Sygn. akt VIII U 2485/25
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia (...) r. znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w L., po rozpatrzeniu wniosku z dnia (...) r., odmówił V. O. prawa do dodatku pielęgnacyjnego z tytułu ukończenia 75 lat życia
wskazując, że dodatek pielęgnacyjny został przyznany ubezpieczonemu na podstawie wyroku Sądu z dnia (...) r., decyzją z dnia (...) r. od (...) r. W związku z powyższym dodatek pielęgnacyjny z tytułu ukończenia 75 roku życia nie przysługuje, ponieważ dodatek ten nie może być przyznany podwójnie.
(decyzja z dnia (...) r. - k. bez numeru akt ZUS).
Odwołanie od powyższej decyzji (zatytułowane jako „wniosek”) złożył V. O., uznając ją za krzywdzącą. W ocenie skarżącego świadczenie za ukończony wiek 75 lat nie jest tym samym świadczeniem, co niezdolność do samodzielnej egzystencji w związku z utratą zdrowia w służbie wojskowej, która była przymusowa. Podkreślił przy tym, że nie otrzymywał gotówki odszkodowawczej za utratę zdrowia - utratę wzroku. Jego zdaniem wyrok nie może wstrzymywać świadczenia z tytułu ukończenia 75 roku życia. Jednocześnie odwołujący zaznaczył, że skreślenie w książeczce inwalidy wojennego wojskowego - działania wojenne jest bezprawne, obniża rentę, bo prawa inwalidy z książce inwalidy wojennego wojskowego są te same, jedna klauzula.
(odwołanie - k. 3).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania wywodząc, jak w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów dotyczących zapisów w książce inwalidy wojennego - wojskowego Zakład podkreślił, że kwestia ta była wielokrotnie wyjaśniana wnioskodawcy w związku ze składanymi pismami.
(odpowiedź na odwołanie - k. 13-13 verte)
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Ubezpieczony V. O. urodził się (...)
(bezsporne)
Wnioskodawca odbywał zasadniczą służbę wojskową w okresie (...) r. Ze służby wojskowej został zwolniony wskutek ustalenia przez(...) niezdolności do służby wojskowej. F. stwierdziła, że wnioskodawca jest zdolny jedynie do służby w formacjach samoobrony (orzeczenie z dnia(...) r.).
(zaświadczenie z dnia (...) r. - k. 3 pliku I akt ZUS, orzeczenie (...)k. 4 pliku I akt ZUS)
Decyzją z dnia (...) r. znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L., po rozpatrzeniu wniosku z dnia (...) r., przeliczył V. O. od (...)r., tj. od powstania inwalidztwa rentę inwalidzką drugiej grupy inwalidów.
(decyzja z dnia(...)r. - k. 332 pliku I akt ZUS)
Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożył ubezpieczony, wnosząc o jej zmianę i zakwalifikowanie go do I grupy inwalidów.
(odwołanie - k. 335-336 pliku I akt ZUS)
Wyrokiem z dnia (...) r. wydanym w sprawie VIII U(...) Sąd Wojewódzki w(...), Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu w dniu (...) r. w L. odwołania V. O. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L. z dnia (...) r. znak (...) - I w sprawie V. O. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.
o dodatek pielęgnacyjny, zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonemu prawo do renty inwalidzkiej pierwszej grupy
w związku ze służbą wojskową poczynając od (...) r.
(odpis wyroku z dnia (...) r. - k. 358 pliku I akt ZUS)
W wykonaniu powyższego wyroku decyzją z dnia (...) r. znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. przyznał ubezpieczonemu rentę inwalidy wojskowego pierwszej grupy inwalidów w związku ze służbą wojskową od(...)r., tj. od daty określonej w wyroku Sądu.
W ust. II pkt. 4 tej decyzji wskazano, że ubezpieczonemu do renty przysługuje dodatek pielęgnacyjny.
(decyzja z dnia (...) r. - k. 363 pliku I akt ZUS).
W dniu (...) r. (data nadania w placówce pocztowej) V. O. złożył w organie rentowym wniosek o przyznanie dodatku pielęgnacyjnego - świadczenia dla emerytów, którzy ukończyli wiek 75 lat wskazując, że wiek ten ukończy w dniu (...) r.
(wniosek z dnia (...) r. - k. bez numeru pliku II akt ZUS).
W konsekwencji w dniu (...) r. organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję.
(decyzja z dnia (...) r. - k. bez numeru pliku II akt ZUS)
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie powołanych dowodów, na które składała się dokumentacja załączona do akt przedmiotowej sprawy, w tym dokumentacja znajdująca się w aktach organu rentowego. Należy zauważyć, że strony z ustalonego stanu faktycznego wywodziły odmienne skutki prawne, ta zaś kwestia należy do oceny prawnej zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego Sąd dokona poniżej w ramach rozważań prawnych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z uwagi na przedmiot sporu, tytułem wstępu, przypomnienia wymaga, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie i tylko w tym zakresie podlega ona kontroli sądu zarówno pod względem jej formalnej poprawności jak i merytorycznej zasadności
(tak: SA w Lublinie w wyroku z 18 marca 2015 r., III AUa 15/15, Lex nr 1661234). Postępowanie sądowe w sprawach dotyczących ubezpieczenia społecznego wszczynane jest w rezultacie odwołania wniesionego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ma więc ono charakter odwoławczy. Jego przedmiotem jest ocena zgodności z prawem - w aspekcie formalnym i materialnym - decyzji wydanej przez organ rentowy na wniosek ubezpieczonego lub z urzędu. Z ukształtowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego i poglądów doktryny wynika jednoznacznie, że odwołanie od decyzji organu rentowego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych pełni rolę pozwu i wszczyna postępowanie sądowe
(tak: postanowienie Sądu Najwyższego z 19.06.1998 r., II UK 105/98, OSNAPiUS 1999 Nr 16, poz. 529 oraz z 26 września 2005 r., II UZ 52/05, OSNP 2006 nr 15-16, poz. 254). Przeniesienie sprawy na drogę sądową przez wniesienie odwołania od decyzji organu rentowego ogranicza się do okoliczności uwzględnionych w decyzji, a między stronami spornych; poza tymi okolicznościami spór sądowy nie może zaistnieć
(por. wyroki Sądu Najwyższego z 13.05.1999 r., II UZ 52/99, OSNAPiUS 2000 Nr 15, poz. 601 oraz z 25.05.1999 r. II UKN 622/99, OSNAPiUS 2000 Nr 15, poz. 591). Przed sądem ubezpieczony może żądać jedynie korekty stanowiska zajętego przez organ rentowy i wykazywać swoją rację, odnosząc się do przedmiotu sporu objętego zaskarżoną decyzją, natomiast nie może żądać czegoś, o czym organ rentowy nie decydował. Z powyższego wynika, że kontrolna rola sądu musi korespondować z zakresem rozstrzygnięcia dokonanego w decyzji administracyjnej, bowiem zgodnie z systemem orzekania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w postępowaniu wywołanym odwołaniem do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych sąd rozstrzyga o prawidłowości zaskarżonej decyzji w granicach jej treści i przedmiotu
(por. wyrok Sądu Najwyższego z 23.04.2010 r., II UK 309/09).
Zaskarżoną decyzją z dnia (...) r. organ rentowy
odmówił ubezpieczonemu prawa do dodatku pielęgnacyjnego z tytułu ukończenia 75 lat życia. Zatem tylko w tym zakresie decyzja podlegała kontroli Sądu - zarówno pod względem jej formalnej poprawności, jak i merytorycznej zasadności. Brak jest zatem podstaw do odnoszenia się w przedmiotowej sprawie do zarzutów odwołującego dotyczących zmiany zapisów w książce inwalidy wojennego - wojskowego.
Przechodząc do meritum przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 z późn. zm., dalej ustawa o emeryturach i rentach z FUS, ustawa emerytalna) dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat życia.
Dodatek pielęgnacyjny ma bowiem za zadanie zabezpieczyć środki do życia osobie uprawnionej do emerytury lub renty, która została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat.
Stosownie do treści art. 75 ust. 2 ustawy emerytalnej dodatek pielęgnacyjny wynosi 294,39 miesięcznie. Kwotę dodatku, o którym mowa w ust. 2, podwyższa się przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji emerytur i rent od miesiąca, w którym przeprowadzana jest waloryzacja (ust. 3 cyt. przepisu).
Osobie uprawnionej do emerytury lub renty przebywającej w zakładzie opiekuńczo - leczniczym lub w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym dodatek pielęgnacyjny nie przysługuje, chyba że przebywa poza tą placówką przez okres dłuższy niż 2 tygodnie w miesiącu (ust. 4 cyt. przepisu).
Zgodnie zaś z art. 30 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 195, dalej: ustawa zaopatrzeniowa) inwalidą wojskowym jest żołnierz niezawodowy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, który został zaliczony do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa powstałego:
1.
w czasie odbywania czynnej służby wojskowej w okresie pokoju, z wyjątkiem terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie;
2.
w ciągu 3 lat od zwolnienia z tej służby, jeżeli inwalidztwo to jest następstwem chorób powstałych lub urazów doznanych w czasie odbywania służby wojskowej.
Nie uważa się za inwalidę wojskowego żołnierza zwolnionego z czynnej służby wojskowej podczas pierwszych 6 tygodni jej odbywania z powodu choroby, która powstała niewątpliwie przed stawieniem się żołnierza do służby wojskowej i nie uległa pogorszeniu wskutek tej służby (ust. 2 cyt. przepisu).
Stosownie natomiast do treści art. 38 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej do renty inwalidzkiej przysługującej inwalidzie wojskowemu przysługuje dodatek pielęgnacyjny - z tytułu zaliczenia do I grupy inwalidów lub ukończenia 75 lat życia. Natomiast ust. 2 powyższego przepisu stanowi, iż dodatek, o którym mowa w ust. 1, przysługuje w wysokości i na zasadach określonych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że wyrokiem z dnia (...) r. wydanym w sprawie VIII U(...) Sąd Wojewódzki w (...), Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych przyznał ubezpieczonemu prawo do renty inwalidzkiej pierwszej grupy w związku ze służbą wojskową, począwszy od (...) r. W konsekwencji stwierdzenia wymaga, iż odwołujący jest inwalidą wojskowym, a nie wojennym, co wynika wprost z w/w prawomocnego i niezaskarżonego przez wnioskodawcę wyroku sądowego. W związku z wydaniem w/w wyroku decyzją z dnia (...) r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. przyznał skarżącemu rentę inwalidy wojskowego pierwszej grupy inwalidów w związku ze służbą wojskową od (...) r., tj. od daty określonej w wyroku Sądu.
Natomiast w ust. II pkt. 4 tej decyzji organ ustalił, że ubezpieczonemu do renty przysługuje dodatek pielęgnacyjny.
W przedmiotowej sprawie odwołujący zdaje się tracić z pola widzenia, że z żadnego z przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ani z żadnego z przepisów ustawy zaopatrzeniowej nie wynika, aby dodatek pielęgnacyjny mógł być przyznany w jego sytuacji dwukrotnie. Wręcz przeciwnie.
Jak już wyżej wskazano zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji
albo
ukończyła 75 lat życia. Tożsama regulacja znajduje się w ustawie zaopatrzeniowej - do renty inwalidzkiej przysługującej inwalidzie wojskowemu przysługuje dodatek pielęgnacyjny - z tytułu zaliczenia do I grupy inwalidów
lub
ukończenia 75 lat życia.
Jak wynika wprost z powyższych przepisów jest to jedno świadczenie przyznawane bądź z uwagi na niezdolność do samodzielnej egzystencji bądź z uwagi na ukończenie 75 lat. A zatem jeżeli już zostało przyznane na jednej podstawie nie może być przyznane po raz drugi.
Skoro wnioskodawca pobiera w/w świadczenie nieprzerwanie od 1996 r. to brak jest podstaw, aby przyznać mu je ponownie, ponieważ ukończył 75 rok życia. Powstanie takiej sytuacji, choć korzystne z punktu widzenia odwołującego, jest niedopuszczalne na gruncie obecnie obowiązujących przepisów.
Mając na względzie powyższe stwierdzenia wymaga, iż zaskarżona decyzja organu rentowego jest prawidłowa.
W konsekwencji Sąd Okręgowy na podstawie art. 477
14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie jako bezzasadne, o czym orzekł w sentencji wyroku.