Art. 12. Postępowanie wyjaśniające Rzecznika

Podejmując sprawę Rzecznik może:

1) samodzielnie prowadzić postępowanie wyjaśniające;

2) zwrócić się o zbadanie sprawy lub jej części do właściwych organów, w szczególności organów nadzoru, prokuratury, kontroli państwowej, zawodowej lub społecznej;

3) zwrócić się do Sejmu o zlecenie Najwyższej Izbie Kontroli przeprowadzenia kontroli dla zbadania określonej sprawy lub jej części.

Komentarz do Art. 12.

Przepis określa trzy sposoby działania Rzecznika po podjęciu sprawy. Rzecznik może samodzielnie prowadzić postępowanie wyjaśniające, czyli osobiście zajmować się wyjaśnieniem sprawy w ramach tego postępowania. Nie musi jednak wykonywać wszystkich czynności samodzielnie.

Drugą możliwością jest zwrócenie się o zbadanie sprawy albo jej części do właściwych organów. Przepis wskazuje przykładowo organy nadzoru, prokuraturę oraz organy kontroli państwowej, zawodowej lub społecznej. Oznacza to, że zakres przekazania może obejmować całą sprawę lub tylko wyodrębniony jej fragment, a organ wykonujący badanie powinien być właściwy ze względu na jego charakter. Użycie określenia „w szczególności” wskazuje, że wymienione rodzaje organów stanowią przykłady, a nie zamknięty wykaz.

Trzecia możliwość polega na zwróceniu się do Sejmu o zlecenie Najwyższej Izbie Kontroli przeprowadzenia kontroli. Wniosek Rzecznika dotyczy więc zlecenia kontroli przez Sejm, a jej wykonanie ma przypaść Najwyższej Izbie Kontroli. Także w tym przypadku kontrola może objąć określoną sprawę w całości albo tylko jej część.

Znaczenie praktyczne przepisu polega na przyznaniu Rzecznikowi kilku alternatywnych sposobów wyjaśniania spraw. Może on prowadzić postępowanie we własnym zakresie, wykorzystać działania właściwego organu albo uruchomić, za pośrednictwem Sejmu, kontrolę Najwyższej Izby Kontroli. Każda z tych możliwości odnosi się do sprawy już podjętej przez Rzecznika.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2024 r. poz. 1264.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 11.Art. 13.