Rozdział 2. Tworzenie związku…

Rozdział 2

Tworzenie związku metropolitalnego

Art. 5. Tworzenie i zmiany związku metropolitalnego

1. Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia:

1) utworzyć związek metropolitalny, ustalić jego nazwę i siedzibę jego władz, określić wchodzące w jego skład gminy lub powiaty oraz ustalić jego obszar i granice przez wskazanie tych gmin;

2) włączyć do związku gminy lub powiaty lub wyłączyć je z niego oraz zmienić nazwę związku metropolitalnego i siedzibę jego władz.

2. W przypadku włączenia do związku metropolitalnego gmin lub powiatów lub wyłączenia ich z niego w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, Rada Ministrów ustala obszar i granice związku metropolitalnego przez wskazanie gmin, które wchodzą w skład związku.

3. Rada Ministrów wydaje rozporządzenia, o których mowa w ust. 1, mając na względzie:

1) istniejące formy współpracy jednostek samorządu terytorialnego, które mają wejść w skład związku metropolitalnego, a w szczególności związki komunalne i stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego;

2) zaawansowanie procesów urbanizacyjnych i powiązania funkcjonalne, a w szczególności powiązania transportowe;

3) strukturę osadniczą i przestrzenną uwzględniającą więzi społeczne, gospodarcze i kulturowe na tym obszarze;

4) potrzebę zapewnienia ciągłości przestrzennej związku metropolitalnego.

Art. 6. Wniosek o utworzenie związku

1. Rozporządzenie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, jest wydawane na wniosek ministra właściwego do spraw administracji publicznej.

2. Minister właściwy do spraw administracji publicznej sporządza wniosek, o którym mowa w ust. 1, na podstawie wniosku Rady Miasta Gdańska o utworzenie związku metropolitalnego. Wniosek o utworzenie związku metropolitalnego Rada Miasta Gdańska składa za pośrednictwem wojewody pomorskiego.

3. Organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego przeprowadzają konsultacje z mieszkańcami w sprawie utworzenia związku metropolitalnego i wejścia w jego skład.

4. Wniosek o utworzenie związku metropolitalnego zawiera:

1) nazwę związku metropolitalnego, wskazanie siedziby jego władz, określenie gmin lub powiatów, które mają wejść w jego skład, oraz określenie jego obszaru i granic przez wskazanie tych gmin;

2) uzasadnienie zawierające w szczególności wskazanie form współpracy jednostek samorządu terytorialnego, które mają wejść w skład związku metropolitalnego, zaawansowania procesów urbanizacyjnych i powiązań funkcjonalnych oraz opis struktury osadniczej i przestrzennej uwzględniający więzi społeczne, gospodarcze i kulturowe;

3) dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców związku metropolitalnego oraz jego powierzchni;

4) wyniki konsultacji przeprowadzonych z mieszkańcami;

5) określenie szacunkowych kosztów, które będą skutkiem wejścia w życie rozporządzenia, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1;

6) określenie szacunkowych planów dochodów i wydatków związku metropolitalnego w roku jego utworzenia oraz w dwóch kolejnych latach budżetowych.

5. Do wniosku o utworzenie związku metropolitalnego dołącza się:

1) uchwały organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego w sprawie przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami;

2) uchwały organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego zawierające opinie, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1;

3) opinię zarządu województwa pomorskiego, a jeżeli w skład związku metropolitalnego ma wejść jednostka samorządu terytorialnego spoza województwa pomorskiego – również zarządu województwa, na którego obszarze leży ta jednostka;

4) opinię wojewody pomorskiego, a jeżeli w skład związku metropolitalnego ma wejść jednostka samorządu terytorialnego spoza województwa pomorskiego – również wojewody województwa, na którego obszarze leży ta jednostka;

5) mapę topograficzną z zaznaczeniem granic jednostek samorządu terytorialnego, które mają wejść w skład związku metropolitalnego.

6. Wojewoda pomorski, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku o utworzenie związku metropolitalnego, przekazuje wniosek, wraz ze swoją opinią, ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej.

Art. 7. Przekształcenie w związek metropolitalny

1. Minister właściwy do spraw administracji publicznej może sporządzić wniosek, o którym mowa w art. 6 ust. 1, także na podstawie, złożonego za pośrednictwem wojewody pomorskiego, wniosku Rady Miasta Gdańska o utworzenie związku metropolitalnego w drodze przekształcenia istniejącego związku międzygminnego, związku powiatowo-gminnego albo stowarzyszenia, o którym mowa w art. 84 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

2. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się odpowiednio:

1) uchwałę zgromadzenia związku międzygminnego,

2) uchwałę zgromadzenia związku powiatowo-gminnego,

3) uchwałę walnego zebrania członków stowarzyszenia, o którym mowa w art. 84 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym – o wyrażeniu zgody na przekształcenie w związek metropolitalny.

3. Uchwałę, o której mowa w ust. 2, właściwy organ podejmuje większością 3/5 głosów pełnego składu organu w głosowaniu imiennym.

4. Właściwy organ związku międzygminnego, związku powiatowo-gminnego albo stowarzyszenia, o którym mowa w art. 84 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, organizuje i przeprowadza konsultacje z mieszkańcami z obszaru odpowiednio związku albo stowarzyszenia w sprawie utworzenia związku metropolitalnego i wejścia w jego skład. Uchwały, o których mowa w art. 6 ust. 5 pkt 1, nie są wymagane.

5. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się wyniki konsultacji przeprowadzonych z mieszkańcami.

6. Związek metropolitalny z dniem utworzenia wstępuje w prawa i obowiązki przekształconego związku międzygminnego, związku powiatowo-gminnego albo stowarzyszenia, o którym mowa w art. 84 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, w tym prawa i obowiązki związane z funkcją związku ZIT, o którym mowa w art. 34 ust. 5 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021–2027 (Dz. U. z 2025 r. poz. 1733 i 1844 oraz z 2026 r. poz. 912).

7. Wniosek spełnia wymagania, o których mowa w art. 6 ust. 4 oraz ust. 5 pkt 2–5. Do wniosku stosuje się odpowiednio art. 6 ust. 6.

Art. 8. Zmiana składu związku metropolitalnego

1. Do wydania rozporządzenia, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2, stosuje się odpowiednio przepisy art. 6 ust. 1–4 i 6, z tym że wniosek o włączenie do związku metropolitalnego gminy lub powiatu lub wyłączenie ich z niego do ministra właściwego do spraw administracji publicznej składa zgromadzenie.

2. Wniosek o włączenie do związku metropolitalnego gminy lub powiatu lub wyłączenie ich z niego zawiera:

1) określenie nowego obszaru i granic związku metropolitalnego;

2) uzasadnienie zawierające w szczególności wskazanie zaawansowania procesów urbanizacyjnych i powiązań funkcjonalnych oraz opis struktury osadniczej i przestrzennej uwzględniający więzi społeczne, gospodarcze i kulturowe na tym obszarze;

3) informacje, o których mowa w art. 6 ust. 4 pkt 3–6.

3. Do wniosku o włączenie do związku metropolitalnego gminy lub powiatu lub wyłączenie ich z niego dołącza się:

1) wniosek właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego w sprawie włączenia do związku metropolitalnego albo wyłączenia z niego;

2) uchwałę organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, o której mowa w pkt 1, w sprawie przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami;

3) opinię zarządu województwa pomorskiego, a jeżeli w skład związku metropolitalnego wchodzi lub ma wejść jednostka samorządu terytorialnego spoza województwa pomorskiego – również zarządu województwa, na którego obszarze leży ta jednostka;

4) opinię wojewody pomorskiego, a jeżeli w skład związku metropolitalnego wchodzi lub ma wejść jednostka samorządu terytorialnego spoza województwa pomorskiego – również wojewody województwa, na którego obszarze leży ta jednostka.

4. W przypadku wyłączenia ze związku metropolitalnego gminy lub powiatu:

1) przyjęte przez związek metropolitalny strategie rozwoju, polityki publiczne i inne dokumenty z zakresu polityki rozwoju zachowują moc i obowiązują na nowym obszarze związku metropolitalnego do dnia wejścia w życie nowych strategii, polityk publicznych lub dokumentów z zakresu polityki rozwoju związku metropolitalnego;

2) ustanowione przez zgromadzenie akty prawa miejscowego zachowują moc i obowiązują na nowym obszarze związku metropolitalnego do dnia wejścia w życie nowych aktów prawa miejscowego.

5. Wniosek o wyłączenie gminy ze związku metropolitalnego jest niedopuszczalny, jeżeli wyłączenie to naruszyłoby ciągłość przestrzenną związku. Ciągłość przestrzenną związku ustala się na podstawie granic administracyjnych gmin.

Art. 9. Opinie w sprawie związku metropolitalnego

1. Wydanie rozporządzenia, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, wymaga zasięgnięcia opinii:

1) organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego, które mają wejść w skład związku metropolitalnego;

2) zarządu województwa pomorskiego, a jeżeli w skład związku metropolitalnego ma wejść jednostka samorządu terytorialnego spoza województwa pomorskiego – również zarządu województwa, na którego obszarze leży ta jednostka;

3) wojewody pomorskiego, a jeżeli w skład związku metropolitalnego ma wejść jednostka samorządu terytorialnego spoza województwa pomorskiego – również wojewody województwa, na którego obszarze leży ta jednostka.

2. Wydanie rozporządzenia, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, wymaga pozytywnej opinii rad co najmniej 70 % jednostek samorządu terytorialnego, które mają wejść w skład związku metropolitalnego.

3. Wydanie rozporządzenia, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2, wymaga zasięgnięcia opinii:

1) zarządu województwa pomorskiego, a jeżeli w skład związku metropolitalnego wchodzi lub ma wejść jednostka samorządu terytorialnego spoza województwa pomorskiego – również zarządu województwa, na którego obszarze leży ta jednostka;

2) wojewody pomorskiego, a jeżeli w skład związku metropolitalnego wchodzi lub ma wejść jednostka samorządu terytorialnego spoza województwa pomorskiego – również wojewody województwa, na którego obszarze leży ta jednostka.

4. Organy, o których mowa w ust. 1 i 3, wydają opinie w terminie 60 dni od dnia doręczenia wystąpienia o opinię. W przypadku niewydania opinii w tym terminie uznaje się, że wydanie rozporządzenia, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 albo 2, zostało zaopiniowane pozytywnie.

Art. 10. Terminy utworzenia i zmian związku

1. Związek metropolitalny zostaje utworzony z dniem wejścia w życie rozporządzenia, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, przy czym wykonywanie zadań publicznych związek metropolitalny rozpoczyna po upływie 3 miesięcy od tego dnia.

2. Włączenie do związku metropolitalnego gminy lub powiatu lub wyłączenie ich z niego, zmiana nazwy związku metropolitalnego lub siedziby jego władz następują z dniem 1 stycznia.

Art. 11. Pełnomocnik do spraw utworzenia związku

1. Pełnomocnikiem do spraw utworzenia związku metropolitalnego, zwanym dalej „pełnomocnikiem”, jest prezydent miasta Gdańska, a w przypadku, o którym mowa w art. 7, przewodniczący zarządu związku międzygminnego, związku powiatowo-gminnego albo prezes zarządu stowarzyszenia, o którym mowa w art. 84 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

2. Pełnomocnik wykonuje zadania i kompetencje od dnia wejścia w życie rozporządzenia, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, z tym że zadania i kompetencje organów związku metropolitalnego wykonuje w przypadku:

1) zgromadzenia – do dnia jego pierwszej sesji;

2) zarządu związku metropolitalnego, zwanego dalej „zarządem” – do dnia jego wyboru.

3. Obsługę pełnomocnika zapewnia urząd miasta Gdańska, a w przypadku, o którym mowa w art. 7, biuro związku międzygminnego, związku powiatowo-gminnego albo stowarzyszenia, a od dnia utworzenia urzędu metropolitalnego – ten urząd.

4. Do zadań pełnomocnika należy przygotowanie organizacyjne i prawne związku metropolitalnego do wykonywania zadań publicznych, a w szczególności:

1) opracowanie projektu statutu związku metropolitalnego, uzyskanie wymaganych opinii i uzgodnień oraz przedłożenie projektu statutu na pierwszej sesji zgromadzenia;

2) opracowanie projektu uchwały w sprawie pierwszego budżetu związku metropolitalnego;

3) przygotowanie projektów innych uchwał niezbędnych do rozpoczęcia wykonywania zadań przez związek metropolitalny;

4) zwołanie pierwszej sesji zgromadzenia.

5. W przypadku, o którym mowa w art. 7, pełnomocnik niezwłocznie po utworzeniu związku metropolitalnego składa do właściwego organu rejestrowego wniosek o wykreślenie z właściwego rejestru związku gminnego, związku powiatowo- -gminnego albo stowarzyszenia, o którym mowa w art. 84 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Właściwy organ rejestrowy dokonuje wykreślenia ze skutkiem na dzień utworzenia związku metropolitalnego, o czym zawiadamia Prezesa Rady Ministrów, wojewodę pomorskiego i pełnomocnika.

Art. 12. Finansowanie i mienie związku

1. Wojewoda pomorski może udzielić związkowi metropolitalnemu dotacji celowej na działania związane z tworzeniem związku metropolitalnego.

2. Wojewoda pomorski może, na podstawie decyzji administracyjnej wydanej z urzędu, przekazać związkowi metropolitalnemu nieruchomości Skarbu Państwa, z przeznaczeniem na siedzibę urzędu metropolitalnego. Przepisu nie stosuje się do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, którym gospodaruje Agencja Mienia Wojskowego.

3. Organem odwoławczym w sprawach nabycia mienia Skarbu Państwa przez związek metropolitalny jest minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa.

4. Nabycie mienia jest nieodpłatne i następuje z dniem, w którym decyzja administracyjna o jego przekazaniu stała się ostateczna.

5. Ostateczna decyzja o przekazaniu związkowi metropolitalnemu praw, które są lub mogą być ujawnione w księdze wieczystej, stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej.

6. Postępowanie w sprawie wpisu w księdze wieczystej jest wolne od opłat sądowych.

Pełna treść aktu: o związku metropolitalnym w województwie pomorskim.