Art. 4. Powstanie i wygaśnięcie prawa

1. Prawo do świadczenia powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych przez ustawę do uzyskania tego prawa.

2. Prawa do świadczenia nie nabywa, a nabyte traci osoba, jeżeli:

1) okoliczności uzasadniające powstanie prawa do świadczenia lub jego zwiększenia zostały wywołane przez tę osobę przestępstwem umyślnym;

2) wyłączną przyczyną okoliczności uzasadniających powstanie prawa do świadczenia lub jego zwiększenia było udowodnione umyślne lub rażąco niedbałe działanie tej osoby.

3. Prawo do świadczenia wygasa:

1) gdy ustanie którykolwiek z warunków wymaganych do uzyskania świadczenia;

2) ze śmiercią osoby uprawnionej.

Komentarz do Art. 4.

Przepis określa moment powstania prawa do świadczenia oraz sytuacje, w których osoba nie może go nabyć, traci je albo przestaje ono istnieć. Podstawową zasadą jest, że prawo powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych przez ustawę. Oznacza to, że samo spełnienie niektórych przesłanek nie wystarcza do powstania prawa, jeżeli pozostałe wymagania nie zostały spełnione.

Przepis wskazuje także okoliczności wyłączające nabycie prawa lub powodujące utratę prawa już nabytego. Następuje to, gdy okoliczności uzasadniające powstanie prawa do świadczenia albo jego zwiększenie zostały wywołane przez daną osobę przestępstwem umyślnym. Taki sam skutek wiąże się z sytuacją, w której wyłączną przyczyną tych okoliczności było udowodnione umyślne lub rażąco niedbałe działanie tej osoby. Regulacja obejmuje więc zarówno uzyskanie świadczenia, jak i jego zwiększenie.

Odrębnie określono przypadki wygaśnięcia prawa do świadczenia. Prawo wygasa, gdy ustanie którykolwiek z warunków wymaganych do jego uzyskania. Skutek ten może więc nastąpić po powstaniu prawa, jeżeli przestanie istnieć choćby jeden wymagany warunek. Drugą przyczyną wygaśnięcia jest śmierć osoby uprawnionej. Przepis porządkuje zatem trzy kwestie: chwilę powstania prawa, przesłanki odmowy nabycia lub utraty prawa oraz przyczyny jego wygaśnięcia.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2021 r. poz. 1820.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 3.Art. 5.