Sygnatura akt VIII U 2295/25
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia (...) r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w R. odmówił A. Z. prawa do świadczenia przedemerytalnego, ponieważ wnioskodawczyni nie posiada okresu uprawniającego do emerytury, wynoszącego co najmniej 35 lat, liczonych do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia. Pozostałe warunki zostały spełnione.
Zakład ustalił, że na dzień rozwiązania stosunku pracy, czyli (...) r. ubezpieczona posiada okresy: nieskładkowe w wysokości (...) oraz składkowe w wysokości (...). Staż sumaryczny wyniósł (...) Organ rentowy nie uwzględnił okresów rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do wypłaty zasiłku oraz urlopów bezpłatnych.
(decyzja - k. 39-40 akt ZUS)
Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożyła A. Z., wnosząc o jej zmianę i przyznanie jej prawa do świadczenia przedemerytalnego. Jednocześnie skarżąca wniosła o ponowne ustalenie stażu pracy poprzez doliczenie okresu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy(...)r., w którym była osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, pozostając jednocześnie w trzecim miesiącu ciąży od dnia(...) r. oraz uwzględnienie tego okresu jako okresu nieskładkowego w rozumieniu art. 7 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jako okresu niewykonania pracy z powodu opieki nad dzieckiem oraz ciąży, kiedy nie było możliwości podjęcia zatrudnienia. Skarżąca wyjaśniła, że uwzględnienie wskazanego okresu pozwoli jej na osiągnięcie wymaganego 35 - letniego stażu pracy i spełnienie wszystkich warunków do uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego.
(odwołanie - k. 3-3 verte)
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, wywodząc, jak w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie Zakład wyjaśnił, że w dniu rozwiązania stosunku pracy z powodu likwidacji pracodawcy wnioskodawczyni nie ukończyła 56 lat, zatem nie spełnia warunków wskazanych w pkt 1, a dla nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego w myśl pkt 6 wymagany jest okres 34 lat okresów składkowych i nieskładkowych do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy. Do dnia (...) r. wnioskodawczyni udokumentowała (...) okresów składkowych i nieskładkowych. Ponadto w dniu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy wnioskodawczyni nie ukończyła 55 lat, zatem nie spełnia warunków wskazanych w pkt 2, a dla nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego w myśl pkt 5 wymagany jest okres 35 lat okresów składkowych i nieskładkowych do dnia rozwiązania stosunku pracy. Do dnia rozwiązania stosunku pracy, tj. do 31 grudnia 2024 r. wnioskodawczyni udokumentowała (...) okresów składkowych i nieskładkowych.
(odpowiedź na odwołanie – k. 4)
Pismem procesowym z dnia 16 października 2025 r. (data wpływu) organ rentowy wyjaśnił, że do stażu pracy wnioskodawczyni zaliczony jest jako okres składkowy okres sprawowania opieki nad dzieckiem ur. (...) od dnia urodzenia dziecka do dnia podjęcia zatrudnienia w firmie (...), tj. do dnia(...) r. włącznie. Do stażu zaliczone są też jako okresy składkowe okresy urlopów wychowawczych na dzieci (ur. (...), (...) r. i (...) r.) przypadające w trakcie zatrudnienia w firmie (...), tj. (...)r. Jednocześnie Zakład podkreślił, że nie ma podstaw do zaliczania do stażu pozostawania w ciąży w trakcie zarejestrowania w (...) bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
(pismo procesowe organu rentowego - k. 20)
Na rozprawie w dniu 26 stycznia 2026 r. ubezpieczona wskazała, że była zarejestrowana jako osoba bezrobotna i pobierała zasiłek dla bezrobotnych do (...)r., a później nadal była zarejestrowana, ale bez prawa do zasiłku. Potem okazało się, że jest w ciąży. Do dnia porodu, tj. (...) r. była zarejestrowana jako bezrobotna. Później również była zarejestrowana jako bezrobotna, a zatrudnienie podjęła(...) r.
Zajmując końcowe stanowisko pełnomocnik ubezpieczonej poparł odwołanie oraz wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego oświadczając, że w sporze pozostaje okres (...) r. Natomiast pełnomocnik organu rentowego wniósł o oddalenie odwołania.
(stanowiska końcowe stron e-protokół rozprawy z dnia 26 stycznia 2026 r. 00:11:24 - 00:23:01 - koperta k. 39)
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
A. Z., urodziła się w (...)
(bezsporne)
W okresie od (...) r. do (...) r. ubezpieczona była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy u P. A. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą (...) na stanowisku szwaczki. Rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z powodu likwidacji zakładu pracy.
(bezsporne, a nadto świadectwo pracy - k. 6-8 akt ZUS, rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem - k. 9 akt ZUS)
W dniu(...) r. ubezpieczona złożyła w organie rentowym wniosek o świadczenie przedemerytalne.
(wniosek - k. 1-2 verte akt ZUS)
Zaskarżoną decyzją z dnia (...) r. organ rentowy odmówił ubezpieczonej prawa do świadczenia przedemerytalnego z uwagi na niespełnienie warunku wymaganego stażu.
(decyzja - k. 39-40 akt ZUS)
Na dzień rozwiązania stosunku pracy, czyli na(...) r. ubezpieczona udowodniła(...) okresów nieskładkowych, (...)dni okresów składkowych. Staż sumaryczny wyniósł (...). Natomiast do dnia(...) r. wnioskodawczyni udokumentowała (...) okresów składkowych i nieskładkowych.
(karta przebiegu zatrudnienia - k. 37-38 akt ZUS)
Do stażu pracy wnioskodawczyni zaliczony jest jako okres składkowy okres sprawowania opieki nad dzieckiem ur. (...) od dnia urodzenia dziecka do dnia podjęcia zatrudnienia w firmie (...), tj. do dnia(...) r. włącznie. Do stażu zaliczone są też jako okresy składkowe okresy urlopów wychowawczych na dzieci (ur. (...)
(...)r. i (...)r.) przypadające w trakcie zatrudnienia w firmie (...), tj. (...)r.
( karta przebiegu zatrudnienia - k. 37-38 akt ZUS, odpisy skróconych aktów urodzenia - k. 4-6 akt ZUS )
Przy ustalaniu prawa do świadczenia przedemerytalnego organ rentowy nie uwzględnił okresu (...) r., kiedy to skarżąca, będąc w ciąży była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do wypłaty zasiłku.
(bezsporne, a nadto karta przebiegu zatrudnienia - k. 37 akt ZUS, zaświadczenie - k. 20 akt ZUS)
Poza wymaganym stażem pracy inne przesłanki uprawniające wnioskodawczynię do świadczenia przedemerytalnego zostały spełnione.
(bezsporne)
Należy w tym miejscu podkreślić, że powyższy stan faktyczny był między stronami – w zakresie koniecznym dla rozstrzygnięcia sprawy – w zasadzie bezsporny, natomiast strony wywodziły z niego odmienne skutki prawne, ta zaś kwestia należy do oceny prawnej zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego Sąd dokona poniżej w ramach rozważań prawnych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
W świetle zebranego w sprawie niespornego materiału dowodowego odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, iż w myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 115, dalej: ustawa o świadczeniach przedemerytalnych) prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która:
1)
do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z powodu likwidacji pracodawcy lub niewypłacalności pracodawcy, w rozumieniu przepisów o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, u którego była zatrudniona lub pozostawała w stosunku służbowym przez okres niekrótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 56 lat - kobieta oraz 61 lat - mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, lub;
2)
do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. poz. 620, 1746 i 1794), w którym była zatrudniona przez okres niekrótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 55 lat - kobieta oraz 60 lat - mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub;
3)
do dnia ogłoszenia upadłości prowadziła nieprzerwanie i przez okres niekrótszy niż 24 miesiące pozarolniczą działalność, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych", i za ten okres opłaciła składki na ubezpieczenia społeczne oraz do dnia ogłoszenia upadłości ukończyła co najmniej 56 lat - kobieta i 61 lat - mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, lub
4)
zarejestrowała się we właściwym powiatowym urzędzie pracy w ciągu 30 dni od dnia ustania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, pobieranej nieprzerwanie przez okres co najmniej 5 lat, i do dnia, w którym ustało prawo do renty, ukończyła co najmniej 55 lat - kobieta oraz 60 lat - mężczyzna i osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, lub;
4a) zarejestrowała się we właściwym powiatowym urzędzie pracy w ciągu 60 dni od dnia ustania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1208), lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2024 r. poz. 246), pobieranych nieprzerwanie przez okres co najmniej 365 dni, i do dnia, w którym ustało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, ukończyła co najmniej 55 lat - kobieta oraz 60 lat - mężczyzna i osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, lub;
5)
do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, w którym była zatrudniona przez okres niekrótszy niż 6 miesięcy, posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub;
6)
do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego, z powodu likwidacji pracodawcy lub niewypłacalności pracodawcy, w rozumieniu przepisów o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, u którego była zatrudniona lub pozostawała w stosunku służbowym przez okres niekrótszy niż 6 miesięcy, posiadała okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn.
Przy tym zgodnie z ust. 2 i 3 wskazanego przepisu za okres uprawniający do emerytury, o którym mowa w ust. 1, uważa się okres ustalony zgodnie z przepisami art. 5-9, art. 10 ust. 1 oraz art. 11 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 oraz z 2026 r. poz. 26), zwanej dalej "ustawą o emeryturach i rentach z FUS".
Świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie określonej w ust. 1 po upływie co najmniej 180 dni pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w ustawie o promocji zatrudnienia, jeżeli osoba ta spełnia łącznie następujące warunki:
1)
nadal jest zarejestrowana jako bezrobotna;
2)
złoży wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 180-dniowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych.
Zauważenia w tym miejscu wymaga, iż świadczenie przedemerytalne jest świadczeniem o charakterze wyjątkowym, przysługującym ubezpieczonym o długim stażu ubezpieczeniowym, którzy z przyczyn od siebie niezależnych utracili źródło dochodu, a ze względu na wiek nie mogą jeszcze uzyskać prawa do emerytury. Jego funkcja ma charakter socjalny. Warunki do przyznania świadczenia przedemerytalnego powinny być interpretowane ściśle, a dla uzyskania prawa do świadczenia konieczne jest łączne spełnienie wszystkich warunków wymienionych w ustawie. Oznacza to, że niezachowanie jednego z nich niweczy prawo do świadczenia przedemerytalnego.
W przedmiotowej sprawie bezspornym było, że stosunek pracy łączący ubezpieczoną z P. A. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą (...) uległ rozwiązaniu z powodu likwidacji pracodawcy. W konsekwencji skarżąca złożyła w organie rentowym wniosek o świadczenie przedemerytalne. Zaskarżoną decyzją z dnia (...) r. Zakład odmówił skarżącej przyznania w/w świadczenia, wskazując, że nie spełnia kryterium posiadania wymaganego stażu. Pozostałe przesłanki do przyznania odwołującej świadczenia przedemerytalnego nie były sporne, a organ rentowy w zaskarżonej decyzji wprost przyznał, że zostały one spełnione.
Mając na względzie sytuację wnioskodawczyni, jak również jej wiek (urodziła się w (...) r.) możliwe było rozważenie przyznania jej świadczenia przedemerytalnego jedynie w oparciu o art. 2 ust. 1 pkt 5 albo art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych. Wobec powyższego zasadnicze znaczenie w przedmiotowej sprawie miało ustalenie, czy wnioskodawczyni udokumentowała wymaganą ilość okresów składkowych i nieskładkowych, o których mowa w w/w punktach.
Odnosząc się do powyższego stwierdzenia wymaga, iż rację ma organ rentowy, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków wymienionych art. 2 ust. 1 pkt 5 ani w art. art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych. Dla nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego w myśl pkt 5 wymagany jest okres 35 lat okresów składkowych i nieskładkowych do dnia rozwiązania stosunku pracy. Natomiast do dnia rozwiązania stosunku pracy, tj. do dnia(...) r. wnioskodawczyni udokumentowała (...) okresów składkowych i nieskładkowych. Z kolei dla nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego w oparciu o pkt 6 wymagany jest okres 34 lat okresów składkowych i nieskładkowych do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy. W tym przypadku wnioskodawczyni udokumentowała (...) okresów składkowych i nieskładkowych.
W toku trwania przedmiotowego postępowania ubezpieczona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, podnosiła, że organ rentowy bezzasadnie nie uwzględnił do stażu pracy okresu, w którym będąc w ciąży była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna bez prawa do wypłaty zasiłku, ostatecznie, precyzując, iż chodzi o okres (...) r.
Mając na względzie powyższe zauważenia wymaga, że zamknięty katalog okresów składkowych i nieskładkowych z art. 6 i 7 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 z późn. zm., dalej: ustawa emerytalna) nie zawiera okresu pozostawania zarejestrowanym w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do wypłaty zasiłku.
Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej okresami składkowymi są okresy opłacania składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości określonej w przepisach o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, w przepisach wymienionych w art. 195 pkt 1-4 i 8, w przepisach o adwokaturze, w przepisach o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz w przepisach o pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 7 pkt 12 ustawy emerytalnej okresem nieskładkowym jest okres udokumentowanej niezdolności do pracy, za które wypłacone zostały z Funduszu Pracy: zasiłki dla bezrobotnych, zasiłki szkoleniowe lub stypendia.
Natomiast okres w którym bezrobotny nie ma prawa do zasiłku, nie jest ani okresem składkowym, ani nieskładkowym
(tak też: wyrok SA w Gdańsku z 19.08.2020 r., III AUa 84/20, LEX nr 3397895). Nie może być zatem wliczany do stażu pracy uprawniającego do świadczenia przedemerytalnego. Bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, że wnioskodawczyni pozostawała w tym okresie w ciąży.
Abstrahując od powyższego zaznaczenia wymaga, że nawet, gdyby sporny okres(...) r. został uwzględniony przez organ rentowy przy ustalaniu prawa ubezpieczonej do świadczenia emerytalnego, to i tak wnioskodawczyni nie spełniałaby wszystkich warunków wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 5 albo w art. art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, albowiem nadal nie posiadałaby okresów składkowych i nieskładkowych określonych przez ustawodawcę w w/w regulacjach.
Natomiast argumenty dotyczące pozostawania przez odwołującą w spornym okresie w ciąży z komplikacjami pozostają bez wpływu na uzyskanie świadczeń z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych. Prawo to opiera się bowiem na normach bezwzględnie obowiązujących, to jest ściśle określających warunki otrzymania poszczególnych uprawnień i wykluczających odwołanie do zasad słuszności. Podstawą przyznania świadczeń z ubezpieczenia społecznego mogą być tylko przepisy prawa, a nie zasady współżycia społecznego
(por. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 grudnia 1998 r. II UKN 379/98 Legalis Numer 45844).
Reasumując materiał zebrany w sprawie nie pozwala na przyjęcie, że wnioskodawczyni spełniła wymagane prawem warunki do przyznania jej prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy, na podstawie art. 477
14 § 1 k.p.c., oddalił odwołanie jako bezzasadne.