Art. 54. Wszczęcie postępowania na wniosek lub z oskarżenia prywatnego

1. W sprawie o demoralizację, której przejawem jest dopuszczenie się przez nieletniego czynu zabronionego ściganego na wniosek albo w sprawie o czyn karalny ścigany na wniosek sąd rodzinny wszczyna postępowanie w przypadku złożenia wniosku; postępowanie toczy się wówczas z urzędu. Cofnięcie wniosku o ściganie jest dopuszczalne za zgodą sądu do prawomocnego zakończenia postępowania. W przypadku skutecznego cofnięcia wniosku postępowanie umarza się.

2. W sprawie o demoralizację, której przejawem jest dopuszczenie się przez nieletniego czynu zabronionego ściganego z oskarżenia prywatnego albo w sprawie o czyn karalny ścigany z oskarżenia prywatnego sąd rodzinny wszczyna postępowanie, jeżeli wymaga tego interes społeczny albo względy wychowawcze lub ochrona pokrzywdzonego; postępowanie toczy się wówczas z urzędu.

Komentarz do Art. 54.

Przepis określa zasady wszczynania i dalszego prowadzenia przez sąd rodzinny postępowania w sprawach dotyczących demoralizacji nieletniego oraz czynów karalnych, gdy ściganie zależy od wniosku albo następuje z oskarżenia prywatnego.

W przypadkach ściganych na wniosek sąd rodzinny wszczyna postępowanie po złożeniu takiego wniosku. Od tego momentu postępowanie toczy się z urzędu, a więc jego dalszy bieg nie zależy już od podtrzymywania wniosku przez osobę, która go złożyła. Wniosek można cofnąć za zgodą sądu aż do prawomocnego zakończenia postępowania. Jeżeli cofnięcie okaże się skuteczne, postępowanie podlega umorzeniu.

Odmiennie uregulowano sprawy, w których czyn zabroniony albo czyn karalny jest ścigany z oskarżenia prywatnego. W takich sprawach sąd rodzinny wszczyna postępowanie tylko wtedy, gdy przemawia za tym interes społeczny, względy wychowawcze albo ochrona pokrzywdzonego. Po wszczęciu również to postępowanie toczy się z urzędu.

Znaczenie praktyczne przepisu polega na rozróżnieniu dwóch sytuacji. Przy ściganiu na wniosek jego złożenie uruchamia postępowanie, a skuteczne cofnięcie może doprowadzić do jego umorzenia. Przy oskarżeniu prywatnym samo istnienie takiego trybu nie przesądza jeszcze o wszczęciu sprawy, ponieważ sąd musi dodatkowo ocenić wystąpienie jednej z wymienionych przesłanek. Regulacja wskazuje więc, kiedy inicjatywa osoby uprawnionej jest wystarczająca, a kiedy konieczna jest dodatkowa ocena interesu społecznego, oddziaływań wychowawczych lub ochrony pokrzywdzonego.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt wydany przez SEJM, Dziennik Ustaw z 2022 r. poz. 1700.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 53.Art. 55.