Art. 18. Zmiany w przepisach

W ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468 i 473) w art. 4¹ dodaje się zdanie drugie w brzmieniu: „Czynność procesowa strony lub uczestnika postępowania stanowiąca nadużycie prawa procesowego jest niedopuszczalna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.”.

Komentarz do Art. 18.

Przepis wprowadza zmianę w art. 4¹ Kodeksu postępowania cywilnego, dodając do niego drugie zdanie. Określa ono skutek czynności procesowej strony albo uczestnika postępowania, która stanowi „nadużycie prawa procesowego”. Taka czynność jest niedopuszczalna, co oznacza, że nie może być skutecznie podejmowana w ramach postępowania na zasadach wynikających z tego przepisu.

Regulacja obejmuje dwa podstawowe elementy. Po pierwsze, odnosi się do czynności procesowej, a więc działania podejmowanego przez stronę lub uczestnika w toku postępowania. Po drugie, konieczne jest uznanie, że działanie to stanowi „nadużycie prawa procesowego”. Samo powołanie się na uprawnienie procesowe nie wyłącza zatem zastosowania tej zasady, jeżeli sposób jego wykorzystania zostanie zakwalifikowany jako nadużycie.

Przepis przewiduje również wyjątek. Niedopuszczalność czynności nie ma zastosowania, jeżeli przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że reguła z art. 4¹ nie ma charakteru bezwzględnego i może zostać zmodyfikowana przez szczególne unormowanie. W praktyce dodane zdanie wyznacza granicę korzystania z praw procesowych, wskazując, że czynności będące nadużyciem nie korzystają z dopuszczalności przewidzianej dla zwykłych działań strony lub uczestnika. W ten sposób przepis porządkuje konsekwencje nadużywania praw procesowych, pozostawiając jednocześnie możliwość odmiennego uregulowania w przepisie szczególnym.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 830.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 17.Art. 19.