Art. 25a. Eksperyment leczniczy bez zgody

Przeprowadzenie eksperymentu leczniczego bez wymaganej zgody jest dopuszczalne po łącznym spełnieniu następujących warunków:

1) uczestnik jest niezdolny do udzielenia zgody na udział w tym eksperymencie;

2) zachodzi przypadek niecierpiący zwłoki i ze względu na konieczność natychmiastowego działania uzyskanie zgody na udział w eksperymencie leczniczym od przedstawiciela ustawowego uczestnika albo zezwolenia sądowego nie jest możliwe w wystarczająco krótkim czasie;

3) eksperyment o porównywalnej skuteczności nie może być przeprowadzony na osobach nieznajdujących się w sytuacji niecierpiącej zwłoki;

4) uczestnik uprzednio nie wyraził sprzeciwu wobec udziału w takim eksperymencie;

5) uczestnik eksperymentu leczniczego prowadzonego w sytuacji niecierpiącej zwłoki i – jeżeli dotyczy – jego przedstawiciel ustawowy otrzyma wszelkie istotne informacje dotyczące uczestnictwa w tym eksperymencie w najszybszym możliwym czasie;

6) wystąpiono o zgodę na udział w eksperymencie leczniczym albo o wydanie przez sąd, o którym mowa w art. 25 ust. 7, zezwolenia na przeprowadzenie eksperymentu leczniczego.

Komentarz do Art. 25a.

Przepis określa wyjątkowe zasady przeprowadzenia eksperymentu leczniczego bez wymaganej zgody uczestnika. Takie działanie jest dopuszczalne wyłącznie po łącznym spełnieniu wszystkich sześciu warunków, a więc niespełnienie któregokolwiek z nich wyklucza możliwość zastosowania tej regulacji.

Uczestnik musi być niezdolny do udzielenia zgody, a sytuacja musi być niecierpiąca zwłoki i wymagać natychmiastowego działania. Jednocześnie uzyskanie zgody od przedstawiciela ustawowego albo zezwolenia sądowego nie może być możliwe w wystarczająco krótkim czasie. Przepis ogranicza tę możliwość także wtedy, gdy eksperyment o porównywalnej skuteczności można przeprowadzić na osobach, które nie znajdują się w sytuacji niecierpiącej zwłoki. Oznacza to, że wyjątkowy tryb ma dotyczyć sytuacji, w których nie można skorzystać z takiej alternatywy.

Znaczenie ma również wcześniejsze stanowisko uczestnika. Nie można zastosować tej procedury, jeżeli uczestnik uprzednio wyraził sprzeciw wobec udziału w takim eksperymencie. Po rozpoczęciu eksperymentu uczestnik, a jeżeli dotyczy, także jego przedstawiciel ustawowy, musi otrzymać wszelkie istotne informacje o uczestnictwie w najszybszym możliwym czasie.

Przepis wymaga ponadto wystąpienia o zgodę na udział w eksperymencie albo o wydanie przez sąd, o którym mowa w art. 25 ust. 7, zezwolenia na jego przeprowadzenie. Regulacja łączy więc możliwość natychmiastowego działania z ograniczeniami chroniącymi uczestnika oraz z obowiązkiem możliwie szybkiego przekazania informacji i podjęcia formalnych czynności.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 37.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 25.Art. 26.