Art. 1. Zakres regulacji

1. Ustawa określa:

1) zasady, warunki i tryb przyznawania osobom fizycznym mającym miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej prawa pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych, które ma być wszczęte lub jest prowadzone w Polsce, a także prawa pomocy w celu ugodowego załatwienia sporu przed wszczęciem takiego postępowania;

2) zasady, warunki i tryb przyznawania osobom fizycznym mającym miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej prawa pomocy na potrzeby postępowania w sprawach cywilnych, które ma być wszczęte lub jest prowadzone w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, a także prawa pomocy w celu ugodowego załatwienia sporu przed wszczęciem takiego postępowania.

2. Jeżeli osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie jej prawa pomocy lub korzystająca z tego prawa, zwana dalej „wnioskodawcą”, nie ma obywatelstwa państwa członkowskiego Unii Europejskiej, przepisy ustawy stosuje się do niej wówczas, gdy przebywa na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej zgodnie z prawem tego państwa.

3. Państwem członkowskim Unii Europejskiej w rozumieniu ustawy jest każde państwo członkowskie Unii Europejskiej z wyłączeniem Królestwa Danii, zwane dalej „państwem członkowskim”.

Komentarz do Art. 1.

Przepis określa zakres ustawy oraz jej zastosowanie w transgranicznych sprawach cywilnych i w działaniach podejmowanych przed wszczęciem takiego postępowania. Obejmuje ona osoby fizyczne, których miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu znajduje się w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej niż państwo, w którym ma być prowadzone postępowanie.

Regulacja przewiduje dwa podstawowe kierunki udzielania prawa pomocy:

osobom mieszkającym lub zwykle przebywającym w innym państwie członkowskim, gdy postępowanie ma być wszczęte albo jest prowadzone w Polsce, a także gdy pomoc ma służyć ugodowemu załatwieniu sporu przed wszczęciem postępowania;
osobom mieszkającym lub zwykle przebywającym w Polsce, gdy postępowanie ma być wszczęte albo jest prowadzone w innym państwie członkowskim, również w celu ugodowego zakończenia sporu przed procesem.

Ustawa reguluje przy tym zasady, warunki i tryb przyznawania prawa pomocy, a więc wskazuje ramy postępowania dotyczącego uzyskania takiej pomocy zarówno w toku sprawy, jak i przed jej rozpoczęciem.

Przepisy stosuje się także do osoby, która nie ma obywatelstwa państwa członkowskiego, jeżeli przebywa na terytorium takiego państwa zgodnie z prawem tego państwa. Osoba ubiegająca się o prawo pomocy albo już z niego korzystająca jest określana jako „wnioskodawca”.

Na potrzeby ustawy państwo członkowskie oznacza każde państwo członkowskie Unii Europejskiej z wyłączeniem Królestwa Danii. Wyznacza to terytorialny zakres regulacji i ma znaczenie przy ustalaniu, czy dana sprawa mieści się w opisanym systemie prawa pomocy.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2022 r. poz. 284.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 1a.