Wyrok I PKN 548/00

Wyrok z dnia 12 lipca 2001 r. I PKN 548/00 Likwidacja stanowiska kierownika jednostki organizacyjnej zakładu pracy, przed podjęciem decyzji o likwidacji tej jednostki, nie jest przyczyną or- ganizacyjną, uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę na czas określony na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasa- dach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.). Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski, Barbara Wagner (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2001 r. sprawy z powództwa Dariusza M. przeciwko D.P. Spółce z o.o. w T. o uznanie bezskuteczności wypowie- dzenia, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowi- cach z dnia 10 listopada 1999 r. [...] 1. o d d a l i ł kasację; 2. zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda 1000 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 10 listopada 1999 r. [...] oddalił apelację D.P. Spółki z o.o. w T., od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 9 kwietnia 1999 r. [...], zasądzającego od strony apelującej na rzecz Dariusza M. kwotę 16.500 zł z odsetkami od dnia 26 czerwca 1997 r. i oddalającego powództwo w pozostałej części. Sąd ustalił, że strony procesowe zawarły umowę o pracę na czas określony od 2 maja 1997 r. do 31 października 1997 r. Powodowi powierzono obowiązki dyrekto- ra działu piekarniczego w pełnym wymiarze czasu pracy, z wynagrodzeniem mie- 2 sięcznym 5.500 zł brutto oraz roczną premią uznaniową. Do podstawowych jego obowiązków należała koordynacja działań pracowników działu piekarniczego i na- wiązywanie kontaktów z odbiorcami przemysłowymi. Z dniem 11 lipca 1997 r. strona pozwana rozwiązała z powodem umowę za dwutygodniowym wypowiedzeniem. Jako przyczynę rozwiązania stosunku pracy podano likwidację zajmowanego przez powo- da stanowiska pracy. Przedmiotem działalności Spółki jest sprzedaż półproduktów do wyrobu artykułów spożywczych. Zakres jej zadań w latach 1997 i 1998 nie uległ zmianie. Na przełomie 1994 i 1995 roku utworzono dział piekarniczy, który zatrudniał dwóch pracowników na stanowiskach reprezentantów handlowych. Dział ten nie przynosił zysków. Nigdy nie osiągnął zakładanego planu sprzedaży. Był dofinanso- wywany z działu napojów. W celu usprawnienia koordynacji pracy utworzono stano- wisko dyrektora działu piekarniczego. W związku z zatrudnieniem powoda nastąpił wzrost kosztów utrzymania działu. W dniu 19 listopada 1997 r. zarząd Spółki podjął decyzję o całkowitej likwidacji działu piekarniczego z dniem 31 marca 1998 r. W ocenie Sądu, wypowiedzenie Dariuszowi M. umowy o pracę było w świetle art. 33 KP niedopuszczalne, albowiem została ona zawarta na okres krótszy niż 6 miesięcy. W pozwanej Spółce nie nastąpiły zmiany organizacyjne, które uzasadnia- łyby wypowiedzenie umowy terminowej na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.), powoływanej dalej jako „ustawa o zwolnieniach gru- powych”. Do czasu zatrudnienia powoda, w strukturze organizacyjnej zakładu nie figurowało stanowisko dyrektora działu piekarniczego. Utworzono je specjalnie dla niego. Powodowi nie dano szans na wykazanie się umiejętnościami i doprowadzenie do zwiększenia sprzedaży i poprawienia wyników finansowych działu, którym kiero- wał. Zatrudnienie Dariusza M. poprzedzały kilkumiesięczne negocjacje. Przez pierw- sze trzy tygodnie zapoznawał się on z pracą firmy i odbywał szkolenie w Niemczech. Likwidacja stanowiska nie była spowodowana koniecznością racjonalizacji kosztów. Nie można jej kwalifikować jako przyczyny organizacyjnej uzasadniającej zwolnienie na podstawie art. 10 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1 i art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Wypowiedzenia dokonano bowiem 26 czerwca 1997 r., zaś okolicz- ności, które świadczyłyby o zasadności wypowiedzenia, powstały dopiero w momen- cie podjęcia w dniu 19 listopada 1997 r. decyzji o likwidacji działu piekarniczego. 3 Strona pozwana zaskarżyła ten wyrok kasacją. Wskazując jako jej podstawę naruszenie prawa materialnego, a „w szczególności” art. 5 ust. 5 w związku z art. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. przez ich błędną wykładnię, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania lub o jego zmianę i oddalenie powództwa, w obu przypadkach z orzeczeniem na rzecz skarżącego o kosztach postępowania według norm przepisanych. Pełnomocnik Spółki wywodził, że przepisy ustawy o zwolnieniach grupowych stosuje się do tych zakładów, w których następuje zmniejszenie zatrudnienia z przy- czyn ekonomicznych. Wyłączną przyczyną wypowiedzenia powodowi umowy o pracę było „zmniejszenie zatrudnienia spowodowane względami ekonomicznymi”. Zmniej- szenie zatrudnienia nastąpiło już choćby w wyniku rozwiązania stosunku pracy z po- wodem. W bezpośrednim związku czasowym ze zwolnieniem Dariusza M. pozostaje zwolnienie pozostałych dwóch pracowników i w konsekwencji likwidacja działu. Kon- statacja, że nie nastąpiły zmiany, które uzasadniałyby zastosowanie art. 10 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r., jest sprzeczna z materiałem dowodowym zebranym w spra- wie. Celem likwidacji stanowiska dyrektora działu piekarniczego i zwolnienia powoda było zwiększenie rentowności firmy jako całości. Lepszy wynik ekonomiczny zamie- rzano osiągnąć przez ograniczenie strat i obniżenie wielkości nakładów. Wyrok jest sprzeczny z intencją ustawodawcy, którego wolą było odformalizowanie i uproszcze- nie procedur określonych w Kodeksie pracy. Ustawodawca ustanowił dla osób, z któ- rymi rozwiązano umowę o pracę z przyczyn określonych w art. 1 ustawy, rekompen- satę finansową w postaci odprawy pieniężnej. W odpowiedzi na kasację Dariusz M. wniósł o jej oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Według art. 5 ust. 5 ustawy o zwolnieniach grupowych, w sytuacji gdy z przy- czyn ekonomicznych lub w związku ze zmianami organizacyjnymi, produkcyjnymi albo technologicznymi następuje konieczność zmniejszenia zatrudnienia w zakładzie (art. 1 ust.1), pracodawca może rozwiązać umowę o pracę zawartą z pracownikiem na czas określony za dwutygodniowym wypowiedzeniem. Czynności tej może doko- nać także wówczas, gdy zwolnienia mają charakter indywidualny, a wyłączny powód wypowiedzenie stanowią przyczyny wskazane w art. 1 ust. 1 (art. 10 ust. 1). 4 Sąd ustalił, że umowa o pracę zawarta między stronami procesowymi w dniu 2 maja 1997 r. na czas określony do dnia 31 października 1997 r. została wypowie- dziana przez skarżącą Spółkę w dniu 26 czerwca 1997 r. Wskazana przyczyna wy- powiedzenia - likwidacja stanowiska pracy utworzonego specjalnie dla powoda - nie była przyczyną organizacyjną powodującą w tym czasie konieczność zmniejszenia zatrudnienia. Zmiany organizacyjne uzasadniające zastosowanie przepisów ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. zapoczątkowała decyzja z dnia 19 listopada 1997 r. o likwi- dacji działu. Przed tą datą żadne zmiany organizacyjne w dziale piekarniczym nie miały miejsca. Z tak poczynionych ustaleń należy wnosić, że Sąd właściwie zinterpretował art. 5 ust. 5 w związku z art. 1 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy o zwolnieniach grupo- wych. Prowadził bowiem postępowanie dowodowe w kierunku ustalenia faktów istot- nych w świetle powołanych przepisów dla rozstrzygnięcia sprawy. Badał czy podana powodowi przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony mieściła się w kategorii przyczyn wskazanych w art. 1 ust. 1, czy powodowała ko- nieczność zmniejszenia zatrudnienia i czy zmiany organizacyjne polegające tylko na likwidacji stanowiska pracy stanowiły wyłączną przyczynę wypowiedzenia. Dokonał wszelkich ustaleń koniecznych do prawidłowego zastosowania przepisów stanowią- cych podstawę prawną rozstrzygnięcia. Kasacja, pomimo zarzutu naruszenia prawa materialnego zmierza w istocie, jak wynika z jej uzasadnienia, do podważenia dokonanych przez Sąd ustaleń. Zgod- nie z art. 39311 KPC, Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji biorąc pod rozwagę z urzędu tylko nieważność postępowania. Pełnomocnik skarżącego wskazał jako podstawę kasacyjną naruszenie prawa materialnego nie podnosząc zarzutów w ramach podstawy z art. 3931 pkt 2 KPC, a zatem nie kwestionując usta- leń stanowiących faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wy- roku. Tym samym ustalenia te należy traktować jako niewadliwe. Jest nimi związany także Sąd Najwyższy przy rozpoznawaniu kasacji. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 KPC, orzekł jak w sentencji. ========================================