Art. 1006. k.c. Żądanie całkowitego wykonania zapisu za zapłatą

Jeżeli zmniejszeniu podlega zapis zwykły, którego przedmiot nie da się podzielić bez istotnej zmiany lub bez znacznego zmniejszenia wartości, zapisobierca może żądać całkowitego wykonania zapisu, uiszczając odpowiednią sumę pieniężną.

Komentarz do Art. 1006. kc

Art. 1006 Kodeksu cywilnego dotyczy sytuacji, w której zapis zwykły (czyli zapis testamentowy, w którym spadkodawca zobowiązuje spadkobiercę do przekazania określonego świadczenia na rzecz zapisobiercy) podlega zmniejszeniu, a przedmiot tego zapisu nie może być podzielony bez istotnej zmiany lub znacznego zmniejszenia jego wartości. Przepis ten przewiduje możliwość, aby zapisobierca żądał całkowitego wykonania zapisu, pod warunkiem że uiści odpowiednią sumę pieniężną.

Komentarz:

Cel przepisu: Art. 1006 ma na celu ochronę interesów zapisobiercy w sytuacjach, gdy przedmiot zapisu jest niepodzielny lub jego podział prowadziłby do znacznej utraty wartości. Przepis ten zapewnia zapisobiercy możliwość uzyskania całości przedmiotu zapisu, co jest szczególnie istotne w przypadku rzeczy o charakterze unikalnym lub mających wartość użytkową tylko w całości.
Przedmiot zapisu: Przedmiotem zapisu może być zarówno rzecz ruchoma, jak i nieruchomość, a także inne prawa majątkowe. Kluczowe jest, aby przedmiot ten był niepodzielny bez istotnej zmiany lub znacznego zmniejszenia wartości. Przykładem mogą być dzieła sztuki, antyki, nieruchomości o szczególnym charakterze, czy przedsiębiorstwa.
Zmniejszenie zapisu: Zmniejszenie zapisu może wynikać z różnych przyczyn, np. z konieczności zaspokojenia roszczeń innych spadkobierców, zachowku, czy też z powodu niewystarczającej masy spadkowej. W takich przypadkach, gdyby przedmiot zapisu miał być podzielony, mogłoby to prowadzić do jego deprecjacji.
Żądanie całkowitego wykonania zapisu: Zapisobierca ma prawo żądać całkowitego wykonania zapisu, co oznacza, że może domagać się przekazania mu całego przedmiotu zapisu. Warunkiem jest jednak uiszczenie odpowiedniej sumy pieniężnej, która rekompensuje wartość zmniejszenia zapisu. Suma ta powinna być adekwatna do wartości, jaką zapisobierca otrzymuje ponad to, co byłby uprawniony otrzymać w przypadku podziału.
Odpowiednia suma pieniężna: Ustalenie odpowiedniej sumy pieniężnej może być przedmiotem sporu między zapisobiercą a spadkobiercami. W praktyce może być konieczne skorzystanie z opinii biegłych rzeczoznawców, aby określić wartość przedmiotu zapisu oraz wartość zmniejszenia. Sąd może również być zaangażowany w rozstrzygnięcie tego sporu.
Znaczenie praktyczne: Przepis ten ma duże znaczenie praktyczne, zwłaszcza w sytuacjach, gdy przedmiot zapisu ma szczególną wartość emocjonalną lub użytkową dla zapisobiercy. Umożliwia on zapisobiercy uzyskanie całości przedmiotu zapisu, co może być korzystne zarówno z punktu widzenia ekonomicznego, jak i osobistego.

Podsumowując, art. 1006 Kodeksu cywilnego stanowi ważny mechanizm ochrony interesów zapisobiercy, umożliwiając mu uzyskanie całości przedmiotu zapisu w sytuacjach, gdy jego podział byłby niekorzystny. Przepis ten wymaga jednak odpowiedniego ustalenia sumy pieniężnej, co może wiązać się z koniecznością przeprowadzenia dodatkowych postępowań dowodowych.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2023 r. poz. 1610.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

zapis zwykły

istotna zmiana

znaczne zmniejszenie

wartość przedmiotu

całkowite wykonanie

zapisobierca

suma pieniężna

Art. 1005.Art. 1007.