Art. 1063. k.c. Dziedziczenie gospodarstwa na zasadach ogólnych

Jeżeli ani małżonek spadkodawcy, ani żaden z jego krewnych powołanych do dziedziczenia z ustawy nie odpowiada warunkom przewidzianym dla dziedziczenia gospodarstwa rolnego albo jeżeli uprawnionymi do dziedziczenia są wyłącznie osoby, które w chwili otwarcia spadku są trwale niezdolne do pracy, gospodarstwo dziedziczą spadkobiercy na zasadach ogólnych.

Komentarz do Art. 1063. kc

Przepis zamykał system szczególnych reguł dziedziczenia gospodarstw rolnych: gdy nikt z uprawnionych nie spełniał warunków, gospodarstwo dziedziczono na zasadach ogólnych. Dziś ma znaczenie wyłącznie historyczne: nie stosuje się go do spadków otwartych po 14 lutego 2001 r., gdy Trybunał Konstytucyjny uznał te ograniczenia za niezgodne z Konstytucją.

Najważniejsze punkty

Cezura czasowa: przepis stosuje się tylko do spadków otwartych do tej daty. Przy późniejszych gospodarstwo rolne i tak dziedziczy się na zasadach ogólnych, bez badania jakichkolwiek dodatkowych warunków.
Pierwsza sytuacja: ani małżonek spadkodawcy, ani żaden z jego krewnych powołanych do dziedziczenia z ustawy nie odpowiada warunkom przewidzianym dla dziedziczenia gospodarstwa rolnego.
Druga sytuacja: uprawnionymi do dziedziczenia są wyłącznie osoby, które w chwili otwarcia spadku są trwale niezdolne do pracy.
Skutek: gospodarstwo przypada spadkobiercom według ogólnych reguł dziedziczenia ustawowego, tak jak każdy inny składnik spadku.
Znaczenie systemowe: przepis zapobiegał sytuacji, w której gospodarstwo nie miałoby żadnego spadkobiercy z powodu niespełnienia szczególnych wymagań.

W praktyce

W sprawach dotyczących dawnych spadków sąd najpierw ustala, czy ktokolwiek z kręgu spadkobierców ustawowych spełniał warunki szczególne. Dopiero negatywny wynik tego badania otwiera drogę do zastosowania zasad ogólnych do całego gospodarstwa.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 795.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

dziedziczenie gospodarstwa

małżonek spadkodawcy

dziedziczenie ustawowe

warunki przewidziane

trwała niezdolność

chwila otwarcia

gospodarstwo rolnespadek

Art. 1062. kc Art. 1064. kc