Art. 21d. Wznowienie postępowania lustracyjnego

1. Do wznowienia postępowania lustracyjnego, w zakresie nieuregulowanym przepisami niniejszej ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.

2. Postępowanie lustracyjne zakończone prawomocnym orzeczeniem wznawia się, jeżeli:

1) w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, które zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że przestępstwo to mogło mieć wpływ na treść orzeczenia;

2) po wydaniu orzeczenia ujawnią się nowe fakty lub dowody nieznane przedtem sądowi, wskazujące na to, że prawomocne orzeczenie z powodu nowych faktów i dowodów jest oczywiście niesłuszne.

3. Postępowania na niekorzyść osoby lustrowanej nie wznawia się po upływie 10 lat od uprawomocnienia się orzeczenia.

4. Postępowanie lustracyjne może być wznowione z urzędu, na wniosek osoby, w sprawie której wydano prawomocne orzeczenie, lub na wniosek dyrektora Biura Lustracyjnego Instytutu Pamięci Narodowej.

5. W razie śmierci osoby, w sprawie której wydano prawomocne orzeczenie, wniosek o wznowienie postępowania lustracyjnego na jej korzyść może także złożyć osoba najbliższa zmarłego w rozumieniu art. 115 § 11 Kodeksu karnego.

Komentarz do Art. 21d.

Przepis określa zasady wznowienia postępowania lustracyjnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem. W zakresie, którego nie reguluje ustawa, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Oznacza to, że wznowienie jest szczególnym sposobem ponownego zajęcia się sprawą, mimo jej wcześniejszego prawomocnego zakończenia.

Wznowienie jest obligatoryjne w dwóch sytuacjach:

gdy w związku z postępowaniem popełniono przestępstwo, stwierdzone prawomocnym wyrokiem, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło ono wpłynąć na treść orzeczenia;
gdy po wydaniu orzeczenia ujawnią się nowe fakty lub dowody, wcześniej nieznane sądowi, wskazujące, że z ich powodu prawomocne orzeczenie jest oczywiście niesłuszne.

Przepis wprowadza jednak ograniczenie czasowe dotyczące wznowienia na niekorzyść osoby lustrowanej. Takiego postępowania nie można wznowić po upływie 10 lat od uprawomocnienia się orzeczenia. Ograniczenie to dotyczy wyłącznie wznowienia niekorzystnego dla tej osoby.

Postępowanie może zostać wznowione z urzędu albo na wniosek osoby, której dotyczy prawomocne orzeczenie, a także na wniosek dyrektora Biura Lustracyjnego Instytutu Pamięci Narodowej. W razie śmierci tej osoby wniosek o wznowienie na jej korzyść może złożyć również osoba najbliższa zmarłego w rozumieniu wskazanego przepisu Kodeksu karnego. Regulacja łączy więc ochronę prawomocności orzeczeń z możliwością usunięcia rozstrzygnięcia, które mogło zostać wydane pod wpływem przestępstwa albo okazać się oczywiście niesłuszne w świetle nowych informacji.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 1519.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 21c.Art. 21e.