Art. 15. Ekshumacja zwłok i szczątków

1. Ekshumacja zwłok i szczątków może być dokonana:

1) na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok za zezwoleniem właściwego inspektora sanitarnego;

2) na zarządzenie prokuratora lub sądu;

3) na podstawie decyzji właściwego inspektora sanitarnego w razie zajęcia terenu cmentarza na inny cel.

2. W przypadkach wymienionych w ust. 1 pkt 3 zwłoki i szczątki powinny być pochowane na nowo w innym miejscu. W przypadkach wywłaszczenia terenu cmentarnego koszt ekshumacji i przeniesienia ponosi nabywca terenu.

3. Zwłoki osób zmarłych na choroby zakaźne, których wykaz ustala minister właściwy do spraw zdrowia, nie mogą być ekshumowane w przypadkach przewidzianych w ust. 1 pkt 1, przed upływem 2 lat od dnia zgonu.

Komentarz do Art. 15.

Przepis określa, w jakich sytuacjach może dojść do ekshumacji zwłok i szczątków oraz jakie warunki i skutki wiążą się z takim działaniem. Ekshumacja jest dopuszczalna w trzech przypadkach wskazanych w ust. 1:

na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok, ale wyłącznie za zezwoleniem właściwego inspektora sanitarnego;
na zarządzenie prokuratora lub sądu;
na podstawie decyzji właściwego inspektora sanitarnego, gdy teren cmentarza zostaje przeznaczony na inny cel.

Przepis rozróżnia więc ekshumację inicjowaną przez osoby uprawnione, wymagającą dodatkowego zezwolenia, od ekshumacji wynikającej z zarządzenia organu procesowego albo decyzji inspektora sanitarnego. Sama prośba osób uprawnionych nie jest wystarczająca, ponieważ musi być umotywowana i uzyskać wymagane zezwolenie.

Jeżeli ekshumacja następuje w związku z zajęciem terenu cmentarza na inny cel, zwłoki i szczątki powinny zostać pochowane ponownie w innym miejscu. W przypadku wywłaszczenia terenu cmentarnego koszt ekshumacji i przeniesienia ponosi nabywca terenu. Przepis wskazuje zatem zarówno konieczność zapewnienia nowego miejsca pochówku, jak i podmiot ponoszący określone koszty.

Szczególne ograniczenie dotyczy zwłok osób zmarłych na choroby zakaźne ujęte w wykazie ustalanym przez ministra właściwego do spraw zdrowia. Takich zwłok nie można ekshumować na podstawie ust. 1 pkt 1 przed upływem 2 lat od dnia zgonu. Ograniczenie odnosi się do ekshumacji dokonywanej na umotywowaną prośbę osób uprawnionych i za zezwoleniem właściwego inspektora sanitarnego.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2024 r. poz. 576.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 14.Art. 15a.