Art. 1. Sądowe wyrównanie strat i rozliczenie niesłusznych korzyści

1. Jeżeli wskutek czynności prawnej lub decyzji administracyjnej przenoszącej własność lub inne prawo majątkowe na niepaństwowe osoby prawne lub osoby fizyczne osoby te uzyskały niesłusznie korzyść z majątku Skarbu Państwa lub innych państwowych osób prawnych, sąd może oznaczyć sposób i wysokość wyrównania strat, a nawet rozwiązać umowę rozstrzygając o rozliczeniu między stronami.

2. Jeżeli ten, kto uzyskał korzyść, o której mowa w ust. 1, rozporządził tą korzyścią na rzecz osoby trzeciej pod tytułem darmym, wówczas obowiązana do wydania jest ta osoba trzecia.

3. Przepis ust. 1 ma zastosowanie do czynności i decyzji administracyjnych dokonanych po wejściu w życie ustawy z dnia 23 października 1987 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady funkcjonowania gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 33, poz. 181).

Komentarz do Art. 1.

Przepis określa zasady reagowania na sytuację, w której wskutek czynności prawnej albo decyzji administracyjnej przenoszącej własność lub inne prawo majątkowe osoba fizyczna lub niepaństwowa osoba prawna uzyskała niesłusznie korzyść z majątku Skarbu Państwa albo innej państwowej osoby prawnej. Kluczowe znaczenie ma więc zarówno sposób uzyskania korzyści, jak i jej źródło oraz nieuzasadniony charakter.

W takim przypadku sąd może określić sposób i wysokość wyrównania strat. Przepis przewiduje także dalej idącą możliwość, czyli rozwiązanie umowy, połączone z rozstrzygnięciem o rozliczeniach między stronami. Zakres rozstrzygnięcia nie jest zatem ograniczony wyłącznie do ustalenia kwoty wyrównania, lecz może obejmować również zakończenie stosunku umownego.

Ust. 2 reguluje przypadek, gdy osoba, która uzyskała korzyść, przekazała ją osobie trzeciej bez wynagrodzenia. Wówczas obowiązek wydania korzyści obciąża tę osobę trzecią. Przepis wiąże ten skutek z rozporządzeniem pod tytułem darmym, a więc z przekazaniem, za które nie uzyskano świadczenia wzajemnego.

Ust. 3 ogranicza zastosowanie ust. 1 w czasie. Obejmuje on czynności i decyzje administracyjne dokonane po wejściu w życie wskazanej w tym ustępie ustawy zmieniającej zasady funkcjonowania gospodarki narodowej. W praktyce przepis wyznacza więc zarówno podstawę ingerencji sądu w rozliczenia, jak i krąg zdarzeń, do których ta podstawa może być stosowana.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt wydany przez SEJM, Dziennik Ustaw z 1990 r. poz. 255.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 2.