...), w tym liczne smsy kierowane do dłużnika. I nawet jeżeli wezwania kierowane były w sposób zautomatyzowany, a nawet niejako „zmasowany”, to należy podkreślić ich skuteczność, skoro pozwana po podjęciu przedmiotowych działań w niecałe dwa tygodnie od pierwszych czynności windykacyjnych dnia 17 lutego 2025 roku dokonała wpłat zaległych kwot, to jest:
- 452,80 EUR tytułem faktury VAT (...) i (...);
- 446,75 tytułem faktury VAT (...);
- (...),24 tytułem faktury VAT (...);
- (...),11 tytułem faktury (...)
(vide potwierdzenia przelewów k. 25-28).
Powodowie wykazali, że pozwana nie uregulowałaby należności wobec powodów bez potrzeby angażowania spółki windykacyjnej. O tym, że działania spółki windykacyjnej miały wpływ na regulowanie zobowiązań przez pozwaną świadczą zeznania powódki, bowiem pozwana nie uregulowała swoich należności wcześniej, gdy powódka samodzielnie wzywała pozwaną o zapłatę, a działania windykacyjne spółki (...) zamknęły się w okresie 2 tygodni. Nie ma podstaw, by odmówić powodom prawa skorzystania z pomocy firmy windykacyjnej w sytuacji, gdy jej kontrahent opóźnia się w płatności i ignoruje wezwania o zapłatę. Powódka nie chcąc angażować się w proces sądowy generujący koszty skorzystała z możliwości windykacji. W ocenie sądu widmo umieszczenia dłużnika w (...) S.A., z którym współpracowała spółka windykacyjna, stanowiło dodatkową motywację do niezwłocznego uregulowania zadłużenia.
Nie ma podstaw, by uznać, że działania spółki zajmującej się windykacją na zlecenie powódki były nieproporcjonalne do otrzymanego przez nią wynagrodzenia. Bezspornym pozostawał fakt, że powódka zobowiązała się do zapłaty na rzecz spółki (...) wynagrodzenia w wysokości 16% od każdej wyegzekwowanej należności po wykonaniu zobowiązania przez dłużnika. W ocenie Sądu kwota 3416,93 zł tytułem kosztów odzyskiwania należności stanowi jedynie niewielki odsetek kwoty, którą była dłużna strona pozwana. Wskazać dodatkowo należy, że gdyby powodowie zdecydowali się wytoczyć proces sądowy, to sama opłata od pozwu mając na uwadze wartość zadłużenia wynosiłaby 1000 zł, zaś minimalne koszty wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika oscylowałyby między kwotą 3600 zł (ew. 2.400 zł w postępowaniu nakazowym), gdyby powodowie objęli faktury jednym pozwem, a w przypadku gdyby dochodzili zapłaty oddzielnie każdej z faktur, co jest bardziej prawdopodobne, to koszty te byłyby zwielokrotnione. W świetle tego należy uznać, że wysokość poniesionych kosztów odzyskiwania należności przez powodów jest uzasadniona i stanowi ułamek kosztów, jakie musieliby ponieść w przypadku zlecenia prowadzenia sprawy sądowej, która w przeciwieństwie do windykacji prowadzonej przez spółkę (...), z pewnością nie zamknęłaby się w okresie dwóch tygodni.
Należy zaznaczyć, że celem wprowadzenia instytucji rekompensaty za koszty odzyskiwania należności było wyeliminowanie zatorów płatniczych. Cel ten nie zostałby zrealizowany w niniejszej sprawie gdyby strona pozwana, świadomie pozostająca w zwłoce w płatnościach niebagatelnych kwot dla osoby prowadzącej działalność gospodarczą, bo opiewających na ponad 22.000 zł, była obciążona niewspółmiernie niską rekompensatą, a obowiązek jej płatności nie byłby dla niej dolegliwy. Nie do zaakceptowania w przedmiotowej sprawie jest, by powodowie ponosili negatywne konsekwencje tego, że próbowali wyegzekwować należne środki finansowe z obawy o byt ich działalności gospodarczej. W świetle powyższych okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że żądanie powodów w zakresie kosztów odzyskiwania należności przewyższającej równowartość stałej rekompensaty w kwocie 40, 70 czy 100 euro jest zasadne. Dnia 17 lutego 2025 r. spółka (...) wystawiła na rzecz powodów fakturę VAT nr (...) na kwotę 1950,14 zł tytułem prowizji od windykowanych należności, z terminem płatności do dnia 24 lutego 2025 r. Ponadto dnia 18 lutego 2025 r. spółka wystawiła na rzecz powodów fakturę VAT nr (...) na kwotę 2252,69 zł tytułem prowizji od windykowanych należności, z terminem płatności do dnia 25 lutego 2025 r. (vide - faktury VAT k. 30-31). Przelewem z dnia 21 lutego 2025 r. powodowie uiścili na rzecz spółki (...) należności wynikające z faktur VAT za prowadzone działania windykacyjne, co wynika z potwierdzenia przelewu jak na k. 32 i zeznań powódki. Powodowie wykazali fakt poniesienia wskazanych kosztów windykacji.
O odsetkach ustawowych za opóźnienie Sąd orzekł na podstawie art. 481§1 kc. Powodowie wnosili o zasądzenie odsetek od dnia wniesienia pozwu w (...), tj. 12 czerwca 2025 r. Powództwo w tym zakresie zasługiwało również na uwzględnienie.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd orzekł jak w pkt I sentencji.
O kosztach procesu (pkt II sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 98§1 i 1
1 k.p.c., kierując się zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. Strona pozwana jako strona przegrana jest zobowiązana do zwrotu kosztów procesu powodów, na które złożyła się opłata sądowa od pozwu – 200 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł, wynagrodzenie pełnomocnika - 900 zł ustalone na podstawie §2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
ZARZĄDZENIE
1.
(...)
2.
(...)
3.
(...)