Art. 5. Tworzenie i działalność oddziałów zamiejscowych

1. W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 3 ust. 2, Instytut może tworzyć, za zgodą ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania udzieloną na wniosek Dyrektora Instytutu, oddziały zamiejscowe będące wyodrębnionymi jednostkami organizacyjnymi lub komórkami organizacyjnymi Instytutu, w tym mające siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W przypadku tworzenia oddziału zamiejscowego mającego siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Dyrektor Instytutu dodatkowo uzyskuje zgodę ministra właściwego do spraw zagranicznych.

2. Wniosek o wyrażenie zgody, o której mowa w ust. 1, określa:

1) zamierzony termin utworzenia oddziału zamiejscowego;

2) proponowaną nazwę, siedzibę, właściwość rzeczową oraz miejscową oddziału zamiejscowego;

3) uzasadnienie utworzenia oddziału zamiejscowego;

4) informację o szacunkowych kosztach utworzenia i działalności oddziału zamiejscowego;

5) wpływ utworzenia oddziału zamiejscowego na realizację zadań, o których mowa w art. 3 ust. 2.

3. Oddziałem zamiejscowym kieruje kierownik powoływany i odwoływany przez Dyrektora Instytutu po uzyskaniu opinii ministra właściwego do spraw zagranicznych.

4. Powołanie, o którym mowa w ust. 3, stanowi nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277, 807, 1423 i 1661 oraz z 2026 r. poz. 25 i 473).

5. Organizację wewnętrzną oddziału zamiejscowego określa regulamin nadany przez Dyrektora Instytutu.

6. Kierownik oddziału zamiejscowego mającego siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustala najważniejsze kierunki działań z:

1) ambasadorem Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, na terenie którego funkcjonuje oddział zamiejscowy;

2) dyrektorem właściwego miejscowo instytutu polskiego będącego placówką podległą ministrowi właściwemu do spraw zagranicznych – jeżeli instytut polski funkcjonuje na terenie państwa, w którym funkcjonuje oddział zamiejscowy.

7. Zamówienia publicznego na potrzeby własne oddziałów zamiejscowych Instytut może udzielić z wolnej ręki zgodnie z przepisami art. 213 i art. 217 ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1320, z późn. zm.), jeżeli wartość tego zamówienia jest mniejsza niż progi unijne, o których mowa w art. 3 ust. 1 tej ustawy.

8. Finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań Instytutu w części realizowanej przez oddziały zamiejscowe następuje ze środków, o których mowa w art. 17 ust. 2.

9. Instytut może przekształcać i likwidować oddziały zamiejscowe za zgodą ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania udzieloną na wniosek Dyrektora Instytutu. W przypadku oddziału zamiejscowego mającego siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Dyrektor Instytutu dodatkowo uzyskuje opinię ministra właściwego do spraw zagranicznych dotyczącą zasadności jego przekształcenia lub likwidacji.

Komentarz do Art. 5.

Przepis określa zasady tworzenia, organizacji, finansowania oraz przekształcania i likwidacji oddziałów zamiejscowych Instytutu. Oddziały mogą być wyodrębnionymi jednostkami organizacyjnymi albo komórkami organizacyjnymi Instytutu, a ich siedziba może znajdować się także poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Utworzenie oddziału wymaga zgody ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, udzielanej na wniosek Dyrektora Instytutu. Jeżeli oddział ma działać za granicą, konieczna jest dodatkowo zgoda ministra właściwego do spraw zagranicznych. Wniosek powinien przedstawiać między innymi termin utworzenia, proponowaną nazwę i siedzibę, zakres właściwości, uzasadnienie, szacunkowe koszty oraz wpływ oddziału na realizację zadań Instytutu, o których mowa w art. 3 ust. 2.

Oddziałem kieruje kierownik powoływany i odwoływany przez Dyrektora Instytutu po uzyskaniu opinii ministra właściwego do spraw zagranicznych. Powołanie powoduje nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania. Organizację wewnętrzną oddziału określa regulamin nadany przez Dyrektora Instytutu. W przypadku oddziału zagranicznego kierownik ustala najważniejsze kierunki działań z ambasadorem Rzeczypospolitej Polskiej, a także z dyrektorem właściwego miejscowo instytutu polskiego, jeżeli taka placówka działa w danym państwie.

Przepis przewiduje również możliwość udzielania na potrzeby własne oddziałów zamówień publicznych z wolnej ręki, gdy ich wartość jest mniejsza niż progi unijne i spełnione są warunki wskazane w przepisie. Zadania realizowane przez oddziały są finansowane lub dofinansowywane ze środków, o których mowa w art. 17 ust. 2. Przekształcenie albo likwidacja oddziału także wymaga zgody ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, a w przypadku oddziału zagranicznego dodatkowo opinii ministra właściwego do spraw zagranicznych.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt wydany przez SEJM, Dziennik Ustaw z 2022 r. poz. 2463.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 4a.Art. 5a.