Postanowienie Ts 229/13

439/5/B/2014 POSTANOWIENIE z dnia 2 października 2014 r. Sygn. akt Ts 229/13 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Granat, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.M. w sprawie zgodności: art. 101 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. 2013 r. poz. 395, ze zm.) z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 42 ust. 1 i 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej złożonej do Trybunału Konstytucyjnego 14 sierpnia 2013 r. skarżący wniósł o stwierdzenie niekonstytucyjności art. 101 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 395, ze zm.; dalej: k.p.w.) z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 42 ust. 1 i 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. W dniu 4 marca 2013 r. skarżący został ukarany mandatem karnym za niezastosowanie się do znaku drogowego, tj. za wykroczenie, o którym mowa w art. 92 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2013 r. poz. 482, ze zm.; dalej: k.w.). Mandat, z chwilą przyjęcia go przez skarżącego, stał się prawomocny. Dnia 12 marca 2013 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o uchylenie prawomocnego mandatu karnego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że swoim zachowaniem nie zrealizował znamion przedmiotowych zarzucanego mu wykroczenia, a zatem nie było podstaw do nałożenia mandatu karnego. Postanowieniem z 13 maja 2013 r. Sąd Rejonowy w Jarosławiu – Wydział II Karny, Sekcja Wykonywania Orzeczeń Sądowych (sygn. akt II Ko 592/13) postanowił utrzymać w mocy nałożony na skarżącego prawomocny mandat karny. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd wskazał, że zachowanie skarżącego, polegające na niezastosowaniu się do znaku zakazu B36, stanowi czyn zabroniony jako wykroczenie. Zgodnie z kwestionowaną regulacją prawomocny mandat podlega uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie. W takim brzmieniu przepisu skarżący upatruje naruszenie zasady równości wobec prawa, prawa do obrony oraz prawa do sprawiedliwego rozpoznania sprawy. Jako wzorzec kontroli konstytucyjności zaskarżonej normy skarżący powołuje także (ale jedynie w petitum skargi) art. 42 ust. 1 Konstytucji. Naruszenie wskazanych powyżej praw konstytucyjnych jest – zdaniem skarżącego – wynikiem wyłączenia przez zaskarżony przepis możliwości badania przez sąd w toku postępowania w sprawie wniosku o uchylenie mandatu zarówno winy ukaranego mandatem, jak i innych okoliczności istotnych dla stwierdzenia, czy dane zachowanie wypełnia znamiona wykroczenia. W uzasadnieniu zarzutu skarżący odwołał się do orzeczenia TK z 15 maja 2007 r. (P 13/06, OTK ZU nr 6/A/2007, poz. 57) i wskazał na wątpliwości, jakie w doktrynie i w orzecznictwie pojawiają się odnośnie do objęcia terminem „czyn zabroniony” nie tylko jego znamion przedmiotowych, ale także podmiotowych. Jednocześnie jednak podniósł, że na gruncie ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.) przyjmuje się, że czyn zabroniony charakteryzuje się nie tylko stroną przedmiotową, ale i stroną podmiotową. Innymi słowy, elementem opisu czynu zabronionego jest zatem umyślność lub jej brak, co pozwala na odróżnienie zachowania karalnego od zachowań bezkarnych. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest środkiem ochrony konstytucyjnych praw i wolności, którego wniesienie zostało uzależnione od spełnienia licznych warunków, wynikających bezpośrednio z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w przepisach ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji wymogiem, którego spełnienie warunkuje merytoryczne rozpatrzenie skargi konstytucyjnej, jest naruszenie konstytucyjnego prawa podmiotowego lub konstytucyjnej wolności wskutek wydania rozstrzygnięcia na podstawie kwestionowanej regulacji. Jak podkreśla się w orzecznictwie Trybunału, przesłanka ta oznacza konieczność nie tylko uprawdopodobnienia przez skarżącego, że w jego sprawie doszło do naruszenia konstytucyjnego prawa podmiotowego lub konstytucyjnej wolności, ale także wykazania, że to właśnie w treści zakwestionowanego przepisu należy upatrywać źródło tego naruszenia, a nie w jego stosowaniu przez odpowiednie organy. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego skarżący nie wykazał, że w jego sprawie doszło do naruszenia wskazanych w skardze praw konstytucyjnych. Z treści wniosku o uchylenie prawomocnie orzeczonego mandatu wynika, że w ocenie skarżącego jego zachowanie nie realizuje znamion przedmiotowych wykroczenia, o którym mowa w art. 92 § 1 k.w. Zgodnie z tym przepisem, kto nie stosuje się do znaku lub sygnału drogowego albo do sygnału lub polecenia osoby uprawnionej do kierowania ruchem lub do kontroli ruchu drogowego, podlega karze grzywny albo karze nagany. Skarżący został ukarany mandatem karnym za niezastosowanie się do znaku zakazu zatrzymywania się – B36. W przekonaniu skarżącego art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, ze zm.; dalej: p.r.d.) dopuszcza parkowanie na chodniku przy krawędzi jezdni całego samochodu osobowego – nawet w sytuacji, w której na chodniku znajduje się znak zakazu zatrzymywania się B36 – o ile szerokość chodnika pozostawionego dla pieszych jest nie mniejsza niż 1,5 m i nie utrudnia im ruchu. Z brzmienia tego uregulowania skarżący wnioskuje, że zaparkowanie przez niego samochodu na chodniku z jednoczesnym zachowaniem kilkumetrowego przejścia dla pieszych chodnikiem nie wyczerpywało znamion wykroczenia, o którym mowa w art. 92 § 1 k.w. Z uzasadnienia dołączonego do skargi postanowienia Sądu Rejonowego w Jarosławiu – Wydział II Karny, Sekcja Wykonywania Orzeczeń Sądowych wynika, że sąd przyjął jednak, iż skarżący, parkując na chodniku, nie zastosował się do znaku zakazu B36, czym zrealizował znamiona wskazanego powyżej wykroczenia. Istotą sporu pomiędzy skarżącym a sądem nie było zatem istnienie okoliczności wyłączającej bezprawność lub winę (której badanie jest niedopuszczalne w trybie postępowania zainicjowanego zaskarżoną regulacją), lecz istnienie okoliczności dotyczącej znamion przedmiotowych typu czynu zabronionego. Sporne było bowiem ustalenie, czy zawarta w art. 47 ust. 2 p.r.d. norma ogranicza zakres zakazu wynikającego ze znaku drogowego B36 „zakaz zatrzymywania się”, a w konsekwencji, czy zaparkowanie na chodniku przy ustawionym znaku B36 realizuje znamiona typu czynu polegającego na niezastosowaniu się do znaku lub sygnału drogowego. Spór dotyczył zatem okoliczności związanych z czynem zabronionym, które mogą być przedmiotem ustaleń dokonywanych przez sąd orzekający na podstawie zaskarżonego art. 101 § 1 k.p.w. Przepis ten stanowi: „Prawomocny mandat karny podlega uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie. Uchylenie następuje na wniosek ukaranego złożony w zawitym terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się mandatu lub z urzędu”. W tym kontekście nie ma podstaw do przyjęcia, że brzmienie zaskarżonego przepisu uniemożliwiło rozpatrzenie sprawy skarżącego we wskazanym przez niego zakresie, z czym skarżący wiąże naruszenie wskazanych w skardze praw konstytucyjnych. Trybunał Konstytucyjny podkreśla, że we wniesionej skardze skarżący wprawdzie podniósł, iż zaskarżony przepis nie zezwala na badanie innych okoliczności istotnych dla stwierdzenia, czy dane zachowanie wypełnia znamiona wykroczenia, jednakże nie uzasadnił postawionej tezy. Nie wykazał również, że w jego sprawie istniały okoliczności wyłączające bezprawność lub winę, które nie zostały zbadane przez sąd, ze względu na brzmienie kwestionowanej regulacji, a które uzasadniały odstąpienie od ukarania mandatem karnym. Oznacza to, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż w jego sprawie doszło do konkretnego naruszenia wskazanych w skardze praw konstytucyjnych, które to naruszenie ma swoje źródło w treści zaskarżonej regulacji. Z wyżej wskazanych względów Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu na podstawie art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 i art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK.