Art. 478. k.c. Odpowiedzialność za rzeczy oznaczone co do tożsamości

Jeżeli przedmiotem świadczenia jest rzecz oznaczona co do tożsamości, dłużnik będący w zwłoce odpowiedzialny jest za utratę lub uszkodzenie przedmiotu świadczenia, chyba że utrata lub uszkodzenie nastąpiłoby także wtedy, gdyby świadczenie zostało spełnione w czasie właściwym.

Komentarz do Art. 478. kc

Art. 478 Kodeksu cywilnego stanowi istotny element regulacji dotyczących odpowiedzialności dłużnika w przypadku zwłoki w wykonaniu zobowiązania. Przepis ten odnosi się do sytuacji, w której przedmiotem świadczenia jest rzecz oznaczona co do tożsamości, czyli rzecz indywidualnie określona, której cechy są na tyle unikalne, że nie można jej zastąpić inną rzeczą tego samego rodzaju.

Zgodnie z treścią art. 478, jeżeli dłużnik popadnie w zwłokę, ponosi odpowiedzialność za utratę lub uszkodzenie przedmiotu świadczenia. Zwłoka dłużnika oznacza, że nie spełnił on świadczenia w terminie, do którego był zobowiązany, mimo że było to możliwe i należne. W takiej sytuacji dłużnik odpowiada za wszelkie szkody, które wynikły z jego opóźnienia.

Jednakże przepis ten wprowadza istotne zastrzeżenie: dłużnik nie ponosi odpowiedzialności za utratę lub uszkodzenie przedmiotu świadczenia, jeżeli mogłoby ono nastąpić także wtedy, gdyby świadczenie zostało spełnione w czasie właściwym. Oznacza to, że dłużnik może uwolnić się od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że szkoda powstałaby niezależnie od jego zwłoki, czyli nawet gdyby spełnił świadczenie w terminie.

Przykładowo, jeżeli dłużnik miał dostarczyć unikalny obraz w określonym terminie, ale nie zrobił tego na czas, a obraz został zniszczony w wyniku pożaru, który wybuchłby niezależnie od zwłoki dłużnika, to dłużnik nie ponosi odpowiedzialności za zniszczenie obrazu.

Art. 478 Kodeksu cywilnego ma na celu ochronę wierzyciela przed negatywnymi skutkami zwłoki dłużnika, jednocześnie wprowadzając mechanizm ochronny dla dłużnika, który pozwala mu uniknąć odpowiedzialności w sytuacjach, gdy szkoda powstałaby niezależnie od jego opóźnienia.

W praktyce, zastosowanie tego przepisu wymaga dokładnej analizy okoliczności każdego przypadku, w szczególności ustalenia, czy szkoda była wynikiem zwłoki dłużnika, czy też mogłaby powstać niezależnie od niej. W razie sporu, to na dłużniku spoczywa ciężar dowodu, że szkoda powstałaby również w przypadku terminowego spełnienia świadczenia.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 795.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

przedmiot świadczenia

rzecz oznaczona

zwłoka dłużnika

utrata przedmiotu

uszkodzenia przedmiotu

odpowiedzialność dłużnika

czas właściwy

spełnienie świadczenia

Art. 477. kc Art. 479. kc